The President of the Republic of Poland: The heroes of today's ceremony are visionaries.
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda addressed an Order of the White Eagle investiture ceremony on Poland's Constitution Day, May 3, 2025, honoring two distinguished recipients.
- Main themes
- Order of the White Eagle, Polish national honors, Solidarity movement, Polish sovereignty and independence, martial law in Poland, visionary leadership, Jerzy Kropiwnicki, Janusz Kapusta, communist regime opposition, historical memory of Poland, civic merit and service
- Duration
- ~28 min
- Words
- 3,412
- Sentences
- 159
- Readability
- 51
- Grade
- 11.3
- Syntax
- 3.19
- Vocabulary
- 2.12
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other159 sentences in 46 paragraphs
Esteemed Heroes of today's ceremony – Knights of the Order of the White Eagle along with all the Ladies and Knights of the Order of the White Eagle present in the hall,
Honorable Ministers,
Honorable Madam President – First President of the Supreme Court,
Mr. President of the Supreme Administrative Court,
Honorable Mr. President of the Supreme Audit Office,
Mr. Minister – Commissioner for Human Rights,
Esteemed Chairmen: of the National Electoral Commission, National Broadcasting Council,
Honorable Mr. President of the Institute of National Remembrance,
Excellencies, Esteemed Archbishops and Bishops,
Honorable Members of the Chapters: of the Order of the White Eagle, Order of the Rebirth of Poland, Order of the Military Cross,
Honorable Members of Parliament, Senators,
All Distinguished Guests, especially the Closest Ones to the Heroes of our today's ceremony and Friends,
All Honorable Ladies and Gentlemen!
I am very pleased and must say that – as the President of the Republic, who awards the Order of the White Eagle on behalf of the Republic of Poland – I am very proud to have been able to present, to decorate with these highest Polish distinctions two visionaries today. I do not hesitate to say this: two visionaries.
This is the oldest Polish decoration and the highest Polish decoration, the highest dignity in this sense that the Polish state can bestow upon a person, a man deserving of the Republic of Poland – as we know – in various ways and in various fields of life. But one must always remember when the Orders of the White Eagle are awarded: this is the order of a free, sovereign, and independent Poland. It has always existed and has been awarded when Poland was free, sovereign, and independent: from its inception, from its first bestowal by royal hand – from the great then Republic of Both Nations, hundreds of years ago – through all moments in its history. Whenever Poland was not on the map, the Order of the White Eagle disappeared and was not awarded. It returned together with free Poland. So one can boldly say that it is indeed the order of free Poland. And that is its special feature, and that is its extraordinary characteristic.
Secondly, it is awarded to individuals – we would say – extraordinary. But I will say: above all, exceptional. Individuals who have a specific merit for the Republic, such an indelible one. One that is at the same time an important testimony for contemporaries, but also for future generations. Precisely because of actions, presence, and achievements realized in various fields of life, in various activities, but which have always been actions accomplished, bringing either great benefit or great pride to the Republic. As I said at the outset, both of today's heroes of our ceremony can certainly be boldly called visionaries.
Mr. Janusz Kapusta – Doctor, Professor – was decorated first today. But I will allow myself, according to seniority by age, to start with Mr. Minister, Mr. President Jerzy Kropiwnicki.
I thank you from the bottom of my heart on behalf of the Republic of Poland for all your achievements for the Republic. Starting from those that were mentioned here today as the first – those completely extraordinary and exceptional, in times of first great joy, in times that were called by the people of my parents' generation the times of the Solidarity festival, when Solidarity was emerging and when you co-created that Solidarity at the university in Łódź. You were one of those who were its driving force through later participation in the National Commission and participation in the first Solidarity congress. In times when it seemed to all of you that it would be possible to change Poland in this way despite all the unfavorable conditions, despite the dominance of the communist regime.
It seemed that it would be possible to change this regime, modify it so that it would finally become a regime friendly to people and that the Polish state would serve its citizens, that proverbial working people for the communists not only in name and slogan, but that it would truly be so. And that people would not have to go out into the streets and die as in the Tri-City in 1970, simply demanding work and bread, and dignified treatment. That they would not be tortured as in Radom, in Ursus, as in Płock, for demanding work, bread, and fair treatment. That it would be possible to change Poland in a normal way.
Soon we all found out – for I also remember that time – that it was impossible due to the criminal nature of this regime and the people who hold power in it. Martial law is a dark time in the recent history of the Republic and the second half of the 20th century in our country and for us, Poles. It is a time of enslavement, a time of taking away hope, or at least an attempt to take it away for some time.
At that time, you were deprived not only of the possibility of further changing Poland at that moment, but above all of freedom, in an incredibly brutal way sentencing you to four and a half, and then to six years in prison. For what? For activities in favor of a just Polish state and just treatment of man, and for calling things by their name. For saying directly that the people's power, the communist regime declared war on its nation. And not only that. Because also the way you and your colleagues were treated at that time was special, being tortured in prison, which was not typical for those times. What was a method – to put it briefly – Soviet; what was a method that perfectly remembered the times of the 40s and 50s, when the communists under Soviet banners came to Poland.
This has certainly been established and recognized even by the courts. And not so long ago, because in a judgment issued literally a few months ago, the judge of the Warsaw court, upholding the conviction against the torturer of that time – the deputy head of the prison in Barczewo, who was responsible for these criminal actions – clearly stated that this is a clear example, an absolute example of a communist crime: what was done to you and your colleagues. Being driven out into the cold, being doused with water in the frost, and other such methods.
Not only did you survive all this, not only did it not break you despite the permanent mutilation you suffered in prison as a result of the torture. But you returned, released as a result of the amnesty in 1984 to opposition activities and as a result – one can boldly say – you won. Although until the very end, when others said that victory had already been achieved, you said that it was not yet so, because not all organizations were treated equally and not everyone was treated equally by the reviving Solidarity within its framework. And that the arrangements of the Round Table, and the Magdalenka are not what Poles truly expect and what is needed to regain a truly sovereign and independent homeland.
You were one of those who said: “Poland needs an even greater change to be a fair and truly democratic state than what was decided then.” And you were right. Certainly, that is why as an expert, economist, specialist you later became a member of subsequent governments, a member of the Sejm in the first and third terms. But, most importantly, through successive cabinets associated with the freedom movement – I think primarily of the cabinet of Prime Minister Jan Olszewski, but also Hanna Suchocka and Jerzy Buzek – you carried within you the idea of a just state. A state that must be economically transformed so that it is a state for every citizen and every person truly serving and recognizing every person.
And for that, I thank you from the bottom of my heart. For this service carried out for many, many, many years. Later, for eight years of serving as the President of the City of Łódź, when that city fell into your hands in a terrible – as we all know – condition after years of decline of Polish industry, after years of plundering Poland, after years of destruction. You took on the task with extraordinary responsibility, vigor, and vision to repair Łódź, to raise this great and beautiful city, which is also a tradition of Polish industry, also of the Polish labor movement. Precisely through respect for the ordinary person, through respect for the workers who created this city and built it with their own hands for decades to restore its former glory.
Many of the projects that are still being implemented in Łódź today were your visions, your ideas, your great concepts. Ideas enormously – of course – costly, because scaled on a very wide scale, but building Łódź into a truly modern city; a city that many people admire today. Not least because of the way its renewal, its renovation was carried out in many places, but above all giving it a truly global, modern touch – we would say. I thank you for that from the bottom of my heart.
But I thank you for one more thing. That, for which – besides all the other important merits I have already mentioned – my President, Professor Lech Kaczyński, your friend, held you in such high regard: for the extraordinary way you implemented historical policy in Łódź. Reminding us of those who were a great part of the residents of Łódź before World War II, and who were removed by World War II, not only from Łódź, but who were simply brutally murdered – about the Jewish residents of Łódź, citizens of the Republic of Jewish nationality, who were gathered by the Nazi Germans, Nazis in the ghetto and later murdered.
You reminded us of them. You ensured that in Łódź – on the one hand – they were given due respect and memory as residents and co-creators of Łódź, but on the other hand – you also remembered the Poles who knew how to behave heroically at that time when helping Jews was punishable by death, and many of them were among the residents of Łódź and the Łódź area – by building a wonderful, beautiful monument to Poles Saving Jews. Thank you for that from the bottom of my heart.
I spoke today about the judgment issued by the Warsaw court – for that too, I thank you from the bottom of my heart. That you ensured that a communist criminal did not go unpunished. That for 18 years you calmly and consistently pursued criminal prosecution against that man, despite all the shortcomings of the Polish state and justice system, believing that justice would catch up with him. And as you said when he was convicted: “It is not even about what punishment he received, although that punishment was not high, but it is about the fact that his criminal guilt was recognized and that he was convicted for it by a Polish court in the name of the Republic of Poland.”
I thank you for that from the bottom of my heart, because it is also a kind of restoration of honor to today's Republic. That Polish justice can also name things by their name and call communist criminals criminals, although there has been such a huge problem with that for so many years. Thank you for ensuring that and for that too – I want to emphasize this with all my strength – in some element this is today's distinction.
I thank you from the bottom of my heart for all your previous activities. But I ask for more. I ask for more, because I said that you are a visionary and it is not only about Łódź. It is also about the Central Communication Port. It is also about the fact that – as once a minister, head of the Central Planning Office – you were the one who came up with the idea of building a great airport in Poland between Warsaw and Łódź, which will be the Central Communication Port, which will connect us with the whole world, which will open Poland to the world and which will cause Poland to take a deep breath as an area of international communication space.
Today we are fighting for this idea to be realized. Today we consider it one of the most important for the future development of the Republic. Not only as a window to the world, but also as a communication formula. But also – most importantly – as an extremely important element of Poland's strategic security due to the transshipment and logistical capabilities of such a Central Communication Port of such scale. Today, our neighbors, who come to Poland and with whom we meet within the framework of the Three Seas Initiative, think the same. Hoping that we, as a great state, which today is also becoming stronger militarily, will also be a support for them in terms of logistics and in terms of building a security system.
That was your vision. That is your vision, which we are trying with all our might to realize today and which – I believe – the Republic will realize. Thank you for that from the bottom of my heart. That is also why this Order of the White Eagle is awarded. Thank you.
Honorable Doctor, Knight of the White Eagle. An artist is a person with an extraordinary mind. It is someone who can realize something through their creativity, show something, present something to others that evokes a wow effect, about which we can say that it is absolutely extraordinary. That it is something that penetrates the soul, that it is something that sticks in the memory, that it is something that is truly unique.
Pan is extraordinarily talented – and in many areas. And that is what is truly phenomenal about you. Everywhere you look on the internet, you can read that you are a graphic designer, an illustrator, a painter, a set designer, an inventor. Yes, and in all these fields – it can be boldly said – you are recognized as a brilliant man, a brilliant artist. And this is not just the assessment of those who live here, in the country by the Vistula, in Poland, in the Republic. You are a man who has received numerous global awards for your works, for your drawings, for your extraordinary metaphors – one could say – in a sense comments, but above all representations that have penetrated souls, that have truly resonated.
You once said that the most important thing is the human being and that everything we do, we do for people. How remarkably this simple sentence also reflects your way of presenting, understanding, and depicting life through your creativity. That it is something that truly reaches people and evokes a wow effect. That it is something that proves to be extremely necessary for people and that speaks profoundly to them.
You have this innate talent, given by God, but fortunately discovered and developed, which you realized even during your studies, when you were drawing for magazines. Importantly – at that time not only for Polish magazines, such as "Szpilki" or "Itd." and others here locally, in Poland, then still in communist Poland, but also for foreign, French or German ones. Even then, your extraordinary sensitivity, your remarkable ability to look at the world, at other people, at the phenomena surrounding us, and to express that through graphic form was recognized beyond the borders of Poland.
Later, your life took a turn such that – as a still young, 30-year-old man – you left for the United States just before martial law. Martial law found you across the ocean, and life unfolded in such a way that you remained there for 40 years. And I want to say this: to the great benefit of the world and to the great benefit of the Republic. Why? Because you truly developed your capabilities in the United States as a mature man or as an artist who was continuously maturing, creating, and had practically – in practical terms – unlimited possibilities there.
What is also important and characteristic for America, regardless of where you came from – that you came from a distant world, from a communist country – your talent was quickly appreciated. Your uniqueness was quickly recognized. That is why you were an illustrator for the "New York Times," the "Washington Post," the "Wall Street Journal," and the "Boston Globe." And that is why you also received many honors and awards in the United States. That is why you had many exhibitions that were also met with extraordinary success.
But what is extremely interesting: it is not only a matter of promoting Poland through your works, which were published by – one can boldly say – the greatest American, also some of the most famous newspapers in the world. But – importantly – you were constantly working on an artistic form that would somehow be useful to people. Because looking at art and creativity through the prism of humanity is precisely what is so important to you.
And in this way – initially from the artistic form – you created something that in Poland we call K-dron, in the States they refer to it as K-dron. An eleven-faced shape that turned out to be absolutely revolutionary, extremely interesting, and above all of extraordinary utility. Patented by you as a result of further work on it, it allowed for the creation of a building block that turned out to have extraordinary acoustic properties and enabled the construction of recording studios.
It proved to be an excellent material for creating extremely modern, beautifully looking facades, and on the other hand – of extraordinary utility form. You yourself were able to identify 50 ways to use it, and – if I remember correctly – by 2001 there were already 168. And new uses are constantly being discovered, as this form continues to fascinate experts from around the world – mathematicians, physicists, various inventors, and thinkers.
Importantly, K-dron has its monuments. You have not yet received yours. And the form that you developed, invented, and patented – it has them. We are also very proud of your invention. Prime Minister Mateusz Morawiecki recognized K-dron as a symbol of innovative Poland. And K-dron indeed has its monuments in our country and is truly an extraordinary form.
But you did not stop there. You are still working on solutions that have extremely important practical significance, transitioning from artistic form to practical form. I am thinking here of your extraordinary idea, which is currently being discussed and debated by experts from around the world, scientists. Namely – the creation of a geometric form that contains the golden and silver ratio. This is a matter very strongly related to architecture, to aesthetics as well as to buildings, to the division of proportions. And in this regard, your achievement is absolutely extraordinary and is still being studied and developed worldwide. Please continue. Because these are extremely significant elements of a great legacy for the Republic – that a Pole can do it.
I always repeat this to Polish professors during the awarding of professorship nominations and I always try to say it everywhere I go: "We, Poles, are an extraordinarily capable nation, we have absolutely no basis to have any complexes towards other nations of the world. We can invent things that others have not even dreamed of. We are capable of it and we can do it." That is why I want a Polish scientist, a Polish professor, someone from your ranks to one day bring a Nobel Prize to the Presidential Palace and show it to the Polish President. And I wish that to the next Presidents.
You are an excellent example of such a compatriot of ours who can think this way: without complexes, unconventionally, developmentally for other people, for humanity. Thank you for that from the bottom of my heart. The Republic – I want to say this with full responsibility as its President – is immensely proud of you. Until now, you have not received any honors from the Republic. I will say it briefly: once and for all. Thank you.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Czcigodni Bohaterowie dzisiejszej uroczystości – Kawalerowie Orderu Orła Białego wraz ze wszystkimi obecnymi na sali Damami, Kawalerami Orderu Orła Białego,
Wielce Szanowni Panie i Panowie Ministrowie,
Wielce Szanowna Pani Prezes – Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego,
Panie Prezesie Naczelnego Sądu Administracyjnego,
Wielce Szanowny Panie Prezesie Najwyższej Izby Kontroli,
Panie Ministrze – Rzeczniku Praw Obywatelskich,
Szanowni Panowie Przewodniczący: Państwowej Komisji Wyborczej, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji,
Szanowny Panie Prezesie Instytutu Pamięci Narodowej,
Ekscelencje, Czcigodni Księża Arcybiskupi i Księża Biskupi,
Wielce Szanowni Panie i Panowie Członkowie Kapituł: Orderu Orła Białego, Orderu Odrodzenia Polski, Orderu Krzyża Wojskowego,
Wielce Szanowni Panie i Panowie Posłowie, Senatorowie,
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście, w szczególności Najbliżsi Bohaterów naszej dzisiejszej uroczystości i Przyjaciele,
Wszyscy Wielce Szanowni Państwo!
Bardzo się cieszę i muszę powiedzieć, że – jako Prezydent Rzeczypospolitej, który przyznaje Ordery Orła Białego w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej – jestem bardzo dumny z tego, że mogłem dzisiaj wręczyć, udekorować tymi najwyższymi polskimi odznaczeniami dwóch wizjonerów. Nie waham się tego powiedzieć: dwóch wizjonerów.
To najstarsze polskie odznaczenie i najwyższe polskie odznaczenie, najwyższa godność w tym znaczeniu, jaką polskie państwo może przyznać osobie, człowiekowi zasłużonemu dla Rzeczypospolitej Polskiej – jak wiemy – w rozmaity sposób i w rozmaitych dziedzinach życia. Ale jedno zawsze trzeba pamiętać, kiedy przyznawane są Ordery Orła Białego: to order wolnej, suwerennej i niepodległej Polski. Zawsze istniał i był przyznawany wtedy, kiedy Polska była wolna, suwerenna i niepodległa: od jego powstania, od jego pierwszego nadania z ręki królewskiej – z wielkiej jeszcze wtedy Rzeczypospolitej Obojga Narodów, przed setkami lat – poprzez wszystkie momenty w jej dziejach. Ilekroć Polski nie było na mapie, tylekroć Order Orła Białego znikał i nie był nadawany. Wracał razem z wolną Polską. Można więc śmiało powiedzieć, że jest rzeczywiście orderem wolnej Polski. I to jest jego cecha szczególna, i to jest jego cecha niezwykła.
Po drugie przyznawany jest osobom – powiedzielibyśmy – nietuzinkowym. Ale ja powiem: przede wszystkim wyjątkowym. Osobom, które mają specyficzną zasługę dla Rzeczypospolitej, taką niezmywalną. Taką, która jest zarazem ważnym świadectwem dla współczesnych, ale także i dla przyszłych pokoleń. Właśnie z uwagi na działania, na obecność, na dokonania zrealizowane w różnych dziedzinach życia, w różnych aktywnościach, ale które zawsze były działaniami dokonanymi, przynoszącymi Rzeczypospolitej albo wielki pożytek, albo wielką chlubę. Jak na wstępie powiedziałem, obaj dzisiejsi bohaterowie naszej uroczystości z całą pewnością śmiało mogą zostać nazwani wizjonerami.
Pan Janusz Kapusta – Pan Doktor, Pan Profesor – został dzisiaj udekorowany jako pierwszy. Ale pozwolę sobie według starszeństwa wiekiem i zacznę od Pana Ministra, Pana Prezydenta Jerzego Kropiwnickiego.
Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć . Pobierz zdjęcie
Z całego serca dziękuję w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej za wszystkie Pana dokonania dla Rzeczypospolitej. Poczynając od tych, które były tutaj dzisiaj wymienione jako pierwsze – tych zupełnie niezwykłych i wyjątkowych, w czasach najpierw wielkiej radości, w czasach, które nazwane zostały przez ludzi pokolenia moich rodziców czasami festiwalu Solidarności, kiedy Solidarność powstawała i kiedy w Łodzi na uczelni Pan tę Solidarność współtworzył. Pan był jednym z tych, którzy byli jej kołem napędowym poprzez udział później w Komisji Krajowej i udział w pierwszym zjeździe Solidarności. W czasach, kiedy wydawało się Wam wszystkim, że uda się w ten sposób zmienić Polskę mimo wszystkich niesprzyjających warunków, mimo panowania ustroju komunistycznego.
Wydawało się, że uda się ten ustrój zmienić, zmodyfikować tak, że stanie się on ustrojem wreszcie przyjaznym dla ludzi i że państwo polskie będzie służyło swoim obywatelom, temu przysłowiowemu dla komunistów ludowi pracującemu nie tylko z nazwy i ze sloganu, ale że tak będzie naprawdę. I że ludzie nie będą musieli wychodzić na ulice i ginąć tak jak w Trójmieście w 1970 roku, domagając się po prostu pracy i chleba, i godnego traktowania. Że nie będą katowani tak jak w Radomiu, w Ursusie, jak w Płocku, bo się domagają pracy, chleba i uczciwego traktowania. Że będzie można w normalny sposób zmienić Polskę.
Wkrótce przekonaliśmy się wszyscy – bo także i ja pamiętam tamten czas – że to niemożliwe z uwagi na zbrodniczość natury tego ustroju i ludzi, którzy w nim przyjmują władzę. Stan wojenny to czarny czas w ostatniej historii Rzeczypospolitej i drugiej połowy XX wieku w naszym kraju i dla nas, Polaków. To czas zniewolenia, to czas odebrania nadziei, a przynajmniej próby jej odebrania na jakiś czas.
W tamtym czasie właśnie Panu odebrano nie tylko możliwość dalszego zmieniania Polski w tamtym momencie, ale przede wszystkim wolność, w sposób niesłychanie brutalny skazując na cztery i pół, a potem na sześć lat więzienia. Za co? Za działalność na rzecz sprawiedliwego państwa polskiego i sprawiedliwego traktowania człowieka, i za nazywanie spraw po imieniu. Za powiedzenie wprost, że władza ludowa, komunistyczna wypowiedziała wojnę swojemu narodowi. I nie tylko to. Bo także to, że potraktowano Pana i Pana kolegów wtedy w sposób szczególny, katując Was w więzieniu, co nie było typowe na tamte czasy. Co było metodą – krótko mówiąc – sowiecką; co było metodą, która znakomicie pamiętała czasy lat 40. i 50., kiedy komuniści pod sowieckimi sztandarami przyszli do Polski.
To zostało z całą pewnością stwierdzone i uznane nawet przez sądy. I to nie tak dawno w ostatnim czasie, bo w wydanym dosłownie kilka miesięcy temu wyroku sędzia warszawskiego sądu, podtrzymując orzeczenie skazujące wobec kata tamtego czasu – zastępcy naczelnika więzienia w Barczewie, który był odpowiedzialny za te zbrodnicze działania – powiedziała jasno, że to jest klarowny przykład, absolutny przykład zbrodni komunistycznej: to, co z Panem i Pana kolegami uczyniono. Wypędzanie na mróz, polewanie wodą na mrozie i inne tego typu metody.
Nie tylko przetrwał Pan to wszystko, nie tylko nie złamało to Pana mimo trwałego okaleczenia, jakiego doznał Pan wtedy w więzieniu na skutek katowania właśnie. Ale wrócił Pan wypuszczony w wyniku amnestii w 1984 roku do działalności opozycyjnej i w efekcie – śmiało można powiedzieć – że Pan wygrał. Chociaż do samego końca, wtedy, kiedy inni mówili, że już jest zwycięstwo, Pan mówił, że jeszcze go nie ma, bo nie wszystkie organizacje traktowane są w sposób równy i nie wszyscy w sposób równy potraktowani byli przez odradzającą się Solidarność w jej ramach. I że postanowienia Okrągłego Stołu, i magdalenkowe to nie jest to, czego tak naprawdę oczekują Polacy i co jest potrzebne do tego, by odzyskać prawdziwie suwerenną i niepodległą ojczyznę.
Był Pan jednym z tych, którzy mówili: „Polska potrzebuje jeszcze większej zmiany, by była państwem uczciwym i prawdziwie demokratycznym niż to, co wtedy postanowiono”. I miał Pan rację. Z pewnością to dlatego także jako ekspert, ekonomista, specjalista został Pan później członkiem kolejnych rządów, posłem na Sejm pierwszej i trzeciej kadencji. Ale, co najważniejsze, poprzez kolejne gabinety powiązane z nurtem wolnościowym – myślę o gabinecie Premiera Jana Olszewskiego przede wszystkim, ale także Hanny Suchockiej i Jerzego Buzka – niósł Pan w sobie tę ideę sprawiedliwego państwa. Państwa, które musi być tak ekonomicznie przekształcane, aby było państwem dla każdego obywatela i każdego człowieka rzeczywiście służącym i każdego człowieka dostrzegającym.
I za to z całego serca dziękuję. Za tę służbę przez wiele, wiele, wiele lat realizowaną. Później przez osiem lat sprawowania funkcji Prezydenta Miasta Łodzi, kiedy to miasto trafiło w Pana ręce w fatalnej – jak wszyscy wiemy – kondycji po latach upadku polskiego przemysłu, po latach rozgrabiania Polski, po latach niszczenia. Zabrał się Pan z niezwykłą odpowiedzialnością, dziarskością i wizjonerstwem do tego, aby Łódź naprawić, aby podnieść to wielkie i piękne miasto, które jest tradycją także i polskiego przemysłu, także i polskiego ruchu robotniczego. Właśnie poprzez szacunek dla zwykłego człowieka, poprzez szacunek dla robotników, którzy to miasto tworzyli i własnymi rękami przez dziesiątki lat budowali po to, by odzyskało ono swoją świetność.
Wiele z tych projektów, które do dzisiaj w Łodzi są realizowane, to były Pana wizje, to były Pana pomysły, to były Pana wielkie idee. Idee ogromnie – oczywiście – kosztowne, bo zakrojone na wielce szeroką skalę, ale budujące z Łodzi prawdziwe nowoczesne miasto; miasto, którym dzisiaj zachwyca się wielu ludzi. Chociażby poprzez to, w jaki sposób przeprowadzono jego odnowienie, jego renowację w wielu punktach, ale przede wszystkim nadanie mu rzeczywiście światowego, nowoczesnego sznytu – powiedzielibyśmy. Dziękuję za to z całego serca.
Ale dziękuję jeszcze za jedno. To, za co – poza wszystkimi innymi wspomnianymi już przeze mnie ważnymi zasługami – niezwykle szanował Pana mój Prezydent, Profesor Lech Kaczyński, Pana przyjaciel: za to, w jak niezwykły sposób realizował Pan w Łodzi politykę historyczną. Przypominając o tych, którzy byli wielką częścią mieszkańców Łodzi przed II wojną światową, a których II wojna światowa usunęła, nie tylko z Łodzi, ale którzy zostali po prostu bestialsko zamordowani – o żydowskich mieszkańcach Łodzi, obywatelach Rzeczypospolitej narodowości żydowskiej, którzy zgromadzeni przez hitlerowskich Niemców, nazistów w getcie później zostali zamordowani.
Pan o nich przypomniał. Pan zadbał o to, by w Łodzi – z jednej strony – oddano im należyty szacunek i pamięć jako mieszkańcom i współtwórcom Łodzi, ale z drugiej strony – również i pamiętał Pan o Polakach, którzy umieli w tamtych czasach bohatersko się zachować, gdy za pomoc Żydom groziła kara śmierci, i których wielu było właśnie wśród mieszkańców Łodzi i obszaru łódzkiego – budując wspaniały, piękny pomnik Polaków Ratujących Żydów. Dziękuję za to z całego serca.
Mówiłem dzisiaj o wyroku wydanym przez warszawski sąd – za to również Panu z całego serca dziękuję. Że Pan tego dopilnował, że Pan nie dopuścił do tego, by zbrodniarz komunistyczny uszedł nieukarany. Że przez 18 lat prowadził Pan wobec tego człowieka ściganie karne spokojnie i konsekwentnie, mimo wszystkich niedostatków polskiego państwa i wymiaru sprawiedliwości, wierząc w to, że sprawiedliwość go doścignie. I tak jak powiedzieli Panowie, kiedy został skazany: „To nawet nie chodzi o to, jaką karę dostał, choć ta kara nie była wysoka, ale chodzi o to, że jego wina zbrodnicza została uznana i że został za to skazany przez polski sąd w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej”.
Dziękuję za to z całego serca, bo to jest także swoista forma przywracania honoru dzisiejszej Rzeczypospolitej. Że także polski wymiar sprawiedliwości umie nazwać sprawę po imieniu i nazwać komunistycznych zbrodniarzy zbrodniarzami, choć był przez całe lata z tym tak ogromny problem. Dziękuję za to, że Pan tego dopilnował i za to także – chcę to z całą mocą podkreślić – w jakimś elemencie jest to dzisiejsze odznaczenie.
Dziękuję z całego serca za całą dotychczasową działalność. Ale proszę o jeszcze. Proszę o jeszcze, bo mówiłem, że jest Pan wizjonerem i nie tylko o Łódź chodzi. Chodzi także o Centralny Port Komunikacyjny. Chodzi także o to, że – jako kiedyś minister, szef Centralnego Urzędu Planowania – to Pan właśnie wyszedł z tą ideą zbudowania w Polsce wielkiego lotniska pomiędzy Warszawą a Łodzią, które będzie Centralnym Portem Komunikacyjnym, które będzie nas łączyło z całym światem, które otworzy Polskę na świat i które spowoduje, że Polska weźmie głęboki oddech jako właśnie obszar międzynarodowej przestrzeni komunikacyjnej.
Dzisiaj walczymy o to, by ta idea została zrealizowana. Dzisiaj uważamy ją za jedną z najważniejszych dla przyszłego rozwoju Rzeczypospolitej. Nie tylko jako właśnie okna na świat, ale także jako formuły komunikacyjnej. Ale także – co najważniejsze – jako niezwykle ważnego elementu bezpieczeństwa strategicznego Polski z uwagi na możliwości przeładunkowe i logistyczne takiego Centralnego Portu Komunikacyjnego o takiej skali. Dzisiaj to samo sądzą nasi sąsiedzi, którzy przybywają do Polski i z którymi spotykamy się w ramach współpracy Trójmorza. Licząc na to, że właśnie my jako wielkie państwo, które dzisiaj staje się także coraz silniejsze militarnie, będziemy także i dla nich zapleczem, jeżeli chodzi o logistykę i jeżeli chodzi o możliwości budowy systemu bezpieczeństwa.
To była Pana wizja. To jest Pana wizja, którą cały czas dzisiaj ze wszystkich sił próbujemy zrealizować i którą – wierzę – że Rzeczpospolita zrealizuje. Dziękuję za to z całego serca. To za to także jest ten Order Orła Białego. Dziękuję.
Szanowny Panie Doktorze, Kawalerze Orła Białego. Artysta to człowiek o niezwykłym umyśle. To ktoś, kto potrafi swoją twórczością zrealizować coś takiego, pokazać coś takiego, przedstawić coś takiego, zaprezentować coś takiego innym, co wywołuje efekt wow, o czym możemy powiedzieć, że to jest absolutnie nietuzinkowe. Że to jest coś takiego, co przenika duszę, że to jest coś takiego, co zapada w pamięć, że to jest coś takiego, co jest rzeczywiście wyjątkowe.
Pan to potrafi w sposób niezwykły – i to w wielu obszarach. I to jest właśnie w Panu niezwykle fenomenalne. Wszędzie, gdzie spojrzy się do internetu, można przeczytać, że jest Pan grafikiem, rysownikiem, że jest Pan malarzem, scenografem, wynalazcą. Tak, i na wszystkich tych polach – śmiało można powiedzieć – jest Pan uznany za człowieka, artystę genialnego. I to nie jest tylko ocena tych, którzy mieszkają tutaj, w kraju nad Wisłą, w Polsce, w Rzeczypospolitej. Jest Pan człowiekiem, który odebrał liczne nagrody światowe za swoje prace, za swoje rysunki, za swoje niezwykłe metafory – można powiedzieć – w jakimś sensie komentarze, ale przede wszystkim przedstawienia, które właśnie przenikały dusze, które właśnie trafiały.
Powiedział Pan kiedyś, że najważniejszy jest człowiek i że właściwie wszystko to, co robimy, robimy dla ludzi. Jakże w niezwykły sposób to proste zdanie oddaje także Pana sposób prezentowania, pojmowania, przedstawiania życia poprzez Pana twórczość. Że to jest coś, co właśnie trafia do człowieka i wywołuje efekt wow. Że to jest coś, co okazuje się człowiekowi niezwykle potrzebne i co do człowieka niezwykle przemawia.
Ma Pan ten talent wrodzony, dany przez Pana Boga, ale na szczęście odnaleziony i rozwijany, co realizował Pan już w czasie studiów, wtedy rysując do czasopism. Co ważne – w tamtych czasach nie tylko czasopism polskich, takich jak „Szpilki” czy „Itd.” i innych tutaj na miejscu, w Polsce, wtedy w komunistycznej jeszcze Polsce, ale także do zagranicznych, francuskich czy niemieckich. Już wtedy także i tam, poza granicami Polski, została uznana właśnie Pana niezwykła wrażliwość, Pana niezwykła umiejętność patrzenia na świat, na drugiego człowieka, na otaczające nas zjawiska i wyrażania poprzez formę graficzną do tego komentarza.
Później tak się potoczyły Pana losy życiowe, że – jako cały czas jeszcze młody, 30–letni człowiek – wyjechał Pan do Stanów Zjednoczonych tuż przed stanem wojennym. Stan wojenny zastał Pana za oceanem i tak się życie poukładało, że pozostał tam Pan przez 40 lat. I chcę powiedzieć tak: z wielkim pożytkiem dla świata i z wielkim pożytkiem dla Rzeczypospolitej. Dlaczego? Dlatego że rzeczywiście w Stanach Zjednoczonych prawdziwie rozwinął Pan swoje możliwości już jako człowiek dojrzały czy jako artysta, który cały czas dojrzewał, tworzył i miał ku temu tam właściwie – praktycznie rzecz biorąc – nieograniczone możliwości.
Co ważne zresztą i co charakterystyczne także dla Ameryki, niezależnie od tego, skąd Pan był – że przyjechał Pan z dalekiego świata, z jakiegoś komunistycznego kraju – Pana talent został błyskawicznie doceniony. Pana niezwykłość została błyskawicznie doceniona. Dlatego był Pan rysownikiem i „New York Timesa”, i „Washington Post”, i „Wall Street Journal”, i „Boston Globe”. I dlatego otrzymał Pan także w Stanach Zjednoczonych wiele wyróżnień i nagród. Dlatego miał Pan wiele wystaw, które cieszyły się także i niezwykłym powodzeniem.
Ale co jest niezwykle ciekawe: to nie tylko kwestia rozsławiania Polski poprzez Pana prace, które były zamieszczane przez – śmiało można powiedzieć – największe amerykańskie, również jedne z najsłynniejszych na świecie gazet. Ale – co ważne – pracował Pan cały czas nad artystyczną formą, która w jakiś sposób byłaby przydatna człowiekowi. Bo to patrzenie także na sztukę i twórczość przez pryzmat człowieka jest właśnie tym, co dla Pana tak ważne.
I w ten sposób – początkowo od formy artystycznej – stworzył Pan coś, co w Polsce nazywamy K–dronem [ka–dronem], w Stanach mówią na to K–dron [key–dron]. Jedenastościan, który okazał się formą absolutnie rewolucyjną, niezwykle ciekawą, a przede wszystkim o niezwykłej wprost użyteczności. Opatentowany następnie przez Pana w wyniku dalszych prac nad tym dał możliwość stworzenia pustaka budowlanego, który okazał się mieć niezwykłe właściwości akustyczne i umożliwił budowę studiów nagrań.
Okazał się świetnym materiałem do tworzenia elewacji niezwykle nowoczesnych, pięknie wyglądających, a z drugiej strony – o niezwykłej formie użytkowej. Sam Pan był w stanie określić 50 sposobów jego użycia, a – o ile pamiętam – do 2001 roku było już ich 168. I cały czas wynajdowane są nowe, ponieważ ta forma ciągle fascynuje ekspertów z całego świata – matematyków, fizyków, różnego rodzaju wynalazców i myślicieli.
Co ważne, K–dron doczekał się swoich pomników. Pan się jeszcze nie doczekał. A forma, którą Pan opracował, wymyślił i opatentował – je ma. My także jesteśmy z Pana wynalazku bardzo dumni. Premier Mateusz Morawiecki uznał K–dron za symbol Polski innowacyjnej. I K–dron rzeczywiście ma swoje pomniki w naszym kraju i jest rzeczywiście formą niezwykłą.
Ale Pan na tym nie poprzestał. Nadal pracuje Pan nad tymi rozwiązaniami, które mają niezwykle ważne użyteczne znaczenie, przechodząc właśnie od formy artystycznej do formy użytkowej. Myślę tutaj o Pana niezwykłym pomyśle, nad którym dzisiaj dyskutują i debatują eksperci z całego świata, naukowcy. A mianowicie – stworzenia formy geometrycznej, która zawiera w sobie złoty i srebrny podział. Mowa tutaj o kwestii związanej bardzo silnie z architekturą, z estetyką także i budowli, podziału proporcji. I w tym zakresie osiągnięcie Pana jest absolutnie niezwykłe i cały czas jest badane, i rozpracowywane na świecie. Proszę o jeszcze. Bo to są niezwykle doniosłe elementy wielkiego dorobku dla Rzeczypospolitej – to, że Polak potrafi.
Ja zawsze powtarzam to polskim profesorom w czasie wręczania nominacji profesorskich i zawsze staram się to mówić wszędzie, gdzie jestem: „My, Polacy, jesteśmy narodem niezwykle zdolnym, nie mamy absolutnie żadnych podstaw do tego, by mieć jakiekolwiek kompleksy wobec innych narodów świata. Potrafimy wymyślić rzeczy, o których innym się nie śniło. Stać nas na to i jesteśmy w stanie to zrobić”. Dlatego chcę, żeby kiedyś polski naukowiec, polski profesor, żeby ktoś z Państwa przyniósł do Pałacu Prezydenckiego Nagrodę Nobla i pokazał ją polskiemu Prezydentowi. I tego następnym Prezydentom życzę.
Jest Pan przykładem znakomitym takiego właśnie naszego rodaka, który tak potrafi myśleć: bez kompleksów, nieszablonowo, rozwojowo dla drugiego człowieka, dla ludzkości. Dziękuję za to z całego serca. Rzeczpospolita – chcę to powiedzieć całą odpowiedzialnością jako jej Prezydent – jest z Pana ogromnie dumna. Nigdy do tej pory nie otrzymał Pan żadnego odznaczenia od Rzeczypospolitej. Powiem krótko: raz a dobrze. Dziękuję.
Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć . Pobierz zdjęcie