Speech at the Official Opening Ceremony of Göbeklitepe Archaeological Site
Recep Tayyip Erdoğan · President of Turkey
- Context
- Erdoğan addressed guests at the official opening ceremony of the Göbeklitepe Archaeological Site in Şanlıurfa, Turkey, on March 8, 2019.
- Main themes
- Göbeklitepe archaeological site, human history and civilization, Anatolia as cradle of civilizations, UNESCO World Heritage designation, religion and settled life origins, Turkish cultural heritage, archaeology and anthropology, history of religions, Şanlıurfa region, International Women's Day
- Duration
- ~14 min
- Words
- 1,706
- Sentences
- 84
- Readability
- 43
- Grade
- 12.3
- Syntax
- 2.98
- Vocabulary
- 2.27
Translated from Turkish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other84 sentences in 28 paragraphs
Esteemed guests,
Respectable representatives of our art and culture world,
Ladies and gentlemen;
I greet you with my heartfelt feelings, with longing and affection. I want to express that it is a great joy for me to be with you on this meaningful occasion.
Today, we are having a truly eventful day in Şanlıurfa. Just a moment ago, we held our rally with our brothers and sisters from Şanlıurfa, who came from all corners of our city; tens of thousands were in the area, and we embraced our Urfa brothers and sisters in a magnificent atmosphere, shared our concerns, and consulted with one another. I would like to once again extend my gratitude to all the people of Şanlıurfa who warmly welcomed us.
In the evening, God willing, we will celebrate International Women's Day with the ladies of Şanlıurfa, as today is March 8. We will not do this in a hotel hall; we will do it in an indoor sports hall, and I believe that participation will be very high here as well. I would like to express my gratitude in advance to the women who have always supported us with their labor, sacrifices, and courage in the largest indoor sports hall of our city.
Göbeklitepe, where we are gathered for this promotional ceremony, is a place of such significance that it requires a rewriting of human history. With its contributions to the common cultural treasure of humanity, Göbeklitepe has already become a very important reference in terms of demonstrating the depth of the roots of civilization in Anatolia. Together with Göbeklitepe, Anatolia, which is virtually the homeland of the human family, adds yet another historical value to its countless treasures. The findings obtained here also indicate how the ancient concept of medina, meaning city, emerged from humanity's need to live together collectively.
We understand from the remnants here that people did not first transition to a settled life and then build structures symbolizing their beliefs, as has been suggested for so long; rather, the process worked in reverse. Indeed, Göbeklitepe gives us clues that people transitioned to a settled life by following their beliefs. In other words, the findings here shed light on what the true purpose of human existence in this world is, with very strong scientific evidence.
This knowledge also shows that humanity has a past that is compatible with our belief, civilization, and cultural framework. Therefore, the results obtained from these excavations hold great value not only for archaeology and anthropology but also for many other scientific disciplines, especially the history of religions. I would like to congratulate everyone who has contributed to this work, which has made such significant contributions to human history, on behalf of myself and my nation.
Valued friends;
Detailed information about how Göbeklitepe was discovered and unearthed was just provided. The contribution of this site to Şanlıurfa and our country is truly the result of a long-term, meticulously woven effort.
Göbeklitepe, which entered the UNESCO World Heritage temporary list in 2011, was finally added to the permanent list last year as a result of the follow-up by our relevant institutions. Thus, albeit late, a value of our country, an important cultural asset, has been certified. Previously, Turkey had 17 heritage sites on this list, including 2 mixed and 15 cultural sites; with the inclusion of Göbeklitepe, this number has risen to 18.
The number of sites and areas on the World Cultural Heritage temporary list has now increased to 77. Of course, for a country like Turkey, whose every inch of land is a mirror of human history, having 18 sites on the UNESCO World Heritage list and 77 on the temporary list is not sufficient for us. I believe that these numbers will continue to increase every year. The unique history, culture, and cradle of civilizations of the lands we inhabit will be understood much better over time.
I believe this: Our country is an open-air museum, and therefore, a very intense effort must be put forth. Because the discovery and unearthing of historical artifacts in ancient settlements like ours also depend somewhat on fate. In Istanbul, Hatay, Mardin, Şanlıurfa, and many other provinces, we come across very important historical artifacts during activities carried out for various purposes.
The most concrete example of this is Göbeklitepe, which we are currently next to. For the first time in 1963, research conducted by two universities here did not yield results because the necessary depth was not reached and remained at the level of surface surveys, and until 1986, what exactly was here remained unknown. In that year, a farmer delivered a statue he found while plowing his field to the museum for exhibition. It was through the eyes of Professor Dr. Klaus Schmidt, a German archaeologist who passed away five years ago, that the importance of Göbeklitepe was revealed. We respectfully commemorate this scientist who dedicated his life to researching humanity's past.
Our Ministry of Culture immediately took action in light of this new information and initiated excavation activities at Göbeklitepe. As a result of all these efforts, such a treasure has come to light. The support provided by Doğuş Group, one of our country's leading organizations, to this project is very, very important. I would like to thank Doğuş Group once again on behalf of myself and my nation.
We expect similar support from other companies in Turkey for such projects, fulfilling their social responsibilities. We can only enrich our country's cultural climate more rapidly through public-private cooperation. A project that is not supported by citizens, the state, and where the private sector does not take the initiative and put its hand under the stone has a very weak chance of success. As you can see on the screen right now, I believe that these images will resonate with the global public in a very impactful way.
Valued guests;
In such projects, it is as important to find and uncover the artifacts as it is to promote them. We witness this reality particularly during our travels abroad. We see how artifacts with even a history of 100-150 years are advertised, how they are preserved, and how they have transformed into a center of attraction visited by millions of tourists every year.
Turkey certainly does not lack unique cultural heritage products in terms of historical artifacts, archaeological sites, monumental structures, and gastronomy; on the contrary, we have more than enough. Our country does not lag behind its competitors in terms of natural beauty and human warmth either. On the contrary, we continuously strengthen our treasure with new cultural assets that break the established patterns and stereotypes of human history, such as Göbeklitepe.
Our deficiency lies in our inability to adequately promote and define these treasures. Undoubtedly, terrorism and security issues have been one of the obstacles to these efforts for a period. Unfortunately, our Eastern and Southeastern Anatolia regions have been associated with conflicts, bans, and the pressures of separatist terrorist organizations for many years.
I learned on my way here that they said about a thousand visitors came here yesterday. Not everyone knows this yet, but look, if a thousand people can come here in a day with just a simple announcement, it means that this number will increase; with the season, especially with the arrival of spring, it will become much more different.
The investments that the state and entrepreneurs have made in the region by pushing the limits have been sabotaged by the terrorist organization to this day. We have broken this vicious cycle by eliminating everything that terrorism has exploited.
Our country has been trapped in a seasonal tourism model focused on the sea, sun, and sand for a long time. However, we have a very broad tourism potential that ranges from history to natural beauty, from music to gastronomy. In this context, during our governments, we renovated 142 museums in our country and opened 52 new museums. We opened 68 overseas cultural heritage exhibitions to showcase our country's riches to large audiences abroad. With the support we provide to the cinema and series sector, we have now activated a brand new and truly effective channel for promoting our country.
We have now expanded our tourism spectrum with many new destinations, from health to sports, from plateaus to historical sites like this one. Thus, we have increased the number of tourists coming to our country from 13 million when we took office to 46 million now. Our tourism revenue has also risen from 12 billion dollars to the threshold of 30 billion dollars. The number of licensed facilities has increased from 419 to 1506, the number of Ministry-certified facilities has reached 4888, and the number of tourism regions has risen from 143 to 267. We have provided approximately 2 quadrillion lira in support to our municipalities for environmental arrangements and infrastructure works they will carry out for sustainable tourism.
Now our goal is to surpass 50 million tourists this year and reach the target of 70 million tourists in 2023; we will achieve this, and we are determined. We must make the most of our truly special and important treasure like Göbeklitepe today.
In fact, Şanlıurfa has many historical and cultural assets, each more valuable than the other, alongside Göbeklitepe. With artifacts from the Akkadian, Sumerian, Babylonian, Hittite, Roman, Umayyad, Seljuk, Ottoman, and Republican periods, Şanlıurfa is a true treasure of history. When we consider all of these together, Şanlıurfa should host millions of tourists every year on its own; of course, for this, we need to rapidly develop a serious infrastructure. What do I mean by this? Of course, we will need to increase hotel services in these areas. We now have quite luxurious hotels here, which were never present before, but this number is not sufficient. When the target is this large, we need to increase and develop our hotels that provide the necessary infrastructure here; God willing, we will succeed in this as well.
Once again, I thank everyone who has contributed to the work at Göbeklitepe and provided support. I hope that these artifacts, which will shed light on a period of human history, will be a source of goodness. I greet you with love and respect. Stay healthy.
The original Turkish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Kıymetli misafirler,
Sanat ve kültür dünyamızın saygıdeğer temsilcileri,
Hanımefendiler, beyefendiler;
Sizleri en kalbi duygularımla, hasretle, muhabbetle selamlıyorum. Bu anlamlı tören münasebetiyle sizlerle beraber olmaktan büyük bir mutluluk duyduğumu özellikle ifade etmek istiyorum.
Bugün Şanlıurfa’da gerçekten dolu dolu bir gün geçiyoruz. Az önce Şanlıurfa’da şehrimizin dört bir tarafından gelen Şanlıurfalı kardeşlerimizle mitingimizi yaptık, onbinler alandaydı, muhteşem bir atmosferde Urfalı kardeşlerimizle kucaklaştık, dertleştik, istişare ettik. Buradan bir kez daha bizi muhabbetle bağrına basan tüm Şanlıurfa halkına teşekkürlerimi sunuyorum.
Akşam da inşallah Şanlıurfalı hanımefendilerle, malum bugün 8 Mart Dünya Kadınlar Günü, bunu kutlayacağız ve bunu bir otel salonunda yapmayacağız, kapalı spor salonunda yapacağız ve katılımın burada da çok yüksek olacağına inanıyorum. Şehrimizin en büyük kapalı spor salonunda emekleri, fedakarlıkları, cesaretleriyle daima bize sahip çıkan kadınımıza şimdiden şükranlarımı ifade ediyorum.
Burada tanıtım töreni vesilesiyle bulunduğumuz Göbeklitepe, insanlık tarihinin yeniden yazılmasını gerektirecek derecede önemli bir yer. İnsanlığın ortak kültür hazinesine yaptığı katkılarla Göbeklitepe, Anadolu’daki medeniyet köklerinin derinliğini göstermesi bakımından şimdiden çok önemli bir referans haline geldi. Göbeklitepe ile birlikte insanlık ailesinin adeta anavatanı konumundaki Anadolu, sahip olduğu sayısız tarihi değere bir yenisini daha ekliyor. Burada elde edilen bulgular, medeniyetimizin kadim bir kavramı olan medine, yani şehir, insanlığın toplu olarak birlikte yaşama ihtiyacının nasıl ortaya çıktığına da işaret ediyor.
İnsanların, bunca zamandır hep öne sürüldüğü gibi önce yerleşik hayata geçip ondan sonra inançlarını sembolize eden yapılar inşa etmediklerini, sürecin tersinden işlediğini buradaki kalıntılardan anlıyoruz. Gerçekten de Göbeklitepe bize insanların inançlarının peşinden giderek yerleşik hayata geçtiklerinin de ipuçlarını veriyor. Yani buradaki bulgular insanın dünyada asıl varlık gayesinin ne olduğuna dair, çok güçlü bilimsel delillerle ışık tutuyor.
Bu bilgi, insanlığın bizim inancımızla, medeniyet ve kültür çerçevemizle uyumlu bir geçmişe sahip olduğunu da gösteriyor. Dolayısıyla bu kazılardan elde edilen sonuçlar, arkeoloji ve antropoloji yanında dinler tarihi başta olmak üzere diğer pek çok bilim disiplini için de çok önemli değere sahip. İnsanlık tarihine böylesine önemli katkıda bulunan bu çalışmanın yürütülmesinde emeği geçen herkesi özellikle şahsım, milletim adına tebrik ediyorum.
Değerli arkadaşlar;
Göbeklitepe’nin nasıl ortaya çıkarıldığına, nasıl keşfedildiğine dair ayrıntılı bilgiler biraz önce verildi. Buranın Şanlıurfa’ya ve ülkemize kazandırılması gerçekten uzun soluklu, her adımı sabırla örülen ince bir çalışmanın ürünüdür.
2011’de UNESCO Dünya Mirası geçici listesine giren Göbeklitepe, ilgili kurumlarımızın takibi sonucunda nihayet geçtiğimiz yıl kalıcı listeye ilave edilmiştir. Böylece biraz geç de olsa ülkemizin bir değeri, önemli bir kültür varlığı tescillenmiş oldu. Daha önce Türkiye’nin ikisi karma, 15’i kültürel olmak üzere 17 miras alanı bu listedeydi, Göbeklitepe’nin dahil edilmesiyle bu sayı 18’e yükselmiş oldu.
Dünya Kültür Mirası geçici listesindeki varlık ve alan sayımız ise 77’ye yükseldi. Elbette Türkiye gibi her karış toprağı insanlık tarihinin aynası olan bir ülkenin, UNESCO Dünya Mirasında 18 tane, geçici listede 77 tane eserinin olması bizim için yeterli değildir, kafi değildir. Bu sayıların her geçen yıl daha da artacağına inanıyorum. Üzerinde yaşadığımız bu toprakların eşi bulunmaz bir tarih, kültür ve medeniyetler beşiği olduğu zamanla çok daha iyi anlaşılacaktır.
Ben şuna inanıyorum: Bizim ülkemiz bir defa bir açık hava müzesidir, onun için de çok yoğun bir çalışmanın ortaya konulması lazım. Çünkü bizim gibi kadim yerleşim yerlerindeki tarihi eserlerin bulunması, ortaya çıkarılması biraz da nasiple oluyor. İstanbul’da, Hatay’da, Mardin’de, Şanlıurfa’da ve daha birçok ilimizde farklı amaçlarla yürütülen faaliyetler sırasında çok önemli tarihi eserlere rastlıyoruz.
Bunun en somut örneği şu an hemen yanında bulunduğumuz işte Göbeklitepe’dir. İlk kez 1963 yılında iki üniversitenin burada yaptığı araştırmalardan gerekli derinliğe inilmediği, yüzey araştırmaları düzeyinde kalındığı için sonuç alınamamıştır, 1986 yılına kadar da burada tam olarak ne olduğu meçhul kalmıştır. Bu tarihte bir çiftçimiz tarlasını sürerken bulduğu bir heykeli sergilenmek üzere müzeye teslim ediyor. Bu heykeli 5 yıl önce vefat eden Alman arkeolog olan Profesör Doktor Klaus Schmidt’in görmesiyle Göbeklitepe’nin önemi ortaya çıkıyor. Hayatını insanlığın geçmişini araştırmaya adayan bu bilim insanını da bu vesileyle saygıyla yâd ediyoruz.
Kültür Bakanlığımız bu yeni bilgiler ışığında hemen harekete geçerek Göbeklitepe’de kazı faaliyetlerini başlatmıştır. Bütün bu gayretlerin sonucunda da işte böyle bir hazine gün yüzüne çıkmıştır. Bu süreçte ülkemizin önde gelen kuruluşlarından Doğuş Grubu’nun projeye verdiği destek çok ama çok önemlidir. Doğuş Grubu’na bu vesileyle bir kez daha yine şahsım ve milletimim adına teşekkür ediyorum.
Türkiye’nin diğer firmalarından da benzer projelere destek vermelerini, sosyal sorumluluklarını yerine getirmelerini bekliyoruz. Ülkemizin kültür iklimini ancak kamu-özel iş birliği ile daha hızlı bir şekilde zenginleştirebiliriz. Vatandaşlarımızın sahip çıkmadığı, devletin destek vermediği, özel sektörün de inisiyatif alıp elini taşın altına koymadığı bir çalışmanın başarıya ulaşma şansı çok zayıftır. Şu anda perdede gördüğünüz gibi bu görüntüler inanıyorum ki dünya kamuoyuna çok ama çok tesir edecek şekilde yansıyacaktır.
Değerli misafirler;
Bu tarz projelerde eserleri bulmak ve gün yüzüne çıkarmak kadar, tanıtımını yapmak da çok önemlidir. Bu gerçeğe bilhassa yurt dışına gerçekleştirdiğimiz seyahatlerde yakından şahitlik ediyoruz. 100-150 senelik mazisi bile olmayan eserlerin nasıl reklamının yapıldığını, nasıl korunduğunu, nasıl her yıl milyonlarca turistin ziyaret ettiği bir çekim merkezi haline dönüştürüldüğünü görüyoruz.
Türkiye’nin tarihi eser, ören yeri, anıt yapılar, gastronomi gibi özgün kültürel miras ürünleri bakımından kesinlikle bir eksikliği yoktur, tam aksine fazlası vardır. Ülkemizin tabii güzellikler ve insan sıcaklığı bakımından da rakiplerinden geri kalır hiçbir yanı yoktur. Bilakis Göbeklitepe gibi insanlık tarihine ait yerleşik kalıpları ve ezberleri bozan yeni kültür varlıklarıyla hazinemizi sürekli güçlendiriyoruz.
Bizim eksikliğimiz, bunların reklamını, tanımını layıkıyla yerine getiremememiz sebebiyledir. Şüphesiz terör ve güvenlik sorunu bir dönem bu çalışmaların önündeki engellerden biri olmuştur. Ne yazık ki Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgemiz uzun yıllar çatışmalarla, yasaklarla bölücü terör örgütünün baskılarıyla anılmıştır.
Az önce gelirken onu öğrendim, dün dediler bin kadar ziyaretçi buraya geldi. Daha bunu herkes bilmiyor, ama bakın herhalde basit bir seslendirmeyle bir günde buraya bin kişi geliyorsa, bu demektir ki, bu binler olacaktır, mevsimin de inşallah şöyle yazla birlikte, hele hele baharla çok daha farklı bir hale gelecektir.
Devletin ve müteşebbislerin şartları zorlayarak bölgede hayata geçirdiği yatırımlar ise bizzat terör örgütü tarafından bugüne kadar sabote edildi. Biz, terörün istismar ettiği ne varsa hepsini ortadan kaldırarak işte bu fasit daireyi kırdık.
Ülkemiz turizm alanında uzun bir süre sezonluk olan deniz, güneş, kum üçgenine hapsolmuştur. Halbuki bizim tarihten tabii güzelliğe, müzikten gastronomiye kadar çok geniş bir turizm potansiyelimiz bulunuyor. Bu çerçevede hükümetlerimiz döneminde ülkemizdeki 142 müzeyi yeniledik, 52 yeni müze açtık. Ülkemizin zenginliklerini yurt dışında geniş kitlelere göstermek için 68 yurt dışı kültür varlığı sergisi açtık. Sinema ve dizi sektörüne verdiğimiz desteklerle ülkemizin tanıtımında yepyeni ve gerçekten etkili bir mecrayı şu anda harekete geçirmiş bulunuyoruz.
Sağlıktan spora, yayladan burada olduğu gibi tarihi alanlara kadar pek çok yeni destinasyonla turizm yelpazemizi artık genişlettik. Böylece ülkemize gelen turist sayısını, göreve geldiğimizde 13 milyondu, şu anda 46 milyona çıkardık. Turizm gelirimiz de 12 milyar dolardan 30 milyar dolar sınırına geldi. İşletme belgeli tesis sayımız 419’dan 1506’ya, Bakanlık belgeli tesis sayımız 4888’e, turizm bölgesi sayımızı 143’ten 267’ye yükselttik. Sürdürülebilir turizm amacıyla belediyelerimize bu doğrultuda yapacakları çevre düzenlemesi ve altyapı çalışmaları için de yaklaşık 2 katrilyon liralık destek verdik.
Şimdi hedefimiz, bu yıl 50 milyon turisti geride bırakmak, 2023’te de 70 milyon turist hedefine ulaşmak, bunu başaracağız, bunda kararlıyız. Bugün için de Göbeklitepe gibi gerçekten özel ve önemli bir hazinemizi çok iyi değerlendirmeliyiz.
Esasen Şanlıurfa’nın Göbeklitepe yanında her biri diğerinden kıymetli pek çok tarihi ve kültürel varlığı mevcuttur. Akat, Sümer, Babil, Hitit, Roma, Emevi, Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi eserleriyle Şanlıurfa tam bir tarih hazinesidir. Bunların hepsini birlikte düşündüğümüzde, Şanlıurfa’nın her yıl tek başına milyonlarca turisti ağırlaması gerekiyor, tabi bunun için de ciddi bir altyapıyı süratle bizim geliştirmemiz lazım. Bundan neyi kastediyorum? Tabi buralardaki otel hizmetlerini de artırmamız gerekecek. Daha önce hiç yokken şimdi burada gayet lüks otellerimiz de var, ama bu sayı yeterli değil. Hedef bu kadar büyük olunca, tabii ki bunun altyapısı olan otellerimizi de burada artırmamız geliştirmemiz gerekiyor, inşallah bunu da başaracağız.
Bir kez daha Göbeklitepe’deki çalışmalara katkı veren, destek sağlayan herkese teşekkür ediyorum. İnsanlık tarihinin bir dönemine ışık tutacak bu eserlerin hayırlara vesile olmasını diliyorum. Sizleri sevgiyle, saygıyla selamlıyorum. Kalın sağlıcakla.