- Context
- Duda addressed a public gathering at Castle Square in Warsaw on May 3, 2025, commemorating the 234th anniversary of the Polish Constitution.
- Main themes
- May Constitution anniversary, Polish national pride, history of Polish statehood, Christianity and Poland's European identity, First Polish Republic, noble democracy and its decline, Polish sovereignty and independence, Duke Mieszko I and Christianization, Union of Lublin and the Commonwealth, political reform and state crisis, Princess Dobrawa, partitions of Poland
- Duration
- ~44 min
- Words
- 5,335
- Sentences
- 270
- Readability
- 53
- Grade
- 10.6
- Syntax
- 2.98
- Vocabulary
- 2.03
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other270 sentences in 53 paragraphs
Dear Mr. Speaker of the Sejm, Dear Madam Speaker of the Senate, Dear Mr. Prime Minister, Esteemed Ministers, Esteemed Members of Parliament, Senators, Esteemed Representatives of central and supreme state authorities, Esteemed Representatives of local government units at all levels – both regional and local governments, Esteemed Generals of the army and other uniformed formations, Excellencies, Eminences Cardinal Priests, Excellencies, Archbishops and Bishops, All Honorable Chaplains, Esteemed Officers, Non-Commissioned Officers, Soldiers, Officers, All Distinguished Guests present, along with our foreign guests – Representatives of the Diplomatic Corps, Excellencies Ambassadors, Consuls, All Highly Esteemed Citizens, Residents of Warsaw, and finally Dear Countrymen gathered here, in the capital of Poland, in Warsaw, by the Royal Castle, where 234 years ago the May Constitution was adopted, All Countrymen who are joining us through the media, including online media, All Esteemed Citizens!
This is a day of Polish pride. Always. Great pride in our historical achievements. Great pride in our magnificent state. Great pride in our wonderful statehood that has lasted over a thousand years. Great pride in what Poles have been able and are able to do. I always emphasize this with all my strength. This year – the year 2025 – also has its uniqueness from this perspective.
Not long ago, we celebrated the 1050th anniversary of the baptism of Poland – the moment when, with his extraordinary insight, the then ruler of the Polans, Duke Mieszko I, made an unimaginably bold decision for those times to accept Christianity, to include Poland in the family of Christian nations and states of Europe. This changed the course of history for this land, it changed the history of our nation and the trajectory of our nation, this land, and our state. We became then, as we often emphasize – I say “we,” Polish politicians, in our speeches, but also in Poland, people of culture, scientists – we became part of today’s Europe, which we call Western Europe, today’s civilization and European culture.
We have always emphasized that the times were different. Poland then disappeared from the map, we were deprived of freedom, we were deprived of independence, we were deprived of sovereignty. But we have always been, in a mental and cultural sense, part of the West, because we were inscribed into it by Western Christianity accepted from Rome, and conveyed to us through Prague. I would like to mention here the great work of a woman who undoubtedly contributed to the fact that we entered these, and not other, happy paths of history. I am talking about Princess Dobrawa – Dąbrówka, as some say – the Czech princess, whom Duke Mieszko I married on the path to Christianity. His son Bolesław Chrobry obtained the first royal crown for Poland a thousand years ago.
This was an extraordinary political leap that our state and our land made then in the Christian space of Europe. From the obscure principalities and countries, of which there were dozens, if not hundreds, on the then European map, we suddenly became one of the most serious states, a kingdom of great strength, about which chroniclers of history began to systematically write. We inscribed ourselves permanently and firmly on the political map of Europe, on which we are still present today. This was a great event. A great event that, through the subsequent centuries, began the construction of a state that later became one of the most powerful empires of its time in Europe. I am talking about the First Polish Republic, I am talking about the Commonwealth of Both Nations, starting from the 16th century, from the Union of Lublin, through all the later times, until the deep crisis, in which the May dawn marked a significant positive moment for Poland. It is not without reason that the May Constitution is called the dawn.
Poland, indeed, thanks to wise rulers and happy turns of history, after – as I said – various difficult moments, including those that occurred immediately after the first and then the second coronation, became a true power. It became a noble democracy, which – although it initially functioned well – unfortunately, over the years and centuries fell into pathology due to the mistakes made by rulers, due to the greed and irresponsibility of many of the magnates of that time in Poland who were subject to the king, but who were really only looking out for their own interests and those of their families, their own magnate families, which became increasingly powerful, often at the expense of the Commonwealth understood as the common good. Just as we would like it to always be understood.
It was they who, as a result – through a falsely understood notion of noble, civic freedom – led to a deep crisis of the state, to its first partition, to the triumph of foreign powers over the Commonwealth, which at that time had a modern system; a true democracy, as we would say, for those moments. While next door, authoritarian regimes and hard regimes were rampant. Unfortunately, the then Poland could not be saved from this crisis. Who knows – if the Constitution of May 3, if its inspirers, its creators had managed to achieve full success, perhaps our fate later, after its adoption, after 1791, would have unfolded completely differently. Time has shown, and history today teaches us on its pages, how much evil occurred and how evil triumphed over those who wanted good at that time. Although – as our history shows, when we look at it through a full prism – good ultimately triumphed. But the times of evil were difficult, and many Poles paid for them with misfortune, and often with their lives.
But that 1791 was the culmination of 30 years of terrible efforts. Today we say: “We are proud of our current Republic, counting from 1989, having 36 years of full independence, full sovereignty, and full freedom. In which we determine our own fate.” For 30 years – that is, almost the same amount of time – efforts were made to create reforms that would allow that limping noble Commonwealth to be repaired, to be saved. That reform was extraordinary. It was also a testament to the quality of the Polish elites of that time in the best sense of the word. Elites devoted to the Polish state; patriotic elites; elites for whom the common good was the most important. That is why I can calmly today – as the President of the Republic – call them the true elites of the Polish state. Because it was about the state and the common good that those people, such as Hugo Kołłątaj, thought.
That is what they wanted to save, that is what they wanted to regain, that is what they wanted to give new impetus and new strength to, working on the solutions of a new – for those times – second in the world, and first in Europe constitution. A true constitution. A state law that rebuilt the structural foundations, introducing completely new institutions, which today we would say – truly democratic. Such as a government that was to be accountable to parliament, and – of course – an elected king, and many other elements. Of course, those were times of completely different histories. But still, it was nothing other than the May Constitution that elevated the status of the bourgeoisie in Poland, it was it that elevated the peasant status, pointing it out directly in its pages.
As for those times, it was an incredible achievement of the then Polish legal thought at an absolutely global level, right after the first constitution, which was the American constitution. Only after our constitution – four months later – was there another constitution, the French one. But ours was the second in the world. This is a great, immense reason for our pride. Many countries later modeled their constitutional solutions on ours. Institutions were created at that time that truly aimed to strengthen the state and build a true and properly understood democracy. That is why we say that the tradition of democracy in Poland is extremely deeply rooted. The tradition of democracy and the tradition of tolerance, such as also religious tolerance. Because after the Warsaw Confederation, we can clearly and proudly say that we are a state in which religious tolerance has lasted for over five hundred years. It is therefore extremely well established – and that is also our reason for pride.
We are therefore a nation thoroughly modern in the European and global context, looking not only at today’s reality, looking not only at the present, but also looking through the prism of history and thought.
This thought was possible precisely because Poland has proudly and powerfully developed for centuries, building universities, such as one of the first – the Kraków Academy, today’s Jagiellonian University established in 1364, and later renewed by Queen Jadwiga. It educated the first Polish scientific cadres, it built in Poland modern thought, which later developed, created through subsequent universities, blossoming, gave us these extraordinary, enlightened, wonderful minds, also legal and philosophical – today we would say: also sociological – which ultimately created the May Constitution. A constitution of patriots. A constitution of true elites.
Then, immediately, there was an attempt to fight against this constitution, against this great reform. Those who then considered themselves the elite, the oligarchs – we speak plainly: traitors of Poland, renegades, who really served only their own interests and who defended only their own privileges, today we would simply call them a false elite – they ran to foreign courts, calling for help, crying out for the defense of democracy; noble democracy. And in reality, they went to the most brutal tyrants, such as Empress Catherine, they went to Moscow, to the Kremlin, they went to Prussia, they went to the imperial Austria, to seek support there. This – unfortunately – ultimately led to the downfall of independent Poland, the downfall of the Second Republic torn apart by the partitioners due to betrayal. Unfortunately, in the end also the betrayal of the king, who had previously supported the work on the May Constitution and the May dawn, which Matejko immortalized in his painting.
But the May Constitution became our great history and our great tradition. It became our pride and our foundation of democracy, on which we have always wanted to build and rebuild that democracy – and it was on it that the creators of democratic Poland relied when rebuilding the Polish state in 1918. It was on it that we later relied when fighting for the recovery of true sovereignty and freedom in the times of communist enslavement, when Poland was on the map, but was not a fully independent and sovereign state; when the authorities imposed from Moscow ruled here, authorities imposed from the Kremlin; when Poles were oppressed and many of them suffered, and many of them were thrown into prisons, and democracy was only superficial – as a people’s democracy, adjectival. It was never a true democracy, and all Poles – especially those who lived in those times – know perfectly well what those pseudo-elections were worth.
Thanks to the unwavering patriots; thanks to the memory of all those who fought and fell; thanks to the memory of all those who were tortured and imprisoned; thanks to the heroism of the people of Solidarity; thanks to the support of John Paul II and the support of the United States led by President Ronald Reagan – we regained freedom and could truly realize and rebuild democracy in Poland in the ideological model of that democracy shaped by the May dawn. That is why the May dawn – even though 234 years have passed – is so very important, and this constitution, its holiday is our national holiday. Because it is on that myth that we build today and have built, and we are solidifying our democratic state as one of the most modern European states, full of ambition and pride, also for all the victories it has achieved, and which ultimately also – as so far – has triumphed. Because it is on the map, it exists, it is a sovereign, independent state, it is our state. And it must remain so.
And maintaining it in this is also a great task for all subsequent Presidents of the Republic of Poland. Presidents elected in democratic elections. Presidents who are the heads of the Polish state by the will of the people. Thus, with an extremely strong mandate from the very outset. So strong that there is no other such mandate in Poland. It is – of course – associated with the extraordinary splendor, with the extraordinary dignity that flows to the person chosen by compatriots. By the nation – as the constitution says. But also – with great responsibility for the Polish state.
Dear Countrymen, Esteemed Citizens!
Soon we will be choosing again. Soon we will be choosing the head of the Polish state again. It will be soon, it will be literally in a moment. The campaign is currently underway, the political debate is ongoing, candidates are presenting themselves, presenting their views on Poland, presenting their vision. We will be choosing. So will I, like any ordinary citizen. Just like everyone here who is sitting around me. Regardless of those who are also sitting here and will be elected.
But I want to emphasize one thing: the most important thing is that we can choose honestly; that these elections proceed in a fair manner; that their outcome is an objective and true result; that they are conducted well and reliably.
And that they can be calmly recognized.
I appeal to all my compatriots. No one needs to be told what times we are living in here and now. No one among you needs to be told what is happening around us, including in the broad political sense beyond the borders of the Republic. That Russian aggression against Ukraine is ongoing, that Russian imperialism has been revived, and that it is not safe. Because today we must be aware that our neighbors have been attacked and are fighting for their freedom. And it has already cost tens, hundreds of thousands of human lives, most often young men who could have lived, built their families, built their state, built their happiness. But they fell on the front lines defending their homeland.
Therefore, it is fundamentally important today that Poland emerges from the presidential elections strong, strong with a newly elected President, strong with the mandate of the newly elected President. For this mandate to be strong – esteemed ladies and gentlemen – you must go to the polls as voters.
And I ask you for this – as still the President of the Republic today, who would like to peacefully hand over this presidential office to his successor chosen by my compatriots; with peace, regardless of who he will be, but with a deep conviction that he has been elected by a truly powerful majority; that my compatriots went to the polls en masse; that tens of millions cast their votes; that those votes were counted fairly; and that the one who stands before me to take over the office of the President of the Republic is the one who has obtained a fair majority. And it is to him that my compatriots want to hand over this office.
Please do this, I ask you for this. Wherever you are, exercising your active voting rights, do this en masse, do this with full responsibility, considering it not only a civil right but also – I ask you very much – a duty. That for Poland, for the security of the Republic, it is necessary to go to the presidential elections. And you must cast your vote according to your own conscience, according to your own sense of responsibility for Poland. I ask you to do this. I ask you from the bottom of my heart. This is my great, great request wherever you are. Help others who find it difficult to do so. Take them in your cars, help them get to the polling places so they can cast their votes. Enable them to do so. Participate in these elections – take responsibility for Poland into your own hands. That is what elections are for.
That is why the President of the Republic is elected in general elections, so that his mandate is indeed strong. This is extremely important.
He will be the commander-in-chief of the armed forces, he will oversee the observance of the constitution, and he will therefore be obliged to point out to anyone who deviates from the Polish constitution, Polish law, when that law is broken – regardless of who they are – that they have a duty to draw attention to this and to loudly say that the law is being broken, that they are acting illegally, that they are violating principles, that they are destroying Polish democracy and that this is indeed a violation of the rule of law. When, ultimately, cynically laughing, they break the laws, and thus break the constitution, its Article 7 and many other principles. The constitution that – as President Lech Kaczyński rightly said, exactly on the anniversary of today, years ago – “must be interpreted and read as it is written.” I say this as a lawyer and I say this as the President of the Republic.
You know, my compatriots, why it should be read as it is written? Because you, my compatriots, agreed to this constitution in a referendum. Reading it as it is written. Because in your majority, you are not experts in legal interpretation, you are not experts in legal reasoning. And it is a great constitutional deception to extract from the content of the constitution what has never been written in it. I say this with all my strength.
Esteemed ladies and gentlemen!
This President will be the president, also the commander-in-chief of the armed forces. It is his great responsibility to strengthen the security of the Republic of Poland. Yes, it is military security. Yes, to have respect for Polish soldiers. Yes, to make appointments to the rank of general with full responsibility. Yes, to make appointments to the first officer rank with full responsibility – both in the military and in uniformed services. Yes, to be responsible in this sense for the security of the state. But also to ensure that the Polish soldier and Polish officers have what they need to defend the Republic and our order when it is necessary. To wisely support well-conducted reforms. To support those proposals from the government and other entities that are heading in that direction, and to stop those that are heading in the opposite direction. This is also a great responsibility of the future President of the Republic.
His great responsibility will be to complete what began during my terms: massive purchases of modern armaments for the Polish army and substantial defense spending carried out with the consent of all of you, that is, the entire Polish society. Because no responsible person today protests against the fact that we spend almost 5 percent of GDP on defense. We must do this.
We must do this and we must do it for one very simple reason, somewhat paradoxical, which I have said many times: so that we do not have to actively defend the Republic and so that we do not have to use all the weapons that we will accumulate and equip our soldiers with, and which will also be waiting for all recruits who would be called up if anyone attacked us, and to whom weapons would be handed to defend the Republic and again, unfortunately, to create a million-strong army – like the one that once repelled the Bolshevik onslaught from Warsaw in 1920. So that we do not have to. Because according to the ancient maxim: if you want peace, prepare for war. Therefore, build military structures and arm yourself. And equip them so that no one dares to attack you. This is a great responsibility of the President of the Republic for the future.
I, still within my presidential duties, implementing this very assumption, recently submitted to the Polish Sejm – as we say: to the Marshal's staff – a draft amendment to our current constitution so that the level of defense spending is set in the constitution at a minimum of 4 percent of GDP each year. I believe it is very important that this is guaranteed at the constitutional level. I regret that among the current parliamentary majority, I do not see any special commitment to this matter, any enthusiasm to even start a discussion on this issue. What a pity.
I hope that the next President of the Republic will pursue this matter with full responsibility, because this issue is fundamentally important. Because if this is enshrined in the constitution, it will become not a conviction, but an obligation of every subsequent authority of the Republic, every subsequent government. Until the point when this point of the constitution is changed. That is, until the appropriate parliamentary majority democratically elected by the Polish people changes its mind on this matter. And this is a huge guarantee of objectivity. And at the same time – let us be clear – also another guarantee of our security. That the level of spending on maintaining the arsenal and structures of the Polish army is appropriate. To put it simply – that there is enough money to maintain this security at all times.
Esteemed ladies and gentlemen!
These are fundamentally important issues. Of course, many say: “Whatever army we build, as long as we do not have our own nuclear weapons, we will always be in potential danger from nuclear powers.” Especially one. And there is no need to point a finger at anyone here. Nor do we need to exert ourselves to name it. Everyone knows which one it is. The same one for over 500 years. Although it did not have nuclear weapons before, it has always threatened us and has sometimes erased us from the map; there have been times when the bones of successive generations of Poles remained on this cruel earth. We must do everything to ensure that this never happens again.
Therefore, alongside building defensive potential, we must also strengthen alliances. Glory to my predecessors for the fact that we are a member of the North Atlantic Alliance and the European Union. Great glory to them for the fact that we are today part of these great international agreements, of which NATO in particular guarantees security. And there, in NATO, there is one great power: the United States.
That is why from the very beginning of my presidency, I have done everything to strengthen relations with the United States. Of course, I always say: transatlantic relations are fundamentally important.
Today, when we have the presidency in the European Union, I say: Euro-Atlantic relations are extremely important. Yes, they are extremely important. But from my point of view – as the President of the Republic – here and now, above all, Polish-Atlantic relations are enormously important, Polish-American to be precise.
And that is why – esteemed ladies and gentlemen – I am serving my office through the fourth presidential term in the United States. I began in the final part of President Barack Obama's presidency in 2015. In 2016, together with President Barack Obama here in Warsaw, I proudly and emotionally made the decision that NATO troops would finally be stationed on the eastern flank, including in Poland. They would be stationed here. NATO would finally be here. As I previously said with a smile on my face, joking a bit, to then NATO Secretary General Jens Stoltenberg: “Mr. Secretary, I know that we are in NATO, but it is also about NATO being here.” And that happened. Also thanks to the decisions of President Barack Obama. I am immensely grateful for that.
Then I had the honor and pleasure of working with President Donald Trump during his first term. This was a huge time for strengthening Poland's security through further elements of American military support. Because the American military presence was established here during Barack Obama's presidency, but it was greatly strengthened during Donald Trump's presidency, his first term. It was then that we also strengthened Poland's energy security through gas contracts with the United States. Through the fact that today we can confidently say: we have diversified gas supplies for Poland.
It was then that we finally made the decision that by cooperating with the United States, we would build the first nuclear power plant in Poland. Why? To also tighten the strategic alliance with the United States. It was about strategic issues. Of course – about climate protection. But climate can be protected with nuclear technology from various countries that today have their nuclear technology. There are a few of them in the world. But we wanted to do this precisely with the United States – the largest nuclear power in the North Atlantic Alliance and our greatest ally. So that it is precisely American nuclear secrets that would be on Polish soil next to the missile base in Redzikowo, where there are military secrets, conventional ones. But also true classified American military secrets. And this is fundamentally important.
I will never forget the words of President Lech Kaczyński, which he spoke to me in 2008 in the privacy of his office. I remember it as if it were today, and they still resonate in my ears: “When there is an American army here like in Western Europe, and when American military secrets are closely guarded here, then the whole world will know that this is no longer a Russian sphere of influence.” And this is no longer a Russian sphere of influence today! It certainly is not!
I mention this because various words have been spoken recently in the public space. I mention this because we hear: “We need to tighten European alliances.” We do. I have no doubts about that. Very well – let us tighten European alliances, cooperate with our allies, shorten supply chains, and be able to produce as much armament as possible within the European part of the North Atlantic Alliance. Yes, let us participate in this actively. Let us also build our own armament. This is my appeal to the Minister of National Defense.
Mr. Minister, I ask that the Borsuk be truly supported and that it actually becomes not only a symbol of the Polish element in the Polish army serving the security and combat efficiency of the Polish soldier, but that it also becomes our export hit. It needs strong support, and Polish industry needs strong support in this. Please implement this with all your might. This is one of the best things we have recently as truly our Polish technical thought. Let us work on new solutions. Let us indeed implement the production of ammunition in our country, regarding which I signed a law not long ago. But let us do this. Let it be. The future President will also bear responsibility for this over the next five years of his presidency, and perhaps for 10 if he performs well and we, as a nation, re-elect him in general, democratic, fair elections. I deeply believe in this.
But above all, for our security, we must tighten Euro-Atlantic ties. We must strengthen Polish-Atlantic ties. We must build an alliance with the United States, just as I have done, regardless of who the President of the United States is, and regardless of which party he was a candidate for in the United States. From the Polish perspective, it makes no difference whatsoever. Because the alliance with the United States is not conditioned by the political situation in the United States from our point of view. Our interest is for it to endure. And for the greatest nuclear power in the world to consider us its ally – as a zone of its friendship, as well as economic interests.
That is why I encourage American investors. That is why I sought the presence of the American Secretary of Energy during the recent meeting of Presidents and leaders of the Three Seas Initiative here in Warsaw a few days ago. I thank all our neighbors and friends from Central Europe, from the Three Seas Initiative, and our strategic partners for being here in Warsaw, and for the many words of admiration and respect I heard from them regarding our country – Poland – its development, everything we, as Poles, have achieved over the years, and our position that we hold today. I thank them and I thank all of you as those who co-create the Republic for allowing me to hear this.
It was a great political event, where the Presidents of all the countries neighboring us, both close and far, were present. They spoke about infrastructure development, about building a great security zone here, about our desire to be part of a free, sovereign, and independent – free! – Europe of equal nations and free states, which they are creating today, and each of them stands at the head of their homeland. But we cooperate with each other for the common good.
I hope that the next President of the Republic, elected by you and by me, will continue to pursue such cooperation. Because every format of international cooperation should be supported – in my deep conviction – by the Polish President. Because everyone is worth meeting with other presidents, talking to them, and tightening bonds, discussing the most important issues, especially in difficult times, in a world of threats. But in a world where strengthening cooperation is so immensely important.
I say all this to you on the day of the last anniversary of the Constitution of May 3 for me – as the President of the Republic. Our great, proud, modern constitutional solution that our compatriots, our forefathers adopted 234 years ago. I have already said that it was a great achievement. It can be boldly said that in this context, in some sense, today’s Republic – as the heir of that thought – is also their great achievement.
Let us all take care of Poland together – I ask you for that. For a truly democratic Poland. For an honest Poland. For a law-abiding Poland. For a Poland that will be our pride; to which we will want to return whenever we go anywhere; where we will feel safe; where we will be able to raise our children and our grandchildren; where we will be able to pass this Poland on to them with peace of mind, asking them to take care of Poland.
So today – on this May 3rd – I ask you and appeal to you to take care of Poland as much as you can. Also by participating in the upcoming democratic elections. Also by ensuring that they are democratic. That they have the best candidates selected and that these people carry out Polish affairs understood as a reasonable concern for the common good.
I ask you for this – My Countrymen – from the bottom of my heart, thanking everyone without exception for these 10 years. For these 10 years that I could be with you; for these 10 years that I could serve the Republic with the deepest conviction and intention, building its potential as a safe, sovereign, independent state that treats all its citizens equally, that can defend and extend a hand to the weaker, and that does not have to fear the strong; and in which honesty prevails, not cynicism and villainy.
Long live and may such Poland always prevail! May God keep the Republic in His care! Glory to the heroes! Glory to the Polish elites, the creators of the Constitution of May 3! Long live Poland!
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Szanowny Panie Marszałku Sejmu, Szanowna Pani Marszałek Senatu, Szanowny Panie Premierze Rządu, Szanowni Panie i Panowie Ministrowie, Szanowni Panie i Panowie Posłowie, Senatorowie, Szanowni Przedstawiciele centralnych i naczelnych organów państwa, Szanowni Przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego wszystkich szczebli – zarówno samorządu regionalnego, jak i samorządów lokalnych, Szanowni Panie i Panowie Generałowie wojska i innych formacji mundurowych, Ekscelencje, Eminencje Księża Kardynałowie, Ekscelencje, Księża Arcybiskupi i Biskupi, Wszyscy Czcigodni Kapelani, Szanowni Panie i Panowie Oficerowie, Podoficerowie, Żołnierze, Funkcjonariusze, Wszyscy Dostojni Przybyli Goście wraz z naszymi gośćmi zagranicznymi – Przedstawicielami Korpusu Dyplomatycznego, Ekscelencjami Ambasadorami, Konsulami, Wszyscy Wielce Szanowni Państwo, Mieszkańcy Warszawy, wreszcie Drodzy Rodacy zgromadzeni tutaj, w stolicy Polski, w Warszawie, przy Zamku Królewskim, w którym 234 lata temu uchwalono konstytucję majową, Wszyscy Rodacy, którzy łączycie się z nami za pomocą mediów, także tych internetowych, Wszyscy Szanowni Państwo!
To jest dzień polskiej dumy. Zawsze. Wielkiej dumy z naszych historycznych dokonań. Wielkiej dumy z naszego wspaniałego państwa. Wielkiej dumy z naszej wspaniałej państwowości liczącej sobie ponad tysiąc lat. Wielkiej dumy z tego, co potrafili i potrafią zrobić Polacy. Zawsze podkreślam to z całą mocą. Ten rok – rok 2025 – także z tego punktu widzenia ma swoją wyjątkowość.
Nie tak dawno obchodziliśmy 1050–lecie chrztu Polski – momentu, w którym swoją niezwykłą przenikliwością ówczesny władca Polan, Książę Mieszko I, podjął niewyobrażalnie – jak na tamte czasy – śmiałą decyzję przyjęcia chrześcijaństwa, wpisania Polski do rodziny chrześcijańskich narodów i państw Europy. To zmieniło obraz dziejów tej ziemi, to zmieniło obraz dziejów naszego narodu i tory dziejów naszego narodu, tej ziemi i naszego państwa. Staliśmy się wtedy, co wielokrotnie podkreślamy – mówię „my”, polscy politycy, w swoich wystąpieniach, ale także w Polsce ludzie kultury, naukowcy – staliśmy się wtedy częścią dzisiejszej Europy, którą nazywamy Europą Zachodnią, dzisiejszej cywilizacji i kultury europejskiej.
Zawsze to podkreślaliśmy, że czasy były różne. Polska potem znikała z mapy, odbierano nam wolność, odbierano nam niepodległość, odbierano nam suwerenność. Ale my zawsze byliśmy w sensie mentalnym, kulturowym częścią Zachodu, ponieważ wpisało nas do tego chrześcijaństwo zachodnie przyjęte z Rzymu, a przekazane nam poprzez Pragę. Wspomnę tutaj wielkie dzieło kobiety, która niewątpliwie przyczyniła się do tego, że weszliśmy na te, a nie inne, szczęśliwe dla nas tory historii i dziejów. Mówię tutaj o Księżnej Dobrawce – Dąbrówce, jak mówią niektórzy – czeskiej księżniczce, którą właśnie na drodze do chrześcijaństwa poślubił wówczas Książę Mieszko I. Jego syn Bolesław Chrobry tysiąc lat temu uzyskał dla Polski pierwszą królewską koronę.
To był niezwykły skok polityczny, jakiego dokonały nasze państwo i nasza ziemia wtedy w przestrzeni chrześcijańskiej Europy. Z poślednich księstewek i krajów, których było dziesiątki, jeśli nie setki na ówczesnej mapie europejskiej, staliśmy się nagle jednym z najpoważniejszych państw, królestwem o wielkiej sile, o którym rzeczywiście zaczęli wtedy systematycznie pisać kronikarze dziejów. Wpisaliśmy się na trwałe i na stałe w mapę polityczną Europy, na której do dzisiaj jesteśmy. To było wielkie wydarzenie. Wielkie wydarzenie, które poprzez późniejsze wieki zaczęło budowę państwa, które później stało się jednym z najpotężniejszych jak na owe czasy mocarstw Europy. Mówię tutaj o I Rzeczypospolitej, mówię tutaj o Rzeczypospolitej Obojga Narodów, począwszy od XVI wieku, od unii lubelskiej, poprzez wszystkie późniejsze czasy, aż do głębokiego kryzysu, w którym tak mocno odznaczyła się – w sensie pozytywnego błysku dla Polski – majowa jutrzenka. Nie bez powodu właśnie jutrzenką zwana konstytucja majowa.
Polska rzeczywiście dzięki mądrym władcom i szczęśliwym zbiegom dziejów po – jak powiedziałem – różnych trudnych momentach, także takich, które nastąpiły zaraz po tej pierwszej i potem zaraz drugiej koronacji, stała się faktycznie potęgą. Stała się demokracją szlachecką, która – choć początkowo dobrze funkcjonowała – niestety, z biegiem lat i wieków stoczyła się w patologię na skutek błędów, które były popełniane przez władców, na skutek pazerności i nieodpowiedzialności także i wielu możnowładców ówczesnej Polski podległych królowi, ale tak naprawdę patrzących tylko i wyłącznie na interesy własne i własnych familii, własnych magnackich rodzin, które stawały się coraz potężniejsze, bardzo często właśnie kosztem tej Rzeczypospolitej rozumianej jako dobro wspólne. Tak jak chcielibyśmy, żeby zawsze była rozumiana.
To oni w efekcie – poprzez fałszywie rozumiane pojęcie szlacheckiej, obywatelskiej wolności – doprowadzili do głębokiego kryzysu państwa, do pierwszego jego rozbioru, do tego, że obce potęgi zatriumfowały nad Rzeczpospolitą, która na owe czasy ustrój miała nowoczesny; prawdziwą jak na tamte momenty – powiedzielibyśmy – demokrację. Podczas gdy obok szalały autorytaryzmy, twarde reżimy. Niestety, nie udało się ówczesnej Polski przed tym kryzysem uratować. Kto wie – gdyby Konstytucja 3 maja, gdyby jej inspiratorom, jej twórcom udało się osiągnąć pełny sukces, być może nasze losy później, po jej uchwaleniu, po 1791 roku, potoczyłyby się zupełnie inaczej. Czas pokazał, a historia dzisiaj na swoich kartach uczy nas, jak wiele stało się złego i jak zło zwyciężyło ponad tymi, którzy wówczas chcieli dobra. Choć – jak pokazuje nasza historia, kiedy patrzymy na nią przez pełen pryzmat – dobro i tak w końcu zwyciężało. Ale czasy złego były trudne i wielu Polaków zapłaciło za nie nieszczęściem, a często i życiem.
Ale tamten 1791 rok był zwieńczeniem 30 lat straszliwych starań. Dzisiaj mówimy: „Jesteśmy dumni z naszej obecnej Rzeczypospolitej, od 1989 roku licząc, mającej 36 lat pełnej niepodległości, pełnej suwerenności i pełnej wolności. W której sami stanowimy o sobie”. Wtedy przez 30 lat – czyli prawie tyle samo – budowano, starano się stworzyć reformy, które pozwoliłyby tamtą kulejącą Rzeczpospolitą szlachecką naprawić, uratować. Ta reforma była niezwykła. Ona także była świadectwem jakości ówczesnych polskich elit w najlepszym tego słowa rozumieniu. Elit oddanych polskiemu państwu; elit patriotycznych; elit, dla których właśnie dobro wspólne było najważniejsze. Dlatego ze spokojem mogę dzisiaj – jako Prezydent Rzeczypospolitej – nazywać je prawdziwymi elitami polskiego państwa. Bo o państwie i o dobru wspólnym tamci ludzie, tacy jak Hugo Kołłątaj, myśleli.
To właśnie chcieli uratować, to właśnie chcieli odzyskać, temu właśnie chcieli nadać nowy impet i nową siłę, pracując nad rozwiązaniami nowej – jak na owe czasy – drugiej na świecie, a pierwszej w Europie konstytucji. Prawdziwej konstytucji. Ustawy państwowej, która na nowo budowała zręby ustrojowe, wprowadzając całkowicie nowe instytucje, dziś byśmy powiedzieli – prawdziwie demokratyczne. Takie jak rząd, który miał ponosić odpowiedzialność przed parlamentem, i – oczywiście – elekcyjnego króla, i wiele innych elementów. Oczywiście to były czasy zupełnie innych dziejów. Ale i tak to właśnie nic innego, tylko konstytucja majowa podnosiła w Polsce znaczenie stanu mieszczańskiego, to właśnie ona podnosiła stan włościański, wskazując go wprost na swoich kartach.
Jak na owe czasy była niesłychanym wprost osiągnięciem ówczesnej polskiej myśli prawniczej na poziomie absolutnie światowym, zaraz po pierwszej konstytucji, jaką była konstytucja amerykańska. Dopiero po naszej konstytucji – cztery miesiące później – była kolejna konstytucja, francuska. Ale nasza była druga na świecie. To wielki, ogromny nasz powód do dumy. Wiele państw później wzorowało się na tych naszych rozwiązaniach ustrojowych. Jak na owe czasy powstały instytucje, które rzeczywiście miały umocnić państwo i budować prawdziwą i właściwie pojętą demokrację. To dlatego mówimy, że w Polsce tradycja demokracji jest niezwykle głęboko zakorzeniona. Tradycja demokracji i tradycja tolerancji, takiej jak także i tolerancja religijna. Bo po konfederacji warszawskiej jasno i dumnie możemy mówić, że jesteśmy państwem, w którym tolerancja religijna liczy sobie ponad pół tysiąca lat. Jest więc niezwykle ugruntowana – i to także jest nasz powód do dumy.
Jesteśmy więc narodem na wskroś nowoczesnym na przestrzeni europejskiej i światowej, patrząc nie tylko na dzisiejszą rzeczywistość, patrząc nie tylko na teraźniejszość, ale patrząc także przez pryzmat dziejów i myśli.
Ta myśl była możliwa właśnie dlatego, że Polska od wieków dumnie i potężnie się rozwijała, budując uniwersytety, takie jak jeden z pierwszych – Akademia Krakowska, dzisiejszy Uniwersytet Jagielloński stworzony w 1364 roku, a odnowiony później przez Królową Jadwigę. To on kształcił pierwsze polskie kadry naukowe, to on budował w Polsce nowoczesną myśl, która później rozwijana, tworzona poprzez kolejne uczelnie, pączkując, dawała nam te niezwykłe, światłe, wspaniałe umysły, także i prawnicze, i filozoficzne – dziś byśmy powiedzieli: też i socjologiczne – które ostatecznie stworzyły konstytucję majową. Konstytucję patriotów. Konstytucję prawdziwych elit.
Wtedy od razu wystąpiono do walki przeciwko tej konstytucji, przeciwko tej wielkiej reformie. Ci, którzy wtedy uważali się za elitę, oligarchowie – mówimy wprost: zdrajcy Polski, zaprzańcy, którzy tak naprawdę służyli wyłącznie własnym interesom i którzy bronili tylko i wyłącznie własnych przywilejów, dziś po prostu nazwalibyśmy ich łże–elitą – to oni pobiegli na obce dwory, wzywając pomocy, krzycząc o obronie demokracji; demokracji szlacheckiej. A tak naprawdę udali się do najbrutalniejszych satrapów, takich jak Caryca Katarzyna, udali się do Moskwy, na Kreml, udali się do Prus, udali się do Austrii cesarskiej, by tam szukać wsparcia. To – niestety – ostatecznie pod zadanymi także i przez nich ciosami upadła niepodległa Polska, upadła II Rzeczpospolita rozdarta przez zaborców na skutek zdrady. Niestety, na samym końcu także i zdrady króla, który wcześniej pracę nad konstytucją majową i majową jutrzenkę wspierał, co utrwalił Matejko na swoim obrazie.
Ale konstytucja majowa stała się naszą wielką historią i naszą wielką tradycją. Stała się naszą dumą i naszym fundamentem demokracji, na którym zawsze chcieliśmy tę demokrację budować i odbudowywać – i to na nią powoływali się twórcy demokratycznej Polski, odbudowując polskie państwo w 1918 roku. To na nią później powoływaliśmy się, walcząc o odzyskanie prawdziwej suwerenności i wolności w czasach komunistycznego zniewolenia, kiedy Polska była na mapie, ale nie była państwem w pełni niepodległym i suwerennym; kiedy władały tutaj władze narzucone z Moskwy, władze narzucone z Kremla; kiedy Polacy byli ciemiężeni i wielu z nich cierpiało, i wielu z nich było wtrącanych do więzień, a demokracja była tylko fasadowa – jako demokracja ludowa, przymiotnikowa. Nie była nigdy prawdziwą demokracją i wszyscy Polacy – zwłaszcza ci, którzy żyli w tamtych czasach – znakomicie to wiedzą, co warte były tamte pseudowybory.
Dzięki niezłomnym patriotom; dzięki pamięci wszystkich tych, którzy walczyli i polegli; dzięki pamięci o wszystkich tych, którzy byli torturowani i więzieni; dzięki bohaterstwu ludzi Solidarności; dzięki wsparciu Jana Pawła II i wsparciu Stanów Zjednoczonych na czele z Prezydentem Ronaldem Reaganem – odzyskaliśmy wolność i mogliśmy naprawdę zrealizować i odbudowywać w Polsce demokrację na wzór ideowy tamtej demokracji kształtowanej jutrzenką majową. Dlatego jutrzenka majowa – mimo tego że minęły 234 lata – jest tak bardzo ważna i ta konstytucja, jej święto jest naszym świętem narodowym. Bo to na tamtym micie budujemy dzisiaj i zbudowaliśmy, i utrwalamy nasze demokratyczne państwo jako jedno z najnowocześniejszych państw europejskich, pełne ambicji i dumy, także ze wszystkich zwycięstw, które odniosło, i które ostatecznie także – jak do tej pory – zwyciężyło. Bo jest na mapie, istnieje, jest państwem suwerennym, niepodległym, jest państwem naszym. I takie musi pozostać.
I jego utrzymywanie w tym jest także i wielkim zadaniem wszystkich kolejnych Prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej. ( oklaski ) Prezydentów wybieranych w demokratycznych wyborach. Prezydentów, którzy są głowami polskiego państwa kolejno z woli narodu. A więc z niezwykle silnym z samego założenia mandatem. Tak silnym, że nie ma drugiego takiego mandatu w Polsce. On jest – oczywiście – związany z niezwykłym splendorem, z niezwykłą godnością, jaka spływa na wybranego tak przez rodaków człowieka. Przez naród – jak mówi konstytucja. Ale także – i z wielką odpowiedzialnością za polskie państwo.
Drodzy Rodacy, Szanowni Państwo!
Wkrótce będziemy wybierali znowu. Wkrótce będziemy znowu wybierali głowę polskiego państwa. To będzie zaraz, to będzie dosłownie za chwilę. Trwa w tej chwili kampania, trwa w tej chwili debata polityczna, kandydaci prezentują siebie, prezentują swoje spojrzenie na Polskę, prezentują swoją wizję. Będziemy wybierać. Tak też i ja będę wybierał jak każdy zwykły obywatel. Tak jak wszyscy tutaj, którzy wokół mnie siedzą. Niezależnie też i od tych, którzy też tu siedzą, a będą wybierani.
Ale chcę podkreślić jedno: najważniejsze jest, byśmy mogli rzetelnie wybrać; by te wybory przebiegły w sposób uczciwy; by ich wynik był wynikiem obiektywnym i prawdziwym; by zostały dobrze i rzetelnie przeprowadzone.
I by mogły zostać spokojnie uznane. ( oklaski )
I tu mój apel do wszystkich moich rodaków. Nie trzeba nikomu mówić, w jakich czasach dziś tu i teraz żyjemy. Nie trzeba nikomu mówić z Państwa, co się wokół nas dzieje, także w szerokim znaczeniu politycznym poza granicami Rzeczypospolitej. Że trwa rosyjska agresja na Ukrainę, że odrodził się rosyjski imperializm i że nie jest bezpiecznie. Bo trzeba dzisiaj mieć świadomość, że nasi sąsiedzi zostali zaatakowani i walczą o swoją wolność. I kosztowało to już dziesiątki, setki tysięcy istnień ludzkich, najczęściej młodych mężczyzn, którzy mogli żyć, budować swoje rodziny, budować swoje państwo, budować swoje szczęście. Ale polegli na froncie w obronie ojczyzny.
Dlatego to, aby Polska wyszła z wyborów prezydenckich mocna, jest dzisiaj fundamentalnie ważne. Mocna nowo wybranym Prezydentem, mocna mandatem nowo wybranego Prezydenta. ( oklaski ) Aby ten mandat był mocny – Wielce Szanowni Państwo – musicie do tych wyborów, jako wyborcy, iść.
I proszę Was o to – jako dzisiaj jeszcze cały czas Prezydent Rzeczypospolitej, który chciałby przekazać ten prezydencki urząd spokojnie swojemu następcy wybranemu przez moich rodaków; ze spokojem, niezależnie od tego, kim on będzie, ale z głębokim przekonaniem, że został wybrany przez faktycznie potężną większość; że moi rodacy gremialnie poszli do wyborów; że do wyborów poszły ich dziesiątki milionów; że oddali swoje głosy; że te głosy zostały rzetelnie policzone; i że ten, który staje przede mną, aby przejąć ode mnie urząd Prezydenta Rzeczypospolitej, to jest ten, który uzyskał uczciwą większość. ( oklaski ) I to jemu rodacy chcą, żeby ten urząd przekazać.
Zróbcie to Państwo, proszę Was o to. Wszędzie, gdzie jesteście, mając to czynne prawo wyborcze, uczyńcie to gremialnie, uczyńcie to z pełną odpowiedzialnością, uważając to nie tylko za prawo obywatelskie, ale także – bardzo proszę – za obowiązek. Że dla Polski, dla bezpieczeństwa Rzeczypospolitej trzeba do wyborów prezydenckich iść. I trzeba oddać głos zgodnie z własnym sumieniem, zgodnie z własnym poczuciem odpowiedzialności za Polskę. Proszę, żebyście to uczynili. Proszę Was o to z całego serca. To jest moja wielka, wielka prośba wszędzie, gdzie Państwo jesteście. Pomóżcie innym, którym trudno to zrobić. Zabierzcie ich do swoich samochodów, pomóżcie im dostać się do lokali wyborczych, aby mogli oddać te głosy. Umożliwcie im to. Uczestniczcie w tych wyborach – weźcie w swoje ręce odpowiedzialność za Polskę. Po to wybory są.
Po to Prezydent Rzeczypospolitej jest wybierany w wyborach powszechnych, aby jego mandat był rzeczywiście silny. To niezwykle ważne.
To on będzie zwierzchnikiem sił zbrojnych, to on będzie czuwał nad przestrzeganiem konstytucji, to on będzie w związku z tym zobowiązany do tego, że w przypadkach, gdy ktoś będzie sprzeniewierzał się polskiej konstytucji, polskiemu prawu, gdy będzie to prawo łamał – niezależnie od tego, kim będzie – będzie miał obowiązek zwrócić mu na to uwagę i głośno o tym powiedzieć, że prawo jest łamane, że działa nielegalnie ( oklaski ), że narusza zasady, że niszczy polską demokrację i że to jest właśnie naruszenie praworządności. Wtedy, kiedy ostatecznie, cynicznie się śmiejąc, łamie ustawy, a tym samym łamie konstytucję, jej art. 7 i wiele innych jej zasad. Konstytucję, którą – jak kiedyś słusznie, dokładnie w rocznicę dzisiejszego dnia, przed laty powiedział Prezydent Lech Kaczyński – „należy interpretować i czytać, tak jak ją napisano”. ( oklaski ) Mówię to jako prawnik i mówię to jako Prezydent Rzeczypospolitej.
Wiecie Państwo, dlaczego należy ją czytać, tak jak ją napisano? Ponieważ to Państwo, moi rodacy, zgodziliście się na tę konstytucję w referendum. Czytając ją tak, jak ją napisano. Bo w swojej większość nie jesteście Państwo ekspertami od interpretacji prawniczej, nie jesteście Państwo ekspertami od rozumowania prawniczego. I jest wielkim oszustwem ustrojowym wyciąganie z treści konstytucji tego, czego nigdy w niej nie zapisano. ( oklaski ) Mówię to z całą mocą.
Szanowni Państwo!
Ten Prezydent będzie prezydentem, także i zwierzchnikiem sił zbrojnych. To wielka jego odpowiedzialność, aby umacniać bezpieczeństwo Rzeczypospolitej Polskiej. Tak, to bezpieczeństwo militarne. Tak, mieć szacunek do polskich żołnierzy. Tak, z pełną odpowiedzialnością dokonywać nominacji generalskich. Tak, z pełną odpowiedzialnością dokonywać nominacji na pierwszy stopień oficerski – zarówno w wojsku, jak i w służbach mundurowych. Tak, odpowiadać w tym znaczeniu za bezpieczeństwo państwa. Ale odpowiadać także za to, żeby polski żołnierz i polscy funkcjonariusze mieli czym bronić Rzeczypospolitej i naszego porządku wtedy, kiedy będzie trzeba. Wspierać mądrze przeprowadzane reformy. Wspierać te propozycje rządu i innych podmiotów, które w tym kierunku właśnie zmierzają, i zatrzymywać te, które zmierzają w kierunku przeciwnym. To także i wielka odpowiedzialność przyszłego Prezydenta Rzeczypospolitej.
Jego wielką odpowiedzialnością będzie to, by zakończyć, co rozpoczęło się w okresie moich kadencji: potężne zakupy nowoczesnego uzbrojenia dla polskiej armii i potężne wydatki na obronność realizowane za zgodą wszystkich Państwa, czyli całego polskiego społeczeństwa. Bo nikt odpowiedzialny dzisiaj nie protestuje przeciwko temu, że wydajemy prawie 5 proc. PKB na obronność. Musimy to zrobić. ( oklaski )
Musimy to zrobić i musimy to robić z jednej, bardzo prostej przyczyny, trochę paradoksalnej, co wielokrotnie już mówiłem: żebyśmy nie musieli czynnie bronić Rzeczypospolitej i żebyśmy nie musieli użyć tej całej broni, którą zgromadzimy i w którą wyposażymy naszych żołnierzy, i która będzie czekała także i na wszystkich rekrutów, którzy zostaliby powołani, gdyby ktokolwiek nas zaatakował, i którym wręczono by broń po to, żeby bronić Rzeczypospolitej i znów, niestety, tworzyć milionową armię – taką jak ta, która kiedyś odparła bolszewicką nawałę spod Warszawy w 1920 roku. Żebyśmy nie musieli. Bo zgodnie z prastarą maksymą: jeżeli chcesz pokoju, szykuj się do wojny. A więc buduj struktury militarne i zbrój się. I wyposaż je tak, żeby nikt nie odważył się ciebie zaatakować. To na przyszłość jest wielka odpowiedzialność Prezydenta Rzeczypospolitej.
Ja, jeszcze w ramach swoich prezydenckich zadań, realizując to właśnie założenie, wniosłem niedawno do polskiego Sejmu – jak mówimy: do laski marszałkowskiej – projekt zmiany naszej obecnej konstytucji po to, by poziom wydatków na obronność był w konstytucji określony na minimum 4 proc. PKB co roku. Uważam, że to jest bardzo ważne, aby to zostało zagwarantowane na poziomie konstytucyjnym. ( oklaski ) Ubolewam nad tym, że wśród obecnej większości parlamentarnej nie widzę specjalnego zaangażowania w tę sprawę, animuszu w kierunku tego, żeby w ogóle podjąć dyskusję w tej kwestii. Szkoda.
Mam nadzieję, że z całą odpowiedzialnością będzie o to zabiegał kolejny Prezydent Rzeczypospolitej, bo ta kwestia jest fundamentalnie ważna. Bo jeżeli to zostanie do konstytucji wpisane, to stanie się to nie przekonaniem, tylko obowiązkiem każdych kolejnych władz Rzeczypospolitej, każdego kolejnego rządu. Do czasu, dopóki w tym punkcie konstytucja nie zostanie zmieniona. Czyli dopóki odpowiednia większość parlamentarna demokratycznie wybrana przez naród polski nie zmieni zdania w tej sprawie. A to jest ogromną gwarancją obiektywizmu. A zarazem – powiedzmy sobie jasno – także i w związku z tym kolejną gwarancją naszego bezpieczeństwa. By poziom wydatków także na utrzymanie arsenału i struktur polskiej armii był odpowiedni. By – krótko mówiąc – starczało pieniędzy, byśmy to bezpieczeństwo zachowywali przez cały czas.
Szanowni Państwo!
To kwestie fundamentalnie ważne. Oczywiście wielu mówi: „Jakiej armii byśmy nie budowali, póki nie będziemy mieli własnej broni atomowej, zawsze będziemy w potencjalnym zagrożeniu mocarstw nuklearnych”. A zwłaszcza jednego. I nie trzeba tutaj nikomu palcem wskazywać którego. Ani nawet nie trzeba tutaj się wysilać i wymieniać jego nazwy. Wszyscy wiedzą, o które chodzi. O to samo od ponad 500 lat. Chociaż wcześniej nie miało broni nuklearnej, ale też zawsze nam groziło i bywało, że wymazywało nas z mapy; bywało, że na tej okrutnej ziemi zostawały kości kolejnych pokoleń Polaków. Musimy uczynić wszystko, żeby nigdy więcej tak nie było.
Dlatego obok budowania potencjału obronnego musimy także i umacniać sojusze. Chwała moim poprzednikom za to, że jesteśmy członkiem Sojuszu Północnoatlantyckiego i Unii Europejskiej. Wielka chwała im za to, że jesteśmy dzisiaj częścią tych wielkich międzynarodowych porozumień, z których w szczególności NATO gwarantuje bezpieczeństwo. A tam, w NATO, największe mocarstwo jest jedno: to są Stany Zjednoczone.
Dlatego od samego początku mojej prezydentury czynię wszystko, by umacniać relacje ze Stanami Zjednoczonymi. ( oklaski ) Oczywiście mówię zawsze: relacje transatlantyckie są fundamentalnie ważne.
Dziś, kiedy mamy prezydencję w Unii Europejskiej, mówię: relacje euroatlantyckie są szalenie ważne. Tak, są szalenie ważne. Ale z punktu widzenia mojego – jako Prezydenta Rzeczypospolitej – tu i teraz przede wszystkim relacje polsko–atlantyckie są ogromnie ważne, polsko–amerykańskie wprost mówiąc. ( oklaski )
I dlatego – Szanowni Państwo – sprawuję swój urząd przez czwartą w tej chwili kadencję prezydencką w Stanach Zjednoczonych. Zacząłem w końcowej części prezydentury Prezydenta Baracka Obamy w 2015 roku. W 2016 roku razem z Prezydentem Barackiem Obamą tutaj, w Warszawie, z dumą i wzruszeniem podejmowałem decyzję o tym, że na flance wschodniej, także i w Polsce, będą wreszcie wojska Sojuszu Północnoatlantyckiego. Będą tutaj stacjonowały. Będzie tutaj wreszcie NATO. Jak wcześniej z uśmiechem na twarzy, trochę żartując, powiedziałem do ówczesnego Sekretarza Generalnego NATO Jensa Stoltenberga: „Panie Sekretarzu, ja wiem, że my jesteśmy w NATO, ale chodzi jeszcze o to, żeby NATO było tutaj”. I to się stało. Także dzięki decyzjom Prezydenta Baracka Obamy. Jestem za to ogromnie wdzięczny.
Potem miałem zaszczyt i przyjemność współpracować z Prezydentem Donaldem Trumpem w jego pierwszej kadencji. To ogromny czas umocnienia bezpieczeństwa Polski poprzez kolejne elementy amerykańskiego wsparcia militarnego. Bo obecność amerykańska militarna została ustanowiona tutaj za czasów prezydentury Baracka Obamy, ale ogromnie umocniona za czasów prezydentury Donalda Trumpa, jego pierwszej kadencji. To wtedy też umocniliśmy polskie bezpieczeństwo energetyczne poprzez zawarcie kontraktów gazowych ze Stanami Zjednoczonymi. Poprzez to, że dzisiaj możemy śmiało mówić: mamy zdywersyfikowane dostawy gazu dla Polski.
To wtedy też podjęliśmy ostatecznie decyzję o tym, że współpracując razem ze Stanami Zjednoczonymi, zbudujemy w Polsce pierwszą elektrownię atomową. Po co? Po to, by zacieśnić również sojusz strategiczny ze Stanami Zjednoczonymi. O strategiczne kwestie chodziło. Oczywiście – o ochronę klimatu. Ale klimat można chronić w technologii nuklearnej różnych państw, które dzisiaj swoją technologię nuklearną mają. Jest ich na świecie kilka. Ale my chcieliśmy to uczynić właśnie ze Stanami Zjednoczonymi – największym mocarstwem atomowym w Sojuszu Północnoatlantyckim i naszym największym sojusznikiem. Żeby to właśnie amerykańskie sekrety atomowe, nuklearne znalazły się na polskiej ziemi obok bazy rakietowej w Redzikowie, gdzie są sekrety militarne, konwencjonalne. Ale też prawdziwe classified, tajemnice wojskowe amerykańskie. I to jest fundamentalnie ważne.
Nigdy nie zapomnę tych słów Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, które do mnie wypowiedział w 2008 roku w zaciszu swojego gabinetu. Pamiętam jak dziś i brzmią mi one cały czas w uszach: „Wtedy, kiedy tutaj będzie tak jak na zachodzie Europy armia amerykańska, i wtedy, kiedy tutaj będą amerykańskie tajemnice wojskowe pilnie strzeżone, wtedy cały świat będzie wiedział, że to już nie jest rosyjska strefa wpływów”. ( oklaski ) I to już nie jest dzisiaj rosyjska strefa wpływów! Na pewno nie jest!
Mówię o tym, bo różne słowa padają ostatnio w przestrzeni. Mówię o tym, bo słyszymy: „Trzeba zacieśniać sojusze europejskie”. Trzeba. Nie mam co do tego żadnych wątpliwości. Bardzo dobrze – zacieśniajmy sojusze europejskie, współpracujmy z naszymi sojusznikami, skracajmy łańcuchy dostaw, umiejmy produkować jak najwięcej uzbrojenia w ramach europejskiej części Sojuszu Północnoatlantyckiego. Tak, uczestniczmy w tym aktywnie. Budujmy też własne uzbrojenie. To mój apel do Ministra Obrony Narodowej.
Panie Ministrze, proszę, żeby Borsuk naprawdę był mocno wspierany i żeby faktycznie stał się nie tylko symbolem polskiego elementu w polskiej armii służącemu bezpieczeństwu i sprawności bojowej polskiego żołnierza, ale by był także naszym hitem eksportowym. Trzeba go w tym mocno wspierać, trzeba w tym mocno wspierać polski przemysł. Proszę to realizować z całych sił. To jest jedno z najlepszych, co ostatnio mamy jako rzeczywiście naszą, polską myśl techniczną. Pracujmy nad nowymi rozwiązaniami. Rzeczywiście realizujmy tę produkcję amunicji w naszym kraju, w sprawie której ustawę podpisałem nie tak dawno. Ale róbmy to. Niech to będzie. To też przyszły Prezydent będzie ponosił za to odpowiedzialność przez kolejne pięć lat swojej prezydentury, a może i przez 10, jeżeli dobrze się sprawdzi i ponownie go wybierzemy – jako naród – w powszechnych, demokratycznych, uczciwych wyborach. W to głęboko wierzę.
Ale przede wszystkim dla naszego bezpieczeństwa musi zacieśniać więzi euroatlantyckie. Musi zacieśniać więzi polsko–atlantyckie. Musi budować sojusz ze Stanami Zjednoczonymi, tak jak ja to czyniłem niezależnie od tego, jak się nazywa Prezydent Stanów Zjednoczonych, i niezależnie od tego, której partii w Stanach Zjednoczonych był on kandydatem. Nie ma to z polskiego punktu widzenia żadnego najmniejszego znaczenia. Bo sojusz ze Stanami Zjednoczonymi nie jest uwarunkowany sytuacją polityczną w Stanach Zjednoczonych z naszego punktu widzenia. Naszym interesem jest, by on trwał. I by największe na świecie mocarstwo atomowe uważało nas za swojego sojusznika – za strefę swojej przyjaźni, a także i interesów gospodarczych. ( oklaski )
Dlatego zachęcam amerykańskich inwestorów. Dlatego zabiegałem o obecność amerykańskiego Sekretarza ds. Energii w czasie ostatniego spotkania Prezydentów i przywódców państw Trójmorza tutaj, w Warszawie, kilka dni temu. Dziękuję tym wszystkim naszym sąsiadom i przyjaciołom z Europy Środkowej, z Trójmorza, i naszym strategicznym partnerom za to, że byli tutaj, w Warszawie, i za to, że usłyszałem z ich ust tyle słów podziwu i szacunku pod adresem naszego kraju – Polski – jego rozwoju, tego wszystkiego, co my, jako Polacy, przez te lata uzyskaliśmy, naszej pozycji, którą dzisiaj mamy. Dziękuję im i dziękuję wszystkim Państwu jako tym, którzy współtworzą Rzeczpospolitą, za to, że mogłem to usłyszeć.
To było wielkie polityczne wydarzenie, gdzie byli Prezydenci wszystkich państw z nami sąsiadujących bliżej i dalej. Którzy mówili o rozwoju infrastruktury, o budowaniu tutaj wielkiej strefy bezpieczeństwa, o tym, że właśnie chcemy być częścią wolnej, suwerennej i niepodległej – wolnej! – Europy równych narodów i wolnych państw, które oni dzisiaj tworzą i z których oni, każdy z osobna stoi na czele swojej ojczyzny. Ale współdziałamy ze sobą właśnie dla wspólnego dobra.
Mam nadzieję, że kolejny Prezydent Rzeczypospolitej przez Państwa, a także i przeze mnie wybrany będzie nadal realizował taką współpracę. Bo każdy format współpracy międzynarodowej powinien być wspierany – w moim głębokim przekonaniu – przez polskiego Prezydenta. Bo każdy jest wart tego, żeby spotykać się z innymi prezydentami, rozmawiać z nimi i zacieśniać więzi, dyskutować na najważniejsze tematy, zwłaszcza w trudnych czasach, w świecie zagrożeń. Ale w świecie, w którym zacieśnianie współpracy jest tak ogromnie istotne.
Mówię to wszystko do Państwa w dzień ostatniej dla mnie – jako Prezydenta Rzeczypospolitej – rocznicy Konstytucji 3 maja. Naszego wielkiego, pełnego dumy, nowoczesnego rozwiązania ustrojowego, które przyjęli nasi rodacy, nasi praojcowie przed 234 laty. Mówiłem już, że to było wielkie osiągnięcie. Śmiało można powiedzieć, że w tym kontekście także w jakimś sensie ta dzisiejsza Rzeczpospolita – jako dziedzic tamtej myśli – jest również i ich wielkim osiągnięciem.
Dbajmy wszyscy razem o Polskę – o to Was proszę. O Polskę prawdziwie demokratyczną. O Polskę uczciwą. O Polskę praworządną. O Polskę, która właśnie będzie naszą dumą; do której będziemy chcieli wracać, ilekroć gdziekolwiek wyjedziemy; gdzie będziemy czuli się bezpiecznie; gdzie będziemy mogli wychowywać nasze dzieci i nasze wnuki; gdzie będziemy mogli tę Polskę im potem w ręce ze spokojem przekazać, prosząc ich o to, by pilnowali Polski.
Tak ja dzisiaj – w ten dzień 3 maja – proszę Was i apeluję do Was, byście pilnowali Polski na tyle, na ile możecie. ( oklaski ) Także uczestnicząc w kolejnych demokratycznych wyborach. Także dbając o to, by były demokratyczne. By miały jak najlepiej wyłonionych kandydatów i by ci ludzie jak najlepiej realizowali polskie sprawy pojmowane jako rozumną troskę o dobro wspólne.
O to proszę Was – Moi Rodacy – z całego serca, dziękując wszystkim bez wyjątku za te 10 lat. Za te 10 lat, które mogłem z Wami być; za te 10 lat, które mogłem w najgłębszym przekonaniu i najgłębszej intencji służyć Rzeczypospolitej, budowie jej potencjału jako państwa bezpiecznego, suwerennego, niepodległego, które równo traktuje wszystkich swoich obywateli, które potrafi bronić i wyciągnąć rękę do słabszych, a które nie musi bać się silnych; i w którym zwycięża uczciwość, a nie cynizm i draństwo.
Niech żyje i zawsze zwycięża taka Polska! Niech Pan Bóg ma Rzeczpospolitą w swojej opiece! Chwała bohaterom! Chwała polskim elitom, twórcom Konstytucji 3 maja! Niech żyje Polska!
