Speech at the International Archaeology Symposium and the Golden Age of Archaeology Exhibition
Recep Tayyip Erdoğan · President of Turkey
- Context
- Erdoğan addressed academics and guests at the International Archaeology Symposium and Golden Age of Archaeology Exhibition held at the Presidential Complex in Ankara on August 6, 2025.
- Main themes
- Archaeology and cultural heritage, Anatolian civilization, Turkish Islamic civilization, Göbeklitepe and ancient history, protection of historical artifacts, Ottoman museum history, national identity and history, international academic cooperation, excavation and research efforts
- Duration
- ~20 min
- Words
- 2,365
- Sentences
- 110
- Readability
- 39
- Grade
- 13.1
- Syntax
- 3.04
- Vocabulary
- 2.36
Translated from Turkish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other110 sentences in 31 paragraphs
Dear Academics,
Valued Members of the Science, Culture, and Art Community,
Esteemed guests,
I greet you with my heartfelt feelings, respect, and affection. I would like to begin my remarks by expressing my condolences to the family, relatives, and the people of Samsun for the passing of our former Minister of Public Works and Settlement, our Member of Parliament for the 22nd, 23rd, and 24th terms from Samsun, and our former Mayor of Samsun, Mustafa Demir, whose death I learned of today with great sadness. May God have mercy on the late Mustafa Demir.
Dear Guests,
I am delighted to be with you on the occasion of the International Archaeology Symposium and the Golden Age of Archaeology Exhibition.
I extend my gratitude to each of our guests who have honored our program from various countries around the world, as well as from Turkey. Welcome to our Presidential Complex, the home of the nation, this revered place. I hope that the presentations to be made during the symposium, the views to be expressed, and the consultations to be held will be a source of goodness from now on. I also wish that our Golden Age of Archaeology Exhibition, where invaluable works will meet with visitors, will bring blessings to our country, our nation, and the archaeology community in the same way.
I wholeheartedly congratulate our Ministry of Culture, the esteemed Minister and his team, our colleagues at the Presidency, and everyone who contributed to the program for their efforts in both organizations that shed light on our history and reflect our civilizational treasure in a much brighter way.
On this occasion, I would also like to thank all my brothers and sisters who work patiently, meticulously, and with great dedication to reveal, protect, and pass on our historical and cultural heritage to future generations. I send my greetings and love to our excavation teams sweating in the field, our laboratory and publication units, our professors in academia, and all civil society organizations, as well as to all our ancient explorers.
Valued Guests,
The lands of Anatolia have hosted countless communities and many states and civilizations that have changed the course of history for thousands of years. Our archaeologists know very well that each layer of these lands, and every artifact unearthed from these layers, takes you to the most ancient pages of history. Here, beliefs, cultures, languages, and colors intertwine, all of which have contributed to shaping humanity's collective memory in Anatolia. With the identity and culture we have proudly inhabited and protected for 10 centuries, Anatolia, adorned with the most exquisite works of Turkish Islamic civilization that we have cultivated step by step, is a museum of open air that reflects the entire journey of humanity. If you were to ask people in any country in the world today which are the oldest structures of humanity, the answer you would most likely receive would be either the Egyptian pyramids or the stone structures in England. However, right next to us, the history of Göbeklitepe, located in the Haliliye district of Şanlıurfa, dates back 7,000 years before the stone structure and 7,500 years before the Egyptian pyramids, meaning we are talking about a structure that is 12,000 years old.
I find it beneficial to express the following: If we do not truly understand the history and civilization we have inherited, and the geography we live in, we cannot draw the correct course for our future. I always say, as a nation, we have been here for a thousand years, we live on these lands, and God willing, we will continue to be here until the Day of Judgment. Therefore, we must seek the direction of our national culture here.
Our late professor Hilmi Ziya Ülken expressed this truth as follows: After history and destiny placed us in the Mediterranean, we must seek the roots and development path of our national culture in the journey of this civilization.
Dear Friends,
At the same time, we possess a very rich and deep heritage in the field of archaeology. It is extremely important to uncover, document, carefully protect, and pass this treasure on to new generations in the best way possible. Our ancestors have shown great care in making our accumulated knowledge visible and ensuring that it is preserved and passed on to the future.
I would like to draw your attention to this particular point: Initially, during the reign of Sultan Abdülmecid, artifacts from ancient civilizations were seen as cultural wealth and began to be preserved. In the following process, with the publication of the Asar-ı Atika Regulations in the last quarter of the 19th century, the protection of historical artifacts was brought to a legal ground. The Museum-i Hümayun, which was opened in 1891 with the permission and will of Sultan Abdülhamid II and completed its institutionalization with Osman Hamdi Bey, has been recorded as the first modern museum not only of the Ottoman geography but also of the East. Our work in the field of archaeology has further developed and gained momentum with the decisive steps taken in the early years of the Republic. The museums established in the 1930s, the excavations initiated in different locations, and the archaeology departments opened in our universities have elevated scientific work in this field to a higher level. In the following periods, many comprehensive projects have been implemented.
Dear Friends,
We are currently carrying out the flag race in this field by mobilizing all our resources. We are making every effort, together with you, to carry our history and cultural heritage into the future. Our Ministry of Culture, our relevant institutions, our universities, our professors, our civil society organizations, and all actors in the archaeology community are working intensively. Our colleagues assigned at the Presidency are working with a comprehensive and inclusive understanding, leaving no detail overlooked. We spare no effort to ensure that the hidden treasures revealed as a result of your hard work receive the attention and value they deserve. We take pride in seeing that our efforts are not in vain.
Today, with nearly 800 annual field studies, we have brought our activities in this field to a very significant level in terms of both scope and content. Our excavation teams on land and our diving scientists underwater are practically writing an epic in archaeology. Beyond writing this epic in archaeology, they are making unique contributions to human history.
I would also like to share this with you: Turkey ranks first in world archaeology in both surface and underwater discoveries. With every project, from cave excavations to stone mound projects, from our mounds to classical period cities, from the Ahlat Seljuk Cemetery to the research on the Malazgirt Battle Field, we are revealing Anatolia's ancient past from different angles. In 2023, we launched the Future Heritage Project, which is the most comprehensive archaeological study in the history of our Republic. With this project, we have significantly increased the resources allocated to archaeology in Turkey. In the last 7 years, we have increased the number of our excavation presidencies across the country from 151 to over 250. In just 2024, we provided significant employment support for archaeological activities with over 2,000 specialists and more than 3,000 workers for excavation work. We have also managed to achieve the results of our Future Heritage Project in a short time. The most concrete outputs of the project have manifested in the duration of excavations. Previously, excavations were conducted within a limited timeframe, with the excavation season lasting approximately 90 days. Considering the processes of opening and closing the excavation site, this period was reduced to nearly 40-50 days. With the new opportunities we have provided, we have extended the excavation period to 12 months. Now, our professors are conducting excavation work in a multifaceted manner as long as the weather conditions are suitable, and they are dedicating the remaining time to the academic processes of these studies.
Our project has yielded another important result. Excavation work in our country began 163 years ago in Ephesus. At that time, the work was carried out by foreign professors. With the project, we initiated the application of Turkish Coordinating Excavation Presidency in site excavations. We continue to revitalize our excavation sites and make these areas available to local and foreign visitors with reception centers and walking paths. With the night museum application we have implemented at 27 locations, visitors embark on a fascinating historical journey not only during the day but also at night. As of this month, we have also launched the National Inventory Project for Turkish Islamic Period Tombstones and Inscriptions. With this project, we are identifying, documenting, and compiling tombstones and inscriptions from the Turkish Islamic period across Anatolia into a national database. We aim to transform the data we collect and all these artifacts into a substantial collection. Our experts will first explore our country and then, God willing, every place where the Turk has stepped, meticulously recording our cultural heritage.
Dear Friends,
I would also like to express this desire on this occasion: Until recently, we have been fortunate to revive Turkish Islamic Archaeology, which had been pushed to the background. We began tracing the traces of our civilizational heritage first in the Kars Ani Ruins, the gateway to Anatolia, and then in Ahlat and Malazgirt. We have signed dozens, hundreds of works that leave a mark on history, connecting the past with the future. By establishing Turkish Islamic Archaeology departments in our universities, we have breathed new life into this field. On the other hand, we are making efforts to live and preserve our historical and cultural values through events we organize nationwide. Our culture route festivals, covering various areas from calligraphy to miniature exhibitions, and our living heritage festivals continue at full speed. In our Eastern and Southeastern Anatolia regions, we are conducting cultural and artistic activities under the name of an Anatolian Festival.
I would like to draw your attention to this point as well: We have also broken new records in other areas, especially in librarianship. The Rami Library, which we opened in 2023 with a very meticulous restoration and revitalization effort, has been visited by 7 million people in just 2.5 years. We have subjected the Hagia Sophia Mosque, which we restored to its original identity after an 86-year hiatus, to the most comprehensive restoration process in its history. We have reunited the Galata Tower with its former glorious days. We have restored the Maiden's Tower, which was on the verge of collapse, in a way that will allow it to stand for many more centuries, remaining true to its original form. We have successfully completed the maintenance and repair work of our Istanbul Archaeology and Ankara Painting and Sculpture Museums. We have brought the CSO Project, which had turned into a sore spot in our capital, to life as CSO Ada. The next stop for this transformation will be Haydarpaşa and Sirkeci. Our Ministry is signing a beautiful project where the train station, culture, and art intertwine. With the completion of the project, the Anatolian side of Istanbul, the apple of the world's eye, will also have an important cultural and artistic area. Thus, while providing rail transportation services in both Haydarpaşa and Sirkeci, culture, art, and history will also be revitalized.
Valued Guests,
While we are reviving our cultural heritage in both our heartland and other regions of the world, we are also engaged in a vigorous struggle for the return of historical artifacts that have been smuggled out of our country. We are bringing these artifacts, which have been taken abroad, back to their rightful lands, Anatolia, through our legal and diplomatic initiatives, as well as long years of scientific studies. Since 2002, we have ensured the return of a total of 13,291 historical artifacts to their homeland. The most recent of these artifacts, the bronze statue of Marcus Aurelius, which was smuggled out of our country 65 years ago, is now open for your visit. The late Jale İnan, one of the pioneering figures of Turkish archaeology, was the first to roll up her sleeves to find this valuable piece. Of course, finding the artifact was not enough; a much tougher struggle was fought to bring it back. Our experts measured the base of the statue centimeter by centimeter to prove that it belonged to us, created silicone molds, and collected samples from other artifacts in the same region. In the end, they succeeded in bringing this artifact back to our country. On this occasion, I express my gratitude to Professor Jale İnan and wholeheartedly congratulate everyone who contributed to the return process of the artifact.
I urge you never to forget this: Look, Article 421 of the Treaty of Sèvres, which aimed to enslave our nation, contained the provision for the abrogation of the existing Ottoman laws regarding antiquities. In other words, our sovereignty over our historical and cultural heritage was to be taken from us, and our civilizational values were to be eradicated. While tearing up Sèvres, we also thwarted these impositions that aimed to sever our nation's ties to its roots. Therefore, every member of our archaeology community is fulfilling a historical mission and responsibility by safeguarding our national existence. We are aware of the importance of your efforts and the work you carry out with dedication for our country. I want you to know that, as we have been until now, we will always be by your side in the future.
I would like to thank all our professors and brothers and sisters who work selflessly to protect our historical artifacts, our cultural treasures, and our architectural legacies on behalf of myself and my nation.
With these thoughts, I once again wish that the International Archaeology Symposium and the Golden Age of Archaeology Exhibition will be a source of goodness. I invite all our citizens, especially our youth, who are interested in archaeology, to visit our exhibitions here. I extend my congratulations once again to everyone who contributed to these programs, especially to my esteemed Minister.
I greet you once again with love and respect. Thank you, and may you continue to exist.
Stay healthy.
The original Turkish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Değerli Akademisyenler,
Bilim Kültür ve Sanat Camiamızın Değerli Mensupları,
Kıymetli misafirler,
Sizleri en kalbi duygularımla, hürmetle, muhabbetle selamlıyorum. Sözlerime bugün vefat haberini büyük bir üzüntüyle öğrendiğim eski Bayındırlık ve İskân Bakanımız 22, 23 ve 24. dönem Samsun milletvekilimiz Samsun eski Büyükşehir Belediye Başkanımız Mustafa Demir’e Cenabı Allah’tan rahmet dileyerek başlamak istiyorum. Merhum Mustafa Demir’in ailesine, yakınlarına ve Samsun halkına buradan başsağlığı temennilerimi iletiyorum. Rabbim mekanını cennet eylesin.
Değerli Misafirler,
Uluslararası Arkeoloji Sempozyumu ve Arkeolojinin Altın Çağı Sergisi münasebetiyle sizlerle bir arada olmanın bahtiyarlığını yaşıyorum.
Türkiye’nin yanı sıra dünyanın farklı ülkelerinden programımızı teşrif eden her bir konuğumuza şükranlarımı sunuyorum. Cumhurbaşkanlığı Külliyemize, milletin evine, bu gazi mekâna hepiniz hoş geldiniz, sefalar getirdiniz. Sempozyum kapsamında sunulacak tebliğlerin, serdedilecek görüşlerin, yapılacak istişarelerin şimdiden hayırlara vesile olmasını diliyorum. Bir birinden kıymetli eserlerin ziyaretçilerle buluşacağı Arkeolojinin Altın Çağı Sergimizin de aynı şekilde ülkemiz, milletimiz ve arkeoloji camiamız için hayırlar getirmesini temenni ediyorum.
Tarihimize ışık tutan, medeniyet hazinemizi çok daha parlak şekilde aksettiren her iki organizasyonda da emeği geçen Kültür Bakanlığımızı, Sayın Bakan ve ekibini, Cumhurbaşkanlığı’ndaki mesai arkadaşlarımızı, programa katkı sunan herkesi gönülden tebrik ediyorum.
Yine bu vesileyle tarih ve kültür mirasımızı yepyeni yönleriyle ortaya çıkarmak, korumak ve gelecek kuşaklara aktarmak için sabırla, özenle, büyük bir özveriyle çalışan tüm kardeşlerime teşekkür ediyorum. Arazide ter döken kazı ekiplerimizden laboratuvar ve yayın birimlerimize, akademideki hocalarımızdan sivil toplum kuruluşlarımıza, eski zaman kâşiflerimizin tamamına selamlarımı, sevgilerimi gönderiyorum.
Kıymetli Misafirler,
Anadolu toprakları binlerce yıl boyunca sayısız topluluğa, tarihin akışını değiştiren nice devlet ve medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Arkeologlarımız çok iyi bilir, bu toprakların her bir katmanı, bu katmanlarda gün yüzüne çıkarılan her bir eser sizi tarihin en kadim sayfalarına götürür. Burada inançlar, kültürler, diller ve renkler iç içe geçmiş, hepsi birbirine eklenmenmiş, insanlığın ortak hafızası Anadolu’da şekillenmiştir. 10 asırdır meskun ve muhafızı olmakla gurur duyduğumuz kimliğimizle, kültürümüzle adım adım abat ettiğimiz Türk İslam medeniyetinin en nadide eserleriyle nakış-nakış süslediğimiz Anadolu, insanlığın tüm serencamını yansıtan bir açkı hava müzesidir. Bugün dünyanın herhangi bir ülkesine gitseniz, oradaki insanlara insanlığın en eski yapıları hangileridir diye sorsanız, alacağınız cevap büyük ihtimalle ya Mısır piramitleri ya da İngiltere’deki taş yapıt olacaktır. Oysa hemen yanı başımızda Şanlıurfa ilimizin Haliliye ilçesinde bulunan Göbeklitepe’nin geçmişi taş yapıttan 7 bin yıl, Mısır piramitlerinden ise 7500 yıl öncesine uzanmaktadır, yani tam 12 bin yıllık bir yapıdan bahsediyoruz.
Şunu öncelikle ifade etmekte fayda görüyorum: Tevarüs ettiğimiz tarih ve medeniyeti, içinde yaşadığımız coğrafyayı hakkıyla anlayamazsak gelecek rotamızı doğru çizemeyiz. Her zaman söylüyorum, milletçe biz bin yıldır buradayız, bu topraklarda yaşıyoruz, inşallah kıyamete kadar da burada olmaya devam edeceğiz. Dolayısıyla milli kültürümüzün istikametini de burada aramak zorundayız.
Merhum Hilmi Ziya Ülken Hocamız bu gerçeği şöyle ifade etmiştir: Tarihi kaderimiz bizi Akdeniz’e yerleştirdikten sonra bu medeniyet içinde vücuda gelmeye sevk ettiği için milli kültürümüzün köklerini ve gelişme yolunu da bu medeniyetin yürüyüşünde aramalıyız.
Değerli Dostlar,
Bununla birlikte arkeoloji alanında da çok zengin, çok köklü bir mirasın sahibiyiz. Bu hazineyi ortaya çıkarmak, belgelemek, ihtimamla korumak ve yeni nesillere en güzel şekilde bırakmak bu bakımdan son derece önemlidir. Sahip olduğumuz birikimin görünür kılınması ve tüm detaylarıyla korunup geleceğe aktarılmasına ecdadımız büyük özen göstermiştir.
Şu hususa özellikle dikkatlerinizi çekmek isterim: İlk olarak Sultan Abdülmecid döneminde eski medeniyetlere ait eserler kültürel servet olarak görülmüş, muhafaza altına alınmaya başlanmıştır. Takip eden süreçte 19. Yüzyıl’ın son çeyreğinde ise Asar-ı Atika Nizamnamelerinin yayınlanmasıyla birlikte tarihi eserlerin korunması hususu kanuni bir zemine taşınmıştır. Sultan Abdülhamid Han’ın izni ve iradesiyle 1891 yılında açılan Osman Hamdi Bey ile kurumsallaşmasını tamamlayan Müze-i Hümayun, yani bugünkü İstanbul Arkeoloji Müzesi sadece Osmanlı coğrafyasının değil, Doğu’nun da ilk modern müzesi olarak kayıtlara geçmiştir. Arkeoloji sahasındaki çalışmalarımız Cumhuriyetin ilk yıllarında atılan kararlı adımlarla daha da gelişmiş ve ivme kazanmıştır. 1930’lu yıllarda kurulan müzeler, farklı yerlerde başlatılan kazılar ve üniversitelerimizde açılan arkeoloji kürsüleri bu alandaki bilimsel çalışmaları bir üst noktaya çıkarmıştır. İlerleyen dönemlerde geniş kapsamlı pek çok proje hayata geçirilmiştir.
Kıymetli Dostlar,
Bu alandaki bayrak yarışını tüm imkânlarımızı devreye almak suretiyle şu anda biz yürütüyoruz. Tarih ve kültür mirasımızı yarınlara taşımak için sizlerle birlikte tüm gücümüzle gayret sarf ediyoruz. Kültür Bakanlığımız, ilgili kurumlarımız, üniversitelerimiz, hocalarımız, sivil toplum kuruluşlarımız ve arkeoloji camiamızın tüm aktörleriyle yoğun bir emek harcıyoruz. Cumhurbaşkanlığı’nda bu alanda görevlendirdiğimiz arkadaşlarımız hiçbir detayı atlamadan kuşatıcı ve kucaklayıcı bir anlayışla çalışıyor. Sizlerin alın terinin neticesinde ortaya çıkarılan gizli hazinelerimizin hak ettiği ilgiyi ve değeri görmesi için hiçbir fedakarlıktan kaçınmıyoruz. Emeklerimizin boşa gitmediğini görmenin haklı gururunu yaşıyoruz.
Bugün yıllık 800’e yaklaşan saha çalışmasıyla bu alandaki faaliyetlerimizi hem kapsam hem de içerik itibariyle çok önemli bir seviyeye ulaştırdık. Karada kazı ekiplerimiz, su altında ise dalgıç bilim insanlarımız arkeolojide adeta desten yazıyor. Arkeolojide bu destanı yazmanın ötesinde, insanlık tarihine eşsiz katkılar yapıyor.
Şunu da burada sizlerle paylaşmak isterim: Türkiye gerek toprak yüzeyi, gerek su altı keşiflerinde dünya arkeolojisinde ilk sırada yer alıyor. Mağara kazılarından taş tepeler projesine, höyüklerimizden klasik dönem kentlerine, Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı’ndan Malazgirt Savaş Alanı araştırmalarına uzanan her çalışmayla Anadolu’nun kadim geçmişini farklı yönleriyle ortaya koyuyoruz. 2023’te Cumhuriyet tarihimizin en kapsamlı arkeoloji çalışması olan Geleceğe Miras Projesini başlattık. Bu projeyle Türkiye’de arkeolojiye ayrılan kaynağı kat be kat artırdık. Ülkemizin dört bir yanındaki kazı başkanlıklarımızın sayısını son 7 yılda 151’den 250’nin üzerine çıkardık. Sadece 2024 yılında kazı çalışmaları için 2 binden fazla uzman, 3 bini aşkın çalışanla arkeoloji faaliyetlerine önemli bir istihdam desteği sağladık. Geleceğe miras projemizin neticelerini de kısa sürede almayı başardık. Projenin en somut çıktıları kazı sürelerinde kendisini gösterdi. Daha önce kazılar biliyorsunuz kısıtlı bir süre zarfında yapılıyor, kazı sezonu yaklaşık 90 günden oluşuyordu. Kazı alanının açılıp kapatılma süreçleri de gözönüne alındığında bu süre neredeyse 40-50 güne düşüyordu. Sağladığımız yeni imkanlarla kazı süresini 12 aya çıkardık. Şimdi hocalarımız hava şartları uygun olduğu müddetçe kazı çalışmalarını çok yönlü bir şekilde gerçekleştiriyor, kalan süreyi ise bu çalışmaların akademik süreçlerine teksif ediyor.
Projemizin önemli bir sonucu daha oldu. Ülkemizde kazı çalışmaları 163 yıl önce Efes’te başlamıştı. O dönemde yabancı hocalar tarafından yürütülen çalışmalar vardı. Projeyle ören yeri kazılarında Türk Koordinatör Kazı Başkanlığı uygulamasını biz başlattık. Kazı alanlarımızı ihya etmeyi, bu alanları karşılama merkezleri ve yürüyüş yollarıyla yerli ve yabancı ziyaretçilerin istifadesine sunmayı sürdürüyoruz. 27 noktada devreye aldığımız gece müzeciliği uygulamasıyla ziyaretçiler yalnızca gündüz değil, gecede büyüleyici bir tarih yolculuğuna çıkıyor. Bu ay itibariyle Türk İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesini de başlatmış bulunuyoruz. Bu projeyle Anadolu’nun dört bir yanında Türk İslam dönemine ait mezar taşları ve kitabeleri tespit ediyor, belgeliyor, ulusal veri tabanında bir araya getiriyoruz. Topladığımız verileri, ulaştığımız tüm bu eserleri çok hacimli bir külliyata dönüştürmeyi hedefliyoruz. Uzmanlarımız önce ülkemizi, ardından Türk’ün adım attığı her yeri inşallah karış karış gezecek ve kültür mirasımızı özenle kayıt altına alacaktır.
Değerli Dostlarım,
Şunu da bu vesileyse dile getirmek arzusundayım: Yakın zamana kadar geri plana itilen Türk İslam Arkeolojisini hayata geçirmekte hamdolsun yine bize nasip oldu. Medeniyet mirasımızın izlerini evvela Anadolu’ya giriş kapımız olan Kars Ani Harabelerinde, ardından da Ahlat’ta, Malazgirt’te sürmeye başladık. Her biri tarihe not düşen, maziyi atiyle buluşturan onlarca, yüzlerce çalışmaya imza attık. Üniversitelerimizde Türk İslam Arkeolojisi bölümlerini kurarak bu alana yeni bir soluk kazandırdık. Diğer taraftan, ülke çapında gerçekleştirdiğimiz etkinliklerle tarihi ve kültürel değerlerimizi yaşamaya ve yaşatmaya özen gösteriyoruz. Hat sanatından, minyatür sergilerine farklı alanları kapsayan kültür yolu festivallerimiz ve yaşayan miras şölenlerimiz tüm hızıyla devam ediyor. Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerimizde ise Bir Anadolu Şenliği adı altında kültür ve sanat faaliyetleri icra ediyoruz.
Şuraya da özellikle dikkatlerinizi çekiyorum: Kütüphanecilik başta olmak üzere diğer alanlarda da yeni rekorlar kırdık. Çok titiz bir restorasyon ve yeniden ihya çalışmasıyla 2023 yılında hizmete açtığımız Rami Kütüphanesini 2,5 yılda tam 7 milyon kişi ziyaret etti. 86 yıllık aranın ardından asli kimliğine kavuşturduğumuz Ayasofya-ı Kebir Camii’ni tarihinin en kapsamlı restorasyon sürecine aldık. Galata Kulesini eski ihtişamlı günleriyle yeniden buluşturduk. Çökme noktasına gelen Kız Kulesini inşallah daha yüzyıllarca ayakta kalabilecek şekilde aslına sadık kalarak elden geçirdik. İstanbul Arkeoloji ve Ankara Resim Heykel müzelerimizin bakım ve onarım çalışmalarını başarıyla nihayete erdirdik. Başkentimizin kangrene dönen, evet, CSO Projesini CSO Ada olarak hayata geçirdik. Bu dönüşümün bir sonraki durağı Haydarpaşa ve Sirkeci olacak. Bakanlığımız, gar, kültür ve sanatın iç içe olduğu güzel bir projeye imza atıyor. Projenin tamamlanmasıyla dünyanın gözbebeği İstanbul’un Anadolu Yakası da önemli bir kültür ve sanat alanına sahip olacak. Böylelikle hem Haydarpaşa’da, hem Sirkeci’de raylı ulaşım hizmetleri sunarken, kültür, sanat ve tarih de yeniden hayat bulacak.
Değerli Misafirler,
Hem gönül coğrafyamızda, hem de dünyanın diğer bölgelerinde kültür varlığımıza sahip çıkıp her birini ihya ederken ülkemizden kaçırılan tarihi eserlerin Türkiye’ye iadesi için de yoğun bir mücadele içindeyiz. Yurt dışına çıkarılan bu eserleri uzun yıllar süren bilimsel çalışmaların yanı sıra, hukuki ve diplomatik girişimlerimizle ait olduğu topraklara, Anadolu’ya getiriyoruz. 2002’den bugüne tam 13 bin 291 tarihi eserin anavatana iade edilmesini sağladık. Bu eserlerin sonuncusu olan ve tam 65 yıl önce ülkemizden kaçırılan Marcus Aurelius bronz heykeli şu anda sizlerin ziyaretine açıktır. Türk arkeolojisinin öncü isimlerinden merhum Jale İnan hocamız, bu kıymetli parçanın bulunması için kolları sıvayan ilk isimdi. Eseri bulmak tabii ki yeterli olmadı, getirilmesi için çok daha çetin bir mücadele verildi. Uzmanlarımız heykelin bize ait olduğunu ispatlamak için kaidesini santim santim ölçtüler, silikon kalıplarını çıkardılar, aynı bölgedeki diğer eserlerden numuneler topladılar. Sonunda bu eseri yeniden ülkemize kazandırdılar. Bu vesileyle Profesör Jale İnan hocamızı şükranla anarken, eserin iade sürecinde emeği geçen herkesi canı gönülden tebrik ediyorum.
Şunu da asla unutmamanızı sizlerden istirham ediyorum: Bakınız, milletimizi esaret altına almayı amaçlayan Sevr Anlaşması’nın 421. maddesi, “Antikalara dair hâlihazırda yürürlükte olan Osmanlı kanunlarının ilgası hükmünü” içeriyordu. Yani tarihi ve kültürel mirasımız üzerindeki egemenliğimiz elimizden alınmak, medeniyet değerlerimiz ortadan kaldırılmak isteniyordu. Sevr’i yırtıp atarken, aynı zamanda milletimizin kökleriyle bağını kesmeyi amaçlayan bu dayatmaları da boşa çıkardık. Dolayısıyla arkeoloji camiamızın her bir mensubu milli varlığımıza sahip çıkarak tarihi bir misyonu ve mesuliyeti yerine getiriyor. Biz sizin emeklerinizin, özveriyle yürüttüğünüz çalışmaların ülkemiz için taşıdığı önemin farkındayız. Bugüne kadar olduğu gibi, bundan sonra da daima yanınızda olacağımızı bilmenizi özellikle istiyorum.
Gerek tarihi eserlerimiz, gerek kültür hazinemiz, gerekse mimari yadigârlarımızın korunması için fedakârca çalışan tüm hocalarımıza, tüm kardeşlerimize şahsım ve milletim adına teşekkür ediyorum.
Bu düşüncelerle Uluslararası Arkeoloji Sempozyumu ve Arkeolojinin Altın Çağı Sergisi’nin bir kez daha hayırlara vesile olmasını diliyorum. Gençlerimiz başta olmak üzere, arkeolojiye ilgi duyan tüm vatandaşlarımı buradaki sergilerimizi ziyaret etmeye çağırıyorum. Bu programlarda emeği geçen başta değerli Bakanım olmak üzere, tüm mesai arkadaşlarına tekrar tebriklerimi iletiyorum.
Sizleri bir kez daha sevgiyle, saygıyla selamlıyorum. Sağ olun, var olun.
Kalın sağlıcakla.