Speech at the Ceremony for the Collective Opening of 250 Completed Restorations
Recep Tayyip Erdoğan · President of Turkey
- Context
- Erdoğan addressed a ceremony at the Presidential Complex on May 8, 2018, marking the collective opening of 250 restored foundation works during Foundation Week.
- Main themes
- Foundation works restoration, women as foundation founders, Ottoman and Islamic heritage preservation, CHP single-party era cultural destruction criticism, Turkish cultural heritage, Islamic charitable foundations, historical negligence and betrayal of trust, restoration ceremonies, Foundation Week, cultural identity and continuity
- Duration
- ~23 min
- Words
- 2,744
- Sentences
- 125
- Readability
- 46
- Grade
- 12.2
- Syntax
- 3.11
- Vocabulary
- 2.41
Translated from Turkish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other125 sentences in 31 paragraphs
Dear esteemed guests,
Valuable representatives of our foundations,
Ladies and gentlemen;
I greet you with heartfelt feelings of love and respect. It is a great honor for me to host you at the Presidential Complex, in this revered place, on the occasion of this meaningful ceremony. I celebrate your Foundation Week, organized under the theme of 'Women Who Establish Foundations' from May 7 to 12, and I pray that it will be a source of goodness. I believe that the events organized during this week will contribute to a better understanding and preservation of our strong foundation tradition, especially the foundations established by our women.
The foundations established by our women in the fields of education, health, religion, and culture have been a source of life for the lands where Muslims have set foot for centuries. From the Divriği Great Mosque to the Mardin Hatuniye Medrese, from the Melike Hatun Mosque in Ankara to the Gevher Nesibe Hospital in Kayseri, from the Hürrem Imaret in Jerusalem to the Gülnuş Emetullah Mosque, fountain, and hospital in Mecca, Medina, and Egypt, thousands of works continue to serve humanity in every corner of our geography. On this occasion, I would like to thank all the foundation owners who strive on this path, adhering to the principle of 'hayrun nas men yenfeun nas' (the best of people are those who are most beneficial to others), who establish foundations, do good deeds, and leave behind works that benefit humanity, and I pray for mercy from Allah for those who have passed away to the realm of eternity.
Of course, establishing a foundation, building a work, and sustaining it, as well as handing it over to future generations in the best way, are all important. The first foundation owner has rights over us users. Each foundation deed is also a trust that has been entrusted to us. Protecting the trust is a requirement of our faith and belief. In this regard, it is essential for all of us to show care for foundation works, to protect them, and of course, to use them in accordance with the foundation deeds.
However, we see that a very good test has not been given in this regard until recently. Unfortunately, our country has witnessed great negligence, even to the point of betrayal, in the protection of foundation works during a certain period. The record of the single-party CHP era in this matter is particularly notorious. During these unfortunate years for Turkey, many foundation works were plundered, seized, and left to their fate. This mentality, which is at odds with our history, culture, and the ancient values of our nation, has also betrayed the legacy of our ancestors. Hundreds of mosques that have stood the test of centuries have been sold, rented out, or used as museums, warehouses, or stables. Some writers express that the number of mosques closed during this period is much higher than what has been recorded.
The underlying reason for this culture of resentment towards the legacy of our ancestors, especially foundation works, is ideological bigotry. As a result of this bigotry, during the single-party period, our cultural heritage spanning thousands of years was labeled as a 'sample of backwardness.' The same circles believed that this invaluable heritage should be subjected to 'a definitive liquidation.' Those who viewed the Arabic call to prayer as a sign of fanaticism and removed it from our skies for 18 years have also put mosques up for sale under the pretext of excess need.
Unfortunately, the Ottoman archives sold to Bulgaria for a mere three kuruş per okka have also fallen victim to this wave of sales. What are supposedly scrap papers, consisting of many valuable archival documents, now form the most precious and esteemed works of the Sofia Library. This is the CHP mentality; there is no such thing as history, history related to them, art, culture, and preserving them. Those papers, which were discarded in the name of a self-proclaimed modernity, are now being honored as documents illuminating Ottoman history.
We also encounter many relics of our ancestors that have been plundered from our country in various European countries. As we see how the works entrusted to our ancestors have been ravaged, believe me, our hearts break. Our sorrow increases even more as we witness the care given to the 50-100 year old works of countries that cannot be compared to our country in terms of history. Our travels abroad show us, among other things, the extent of the damage caused by the single-party mentality to our country. We better understand the destruction this mentality has inflicted on our national fabric, aiming to take revenge on history and forcibly transform the nation. Through these travels, we have seen more clearly the great wreckage left by the single-party dictatorship in culture, education, politics, and social and human fields.
My brothers and sisters;
In this period when the world is increasingly subjected to cultural barrenness, only societies with a civilizational accumulation from the past and a vision of civilization for the future can preserve their originality. Those who fail to achieve this will be lost among billions of people. We are a nation that possesses both an ancient civilizational heritage and has not lost our strong vision of civilization. Of course, we are aware of the severe damage caused by the media, communication, the internet, and popular culture within us, yet we remain hopeful. Because the treasure we possess is so vast and so substantial that, as I mentioned earlier, despite all the plunders and destructions, it still has the power to keep us standing.
The solution for the defense and revival of our civilization is not to fight against technology, but to utilize its possibilities. We are recording all the material assets of our civilization, from our archives to our libraries, from our museums to our local values, with the help of technology and making them available to everyone. Academic and popular studies related to our history and culture are increasing. We see that there is almost a competition in this regard across all media, from television series to movies, from novels to computer games. We are witnessing the increasing influence of our traditional arts in many areas, from architecture to clothing.
Nevertheless, we still have a very important deficiency, which is the difficulty we have experienced in structuring the curriculum of our education system to instill a consciousness of civilization, history, and culture. While other societies and states produce legends from their nonexistent histories and gather their children around them, we are unable to utilize our existing treasures. Inshallah, one of our greatest goals in the new period is to establish an education system that will instill such a consciousness in our children, both in terms of content and physical infrastructure. In this direction, there are many steps we need to take in every aspect, from the furnishing of our schools to the quality of our teachers.
Similarly, we must quickly overcome our barrenness in transforming our culture and art policies into the locomotive of our civilizational vision. Instead of supporting and leading our own country, society, history, and civilization, the culture and art climate that harbors animosity will lead us to surrender to global popular culture. The understanding of being local and national should be our ideal in culture and art, as in every other matter.
We see that all the important cultural and artistic works in the world carry strong local and national influences. The architecture of Renaissance Europe, which influenced the world, is an example of this. We know that each of the works of the late Cengiz Aytmatov, which have become world classics, flourished within Kyrgyz culture. Are not the works of Dostoevsky and Tolstoy, themed around Russian culture, and Shakespeare's English, and Victor Hugo's French culture, all world classics? Then we can also produce universal products that sprout from our own culture. As long as we can free ourselves from the complexes that they have tried to drown us in for years and be ourselves. Believe me, the rest is very easy. We have been working for this for 16 years. We have had successes and failures, but we have never given up on the struggle, and we will not.
Dear brothers and sisters;
The year 2002 is a turning point in many respects, including the revival of our foundation tradition and the protection of our ancestral heritage. Since this date, we have been striving to protect foundation works both domestically and abroad. While only 46 cultural assets were restored or repaired in the 10 years before 2002, we have restored and repaired 5,060 cultural assets in the last 16 years. This figure corresponds to a 110-fold increase compared to the previous period.
We have brought to light more than 10 million documents that had remained behind closed doors for years, thanks to meticulous efforts. Today, the archives of our Turkish Armed Forces are completely open and ready for examination. The Presidential Archive has also been opened and is ready for examination. If anyone has the courage, they are welcome. I have continuously made this call to those who claim the so-called Armenian genocide; if you have the courage, come, we are opening our archives, and if you have one, open yours too. But they do nothing but smear Turkey along with their diasporas around the world and carry out campaigns against Turkey. They have plenty of money, and they spend it to try to make Turkey appear guilty. You will not succeed because we are right. Millions of works that were condemned to dusty shelves in basements for a long time are now being made available to our people in modern foundation museums, where we have increased their numbers from 4 to 11.
Not only domestically but also in various corners of our heartland, we are finding, restoring, and reviving many relics of our ancestors. So far, we have completed the inventory work of foundation cultural assets in three countries: Crimea, Hungary, and Yemen. We have restored and opened the İsa Bey Bath and the Gradiška Derviş Hanım Medrese in Sarajevo, which were in ruins. The restoration and reconstruction works of the Alaca Mosque in Foça and the Sinanbey Mosque in Çayniçe, which were destroyed during the war, are still ongoing. Similarly, the restoration of the Baščaršija Mosque in Sarajevo and the Alaca Mosque in Travnik, as well as the Arnavudiye Mosque in Banja Luka, is continuing. We have also revived the Haydar Kadı Mosque in the city of Bitola, which had been closed and completely in ruins for 100 years.
The restoration of the Ohri Ali Paşa Mosque, the project works of the Skopje İsa Bey Mosque and its annex, Yahya Paşa Mosque, and the Hacı Mahmut Bey Mosque in Bitola are also ongoing. The reconstruction of the Hadım Süleyman Ağa Library in Cakova, Kosovo, has also been completed and is ready for service. The project works of the Müezzin Hoca Mosque in Mitrovica, the Alaaddin Bey, Pirinaz, and Buzağı Mosques in Pristina, as well as the Gazi Ali Bey Mosque in Vıçıtırın, are ongoing. The restoration of the Dükkânlar Önü Mosque in Nicosia is continuing, while the projects for the Selimiye Mosque and the Gazimagusa Lala Mustafa Paşa Mosques are currently being prepared.
The project works of the İsa Bey Bath in Novi Pazar, Serbia, are ongoing. We have prepared the cooperation protocol for the Kurşunlu Mosque in Shkodra, Albania, and we will immediately proceed to tender after the approval of our counterparts. We witness similar prideful moments in many areas, from the discovery of our martyrs' graves to the return of works that were smuggled abroad back to our country. Above all, we are currently constructing a magnificent mosque in the capital Tirana, Albania.
My dear friends;
I consider this meaningful ceremony we are holding at the Presidential Complex as the most beautiful symbol of the sensitivity we display in protecting the trust. I congratulate our General Directorate of Foundations, which has restored the essence, spirit, and intended use of 250 foundation works across the 7 regions of our country, on behalf of myself and my nation.
Among the 250 restored works are mosques, prayer rooms, libraries, dormitories, pavilions, tombs, lodges, inns, baths, and caravanserais, as well as churches and synagogues. Among these 250 restorations are the Nusaybin Zeynel Abidin Mosque, which was severely damaged in attacks by the separatist organization, and the Diyarbakır Sur Armenian Protestant Church. The ownership of places of worship in different cities of our country, without any discrimination or marginalization, is very important in terms of demonstrating our perspective towards other faiths.
Oh, the dark faces of France that pretend to be enlightened, you are demanding the removal of certain verses from the Quran. Look, in our civilization, in our understanding, there is no approach or understanding that says to remove this or that from the Bible, the Psalms, or the Torah. On the contrary, we regard all divine books with respect and do not engage in any speculation about them. And is it your place to use such expressions regarding our holy book, the Quran? You have recently gone completely off the rails; if you are attacking our mosques, you are attacking our mosques, and if you are committing arson, you are committing arson. But we have never allowed an attack on a church in our country; we have never permitted it, and that is the difference between us. You are no different from ISIS at all.
This attitude is, in fact, the best response to bloody terrorist organizations like ISIS, FETÖ, and Boko Haram, which use our sacred religion for their perverse ideologies; use it abundantly. In our belief, places of worship are inviolable, especially our holy books... Anyone who violates this, for whatever reason, is also going against the rulings of Islam and is outside of Islam. On the other hand, our stance should also serve as a lesson for some Islamophobic European politicians who protect those who attack Islam in the name of defending Western values and pat the backs of those who set mosques on fire, especially Sarkozy.
The understanding of the fascists who try to attribute the massacres of a few beasts to Muslims is like the two sides of the same coin as the inhumane ideologies of ISIS terrorists. Although these two groups appear to be enemies on the surface, they actually serve the same purpose. Our civilization is far removed from both of these sickly understandings. Just as we stand against those who set fire to mosques in the heart of Europe, we stand equally against those who attack churches in Syria and Iraq. Just as we defend the freedom of worship of our citizens, we also defend the freedom of worship of all other believers in the same way.
Our ancestors said, "an educated ignorant is more harmful than a completely ignorant person." We see the recent statements made by a few self-proclaimed individuals in France as mere reflections of their ignorance. This mob knows neither our holy book, nor their own history, nor the Bible and Torah that they claim to believe in. We do not take into account the delusions of this group, which has lost its balance and has decayed academically, politically, and intellectually, and we will not do so. As members of a civilization that has stood by the oppressed regardless of religion, language, or belief, we will continue to advocate for rights, justice, and the ideal of living together in peace, just as we have until now.
We will neither leave the field to the deviant ISIS and FETÖ members, nor will we bow to the propaganda of anti-Islamic circles. We will consider the places of worship of other faiths, along with our mosques, as our honor, and we will strive to protect them to the end. Today, we will show our Western friends, who fear the minaret and condemn Muslims to small mosques instead of allowing them to have mosques, how freedom of worship and belief should be, just as we are doing here today. I say may God be our helper and supporter.
As I conclude my remarks with these thoughts, I wish once again that the restored works will be beneficial to all Muslims. I express my gratitude to our Government, which has brought these works back to our country and nation in their original form, in your presence. Stay healthy.
The original Turkish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Çok kıymetli misafirler,
Vakıflarımızın değerli temsilcileri,
Hanımefendiler, beyefendiler;
Sizleri ne kalbi duygularımla muhabbetle, hürmetle selamlıyorum. Bu anlamlı tören münasebetiyle sizleri Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde, bu gazi mekânda misafir etmekten büyük bahtiyarlık duyuyorum. ‘Vakıf kuran kadınlar’ temasıyla 7-12 Mayıs tarihleri arasında tertip edilen Vakıf Haftanızı kutluyor, hayırlara vesile olmasını Allah’tan diliyorum. Bu hafta dolayısıyla düzenlenecek etkinliklerin güçlü vakıf geleneğimizin, bilhassa da kadınlarımız tarafından kurulan vakıfların daha iyi anlaşılmasına ve yaşatılmasına inşallah katkı sağlayacağına inanıyorum.
Kadınlarımızın eğitim-öğretim, sağlık, din ve kültür alanında hayata geçirdiği vakıflar, yüzyıllardır Müslümanların ayak bastığı topraklara abıhayat oluyor. Divriği Ulu Camii’nden Mardin Hatuniye Medresesi’ne, Ankara’da Melike Hatun Camii’nden Kayseri Gevher Nesibe Şifahanesi’ne, Kudüs’te Hürrem İmarethanesi’nden Mekke, Medine ve Mısır’daki Gülnuş Emetullah Camii, çeşme ve hastanesine, binlerce eser coğrafyamızın dört bir köşesinde halen insanlığa hizmet veriyor. Ben bu vesileyle, ‘hayrun nas men yenfeun nas’ ilkesini kendilerine şiar edinerek bu yolda gayret eden, ‘insanların en hayırlısı insanlara en faydalı olanıdır’ emrine uyarak vakıf kuran, hayır yapan, geride insanlığa faydalı eserler bırakan bütün vakıf sahiplerine teşekkür ediyor, beka alemine irtihal edenlere ise Allah’tan rahmet niyaz ediyorum.
Elbette vakıf kurmak, eser inşa etmek, bunlar kadar yaşatmak, gelecek nesillere en güzel şekilde teslim etmek de önemlidir. İlk vakıf sahibinin, biz kullanıcılar üzerinde hakkı vardır. Her vakfiye aynı zamanda bizlere tevdi edilmiş bir emanettir. Emanete sahip çıkmak ise bizim inancımızın, itikadımızın bir gereğidir. Bu açıdan hepimizin vakıf eserlerine ihtimam göstermesi, onları koruması ve elbette vakıf senetlerine mütenasip bir şekilde kullanması şarttır.
Ancak bu konuda yakın zaman kadar çok iyi bir imtihan verilmediğini görüyoruz. Ülkemiz maalesef bir dönem vakıf eserlerinin korunması noktasında büyük ihmalkârlıklara, hatta ihanete varan aymazlıklara şahit olmuştur. Özellikle tek parti CHP’si döneminin bu meselede sabıkası kabarıktır. Türkiye’nin bu talihsiz yıllarında pek çok vakıf eseri talan edilmiş, gasp edilmiş, kaderiyle baş-başa bırakılmıştır. Tarihiyle, kültürüyle, milletin kadim değerleriyle kavgalı bu zihniyet, ecdadın emanetine de ihanet etmiştir. Asırlara meydan okuyan yüzlerce cami satılmış, kiraya verilmiş ya da müze, depo, ahır olarak kullanılmıştır. Kimi yazarlar bu dönemde kapatılan cami sayısının kayıt altına alınandan çok daha fazla olduğunu ifade ediyorlar.
Ecdat mirasına, bilhassa da vakıf eserlerine yönelik bu hınç kültürünün altında yatan temel sebep ise, ideolojik bağnazlıktır. Bu bağnazlığın bir sonucu olarak tek parti döneminde binlerce yılla sari kültür hanemiz bir ‘gerilik numunesi’ olarak yaftalanmıştır. Aynı çevreler kıymetini bilemedikleri bu mirasın, ‘kati bir tasfiyeye tabi tutulması gerektiğine’ inanmışlardır. Arapça ezanı yobazlık emaresi olarak gören, bunun için de 18 yıl boyunca semalarımızdan eksik edenler, camileri de ihtiyaç fazlası bahanesiyle satışa çıkarmışlardır.
Bu satış furyasından maalesef okkası 3 kuruşa Bulgaristan’a satılan Osmanlı arşivleri de nasibini almıştır. Çoğu birbirinden değerli arşiv belgelerinden oluşan sözüm ona hurda kâğıtlar, bugün Sofya Kütüphanesinin en nadide, en muteber eserlerini oluşturuyor. CHP zihniyeti bu; bunlarda böyle tarih, kendilerine yönelik tarih, sanat, kültür, bunları korumak, böyle bir şey söz konusu değil. Kıymeti kendinden menkul bir çağdaşlık adına hurdaya çıkarılan o kâğıtlar, Osmanlı tarihine ışık tutan belgeler olarak şu anda baş tacı ediliyor.
Ülkemizden talan edilmiş ecdat yadigârlarına Avrupa’nın birçok ülkesinde de rastlıyoruz. Ecdadın emaneti olan eserlerinin nasıl tarumar edildiğini gördükçe inanın yüreğimiz parçalanıyor. Geçmişi ülkemizle mukayese kabul etmeyecek kadar kısa ülkelerin 50-100 senelik eserlerine gösterdikleri ihtimama şahit oldukça üzüntümüz bir kat daha artıyor. Yurt dışı seyahatlerimiz bize diğer hususlar yanında, tek parti zihniyetinin ülkemize verdiği zararların boyutlarını da gösteriyor. Tarihten intikam almayı, milleti zorla, baskıyla dönüştürmeyi hedefleyen bu anlayışın milli bünyemize verdiği tahribatı daha iyi idrak ediyoruz. Bu seyahatler vesilesiyle tek parti diktasının kültürde, eğitim-öğretimde, siyasette, sosyal ve beşeri alanlarda ne kadar büyük bir enkaz bıraktığını daha iyi görmüş oluyoruz.
Kardeşlerim;
Dünyanın giderek kültürel bir çoraklaşmaya maruz kaldığı şu dönemde, ancak geçmişten gelen bir medeniyet birikimi ve geleceğe ilişkin bir medeniyet tasavvuru olan toplumlar özgünlüklerini koruyabilirler. Bunu başaramayanlar ise milyarları bulan insan toplulukları arasında kaybolup gideceklerdir. Biz hem kadim bir medeniyet birikimine sahip, hem de güçlü medeniyet tasavvurumuzu hala kaybetmemiş bir milletiz. Elbette medyanın, iletişimin, internetin, popüler kültürün bünyemizde yol açtığı ağır hasarların farkındayız, buna rağmen umutluyuz. Çünkü sahip olduğumuz hazine öylesine büyük ve öylesine hacimli ki, biraz önce de ifade ettiğim gibi, tüm yağmalara, tüm tahriplere rağmen hala bizi ayakta tutmaya gücü yetiyor.
Medeniyetimizin müdafaası ve ihyası için çözüm teknolojiyle savaşmak değil, teknolojinin imkânlarını kullanmaktır. Arşivlerimizden kütüphanelerimize, müzelerimizden mahalli değerlerimize kadar medeniyetimizin tüm maddi varlıklarını teknolojinin yardımıyla kayıt altına alıyor, herkesin bilgisine sunuyoruz. Tarihimize ve kültürümüze yönelik akademik ve popüler çalışmalar giderek artıyor. Televizyon dizilerinden sinema filmlerine, romanlardan bilgisayar oyunlarına kadar tüm mecralarda bu konuda adeta bir yarış olduğunu görüyoruz. Mimariden giyime kadar pek çok alanda geleneksel sanatlarımızın etkisinin giderek daha çok hissedildiğine şahit oluyoruz.
Buna rağmen hala çok önemli bir eksiğimiz var, bu da eğitim-öğretim sistemimizin müfredatını medeniyet, tarih ve kültür şuuru verecek şekilde oluşturmakta yaşamış olduğumuz sıkıntıdır. Başka toplumlar, başka devletler, olmayan tarihlerinden efsaneler üretip çocuklarını bunların etrafında toplarken, biz var olan hazinelerimizi kullanamıyoruz. İnşallah yeni dönemde en büyük hedeflerimizden biri, çocuklarımıza işte böyle bir şuuru aşılayacak eğitim-öğretim sistemimizi, hem içeriği, hem fiziki altyapısıyla kurmaktır. Bu doğrultuda okullarımızın tefrişinden öğretmenlerimizin niteliğine kadar her hususta atmamız gereken çok adım bulunuyor.
Aynı şekilde kültür-sanat politikalarımızı medeniyet tasavvurumuzun lokomotifi haline dönüştürme konusunda kısırlığımızı da süratle aşmak durumundayız. Kendi ülkesine, kendi toplumuna, kendi tarihine, kendi medeniyetine bırakınız destek ve öncü olmayı, husumet besleyen bir kültür-sanat ikliminin bizi götüreceği yer küresel popüler kültüre teslimiyettir. Yerli ve milli anlayış, her konuda olduğu gibi kültür-sanatta da idealimiz olmalıdır.
Dünyanın tüm önemli kültür-sanat eserlerinin buram buram yerli ve milli esintiler taşıdığını görürüz. Dünyayı etkileyen Rönesans Avrupa’sının mimarisi bunun bir örneğidir. Merhum Cengiz Aytmatov’un her biri dünya klasiği haline gelen eserlerinin Kırgız kültürü içinde yeşerdiğini biliyoruz. Dostoyevski ve Tolstoy’un Rus, Shakespeare’in İngiliz, Victor Hugo’nun Fransız kültürü temalı eserlerinin her biri dünya klasiği değil midir? Öyleyse biz de kendi kültürümüzün içinden filizlenen evrensel ürünler ortaya çıkartabiliriz. Yeter ki yıllarca bizi içinde boğmaya çalıştıkları o komplekslerimizden kurtulup kendimiz olabilelim. İnanın bana gerisi çok kolay. Biz 16 yıldır bunun için çalıştık. Başardıklarımız oldu, başaramadıklarımız oldu, ama mücadeleden asla vazgeçmedik, vazgeçmeyeceğiz.
Değerli kardeşlerim;
2002 pek çok hususta olduğu gibi vakıf geleneğimizin ihyası, ecdat mirasına sahip çıkılması hususunda da bir dönüm noktasıdır. Bu tarihten itibaren gerek yurt içinde, gerekse yurt dışında vakıf eserlerine sahip çıkmanın gayreti içerisinde olduk. 2002 yılından önceki 10 yıllık dönemde sadece 46 kültür varlığının restorasyon veya onarımı yapılırken, biz son 16 yılda 5060 tane kültür varlığının restorasyon ve tamirini yaptık. Bu rakam önceki döneme göre tam 110 katlık bir artışa tekabül ediyor.
Yıllarca kapalı kapılar ardında kalmış 10 milyondan fazla belgeyi titiz çalışmalar neticesinde hamdolsun gün ışığına çıkardık. Bugün Türk Silahlı Kuvvetleri’mizin arşivi tamamıyla açılmıştır ve artık incelemeye hazırdır. Cumhurbaşkanlığı Arşivi aynı şekilde açılmıştır, incelemeye hazırdır. Yüreği yeten varsa gelsin. Özellikle Ermeni, sözde Ermeni soykırımı iddiasında bulunanlara sürekli bu çağrıyı yaptım; yüreğiniz yetiyorsa buyurun, biz arşivlerimizi açıyoruz, varsa sen de arşivini aç. Ama bunlar sadece dünyadaki diasporalarıyla birlikte Türkiye’yi karalama, Türkiye’nin aleyhinde kampanyalar sürdürmekten başka bir şey yapmıyorlar. Para da bol, parayı da harcıyorlar ve bununla birlikte Türkiye’yi güya suçlu durumuna, konumuna getirmek istiyorlar. Getiremeyeceksiniz, çünkü biz haklıyız. Uzun dönem mahzenlerdeki tozlu raflara mahkûm edilen milyonlarca eser bugün sayılarını 4’ten 11’e yükselttiğimiz modern vakıf müzelerinde insanlarımızın istifadesine sunuluyor.
Sadece yurt içinde değil, gönül coğrafyamızın farklı köşelerinde de pek çok ecdat yadigârını buluyor, restore ediyor, ayağa kaldırıyoruz. Şu ana kadar Kırım, Macaristan ve Yemen olmak üzere, üç ülkede bulunan vakıf kültür varlıklarının envanter çalışmasını tamamladık. Saraybosna’da harabe haldeki İsa Bey Hamamı ve Gradişka Derviş Hanım Medresesini, restorasyonunu yaparak hizmete açtık. Savaş yıllarında yerle bir olan Foça’daki Alaca Camii ve Çayniçe’deki Sinanbey Camii’nin restorasyon ve rekonstrüksiyon çalışmaları halen devam ediyor. Aynı şekilde Saraybosna’daki Başçarşı Cami ve Travnik Alaca Cami ile Banyaluka’daki Arnavudiye Camii’nin restorasyonunu sürüyor. Makedonya’nın Manastır şehrinde 100 yıldır kapalı ve tamamen harabe durumda bulunan Haydar Kadı Camisini de ayağa kaldırdık.
Ohri Ali Paşa Camii’nin restorasyonu, Üsküp İsa Bey Camii ve müştemilatı, Yahya Paşa Camii ve Manastır Hacı Mahmut Bey Camii’nin de proje işleri devam ediyor. Kosova Cakova’da Hadım Süleyman Ağa Kütüphanesi’nin aynı şekilde yine rekonstrüksiyonu tamamlayarak hizmete hazır hale geldi. Mitroviça’da Müezzin Hoca Camii, Priştina’da Alaaddin Bey, Pirinaz, Buzağı Camileriyle, bunun yanında Vıçıtırın’adaki Gazi Ali Bey Camii’nin proje çalışmaları sürüyor. Lefkoşe’de Dükkânlar Önü Camii’nin restorasyonu devam ederken, Selimiye Camii ve Gazimagusa Lala Mustafa Paşa Camilerinin ise şu anda projeleri hazırlanıyor.
Sırbistan Novi Pazar’da bulunan İsa Bey Hamamının proje çalışmaları devam ediyor. Arnavutluk İşkodra Kurşunlu Camii’nin işbirliği protokolünü hazırladık, muhataplarımızın da onayından sonra hemen ihalesine çıkıyoruz. Benzer gurur tablolarına şehitlerimizin kabirlerinin bulunmasından yurt dışına kaçırılan eserlerin tekrar ülkemize iadesine kadar birçok alanda şahit oluyoruz. Hepsinden öte, Arnavutluk’ta Başkent Tiran’a da şu anda muhteşem bir camiyi inşa ediyoruz.
Kıymetli dostlarım;
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirdiğimiz bu anlamlı töreni, emanete sahip çıkma noktasında sergilediğimiz hassasiyetin en güzel nişanesi olarak değerlendiriyorum. Ülkemizin 7 bölgesindeki 250 vakıf eserin özüne, ruhuna ve kullanım amacına uygun şekilde restore eden Vakıflar Genel Müdürlüğümüzü şahsım, milletim adına tebrik ediyorum.
Restore edilen 250 eser arasında camiler, mescitler, kütüphaneler, yurtlar, köşkler, türbeler, tekkeler, han, hamam, kervansaraylar yanında kiliseler, havralar da bulunuyor. Bu 250 restorasyonun içerisinde bölücü örgütün saldırılarında büyük zarar gören Nusaybin Zeynel Abidin Camii ve Diyarbakır Sur Ermeni Protestan Kilisesi de yer alıyor. Ülkemizin farklı şehirlerindeki ibadet mekânlarının hiçbir ayrıma, hiçbir ötekileştirmeye maruz bırakılmadan sahiplenilmesi, bizim diğer inanç mensuplarına bakış açımızı göstermesi açısından çok önemli.
Ey Fransa’nın aydınlık geçinen karanlık yüzleri, siz Kur’an’ı Kerim’den bazı ayetlerin çıkarılmasını talep ediyorsunuz, teklif ediyorsunuz. Bak bizim medeniyetimizde, bizim anlayışımızda İncil’den, Zebur’dan, Tevrat’tan şunları şunları çıkarın diye bir yaklaşım, bir anlayış yok. Biz tam aksine semavi kitapların hepsini saygın buluruz, onların üzerinde de herhangi bir spekülasyona gitmeyiz. Ve bizim kutsal kitabımız Kur’an-ı Kerim ile ilgili bu ifadeleri kullanmak sizin haddinize mi? Zaten son zamanlarda sizler iyice dağıttınız; camilerimize saldırmaksa camilerimize saldırıyorsunuz, kundaklamaksa kundaklamalar yapıyorsunuz. Ama biz ülkemizde bir kiliseye saldırmak, saldırana müsaade etmek; böyle bir şeyi ne yaptık, ne yaptırttık, işte aramızdaki fark bu. Sizin DEAŞ’tan hiçbir farkınız yok, hiç.
Bu tavır, özellikle aziz dinimizi kendi sapkın ideolojilerine alet eden DEAŞ, FETÖ, Boko Haram gibi eli kanlı terör örgütlerine verilmiş aslında en güzel cevaptır, bol bol kullanın. Bizim inancımızda ibadethanelerin dokunulmazlığı vardır, hele hele kutsal kitaplarımızın... Hangi saikle olursa olsun bunu ihlal eden kimse İslam’ın hükümlerine de karşı geliyor demektir ve İslam dışıdır. Öte yandan bizim tavrımız aynı zamanda Batılı değerleri savunmak adına İslam’a saldıranları koruyan, camileri ateşe verenlerin sırtını sıvazlayan kimi İslamofobik Avrupalı siyasetçiler için de ders olmalıdır, özellikle Sarkozy’ye.
Birkaç caninin katliamlarını Müslümanlara yamamaya çalışan faşistlerin anlayışı ile DEAŞ’lı teröristlerin insanlık dışı ideolojileri aynı madalyonun iki yüzü gibidir. Zahirde düşman olan bu iki grup aslında aynı amaca hizmet etmektedir. Bizim medeniyetimiz, bu iki hastalıklı anlayıştan da beridir, uzaktır. Biz Avrupa’nın göbeğinde mescitleri kundaklayanlara nasıl karşıysak, Suriye’de, Irak’ta kiliselere saldıranlara da aynı şekilde karşıyız. Biz nasıl vatandaşlarımızın ibadet hürriyetini savunuyorsak, aynı şekilde tüm diğer inanç mensuplarının da ibadet özgürlüğünü savunuyoruz.
Atalar, ‘okumuş cahil, kara cahilden daha zararlıdır’ diyor. Fransa’daki üç-beş kendini bilmezin yaptığı son açıklamaları da biz sadece cehaletlerinin yansımaları olarak görüyoruz. Bu güruh, ne mukaddes kitabımızı, ne kendi tarihlerini, ne de inandıklarını iddia ettikleri İncil ve Tevrat’ı biliyor. Biz muvazenelerini yitirmiş, akademik, siyasi ve fikri olarak küflenmiş bu güruhun hezeyanlarını dikkate almıyoruz, almayacağız. Din, dil, inanç bütün farkı gözetmeden mazlumlara sahip çıkmış bir medeniyetin mensupları olarak bugüne kadar olduğu gibi, bundan sonra da hakkı, adaleti, bir arada barış içinde yaşama idealini savunmayı sürdüreceğiz.
Meydanı ne DEAŞ’lı, FETÖ’cü sapkınlara bırakacağız, ne de İslam düşmanı çevrelerin propagandalarına boyun eğeceğiz. Camilerimizle beraber diğer din mensuplarının ibadethanelerini de namusumuz bilecek, onları sonuna kadar korumaya çalışacağız. Bugün minareden korkan, camilere izin vermek yerine Müslümanları küçük mescitlere mahkûm eden Batılı dostlarımıza da ibadet ve inanç hürriyetinin nasıl olması gerektiğini işte bugün burada olduğu gibi uygulamalarımızla göstereceğiz. Rabbim yar ve yardımcımız olsun diyorum.
Bu düşüncelerle sözlerimi bitirirken bir kez daha restorasyonu tamamlanan eserlerin tüm Müslümanlara hayırlı olmasını diliyorum. Bu eserleri aslına uygun bir şekilde ülkemize ve milletimize kazandıran Hükümetimize huzurlarınızda şükranlarımı sunuyorum. Kalın sağlıcakla.