The interview of the President of the Republic of Poland for Polsat News [FULL TEXT]
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda gave an interview to Polsat News in New York during the UN General Assembly in September 2024, discussing US-Poland relations and a missed encounter with Trump.
- Main themes
- Poland-US relations, Donald Trump potential meeting, Three Seas Initiative, UN General Assembly, President Biden farewell, Polish diaspora in America, NATO and defense cooperation, arms contracts, presidential diplomacy, Polish-American friendship
- Duration
- ~29 min
- Words
- 3,511
- Sentences
- 204
- Readability
- 60
- Grade
- 9.1
- Syntax
- 2.86
- Vocabulary
- 1.91
Translated from Polish
This is an interview, press conference or exchange with other speakers. It is split into sentences and counted in the corpus, but its sentences are not tagged on the twelve indices.
204 sentences in 82 paragraphs
Magda Sakowska, Polsat News: Good evening, good afternoon here in New York, as it is just a few minutes past 3 PM. With us is President Andrzej Duda. Good afternoon, Mr. President.
President of Poland Andrzej Duda: Good afternoon, Madam Editor. I welcome our viewers.
Mr. President, yesterday you were in Doylestown, the so-called Polish Częstochowa in the United States. Former President Donald Trump was supposed to be there. However, the meeting did not take place. Do you regret that you did not meet, gentlemen?
Madam Editor, perhaps we should start from the point of view of myself and the Chancellery, that the media – that is, you – announced the visit of President Donald Trump and you canceled it. One could say that, because we did not have any formal confirmation – neither that President Trump would come, nor that, as you claim, he would not come in the end.
Mr. President, Donald Trump's campaign team confirmed that Donald Trump was coming.
Yes, but please remember that the invitation was directed by the organizers of the event, that is, representatives of Polish organizations, who were also the sponsors of the monument that we unveiled yesterday indeed there, at the Polish cemetery, in American Częstochowa. And it was with them – so to speak – that the associates of President Donald Trump were in contact, as I understand.
So I was a guest at that ceremony. I was simply invited, which we actually knew for a long time, because we received that invitation a long time ago from the organizers. And I am very glad that I participated in that meeting, because it was an important meeting for Poles here, in an important place.
But did you want to meet with Donald Trump?
I had nothing against it. It is no secret that we are friends; we have known each other for years. I have very good memories of the time when President Donald Trump was President of the United States. I believe that those were good years for Poland, during which we resolved many very important matters.
Thanks to the support of President Donald Trump, we managed to significantly develop the Three Seas Initiative, due to American interest through the person of the President – that is the first thing. Secondly, we concluded very important arms contracts, strengthened the American presence in Poland, and generally Poland's position, also in the North Atlantic Alliance.
Those were good years for Poland. I remember them well. The President, by the way, belongs to that group of American Presidents who really know Polish affairs well, which may have surprised some, but he has shown me that many times. And yes – I can say: we became friends, we worked well together.
And if such an invitation or opportunity to meet came before the elections, would you accept such an invitation, such an opportunity to meet with Donald Trump before the November elections?
It depends on the format in which it would take place, if President Donald Trump had such a will. Madam Editor, from my point of view, President Donald Trump today is a private person. Of course, here in the United States, he is a candidate for the office of President, but today he does not hold any office formally. Therefore, for me, it is a meeting that would have a private value. Just as I meet with former Presidents of some countries.
Just a moment ago, we had a meeting right here at the Atlantic Council, related to the development of the Three Seas Initiative and the cooperation of American companies with the Three Seas Initiative. Among other guests at this meeting was also President Kolinda Grabar-Kitarović, who, as you know, once co-created the Three Seas Initiative with me; she was the President of Croatia. And I also meet with her today – from my point of view – as a private person, because she is no longer President.
Well, but Donald Trump is a candidate and may soon become President again. And some say that if such a meeting were to take place – also here in the United States, including Democratic Party congressmen – you would become part of the election campaign. That is why I ask if – if there were such an opportunity – you would meet with Donald Trump.
You know, let’s set aside the comments of congressmen from this party or that party, let’s focus on the facts. First of all, let’s start from the fact that there was no meeting and I do not have an invitation today for any meeting with President Donald Trump nor do I have any information from President Donald Trump that he has any need to meet with me. It is indeed the case that at this moment – as a candidate – he is running a campaign here and is focused on that.
Mr. President, you will meet – as is the case every year during the UN General Assembly – with President Biden. On Wednesday, there is a dinner for delegation representatives. It is possible that this will be your last meeting – President Biden is finishing his political mission, you are slowly finishing your political mission. What will you say to him when you meet?
I hope that this will not be our last meeting; that both of us, when we are…
But it may be as Presidents.
That may be so.
…that both of us – as former Presidents – will still meet. I hope that perhaps together we will still manage to do many good things for Poland and the United States. The future will show, we will see.
However, it is difficult to say whether we will have the opportunity to see each other again as two sitting Presidents. Because indeed, it will be the case that a new President will be sworn in in the United States in January, so that is soon. I do not know if there will be another visit here, in the United States. That also depends on President Biden. Because it would be the President who would have to invite for such a visit, so that there would be a meeting with him.
I do not know if we will also have the opportunity to meet at some international forums, although one never knows. Sometimes circumstances are unpredictable. Just as none of us suspected that such a war would break out as a result of the Russian aggression against Ukraine, as we have been observing for over two years. So it is difficult to predict. But it is indeed possible that this is our last meeting as sitting Presidents.
What will you say to President Biden? Assuming that this may be the last meeting as Presidents.
I will certainly thank him for all those years of our cooperation. I will thank him for his visits to Poland. I will thank him for his very important words for Poles and for his very important actions, which certainly led to strengthening our security, because there is no doubt about that.
I said this: I have very good experiences from working with all three Presidents of the United States with whom I have been able to work so far – both with President Barack Obama, and with President Donald Trump, and with President Joe Biden.
Why? Because each of these Presidents strengthened Polish security through the American presence in Poland.
Let me remind you: President Barack Obama – the decision on NATO's forward presence on the eastern flank. He made that decision because he was the head, the President of the most important power within the North Atlantic Alliance; his decision was key here. So that is the first thing.
Secondly – the bilateral American presence, that is, the presence of American troops in Poland regardless of the fact that Americans are at the spearhead and in the NATO contingent, and that they are the framework nation for that NATO contingent. In addition to that, there was also additional American presence. That was also a decision made by President Barack Obama.
Then came the term of President Donald Trump, right? The American presence increased, we signed a contract for the delivery of F-35s to Poland. At that time, there was a queue that was set up and we were simply brought into that queue by President Donald Trump. So that was very important for us. Today, the first fighter jets are already in the hands of Polish pilots, so that was also a very important moment for us.
And then came the presidency of President Joe Biden. Let me remind you: just before the Russian aggression against Ukraine, the President sent thousands of American soldiers to Poland along with equipment, plus additional American defensive infrastructure to strengthen our security as well, which was fundamentally important. He visited us twice, right? Twice he guaranteed with his presidential word the observance of Article 5 and the collective defense and security of every inch of NATO territory, including our land. So that is of enormous significance.
Mr. President, you mentioned Ukraine. President Volodymyr Zelensky is also in New York. How would you assess in two sentences the current relations between Warsaw and Kyiv? Because these are tense relations and the main point of this tension is Volhynia.
I have tried to act in such a way as to avoid creating points of tension between Warsaw and Kyiv, when the responsibility for that rested primarily in my hands. It was not – of course – easy, because there are very difficult topics between us. But I have discussed these topics with President Volodymyr Zelensky. And the best evidence of this was the presence of President Zelensky with me in Lutsk on the anniversary of the Volhynian massacre, when we prayed together in the Lutsk cathedral. And there we laid…
But there is still no agreement on exhumations.
…and there we laid flowers. Today, this foreign policy is directly conducted by the government, it is also led by Minister Sikorski. They bear a significant part of the responsibility for Polish-Ukrainian relations today.
But do you see a willingness from Kyiv to find an agreement on exhumations, regarding Volhynia?
Finding an agreement with us on all difficult issues – including historical issues – is also in Ukraine's interest. Please remember that Ukrainians have many problems with their past from the period of World War II.
This is not just a matter of the Volhynian massacre. It is also a matter of the SS units in which Ukrainians served. It is a matter of cooperation – in general – between the then, let’s say, Ukrainian authorities, yes?, Stepan Bandera and others, and the authorities of Nazi Germany, Adolf Hitler himself. It is also a matter of Ukrainian-Jewish relations at that time and participation in the Holocaust that was carried out. Many of these topics are very difficult for contemporary Ukraine.
To conclude this topic, I will ask this: when I spoke with Deputy Prime Minister Kosiniak-Kamysz recently in Washington, he said that as long as the issue of Volhynia is not resolved between Warsaw and Kyiv, in his opinion, there is no place for Ukraine in the European Union. Do you agree with that approach?
You know, the fact that Ukraine is not in the European Union was one of the reasons why Putin decided to aggress against Ukraine. It was precisely to stop Ukraine's entry into the European Union, to stop Ukraine's integration with – so to speak – the generally Western European community, that is, the broadly understood community of the West.
If someone says in this regard that they will block Ukraine's access to the European Union, they are thus aligning themselves with Vladimir Putin's policy. I do not know if that is the intention of the current rulers.
But only as long as the issue of Volhynia is not… So you do not agree with that?
No, I would like to know what exactly the Ministers, the Prime Ministers mean when they express such statements. Because these are difficult issues, they are also issues that for the Ukrainians themselves – which must be taken into account – have been silenced for many years.
Please remember that Ukraine was part of the Soviet Union. Whole generations raised in the Soviet Union, when Ukraine was simply a Soviet republic, in most cases never heard of Volhynia, because in the Soviet Union, Volhynia was not spoken of.
Let’s move on to domestic topics. How do you assess – Mr. President – the government's actions regarding the flood?
First of all, today we need to act dynamically, so that where it is still necessary to prevent flooding, we try to prevent it as much as possible to help people save their property. And to conduct a wise, reasonable policy regarding strengthening the embankments, regarding ensuring safety.
However, the most important task, which is and which is – unfortunately – becoming increasingly extensive, is to help those affected by the flood. And that must be prioritized today. That is why I say: we, who are in power today – because I approach this as one side of the government, but also I, because these are two parts of the executive power in Poland; the executive power consists of the President of the Republic and the government…
I will not argue with the government today about the issue of the flood and tell the government what is the government's fault and what is the government's merit. I just want the issue of helping those affected by the flood to be resolved as efficiently and as well as possible, so that these people can rebuild their lives as quickly as possible.
That is today for me – as a part of the executive power – the most important issue.
However, politicians who sit in the Sejm, including the opposition – it is a natural thing in some sense that they hold the government accountable for its actions and omissions. And that is the nature of democracy.
But don’t you think that it would be better to wait with those accountabilities? I ask because the latest poll shows that just over 50% of Poles say: “For now, do not criticize, for now let everyone unite and simply help those who need help.”
Well, I belong to that 50 percent who say the same thing, because I have been saying it from the very beginning. And no one had to suggest it to me. I consider it logical. And moreover, I consider it my duty. I think that this is the expectation of the majority of people from me as President, that is, as part of the executive power – that I will not attack the government, but will do everything I can to simply help as much as I can as the sitting President of the Republic of Poland.
And I can do this in such ways that I actually organize various kinds of assistance, I appeal for this help, yes. If the government wants to appoint a commissioner for the reconstruction of the damage caused by the flood and assistance – in general – to those affected by the flood, then I say: I am ready to appoint that minister as soon as possible. Practically immediately, as soon as it is possible, I am ready for that appointment. Because I believe that this is what constructive cooperation is about today, when help is needed.
When was the last time, Mr. President, that you spoke with the Prime Minister?
We spoke for the last time during the summer.
Don’t you think it would be good, when there is a flood and the need for cooperation and joint assistance, to talk? Would you like the Prime Minister to call?
But there is no urgent need today for the Prime Minister to speak directly with me. The offices are in contact with each other. The head of my office is in contact with the head of the Prime Minister's office. The matter of the nomination of the minister responsible for reconstruction and assistance to flood victims was discussed between them – regarding the fact that there will be such a nomination and that the documents will be sent. There was no need for my direct contact with the Prime Minister.
Mr. President, soon – in a few days, maybe in a week – Bogdan Klich is coming to Washington, he is going to start heading our embassy in Washington. He is not a person you wanted to see in that position. However, he is coming. What is your comment?
He will be the head of the mission, since Minister Sikorski is sending him here. There is nothing I can do about it. I believe he is not qualified for this. I believe he does not have the necessary qualifications or expertise – I believe he is not prepared to be the ambassador of the Republic of Poland in Washington – I believe he does not have the personal predispositions for it.
And the past he experienced – that is, the fact that he was the Minister of National Defense during the period when the President of the Republic of Poland died in the Smolensk disaster in a government military plane; in a military plane, when he was the Minister of National Defense – is not the best recommendation for him. And I think it is not worth sending someone like that to the United States to represent us.
I understand that the government thinks differently.
Evidently, they think differently. We have a difference of opinion here.
Finally, about your farewell, because this is your last speech tomorrow at the UN as President.
That is not yet known.
But during the Assembly, the last one. Next year you will no longer represent Poland.
During the General Assembly – yes.
Are you already preparing for – let’s call it – life after the presidency? Are you already thinking about what to do?
I am generally prepared for life after the presidency. Moreover, I have tried, as much as I could, throughout my presidency to stay connected to life. And many people who had contact with me during this time – including private contact – know this.
However, Madam Editor, I am not organizing anything for myself after the presidency at this moment, because I am focusing on my presidential duties, which are the most important today. That is why people elected me over nine years ago – it will soon be 10 years – to represent them to the very end of my term in the best possible way and to best address Polish matters. And I am doing my utmost to do so.
So for now, you are not thinking about any international career after moving out of the Presidential Palace?
No. And I think that is evident? Because there is no news of any international career of mine, of any position I would take. The fact that rumors arise, that some politicians – including former politicians – allow themselves various kinds of gossip, malice, etc., I treat with a smile as political folklore in Poland, as some complexes that they may be reacting to. However, this has nothing to do with the truth and is not serious.
And do you think or do you not rule out the possibility of founding your own party after your presidency? In one of the polls, such a party would receive over 9 percent. The presidential party.
The former President. No longer presidential, because he will no longer be President.
The former President. In any case, with you as the leader.
Madam Editor, life will show what will happen, what challenges Poland will face, and the times that lie ahead, which sometimes no one can predict. Because I think no one predicted that this period of my presidency would be so turbulent – I am thinking here of the coronavirus pandemic, I am thinking of the Russian aggression against Ukraine. These events indeed…
If someone says that Andrzej Duda will go down in history just because of his presidency, I would say: if I go down in history, it will indeed be because I was the President of the Republic during the period when Russia attacked Ukraine – it is possible that history will remember that. Because the whole situation was and is a great challenge for the security of Poland and for all those responsible for it.
And if Poland has any challenges left for me, I will try to respond to those challenges. But primarily, I am concerned about the challenges for the Republic. Because for me, the Republic is the most important.
Thank you very much, Mr. President, for this conversation here in New York during the session of the General Assembly of the United Nations.
Thank you very much.
The last session of Andrzej Duda as President, a farewell session.
Yes, the tenth. Thank you very much.
Thank you very much for the conversation.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Magda Sakowska, Polsat News: Dobry wieczór, dzień dobry tutaj, w Nowym Jorku, bo dopiero jest parę minut po 15. Z nami Prezydent Andrzej Duda. Dzień dobry, Panie Prezydencie.
Prezydent RP Andrzej Duda: Dzień dobry, Pani Redaktor. Witam naszych widzów.
Panie Prezydencie, wczoraj był Pan w Doylestown, tzw. polskiej Częstochowie w Stanach Zjednoczonych. Miał być były Prezydent Donald Trump. Do spotkania jednak nie doszło. Żałuje Pan, że żeście się nie spotkali, Panowie?
Pani Redaktor, może zacznijmy od tego, że tak z punktu widzenia mojego i Kancelarii, to media – czyli Państwo – zapowiedzieliście wizytę Pana Prezydenta Donalda Trumpa i Państwo ją odwołaliście. Tak można powiedzieć, dlatego że myśmy nie mieli żadnego formalnego potwierdzenia – ani tego, że Prezydent Trump przyjedzie, ani tego, że w końcu, jak twierdzicie Państwo, nie przyjedzie.
Panie Prezydencie, sztab wyborczy Donalda Trumpa potwierdził, że Donald Trump wybiera się.
Tak, ale proszę pamiętać o tym, że zaproszenie skierowali organizatorzy tego wydarzenia, czyli przedstawiciele polskich organizacji, którzy byli zarazem fundatorami pomnika, który odsłanialiśmy wczoraj rzeczywiście tam, na cmentarzu polskim, w amerykańskiej Częstochowie. I to z nimi – że tak powiem – w kontakcie, jak rozumiem, byli współpracownicy Pana Prezydenta Donalda Trumpa.
Więc ja byłem tam gościem na tej uroczystości. Ja byłem po prostu zaproszony, co zresztą wiedzieliśmy od dawna, bo to zaproszenie dostaliśmy już dawno temu od organizatorów. I bardzo się cieszę, że wziąłem w tym spotkaniu udział, bo to było ważne spotkanie dla Polaków tutaj, w ważnym miejscu.
Ale chciał się Pan spotkać z Donaldem Trumpem?
Nie miałem nic przeciwko temu. Nie jest żadną tajemnicą, że się przyjaźnimy, znamy się od lat. Ja bardzo dobrze wspominam czasy, kiedy Pan Prezydent Donald Trump był Prezydentem Stanów Zjednoczonych. Uważam, że to były lata dobre dla Polski, w których załatwiliśmy wiele bardzo ważnych spraw.
Chociażby dzięki wsparciu Prezydenta Donalda Trumpa udało nam się bardzo rozwinąć inicjatywę Trójmorza, dzięki amerykańskiemu zainteresowaniu poprzez osobę Prezydenta – to po pierwsze. Po drugie – zawarliśmy bardzo ważne kontrakty zbrojeniowe, wzmocniliśmy amerykańską obecność w Polsce, generalnie polską pozycję, także i w Sojuszu Północnoatlantyckim.
To były dobre lata dla Polski. Ja je dobrze wspominam. Prezydent zresztą akurat należy do tej grupy Prezydentów amerykańskich, którzy naprawdę dobrze znają polskie sprawy, co dla niektórych być może było zaskoczeniem, ale mnie to pokazał wielokrotnie. I tak – mogę powiedzieć: zaprzyjaźniliśmy się, dobrze razem nam się współpracowało.
A gdyby przyszło takie zaproszenie albo możliwość spotkania jeszcze przed wyborami, to przyjąłby Pan takie zaproszenie, taką możliwość spotkania się z Donaldem Trumpem przed listopadowymi wyborami?
To zależy, w jakiej formule miałoby do tego dojść, gdyby Prezydent Donald Trump miał taką wolę. Pani Redaktor, z mojego punktu widzenia Pan Prezydent Donald Trump dzisiaj jest osobą prywatną. Oczywiście tutaj, w Stanach Zjednoczonych, jest kandydatem na urząd Prezydenta, ale dzisiaj żadnego urzędu formalnie nie pełni. W związku z powyższym to jest dla mnie spotkanie, które miałoby walor prywatny. Tak jak się spotykam z byłymi Prezydentami niektórych krajów.
Przed momentem mieliśmy spotkanie właśnie tutaj, w Atlantic Council, w związku z rozwojem inicjatywy Trójmorza i współpracą amerykańskich firm z inicjatywą Trójmorza. I między innymi gościem tego spotkania była też Pani Prezydent Kolinda Grabar–Kitarović, która wiadomo, że kiedyś tam ze mną współtworzyła inicjatywę Trójmorza; była Prezydent Chorwacji. I też z nią się spotykam jako dzisiaj – z mojego punktu widzenia – osobą prywatną, bo nie jest już Prezydentem.
No tak, ale Donald Trump jest kandydatem i za chwilę może zostać znowu Prezydentem. I niektórzy mówią, że gdyby doszło do takiego spotkania – także tu, w Stanach Zjednoczonych, chociażby kongresmeni Partii Demokratycznej – to stałby się Pan częścią kampanii wyborczej. Dlatego pytam, czy – gdyby była taka możliwość – to spotkałby się Pan z Donaldem Trumpem.
Wie Pani, ale to zostawmy na boku komentarze kongresmenów takiej partii czy innej partii, skupmy się na faktach. Przede wszystkim zacznijmy od tego, że żadnego spotkania nie było i nie mam dzisiaj zaproszenia na żadne spotkanie z Panem Prezydentem Donaldem Trumpem ani nie mam żadnej informacji ze strony Pana Prezydenta Donalda Trumpa, żeby miał jakieś zapotrzebowanie na spotkanie ze mną. Rzeczywiście jest tak, że w tej chwili – jako kandydat – prowadzi tutaj kampanię i na tym jest skoncentrowany.
Panie Prezydencie, za to spotka się Pan – bo tak jest co roku podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ – spotka się Pan z Prezydentem Bidenem. W środę ta kolacja wydawana dla przedstawicieli delegacji. Niewykluczone, że to będzie Wasze ostatnie spotkanie – Prezydent Biden kończy swoją polityczną misję, Pan powoli kończy swoją polityczną misję. Co mu Pan powie, jak się spotkacie?
Mam nadzieję, że to nie będzie nasze ostatnie spotkanie; że obaj, kiedy już będziemy…
Ale może być jako Prezydentów.
A to być może tak.
…że obaj – jako byli Prezydenci – jeszcze będziemy się spotykali. Mam nadzieję, że może razem jeszcze niejedną dobrą rzecz dla Polski i Stanów Zjednoczonych uda nam się zrobić. To przyszłość pokaże, zobaczymy.
Natomiast tak, trudno jest powiedzieć, czy będziemy mieli sposobność jeszcze raz się zobaczyć jako dwaj piastujący urząd Prezydenta. Bo rzeczywiście będzie tak, że nowy Prezydent zostanie zaprzysiężony w Stanach Zjednoczonych w styczniu, więc to już niedługo. Nie wiem, czy będzie jeszcze jakaś wizyta tutaj, w Stanach Zjednoczonych. To też zależy od Pana Prezydenta Bidena. Bo to Prezydent musiałby zapraszać na taką wizytę, żeby było tutaj z nim spotkanie.
Nie wiem, czy będziemy mieli też na jakichś forach międzynarodowych jakąś sposobność spotkania, choć nigdy nie wiadomo. Nieraz jest tak, że okoliczności są nieprzewidywalne. Tak jak nikt z nas nie przypuszczał, że wybuchnie taka wojna w wyniku rosyjskiej agresji na Ukrainę, jak obserwujemy od ponad dwóch lat. Więc trudno to przewidzieć. Ale niewykluczone rzeczywiście, że to jest nasze ostatnie spotkanie jako pełniących urząd Prezydenta.
Co Pan powie Prezydentowi Bidenowi? Zakładając, że to może być ostatnie spotkanie jako Prezydentów.
Na pewno mu podziękuję za wszystkie te lata naszej współpracy. Podziękuję mu za jego wizyty w Polsce. Podziękuję mu za jego bardzo ważne dla Polaków słowa i za jego bardzo ważne dla Polaków działania, które na pewno prowadziły do umocnienia naszego bezpieczeństwa, bo co do tego nie ma żadnych wątpliwości.
Ja powiedziałem tak: ja mam bardzo dobre doświadczenia ze współpracy ze wszystkimi trzema Prezydentami Stanów Zjednoczonych, z którymi do tej pory mogłem pracować – zarówno z Panem Prezydentem Barackiem Obamą, jak i z Panem Prezydentem Donaldem Trumpem, jak i z Panem Prezydentem Joe Bidenem.
Czemu? Dlatego że każdy z tych Prezydentów umacniał polskie bezpieczeństwo poprzez amerykańską obecność w Polsce.
Przypomnę: Prezydent Barack Obama – decyzja o wysuniętej obecności NATO na wschodniej flance. To on tę decyzję podejmował, bo był szefem, Prezydentem najważniejszego mocarstwa w ramach Sojuszu Północnoatlantyckiego, jego decyzja była tutaj kluczowa. To więc po pierwsze.
Po drugie – bilateralna obecność amerykańska, czyli obecność amerykańskich wojsk w Polsce niezależnie od tego, że Amerykanie są w szpicy i w kontyngencie NATO, i że są państwem ramowym dla tego kontyngentu NATO. Jeszcze oprócz tego dodatkowa obecność amerykańska. To była też decyzja, która podjęta została przez Pana Prezydenta Baracka Obamę.
Później nadeszła kadencja Pana Prezydenta Donalda Trumpa, tak? Zwiększyła się obecność amerykańska, podpisaliśmy umowę na dostawę do Polski F–35. Wtedy to była kolejka, która była ustawiona i myśmy zostali do tej kolejki po prostu wprowadzeni przez Prezydenta Donalda Trumpa. Więc to było dla nas bardzo ważne. Dzisiaj już te pierwsze myśliwce są w rękach polskich pilotów, więc to też był dla nas bardzo ważny moment.
No i później prezydentura Pana Prezydenta Joe Bidena. Przypomnę: tuż przed rosyjską agresją na Ukrainę Prezydent wysyła tysiące amerykańskich żołnierzy do Polski wraz z wyposażeniem, plus dodatkową amerykańską infrastrukturę obronną po to, żeby umocnić także i nasze bezpieczeństwo, co miało fundamentalne znaczenie. Dwukrotnie nas odwiedza, tak? Dwukrotnie gwarantuje swoim słowem prezydenckim przestrzeganie art. 5 i kolektywną obronę, i bezpieczeństwo każdej piędzi ziemi Sojuszu, w tym naszej ziemi. Więc to ma ogromne znaczenie.
Panie Prezydencie, wspomniał Pan o Ukrainie. W Nowym Jorku jest też Prezydent Wołodymyr Zełenski. Jak by Pan ocenił w dwóch zdaniach obecne relacje pomiędzy Warszawą a Kijowem? Bo to są relacje napięte i głównym punktem tego napięcia jest Wołyń.
Ja starałem się tak działać, żeby w miarę możliwości nie kreować punktów napięcia pomiędzy Warszawą a Kijowem, kiedy odpowiedzialność za to spoczywała przede wszystkim w moich rękach. To nie było – oczywiście – łatwe, bo są te tematy między nami bardzo trudne. Ale ja rozmawiałem na te tematy z Prezydentem Wołodymyrem Zełenskim. I najlepszym dowodem tego była obecność Pana Prezydenta ze mną razem w Łucku w rocznicę rzezi wołyńskiej, kiedy razem modliliśmy się w łuckiej katedrze. I tam złożyliśmy…
Ale nie ma zgody na ekshumacje cały czas.
…i tam złożyliśmy kwiaty. Dzisiaj tę politykę zagraniczną bezpośrednio prowadzi rząd, prowadzi także Minister Sikorski. To oni dzisiaj ponoszą odpowiedzialność w ogromnej części za relacje polsko–ukraińskie.
Ale widzi Pan ze strony Kijowa chęć znalezienia porozumienia w sprawie ekshumacji, w sprawie Wołynia?
Znalezienie porozumienia z nami we wszystkich trudnych kwestiach – także kwestiach historycznych – jest również w interesie Ukrainy. Proszę pamiętać, że Ukraińcy mają bardzo wiele problemów ze swoją przeszłością z okresu II wojny światowej.
To nie jest tylko kwestia rzezi wołyńskiej. To jest kwestia także oddziałów SS, w których służyli Ukraińcy po prostu. To jest kwestia współpracy – generalnie – pomiędzy ówczesnymi, powiedzmy, władzami ukraińskimi, tak?, Stepanem Banderą i innymi, a władzami hitlerowskiej Rzeszy, samym Adolfem Hitlerem. To jest także kwestia relacji ukraińsko–żydowskich w tamtym czasie i uczestnictwa w Holokauście, które było realizowane. Wiele tych tematów jest dla współczesnej Ukrainy bardzo trudnych.
To na koniec tego wątku zapytam tak: kiedy rozmawiałam z Wicepremierem Kosiniakiem–Kamyszem niedawno w Waszyngtonie, powiedział, że dopóki, dopóty nie zostanie kwestia Wołynia rozwiązana pomiędzy Warszawą a Kijowem, to – według niego – nie ma miejsca dla Ukrainy w Unii Europejskiej. Zgadza się Pan z takim podejściem?
Wie Pani, to, żeby Ukraina nie była w Unii Europejskiej, to był jeden z powodów, dla których Putin zdecydował się na agresję na Ukrainę. To właśnie po to, żeby zatrzymać wejście Ukrainy do Unii Europejskiej, po to, żeby zatrzymać integrację Ukrainy z – że tak powiem – generalnie wspólnotą zachodnioeuropejską, czyli szeroko pojętą wspólnotą Zachodu.
Jeżeli ktoś mówi w związku z tym, że będzie blokował dostęp Ukrainy do Unii Europejskiej, to tym samym wpisuje się w politykę Władimira Putina. Nie wiem, czy taka jest intencja obecnie rządzących.
Ale tylko dopóki, dopóty sprawa Wołynia nie będzie... Czyli Pan się nie zgadza z tym?
Nie, ja bym chciał wiedzieć, co konkretnie mają na myśli Panowie Ministrowie, Panowie Premierzy, kiedy wyrażają, kiedy formułują takie stwierdzenia. Bo to są kwestie trudne, to są także takie kwestie, które dla samych Ukraińców – co trzeba wziąć pod uwagę – były zamilczane przez całe lata.
Proszę pamiętać, że Ukraina była częścią Związku Sowieckiego. Całe pokolenia wychowane w Związku Sowieckim, kiedy Ukraina była po prostu sowiecką republiką, w większości przypadków nigdy nie słyszały o Wołyniu, bo w Związku Sowieckim o Wołyniu się nie mówiło.
To przejdźmy do tematów krajowych. Jak Pan ocenia – Panie Prezydencie – działania rządu w związku z powodzią?
Przede wszystkim dzisiaj trzeba działać dynamicznie, żeby tam, gdzie jeszcze trzeba zapobiegać powodzi, to starać się w miarę możliwości zapobiec jej o tyle, żeby pomóc ludziom ratować dobytek. I prowadzić mądrą, rozsądną politykę, jeżeli chodzi o umacnianie wałów, jeżeli chodzi o pilnowanie bezpieczeństwa.
Natomiast najważniejszym zadaniem, które jest i które jest – niestety – coraz bardziej rozległe, to jest pomoc tym, których ta powódź dotknęła. I to przede wszystkim dzisiaj musi być w pierwszej kolejności zrealizowane. Dlatego ja mówię: my, którzy dzisiaj sprawujemy władzę – bo ja podchodzę do tego tak, że z jednej strony rząd sprawuje władzę, ale także i ja, bo to są dwie części systemu władzy wykonawczej w Polsce; tą władzą wykonawczą są Prezydent Rzeczypospolitej i rząd…
Ja nie będę się dzisiaj kłócił z rządem o kwestię powodzi i mówił rządowi, co jest winą rządu, a co jest zasługą rządu. Tylko chciałbym, żeby sprawa pomocy osobom poszkodowanym przez powódź została załatwiona jak najsprawniej i jak najlepiej, tak żeby ci ludzie jak najszybciej mogli odbudować swoje życie.
To jest dzisiaj dla mnie – jako elementu władzy wykonawczej – kwestia najważniejsza.
Natomiast politycy, którzy zasiadają w Sejmie, także opozycja – jest w jakimś sensie naturalną sprawą, że prowadzi rozliczenia rządu za jego działania i zaniechania. I takie są prawidła demokracji.
Ale nie myśli Pan, że można by poczekać z tymi rozliczeniami? Pytam dlatego, że z ostatniego sondażu wynika, że nieco ponad 50 proc. Polaków mówi: „Na razie nie krytykować, na razie niech wszyscy się zjednoczą i po prostu pomagają tym, którym ta pomoc jest potrzebna”.
Dobrze, to ja należę do tych 50 proc., które też tak mówią, bo ja tak mówię od samego początku. I nikt mi nie musiał tego sugerować. Uważam to za logiczne. I mało – co więcej, uważam to za swój obowiązek. Myślę, że takie jest dzisiaj oczekiwanie większości ludzi ode mnie jako Prezydenta, czyli części władzy wykonawczej – że nie będę atakował rządu, tylko będę robił wszystko, żeby starać się po prostu pomagać na tyle, na ile mogę jako urzędujący Prezydent Rzeczypospolitej.
A mogę na takie sposoby, że rzeczywiście organizuję różnego rodzaju pomoc, apeluję o tę pomoc, tak. Jeżeli rząd chce powołać pełnomocnika ds. odbudowy zniszczeń dokonanych przez powódź i pomocy – generalnie – osobom poszkodowanym przez powódź, to mówię: jestem gotów tego ministra powołać jak najszybciej. Praktycznie natychmiast, jak tylko będzie to możliwe, jestem gotów do tego powołania. Bo uważam, że na tym polega konstruktywna współpraca dzisiaj, kiedy trzeba pomagać.
Kiedy Pan ostatni raz, Panie Prezydencie, rozmawiał z Premierem?
Jeszcze w okresie wakacji rozmawialiśmy ostatni raz.
A nie uważa Pan, że byłoby dobrze, kiedy jest powódź i jest ta potrzeba współpracy i wspólnego pomagania, porozmawiać? Chciałby Pan, żeby Premier zadzwonił?
Ale nie ma dzisiaj takiej palącej potrzeby, żeby Premier bezpośrednio ze mną rozmawiał. Kancelarie są ze sobą w kontakcie. Szefowa mojej Kancelarii jest w kontakcie z szefem Kancelarii Premiera. Sprawa nominacji właśnie ministra odpowiedzialnego za sprawy odbudowy i pomocy powodzianom była omawiana pomiędzy nimi – co do tego, że będzie taka nominacja i że te dokumenty zostaną przesłane. Nie było potrzeby bezpośredniego mojego kontaktu z Premierem.
Panie Prezydencie, niedługo – za kilka dni, może za tydzień – ma przyjechać do Waszyngtonu Bogdan Klich, ma zacząć kierować naszą ambasadą w Waszyngtonie. To nie jest człowiek, którego Pan chciał widzieć na tym miejscu. Przyjeżdża jednak. Jaki jest Pana komentarz?
Będzie kierownikiem placówki, skoro go tutaj Pan Minister Sikorski wysyła. Nic na to nie poradzę. Uważam, że się nie kwalifikuje do tego. Uważam, że nie ma potrzebnych kwalifikacji ani merytorycznych – uważam, że nie jest do tego przygotowany, żeby być ambasadorem Rzeczypospolitej w Waszyngtonie – uważam, że nie bardzo ma do tego predyspozycje osobowościowe.
A przeszłość, jaka mu się przydarzyła – czyli to, że był Ministrem Obrony Narodowej w okresie, kiedy w katastrofie smoleńskiej w rządowym, wojskowym samolocie zginął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej; w wojskowym samolocie, kiedy on był Ministrem Obrony Narodowej – nie jest najlepszą recenzją dla niego. I chyba nie warto wysyłać kogoś takiego do Stanów Zjednoczonych, żeby nas reprezentował.
Rozumiem, że rząd uważa inaczej.
Widocznie uważa inaczej. Mamy tutaj różnicę zdań.
To na koniec o Pana też pożegnaniu, bo to jest Pana ostatnie wystąpienie jutro na forum ONZ jako Prezydenta.
A tego jeszcze nie wiadomo.
Ale podczas Zgromadzenia ostatnie. Za rok już nie będzie Pan Polski reprezentował.
Podczas Zgromadzenia Ogólnego – tak.
Przygotowuje się Pan już do – nazwijmy to – życia po prezydenturze? Myśli Pan już, co zrobić?
Jestem przygotowany generalnie do życia po prezydenturze. Zresztą starałem się w miarę swoich możliwości przez cały okres prezydentury trzymać się jednak życia. I wiele osób, które miały ze mną w tym czasie kontakt – także i prywatny – o tym wie.
Natomiast, Pani Redaktor, nie organizuję niczego dla siebie po prezydenturze w tej chwili, bo koncentruję się na swoich obowiązkach prezydenckich, one są dzisiaj najważniejsze. Po to ludzie mnie wybrali te ponad dziewięć lat temu – już niedługo będzie 10 lat – żebym ich do samego końca swojego urzędowania reprezentował najlepiej jak to możliwe i najlepiej realizował polskie sprawy. I ze wszystkich sił staram się to robić.
Czyli na razie nie myśli Pan o żadnej międzynarodowej karierze po wyprowadzce z Pałacu Prezydenckiego?
Nie. I to chyba widać? Dlatego że nie słychać o żadnej mojej międzynarodowej karierze, o żadnym stanowisku, które miałbym zająć. To, że się pojawiają plotki, to, że niektórzy politycy – także byli politycy – pozwalają sobie na różne jakieś takie drobne ploteczki, złośliwości itd., to traktuję to z uśmiechem jako folklor polityczny w Polsce, jako jakieś tam kompleksy, które może odreagowują. Natomiast nie ma to nic wspólnego z prawdą i nie jest to poważne.
A myśli Pan albo nie wyklucza Pan założenia własnej partii po zakończeniu prezydentury? W jednym z sondaży taka partia dostałaby ponad 9 proc. Partia prezydencka.
Byłego Prezydenta. Już nie prezydencka, bo już nie będzie Prezydentem.
Byłego Prezydenta. W każdym razie z Panem jako liderem.
Pani Redaktor, życie pokaże, co będzie, jakie będą też wyzwania, które będzie stawiała Polska i czasy, które przed nami, których czasem też nikt nie jest w stanie przewidzieć. Bo chyba nikt nie przewidywał, że ten okres mojej prezydentury będzie tak burzliwy – myślę tutaj o pandemii koronawirusa, myślę o rosyjskiej agresji na Ukrainę. Te wydarzenia rzeczywiście…
Jeżeli ktoś mówi, że Andrzej Duda przez samą prezydenturę przejdzie do historii, to ja bym powiedział: jeżeli przejdę do historii, to rzeczywiście, ale to przez to, że byłem Prezydentem Rzeczypospolitej w okresie, kiedy Rosja napadła na Ukrainę – to możliwe, że tak. Możliwe, że to historia rzeczywiście zapamięta. Bo cała ta sytuacja była i jest wielkim wyzwaniem dla bezpieczeństwa Polski i dla wszystkich tych, którzy są za nie odpowiedzialni.
I jeżeli Polska będzie miała jakieś wyzwania jeszcze dla mnie, to ja będę starał się na te wyzwania odpowiedzieć. Ale to przede wszystkim chodzi mi o wyzwania dla Rzeczypospolitej. Bo dla mnie Rzeczpospolita jest najważniejsza.
Dziękuję bardzo, Panie Prezydencie, za tę rozmowę tutaj, w Nowym Jorku, podczas sesji Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Dziękuję bardzo.
Ostatnia sesja Andrzeja Dudy jako Prezydenta, pożegnalna sesja.
Tak, dziesiąta. Dziękuję bardzo.
Dziękuję bardzo za rozmowę.
____________________________________________________
WIĘCEJ O WIZYCIE PARY PREZYDENCKIEJ W USA: