- Context
- Erdoğan addressed the Capital Markets Congress in Istanbul on November 4, 2016, under the theme 'Strong Capital Markets, Strong Turkey.'
- Main themes
- Capital markets development, Istanbul as financial center, Turkey's economic resilience, infrastructure investments, global financial crisis aftermath, export performance, major bridge and transport projects, growth rates, regional instability, investor confidence
- Duration
- ~23 min
- Words
- 2,804
- Sentences
- 160
- Readability
- 53
- Grade
- 10.1
- Syntax
- 2.89
- Vocabulary
- 2.06
Translated from Turkish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other160 sentences in 43 paragraphs
Valuable representatives of the business world,
Ladies and gentlemen;
I greet you with love and respect.
I hope that the Capital Markets Congress will bring good fortune to our economy, our investors, and the entire world.
I would like to welcome our guests from abroad who have honored us with their presence at the congress to our country and to Istanbul. I thank you, esteemed participants, who will contribute to this congress held under the theme "Strong Capital Markets, Strong Turkey" with your evaluations, observations, and proposals.
I believe that our efforts to make Istanbul a financial center have taken another step forward with this congress. I hope that this congress, which I believe will turn into a global platform, will continue in the coming years with broader participation and more effective discussion topics. I congratulate those who contributed to the organization of the congress.
In fact, the participant file for this congress was loaded, around 3,000... However, this number was reduced to fit this hall, which is thought to accommodate 1,000 people. This means that future meetings should be held in a much different center, in a different hall, in order to hopefully increase participation, and to express thoughts, ideas, and everything there, thereby enriching the outcome even further.
Valuable guests;
Despite the more than eight years that have passed since the global financial crisis, its effects are still ongoing. The desired progress in taking steps to eliminate the negative picture created by the crisis and in implementing reforms has not yet been achieved. Unfortunately, the countries responsible for the crisis are not making sufficient efforts to resolve the issue and are not making the necessary sacrifices. For this reason, the world economy has still not regained the growth rates and stability it had before the crisis.
When the global financial crisis began, I stated that this crisis would only graze Turkey. Some people took my words lightly at that time. As a result, our country managed to navigate this crisis period with record growth rates, except for the contraction in 2009. Our average growth rate between 2003 and 2015 was 4.7 percent. Despite experiencing serious difficulties over the past three years, our growth figures have been above average. For example, we closed the year 2015, during which we had two consecutive elections and serious terrorist incidents, with a growth rate of 4 percent. Last year, while the global average growth rate was 3.1 percent, the growth rate of developed countries was 2 percent. Excluding China and India, the growth rates of developing countries remained around 2 percent. I believe that our country will achieve a growth rate similar to or better than last year.
One of the most important indicators for Turkey in the past year is exports. Unfortunately, our exports have decreased by 8.7 percent. However, last year, the global export volume shrank by 11 percent. Therefore, Turkey's situation is much better, especially compared to Europe. Moreover, our country is located very close to crisis regions such as the Middle East, North Africa, the Caucasus, and the Black Sea. Every development in our neighbors Syria and Iraq is of great concern to us. Despite this deep environment of instability, it is commendable that Turkey continues to progress towards its goals.
Valuable guests;
Our country's determination regarding infrastructure investments and major projects is strong enough to attract the attention of the entire world. Despite experiencing many adversities this year, including a coup attempt, we have consecutively opened projects of global significance. We have been preparing for new ones. On June 30, we inaugurated the Osman Gazi Bridge, which is part of the Istanbul-İzmir Highway project, totaling 9 billion dollars.
On August 26, we opened the Yavuz Sultan Selim Bridge, which is a 3 billion dollar project and serves as the third crossing point over the Bosphorus, along with the highway. We opened the Marmaray rail transit system, which operates under the Bosphorus, in 2013. God willing, next month, on December 20, we will inaugurate the Eurasia Tunnel, which will serve double-decker, rubber-tired vehicles under the Bosphorus.
Our high-speed train projects are ongoing. In addition to Ankara-Istanbul and Ankara-Konya, we will launch the Ankara-Sivas, Ankara-İzmir, and Bursa-Bilecik lines in 2018. The construction of the Kars-Tbilisi railway has been completed, and we are working to finish it by the end of this year.
By taking these steps, we will demonstrate that we are an internationally developing country, not just through words but through actions. Thus, we will have completed one of the most important phases of the uninterrupted railway project from London to Beijing.
Another new project on our agenda is the 1915 Çanakkale Bridge, which is the most important route of the Tekirdağ-Çanakkale-Balıkesir Highway. We plan to lay the foundation of this bridge, which has an estimated cost of approximately 5.5 billion dollars, on March 18 next year. Of course, our Kanal Istanbul Project, which I describe as a legendary project, will be a rare work in the world. Our preparations for the Kanal Istanbul Project, which will connect the Black Sea to Marmaray, are also progressing rapidly.
Our new airport under construction in Istanbul will make Turkey number one in this field worldwide. With a construction cost of 12 billion dollars, we expect to generate approximately 25 billion dollars in resources over 25 years as a state from this project.
When completed, this airport will have a capacity of 150 million passengers per year, and we plan to open the first phase, which has a capacity of 90 million passengers, in 2018.
I believe that the total capacity of 41,000 beds and an investment cost of 10 billion dollars for city hospitals will elevate Turkey to a very different level in this area. Currently, our investments related to city hospitals are continuing to cover all our major cities. There are 21 city hospitals in the construction or contract phase. The other 8 hospitals in this project, which will reach a total of 29, are also progressing rapidly. God willing, we will start the openings of our city hospitals from next month. In other words, you will enter the hospital, and unlike before, you will not be carried on stretchers from one block to another; such a thing will no longer happen. Everything will start and end under the roof of our hospital. We plan to put all our hospitals into service by 2019. Recently, I personally witnessed the signing of agreements for approximately 630 million dollars of external financing for our İzmir and Kocaeli city hospitals, totaling 1.1 billion dollars.
Work on the nuclear power plants to be built in Sinop and Mersin Akkuyu has also accelerated and is ongoing. Our goal in urban transformation efforts is to renew 6.5 million housing units in 20 years. Among these housing units, especially due to the problems arising in the southeastern region and Eastern Anatolia due to terrorism, our urban transformation efforts in these areas are currently accelerating in terms of infrastructure and superstructure. In terms of demonstrating how the state supports its people, these projects are also significant. This corresponds to an economic size of approximately 400 billion dollars. In addition to these, there are significant investments from both the public and private sectors in every field in our country. Our state and our companies work every day to build our country with new projects and works.
Valuable guests;
Another important feature of Turkey in terms of investments is that it hosts the most widespread and successful public-private partnership projects in the world. In this regard, Turkey is an example globally. According to OECD estimates, there is a global infrastructure need of at least 70 trillion dollars by 2030. Of this investment, at least 1.5 trillion dollars must be made by developing countries, including us. It is not possible to meet such a large infrastructure investment need solely with public resources. This issue was the most important topic at the G-20 Antalya Summit. There, all participants particularly expressed Turkey's exemplary role in this regard, and we insisted on this in our presentations.
Especially in terms of financing, the private sector must definitely be involved. During our G-20 presidency, we brought this issue to the agenda of member countries. Our proposal is that, like many other issues, infrastructure projects should be carried out through public-private partnerships. In this way, the public will be able to allocate much more resources to other areas, such as social assistance and support, by leveraging the financial power and dynamism of the private sector.
Turkey has not faced difficulties in financing investments so far by offering attractive opportunities to international investment companies while also strengthening its own banking system. However, we have very ambitious goals. We must think big; we cannot think small. This step is currently the most important indicator of that. To reach our 2023 targets, we must significantly increase and accelerate our investments.
For this, we have taken action to facilitate access to financing sources for all domestic and foreign investors. We have been provoked in many places; they wanted to create barriers in front of us. They did this at the Gulf crossing. First, global capital did not support this place, and domestic capital, even the domestic financial sector, did not enter initially. It started with the public financial sector, and later the private sector joined as finance. We experienced the same situation at the airport.
Now, dear friends, I must speak openly about one thing: I am not as capable as my brother Nurettin in the politics of money. I will speak frankly: We will all support the values of this country and its rise together.
Because hiding money under the pillow is a folly, just as it is folly for the financial sector to keep its money in vaults and not circulate it in life and the market. This money is largely not the financial sector's own equity. Those with equity are very rare; they have been left behind in the past, or they have equity, but what do they do with the citizens' deposits? They channel it to themselves.
We say that since you have obtained this power in this way, now you must also look at the world markets; what are the interest rates in finance in the world markets, and what are they in Turkey? Our Deputy Prime Minister stated that it is 15, perhaps even 16-17, and there are even those who compete with usurers, forgive me. We say that it is not about competing with usurers here, but rather, can we say, 'What have I done for my country?' Instead of saying, 'By the end of this year, my bank made this much profit,' can we say, 'I made a profit, and I also provided this much financial support for the development of this country'? That is what matters.
However, many of our investors are experiencing serious difficulties because they cannot obtain money cheaply, and that is why they cannot enter. When you look at the contract paper, it is like an ant, poor and squeezed; they do not even have the opportunity to read it, they do not read it.
When it is presented to them, they sign immediately, and then they start paying whatever interest they owe. You look at America; interest rates were 0.25 until last year, now they are around 0.50. You go to Europe; there, it is around 0.50, 1, 1.5. Japan is negative, and they are discussing these. Israel is also around there. You look at us, and oh my God, it is 15, 16, 17.
How can an investor enter this market with that? How can they take these steps? Even if they do, the real sector can only catch up with what they earn. Since nothing is left for themselves, they cannot make new investments either. This situation cannot continue. Therefore, we need to take very serious steps in this regard as capital markets. God willing, I believe that with the new steps Istanbul will take as a financial center, it will be in competition with global financial centers; I have no doubt about that.
And we need to make this an example.
Another step is, as the President stated, a door for those who say, 'I will not invest my money in interest,' in terms of Islamic finance. What is this? It is very important for all participation companies to take their place in this sector.
Currently, the Wealth Fund, in my opinion, is a project that Turkey has been very late in implementing. I believe that the assets that will be created with the Wealth Fund will increase our power on a national and international basis. I wish our government success in this regard. I also wish success to those who will manage the Wealth Fund.
With the Capital Markets Law that came into effect in 2013, as you know, we have introduced new methods in many areas. Alongside banks – as mentioned earlier – we have actually offered many formulas such as stocks, bonds, bills, sukuk, real estate investment trusts, infrastructure real estate partnerships, and real estate certificates to our investors. Our call to investors is this: Instead of or alongside bank loans, come and use these methods to reduce your interest burden, that is, your cost. Thus, both the public's financing burden will decrease, and the efficiency of the private sector will increase.
In the first 10 months of this year, the amount of permits granted by our Capital Markets Board to companies issuing such instruments reached 300 billion lira, right? Our companies have provided significant resource inflows for themselves with these securities, some of which they sold abroad and some domestically. I believe that soon the financing provided through capital market instruments will exceed the amount of bank loans.
Valuable friends; in the meantime, we need to pay attention to the dangerous debt problem that surrounds individuals, companies, and states. Excessive borrowing and interest pressure are shaking the entire world. For example, among the European Union countries, only two or three countries now comply with the Maastricht Criteria in this regard. They are all in a debt trap, and their situations are not good at all.
As Turkey, when we came to power in 2002, we reduced the ratio of public debt to national income from 76 percent to 32 percent; Turkey is very successful. Similarly, we brought down the ratio of interest expenses to our gross domestic product from 15 percent to below 3 percent. The share of interest expenses in the budget was 43 percent when we took office, and we have reduced it to 11 percent. But is this enough? No, it is not. We will further bring this down. I say this because interest rates are still very high in our country, and I express this at every opportunity.
Because the higher these rates are, the more difficult the living conditions of my citizens become. I believe that capital market instruments will be important in overcoming these high interest rates, which have become a serious obstacle to our investments. There is a need to place the interest-based global financial system on a new trajectory with instruments of 'ethical finance' such as Sukuk and infrastructure real estate investment trusts. Instead of making money from interest, let’s make money from investment; this is not only ethical but also a sustainable model, and we should focus on this. I believe that countries that cannot highlight these financing instruments will remain in the crisis they are currently experiencing for many more years.
Turkey has made a significant leap in establishing a legal infrastructure that will provide assurance to investors over the past 14 years, along with other measures. All important laws and regulations have been renewed, and new laws have been enacted in line with our goals. Similarly, measures have been taken to strengthen our savings. Today, we have 110 billion lira in our individual retirement and investment funds, and 100 billion lira in the unemployment fund; this is a very serious amount. The Turkey Wealth Fund, which we will launch at the beginning of the year, will host an important resource. The automatic enrollment individual retirement system, which covers approximately 13 million people, will also create a resource of 100 billion lira per year. Thus, we are gaining access to the long-term and low-cost financing we need for our investments.
I especially wish for these topics to be discussed in depth during the meetings to be held today and tomorrow at the congress, and for groundbreaking views to be presented for the public and private sectors. Once again, I wish for the congress to be successful.
As I extend my love and respect to you, I once again pray for God's mercy on all our martyrs and wish healing for our veterans. Stay healthy.
The original Turkish. The tags above are read on the English translation's sentences.
İş dünyasının değerli temsilcileri,
Hanımefendiler, beyefendiler;
Sizleri sevgiyle, saygıyla selamlıyorum.
Sermaye Piyasaları Kongresinin ekonomimiz, yatırımcılarımız ve tüm dünya için hayırlara vesile olmasını diliyorum.
Yurt dışından kongreyi teşrif eden misafirlerimize, ülkemize ve İstanbul’umuza hoş geldiniz diyorum. “Güçlü Sermaye Piyasası, Güçlü Türkiye” temasıyla yapılan bu kongreye değerlendirmeleri, tespitleri ve teklifleriyle katkı verecek olan siz kıymetli katılımcılara
şimdiden teşekkür ediyorum.
İstanbul’u finans merkezi yapma yönündeki çabalarımızın bu kongreyle bir adım daha ileriye gittiğine inanıyorum. Küresel bir platforma dönüşeceğini düşündüğüm bu kongrenin önümüzdeki yıllarda daha geniş katılımlarla ve daha etkili tartışma konularıyla devam
edeceğini ümit ediyorum. Kongrenin düzenlenmesinde emeği geçenleri kutluyorum.
Aslında bu kongrenin katılımcı dosyası yüklüydü, 3 bin gibi... Ancak bu salon 1000 kişi alacağı düşüncesiyle bu rakam buraya indirildi. Demek ki bundan sonraki toplantı çok daha farklı merkezde, farklı salonda yapılmak suretiyle inşallah katılımı artırmak,
katılımla birlikte düşüncelerini, fikirlerini, her şeyini orada ortaya koymak, ifade etmek suretiyle neticeyi daha da bereketlendirmek gerekiyor.
Değerli misafirler;
Küresel finans krizi geride bıraktığımız 8 yılı aşkın süreye rağmen etkilerini hala sürdürüyor. Krizin yol açtığı olumsuz tabloyu ortadan kaldırmaya yönelik adımların atılması, reformların yapılması konusunda arzu edilen ilerleme henüz kaydedilemedi. Maalesef
krizin müsebbibi olan ülkeler sorunun çözümü konusunda yeteri kadar gayret sarf etmiyor, gereken fedakârlığı yapmıyorlar. Dünya ekonomisi bu sebeple hala kriz öncesi büyüme oranlarına ve istikrar ortamına kavuşamadı.
Küresel finans krizi başladığında bu krizin Türkiye’ye teğet geçeceğini ifade etmiştim. Birileri bu sözümü o zaman kendilerince hafife almıştı. Sonuçta ülkemiz 2009 yılındaki küçülme dışında bu kriz dönemini rekor büyüme oranlarıyla atlattı. 2003-2015 yılları
arasındaki ortalama büyüme oranımız yüzde 4,7 olmuştur. Geçtiğimiz üç yılda çok ciddi sıkıntılar yaşamamıza rağmen büyüme rakamlarımız ortalamanın üzerinde gerçekleşti. Örneğin, üst üste iki seçim ve ciddi terör olayları yaşadığımız 2015 yılını yüzde 4 büyümeyle
kapattık. Geçtiğimiz yıl büyümede dünya ortalaması yüzde 3.1 iken, gelişmiş ülkelerin büyüme oranı yüzde 2’dir. Çin ve Hindistan hariç gelişmekte olan ülkelerin büyüme oranları da yüzde 2 civarında kalmıştır. Ülkemizin bu yıl da geçtiğimiz yıla rağmen veya
ona benzer bir büyüme oranını yakalayacağına inanıyorum.
Türkiye için geride bıraktığımız yılın en önemli göstergelerinden biri ihracattır. İhracatımız maalesef yüzde 8.7 gerilemiştir. Ama yine geçen yıl dünya ihracat hacmi yüzde 11 daralmıştır. Dolayısıyla Türkiye’nin durumu, özellikle de Avrupa’dan çok daha
iyidir. Üstelik ülkemiz diğerlerinden farklı olarak Ortadoğu, Kuzey Afrika, Kafkasya, Karadeniz gibi kriz bölgelerinin çok yakınında bulunuyor. Bilhassa komşularımız Suriye ve Irak’taki her gelişme bizi çok yakından ilgilendiriyor. Bu derin istikrarsızlık
ortamına rağmen Türkiye’nin hedefleri doğrultusunda ilerlemeyi sürdürmesi takdire şayandır.
Değerli misafirler;
Ülkemizin altyapı yatırımları ve büyük projeler konusundaki kararlılığı tüm dünyanın dikkatini çekecek düzeyde güçlüdür. Bu yıl pek çok olumsuzluğun yanı sıra, bir de darbe girişimi yaşamış olmamıza rağmen, dünya çapında öneme sahip projeleri ardı ardına
hizmete açtık. Yenilerinin hazırlıklarını yürüttük. 30 Haziran’da toplamda 9 milyar dolarlık bir proje olan İstanbul-İzmir Otoyolunun İzmit Körfez Geçişini oluşturan Osman Gazi Köprüsünün biliyorsunuz açılışını yaptık.
26 Ağustos’ta otoyoluyla birlikte 3 milyar dolarlık bir proje olan İstanbul Boğazı üzerindeki üçüncü geçiş noktası durumundaki Yavuz Sultan Selim Köprüsünün açılışını gerçekleştirdik. Boğazın altından hizmet veren raylı toplu taşıma sistemi Marmaray’ı 2013
yılında hizmete açmıştık. İnşallah önümüzdeki ay da, 20 Aralık’ta, yine Boğazın altından bu defa çift katlı, lastik tekerlekli araçlara hizmet verecek olan Avrasya Tünelinin açılışını yapacağız.
Hızlı tren projelerimiz devam ediyor. Ankara-İstanbul ve Ankara-Konya’ya ilave olarak 2018 yılında Ankara-Sivas, Ankara-İzmir ve Bursa-Bilecik hatlarını devreye alıyoruz. Kars-Tiflis demiryolunun inşası bitti, bu yılsonuna onu da yetiştirmeye çalışıyoruz.
Çok yakında bu adımları da atmak suretiyle bizler uluslararası bazda gelişen, gelişmekte olan bir ülke olarak lafla değil icraatla bu adımları atacağız. Böylece Londra’dan Pekin’e kadar kesintisiz demiryolu projesinin en önemli etabını da tamamlamış olacağız.
Gündemimizdeki yeni bir proje de Tekirdağ-Çanakkale-Balıkesir Otoyolunun en önemli güzergâhı olan 1915 Çanakkale Köprüsüdür. Yaklaşık 5,5 milyar dolar maliyeti olan bu köprünün temelini de, inşallah önümüzdeki yıl 18 Mart’ta atmayı planlıyoruz. Tabii efsane
bir proje dediğim Kanal İstanbul Projemiz, dünyada eşine az rastlanır bir eser olacaktır. Karadeniz’i Marmaray’a bağlayacak olan Kanal İstanbul Projesiyle ilgili hazırlıklarımız da tüm hızıyla sürüyor.
İstanbul’da inşası ilerleyen yeni havalimanımız, Türkiye’yi bu alanda dünyada 1 numara haline getirecektir. Sadece inşaat bedeli 12 milyar doları bulan bu projeden devlet olarak da 25 yılda yaklaşık 25 milyar dolar civarında kaynak elde etmeyi bekliyoruz.
Tamamı bittiğinde yılda 150 milyon yolcu kapasiteye sahip olunacak bu havalimanının 90 milyon yolcu kapasiteli ilk etabını 2018 yılında hizmete açmayı planlıyoruz.
Şehir hastanelerinin toplamda 41 bin yatak kapasitesi ve 10 milyar dolarlık yatırım bedeliyle Türkiye’yi bu alanda çok farklı bir yere taşıyacağına inanıyorum. Şu anda büyük şehirlerimizin tamamını kapsayacak şekilde şehir hastanelerimizle ilgili yatırımlarımız
da devam ediyor. 21 şehir hastanesi inşa veya sözleşme aşamasında. Toplamda 29 adede ulaşacak bu projenin diğer 8 tanesiyle ilgili çalışmalar da hızla sürüyor. Şehir hastanelerimizin açılışlarına da inşallah önümüzdeki aydan itibaren artık başlıyoruz. Yani
hastaneye gireceksiniz ve eskiden olduğu gibi bir bloktan öbür bloğa sedyelerin üzerinde taşın, getir-götür; böyle bir şey artık olmayacak. Bütün her şey hastanemizin çatısı altında başlayıp orada bitecek. 2019 yılına kadar tüm hastanelerimizi hizmete almayı
planlıyoruz. Geçtiğimiz günlerde İzmir ve Kocaeli şehir hastanelerimizin 1.1 milyar dolarlık dış finansmanının yaklaşık 630 milyon dolarlık bölümüne ilişkin anlaşmanın imzalarına bizzat şahitlik ettim, imzalar atıldı.
Sinop ve Mersin Akkuyu’da yapılacak nükleer santrallerle ilgili çalışmalar da hızlandı, sürüyor. Kentsel dönüşüm çalışmalarında hedefimiz 20 yılda 6,5 milyon konutun yenilenmesidir. İşte bu konutlar içerisinde özellikle terör bölgesinde, Güneydoğumuzda,
Doğu Anadolu Bölgemizde meydana gelen sıkıntılar sebebiyle bu bölgelerdeki kentsel dönüşümle ilgili çalışmalarımız altyapı-üstyapı, şu anda hızlanarak devam ediyor. Yani devletinin milletine nasıl sahip çıktığını göstermesi bakımından bu projelerimiz de önem
taşıyor. Ve bu da yaklaşık 400 milyar dolarlık bir ekonomik büyüklüğe tekabül ediyor. Bunlar dışında ülkemizde her alanda kamunun ve özel sektörümüzün çok büyük yatırımları bulunuyor. Devletimiz ve firmalarımız her gün taş üstüne taş koymak, yeni projeler
ve eserlerle ülkemizi büyütmek için çalışıyor.
Değerli misafirler;
Türkiye’nin yatırımlar bakımından bir başka önemli özelliği de; dünyadaki en yaygın ve en başarılı kamu-özel sektör işbirliği projelerine ev sahipliği yapmasıdır. Bu konuda Türkiye dünyada örnektir. OECD tahminlerine göre 2030 yılına kadar küresel düzeyde
en az 70 trilyon dolar altyapı ihtiyacı vardır. Bu yatırımın yılda 1,5 trilyon dolarını ise bizim de içinde bulunduğumuz gelişmekte olan ülkeler yapması gerekiyor. Böylesine büyük bir altyapı yatırımı ihtiyacının sadece kamunun kaynaklarıyla gerçekleştirilebilmesi
mümkün değildir. Bu konu G-20 Antalya Zirvesinde en önemli başlıktı. Ve orada tüm katılımcılar da Türkiye’nin bu konudaki örnekliğini özellikle ifade ettiler ve biz de sunumlarımızda bunun üzerinde ısrarla durduk.
Özellikle finansman konusunda mutlaka özel sektörün devreye sokulması gerekiyor. G-20 dönem başkanlığımız sırasında bu konuyu üye ülkelerin gündemine getirdik. Bizim teklifimiz; diğer pek çok konu gibi altyapı projelerinin de kamu-özel sektör işbirliğiyle
yürütülmesidir. Bu şekilde özel sektörün finansman gücü ve dinamizmini yanına alan kamu sosyal yardımlar ve destekler gibi diğer alanlara çok daha fazla kaynak ayırabilecektir.
Türkiye, bir yandan uluslararası yatırım şirketleri için cazip imkânlar sunarak, diğer yandan kendi bankacılık sistemini güçlendirerek yatırımların finansmanı konusunda şu ana kadar sıkıntı çekmemiştir. Ancak bizim çok büyük hedeflerimiz var. Büyük düşünmeye
mecburuz, biz küçük düşünemeyiz. İşte bu adım şu anda bunun en önemli göstergesidir. 2023 hedeflerimize ulaşmak için yatırımlarımızı çok daha fazla artırmak, hızlandırmak mecburiyetindeyiz.
Bunun için de yerli ve yabancı tüm yatırımcıların finansman kaynaklarına erişimlerini kolaylaştırmak için harekete geçtik. Birçok yerde provoke edildik, önümüze bariyer oluşturmak istediler. İşte bunu Körfez geçişinde yaptılar. Önce küresel sermaye buraya
destek vermedi ve yerli sermaye, hatta yerli finans sektörü de önce girmedi. Önce kamu finans sektörüyle başlandı, daha sonra özel sektör finans olarak buraya katıldı. Aynı durumu havalimanında da yaşadık.
Şimdi sevgili dostlar, burada bir şeyi açık konuşmam lazım, o da şudur: Ben paranın siyasetinde Nurettin kardeşim kadar kabiliyetli değilim. Açık konuşacağım, o da şudur: Bir defa bu ülkenin değerlerine, bu ülkenin ayağa kalkmasına hep birlikte destek vereceğiz.
Çünkü parayı yastığın altında saklamak nasıl bir gafletse, finans sektörünün de parasını kasalarda tutması hayata, piyasaya sürmemesi o denli gaflettir. Bu para büyük bir çoğunlukla finans sektörünün kendi öz sermayesi değil. Öz sermayesi olanlar çok nadir,
onlar geçmişte kaldı veya öz sermayesi var, vatandaşın mevduatıyla ne yapıyor? Kendisine güç aktarıyor.
Biz de diyoruz ki; madem bu gücü bu şekilde elde ettin, şimdi bir de dünya piyasalarına bakacaksın; dünya piyasalarında finansta faiz oranları nedir, Türkiye’de ise nedir? Başbakan Yardımcımız ifade etti, 15, belki daha da ileri 16-17, hatta hatta adeta
tefecilerle yarışanlar da var, kusura bakmasınlar. Biz diyoruz ki; burada tefecilerle yarışmak değil, tam aksine ‘ben ülkem için ne yaptım’ diyebiliyor muyuz? ‘Bu yılsonu itibariyle benim bankam şu kadar para kazandı’ diyeceğimize, ‘hem kazandım, hem de bu
ülkenin kalkınmasına şu kadar finans desteği verdim’ diyebiliyor muyuz; önemli olan bu.
Ama birçok yatırımcımız bizim parayı ucuza mal edemediği için ne yapıyor? Çok ciddi sıkıntılar çekiyor ve onun için de giremiyor. Zaten sözleşme kâğıdına baktığın zaman karınca gibi, zavallı sıkışmış, daralmış, onu okumaya bile fırsat bulamıyor, okumuyor.
Hemen önüne getirildiği zaman imzayı atıyor ve ödemesi gereken faiz neyse, ondan sonra bir de onu başlıyor ödemeye. Bakıyorsun Amerika’ya, faiz oranları daha şurada geçen yıla kadar 0.25’ti, şimdi 0.50 falan, oralarda dolaşıyor. Geliyorsun Avrupa’ya, oralarda;
0.50, 1, 1,5 buralarda. Japonya eksi, bunları konuşuyor, İsrail hakeza oralarda. Bize bakıyorsun, aman Yarabbi, 15, 16, 17, buralarda.
Bununla yatırımcı bu piyasaya nasıl girsin? Nasıl bu adımları atsın? Atıyorsa bile zaten reel sektör kazandığını ancak oraya yetiştiriyor. Kendisine bir şey kalmadığı için yeni yatırımlar da yapamıyor. Böyle bir sıkıntının içerisinde bu iş yürümez. Öyleyse
bizim bu konuda sermaye piyasaları olarak çok ciddi bir adım atmamız lazım. İnşallah şimdi finans merkezi olarak İstanbul’un bu yeni atacağı adımlarla dünya finans merkezleriyle bir yarışın içerisinde olacağına ben inanıyorum, burada en ufak bir şüphem yok.
Ve bunu örnek hale getirmemiz lazım.
Bir diğer adım da, onun için de Sayın Başkanın ifade ettiği, yani İslami finans noktasında, yani ‘ben faize paramı yatırmam’ diyenler için de bir kapı. Nedir bu? İşte bütün katılım şirketlerinin de bu sektörde yerini alması, bu da büyük önem arz ediyor.
Şu anda Varlık Fonu, bana göre Türkiye’nin çok geç kalmış bir projesidir. Şimdi Varlık Fonuyla beraber tabii ortada oluşacak assetler inanıyorum ki bizim gücümüzü ulusal-uluslararası bütün bu bazda arttıracaktır. Ve bu konuda da Hükümetimize ben başarılar
diliyorum. Varlık Fonunu yönetecek olan arkadaşlarımıza da şimdiden başarılı bir süreç temenni ediyorum.
2013 yılında yürürlüğe giren Sermaye Piyasaları Kanunu ile biliyorsunuz birçok konuda yeni yöntemler devreye aldık. Bankaların yanında –az önce de ifade edildi- bu hisse senedi, tahvil, bono, SUKUK, gayrimenkul yatırım ortaklığı, altyapı gayrimenkul ortaklığı,
gayrimenkul sertifikası gibi çok sayıda formülü aslında yatırımcılarımızın hizmetine sunduk. Yatırımcılara çağrımız şudur: Banka kredisi yanında veya onun yerine bu yöntemleri kullanarak gelin faiz yükünüzü, yani maliyetinizi düşürün. Böylece hem kamunun finansman
yükü azalacak, hem de özel sektörün verimliliği artacaktır.
Bu yılın ilk 10 ayında Sermaye Piyasası Kurulumuzun bu tür araçları ihraç eden şirketlerimize verdiği izin tutarı 300 milyar lirayı buldu, değil mi? Şirketlerimiz bir kısmını yurt dışında, bir kısmını yurt içinde sattıkları bu senetlerle kendileri için önemli
bir kaynak girişi sağladılar. Çok yakında sermaye piyasası araçlarıyla sağlanan finansmanın banka kredilerinin tutarını aşacağına ben inanıyorum.
Değerli dostlar; tabii bu arada bireylerle birlikte şirketleri ve devletleri de tehlikeli bir şekilde kuşatan borçlanma sorununa dikkat etmemiz gerekiyor. Aşırı borçlanma ve faiz baskısı tüm dünyayı inim-inim inletiyor dersem yeridir. Mesela Avrupa Birliği
ülkeleri arasında bu bakımdan Maastricht Kriterine uyan sadece artık iki-üç ülke kaldı. Hepsi borç batağında, durumları hiç iyi değil.
Biz Türkiye olarak 2002 yılında göreve geldiğimizde yüzde 76 olan kamu borcunun milli gelire oranını yüzde 32’ye kadar düşürdük; Türkiye çok başarılı. Aynı şekilde faiz giderlerinin gayrisafi yurt içi hasılamıza oranını da yüzde 15 düzeyinden yüzde 3’ün
altına kadar indirdik. Faiz giderlerinin bütçe içindeki payını da geldiğimizde yüzde 43’tü, onu da yüzde 11’e kadar düşürdük. Fakat yeterli mi bu? Hayır, değil. Daha da bunu aşağıya çekeceğiz. Ülkemizde faizlerin hala çok yüksek olduğunu bundan söylüyor, her
fırsatta bundan dolayı bunu ifade ediyorum.
Çünkü bu oranlar ne kadar yüksek olursa benim vatandaşımın yaşam koşulları da o kadar zordur, zorlaşmaktadır. Yatırımlarımızın önünde ciddi bir engel haline dönüşen bu yüksek faizlerin üstesinden gelmede sermaye piyasası araçlarının tabii ki önemli olacağını,
önemli katkısı olacağını düşünüyorum. Faize dayalı küresel finans sisteminin SUKUK gibi, altyapı gayrimenkul yatırım ortaklığı gibi ‘insaflı finans’ araçlarıyla yeni bir yörüngeye oturtulmasına ihtiyaç vardır. Faizden para kazanmak yerine, gelin yatırımdan
para kazanmak; sadece insaflı değil aynı zamanda sürdürülebilir bir modeldir, bunun üzerinde duralım. Bu finansman araçlarını ön plana çıkartamayan ülkelerin halen yaşadıkları krizden daha uzun yıllar çıkamayacaklarına inanıyorum.
Türkiye, diğer tedbirlerle birlikte yatırımcılara güvence sağlayacak hukuki alt yapı kurma konusunda da son 14 yılda ciddi bir atılım yapmıştır. Tüm önemli kanunlar ve alt düzenlemeler yenilenmiş, hedeflerimize uygun yeni kanunlar çıkartılmıştır. Aynı şekilde
tasarruflarımızı güçlendirecek önlemler alınmıştır. Bugün bireysel emeklilik ve yatırım fonlarımızda 110 milyar lira, işsizlik fonunda 100 milyar lira mevcuttur; bu çok ciddi bir rakam. Yılbaşında hayata geçireceğimiz Türkiye Varlık Fonu önemli bir kaynağa
ev sahipliği yapacak. Yaklaşık 13 milyon kişiyi kapsayan otomatik katılımlı bireysel emeklilik sistemi de yılda 100 milyar liralık bir kaynak oluşturacak. Böylece yatırımlarımız için gereken uzun vadeli ve düşük maliyetli finansman ihtiyacımızı karşılayacak
imkânlara kavuşmuş oluyoruz.
Kongrede bugün ve yarın yapılacak toplantılarda bu konuların enine boyuna tartışılmasını, kamu ve özel sektör için ufuk açıcı görüşlerin ortaya konulmasını özellikle diliyorum. Bir kez daha kongrenin başarılı geçmesini temenni ediyorum.
Sizlere sevgilerimi, saygılarımı sunarken, tüm şehitlerimize tekrar Allah’tan rahmet diliyorum, gazilerimize şifalar diliyorum. Kalın sağlıcakla.
