The President on the late Wanda Półtawska: An tireless warrior for the other person.
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda delivered a eulogy at the funeral of Professor Wanda Półtawska, Polish resistance fighter, Ravensbrück survivor, and physician, on 31 October 2023.
- Main themes
- Eulogy for Wanda Półtawska, World War II survival and Ravensbrück concentration camp, human dignity, resistance against German occupation, medical career and psychiatry, family as foundation of society, faith and miracles, relationship with Karol Wojtyła and Padre Pio, Polish national identity, tireless advocacy for life and morality
- Duration
- ~13 min
- Words
- 1,616
- Sentences
- 90
- Readability
- 53
- Grade
- 10.1
- Syntax
- 2.73
- Vocabulary
- 2.30
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other90 sentences in 29 paragraphs
Esteemed Closest Ones of Professor Wanda Półtawska, led by her Daughters,
Your Eminence, Cardinal,
Esteemed Archbishops and Bishops,
Highly Respected Madam Minister,
Honorable Ministers,
Mr. Voivode,
Ladies and Gentlemen Deputies, Senators,
All Representatives of central and local authorities,
Esteemed Priests,
Honorable Generals, Officers,
All Highly Respected Guests, led by Professors, Rectors,
All Distinguished Guests!
Today we bid farewell to Professor Wanda Półtawska. A scout and soldier, a doctor and professor, and finally a warrior. An unwavering warrior for the dignity of the human being. She was a scout in the 4th Girls' Team named after the Lviv Eagles in Lublin, where she grew up and completed her education. Until the moment when a great turning point in her life occurred, which was the year 1939 and the outbreak of World War II, and those September days when everything changed. Her life, already essentially adult, was also changed, subjected to a great trial, just like herself.
It must have been completely natural for her that the German occupation of Poland, the loss of independence by her homeland – something she had only heard about from her parents; that Poland might not be independent, that Poland might not be on the map – became her personal life experience, against which she rebelled. In February 1941, when she was not yet 20 years old, she was arrested by the Germans and immediately subjected to brutal interrogation combined with torture in the famous Lublin Gestapo headquarters, Pod Zegarem, which massacred her body, soul, and mind.
Then the Lublin Castle. This terrible place – before which generations still bow their heads as a site of martyrdom for our compatriots – was her fate, from which she was sentenced to death in absentia and transported to the hell for women that was the German concentration and extermination camp in Ravensbrück. It is impossible to describe what she went through there along with 73 other girls and women from Poland, subjected to experiments by German pseudo-doctors – in fact, simply war criminals who conducted medical experiments on them.
She survived. She lived through the extraordinary strength of her spirit, the extraordinary strength of her mind, and the extraordinary strength of her body, which was so frail. We all know her well as a petite woman. But only physically. I think that her spirit could not have been contained even by St. Mary's Basilica – it was so great, so strong. It survived everything for 102 long years of life.
These experiences – I think – among other things pushed her towards choosing the path of a doctor after liberation, after returning from the camp, in order to help others. To seek answers to the question of how it was possible for a human being to become such and to be like those with whom she encountered on her – still so short – life path; who were capable of inflicting such terrible evil on another human being. And that great question, which surely penetrated her heart especially at that time: can a person really be that evil, and can one love such a person?
She provided help as a psychiatrist initially within the Psychiatry Clinic of the Jagiellonian University, but then – driven by her calling – she turned towards the family as that fundamental place, as the cradle of society, from which society indeed emerges and is born. From which we all emerge, who later co-create that society together. An tireless warrior for the dignity of the human being. An tireless warrior for life. An tireless warrior for morality. An tireless warrior for awareness. An tireless warrior for the dignity of the human being.
When one looks at the history of her life, when one listens to what she said, what she wrote, it is no surprise that her path crossed with that of Father Karol Wojtyła. And that he saw in her that immense spirit and extraordinary strength, which so many adversities of fate could not crush. I think that God also saw her – I have no doubt about that.
Not only because He brought her alive through the hell of interrogations and Ravensbrück, but also because He overcame the cancer that afflicted her as a mother and wife, when she cared for her children while serving others; when a miracle of healing was performed on her through the intercession of certainly St. John Paul II, but above all St. Padre Pio, to whom Karol Wojtyła wrote for help.
As you surely know and remember, at first she did not believe in her miraculous healing. She thought that her fellow doctors had made a mistake in the diagnosis and that in fact there was probably no cancer. She understood that a miracle had occurred only when she met Padre Pio in person. She later said in a broadcast on Polish Radio that it never even crossed her mind, as a doctor, that she could be healed, that some miracle could occur. She was so pragmatic, so incredibly grounded. She also had such a professional approach to the work she carried out in her professional life.
But alongside that statement, personally for me, also from the perspective of the history of her life and all that she experienced, all those terrible experiences that marked her life path, there is a statement from a certain story that she recounts, recalls in her "Beskid Retreats" – the story of her meetings and correspondence with Karol Wojtyła, with Pope John Paul II. The story of the friendship of this priest, bishop, archbishop, cardinal, Holy Father with the Półtawski family – Wanda Półtawska and her husband, a Warsaw Uprising fighter, a professor of philosophy.
During one of their mountain trips in the Beskids, they got out of the car straight into the rain and quickly decided to take shelter in the first farm they encountered. They entered and met a hostess who was alone, inviting them into her home, as is our custom. After a brief conversation, she tells them that she has just buried her husband, that he died recently, that she is a lonely widow. And somewhere in this conversation, a question about her husband arises, related to life and also whether he was a good husband. And she says: "He probably wasn't a good husband. He probably wasn't good in general. But it is not difficult to love a good one." And Professor Wanda Półtawska writes: "This sentence became a subject of further long reflections for me."
This is – ladies and gentlemen – exactly it. It is not difficult to love a good one. And yet we are to love every neighbor. How difficult it is to love as a neighbor the perpetrator from Ravensbrück. How difficult it is to love as a neighbor the perpetrator from the Gestapo headquarters Pod Zegarem in Lublin. How difficult it is to love as a neighbor the brutal soldier who murders a woman, a child on the street. How difficult it is to love as a neighbor the murderer who is brought to you as a psychiatrist, an expert to conduct an analysis of his personality, emotional and mental stability, and to issue a diagnosis of whether he is mentally healthy and capable of recognizing his actions. How difficult it is...
And yet God commands us to love our neighbor as ourselves. And I think that Professor Wanda Półtawska struggled with this paradox throughout her life in some sense. Hence her great – one can boldly say – admiration, affirmation of life. Life that she saved at every turn. The lives of those who wanted to end their lives, and whom she helped to find meaning in life. The lives of children, whose lives were to be taken away, and whom she saved by talking to their mothers, convincing them of the great treasure they carry under their hearts. The lives of families, whom she helped to unite in various crises and to remain – how many thousands of them are among us.
This invaluable work that Professor Wanda Półtawska performed for Poland, for the Republic, which she loved since her childhood as a scout. God, honor, and homeland; ideals to which she served from early youth, from childhood until – I have no doubt – the last moment of her life.
Sometimes on tombstones, it is written: "He/She has gone to receive a reward." We do not know for what God will reward us in heaven, but – looking at the principles we believe in as Christians, as Catholics – we probably have no doubt that if someone departs to receive a reward, it is someone like Professor Wanda Półtawska. But it is also often written: "He/She believed in eternal life." I have no doubt that Professor Wanda Półtawska believed in eternal life and that eternal life is now her share. I deeply believe that she is already rejoicing in the presence of heaven, at the throne of God, where she is probably already conversing with Pope John Paul II just as before – face to face.
But I have no doubt about one more thing: that Professor Wanda Półtawska simply believed in life. She believed in life as a path that can and should be a path to holiness for every human being. And for that – Professor – we thank you from the bottom of our hearts. And for this great, invaluable contribution to the Republic. Because thanks to your work and service to others, it is certainly more beautiful than it could have been if you had not been here. And better. For which I thank you from the bottom of my heart.
Professor, thank you. May God lead you!
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Czcigodni Najbliżsi Pani Profesor Wandy Półtawskiej na czele z Córkami,
Eminencjo, Księże Kardynale,
Czcigodni Księża Arcybiskupi i Biskupi,
Wielce Szanowna Pani Minister,
Szanowni Państwo Ministrowie,
Panie Wojewodo,
Panie i Panowie Posłowie, Senatorowie,
Wszyscy Przedstawiciele władz centralnych i samorządowych,
Czcigodni Księża,
Szanowni Panie i Panowie Generałowie, Oficerowie,
Wszyscy Wielce Szanowni Przybyli Państwo na czele z Profesorami, Rektorami,
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście!
Odprowadzamy dzisiaj w ostatnią drogę Panią Profesor Wandę Półtawską. Harcerkę i żołnierkę, lekarza i profesora, i wreszcie wojowniczkę. Niezłomną wojowniczkę o drugiego człowieka. Była harcerką w 4 Żeńskiej Drużynie im. Orląt Lwowskich w Lublinie, gdzie wychowała się, gdzie kończyła szkoły. Aż do momentu, kiedy w jej życiu nastąpiła wielka cezura, jaką był 1939 rok i wybuch II wojny światowej, i te dni wrześniowe, w których wszystko się zmieniło. Zmieniło się także jej życie, już wtedy w zasadzie dorosłe, które – tak jak i ona sama – poddane zostało wielkiej próbie.
Było dla niej zapewne czymś całkowicie naturalnym, że niemiecka okupacja Polski, utrata niepodległości przez ojczyznę – coś, o czym tylko słyszała wcześniej od swoich rodziców; że Polska może nie być niepodległa, że Polski może nie być na mapie – stały się jej osobistym życiowym doświadczeniem, wobec którego sprzeciwiła się. W 1941 roku, w lutym, kiedy miała niespełna 20 lat, została przez Niemców aresztowana i od razu w słynnej lubelskiej siedzibie gestapo Pod Zegarem poddana brutalnemu śledztwu połączonemu z torturami, z masakrowaniem jej ciała, duszy i umysłu.
Potem Zamek Lubelski. To potworne miejsce – przed którym do dzisiaj kolejne pokolenia pochylają głowy jako miejscem kaźni naszych rodaków – było jej udziałem, z którego zaocznie skazana na śmierć przewieziona została do piekła dla kobiet, jakim był niemiecki obóz koncentracyjny i zagłady w Ravensbrück. Nie da się opisać tego, co tam przeszła razem z 73 innymi dziewczętami i kobietami z Polski poddawana eksperymentom przez niemieckich pseudolekarzy – w istocie po prostu zbrodniarzy wojennych, którzy dokonywali na nich eksperymentów medycznych.
Przetrwała. Przeżyła niezwykłą siłą swojego ducha, niezwykłą siłą swojego umysłu, niezwykłą siłą także swojego ciała, jakże przecież wątłego. Wszyscy znamy ją znakomicie jako drobną kobietę. Ale tylko fizycznie. Myślę, że jej ducha nie pomieściłaby bazylika Mariacka – tak był wielki, tak był silny. Przetrwał wszystko przez 102 lata długiego życia.
Te doświadczenia – myślę – między innymi popchnęły ją w kierunku obrania po wyzwoleniu, po powrocie z obozu, drogi lekarza po to, by nieść pomoc drugiemu człowiekowi. Po to, by także i szukać odpowiedzi na pytanie, jak to się stało, że człowiek mógł stać się taki i może być taki jak ci, z którymi ona na swojej – tak przecież wtedy krótkiej jeszcze – drodze życia się spotkała; którzy potrafili drugiemu człowiekowi wyrządzać tak straszliwe zło. I to wielkie pytanie, które zapewne niejednokrotnie zwłaszcza wtedy przenikało jej serce: czy człowiek może być w gruncie rzeczy aż tak zły i czy można kochać takiego człowieka?
Niosła pomoc jako lekarz psychiatra początkowo w ramach Kliniki Psychiatrii Uniwersytetu Jagiellońskiego, ale potem – wiedziona powołaniem – zwróciła się w kierunku rodziny jako tego podstawowego miejsca, jako tej kolebki społeczeństwa, z której w istocie społeczeństwo się wywodzi i z której się rodzi. Z której wychodzimy my wszyscy, którzy później razem to społeczeństwo współtworzymy. Niestrudzona wojowniczka o drugiego człowieka. Niestrudzona wojowniczka o życie. Niestrudzona wojowniczka o moralność. Niestrudzona wojowniczka o świadomość. Niestrudzona wojowniczka o drugiego człowieka.
Kiedy patrzy się na historię jej życia, kiedy słucha się tego, co mówiła, co napisała, wcale nie dziwi, że drogi jej i Księdza Karola Wojtyły spotkały się. I że on dostrzegł w niej tego właśnie ogromnego ducha i niezwykłą siłę, której tak wielu przeciwnościom losu nie udało się zmiażdżyć. Myślę, że dostrzegał ją także i Pan Bóg – nie mam co do tego żadnych wątpliwości.
Nie tylko dlatego, że przeprowadził ją żywą przez piekło przesłuchań i Ravensbrück, ale także dlatego, że pokonał w niej chorobę nowotworową, która dotknęła ją już jako matkę i żonę, kiedy opiekowała się, służąc drugiemu człowiekowi, swoimi dziećmi; kiedy dokonany został wobec niej cud uzdrowienia za wstawiennictwem także z całą pewnością św. Jana Pawła II, ale przede wszystkim św. Ojca Pio, do którego Karol Wojtyła zwrócił się listownie o pomoc.
Jak Państwo zapewne wiecie i pamiętacie, początkowo nie wierzyła w swoje cudowne uzdrowienie. Uważała, że koledzy lekarze pomylili się w diagnozie i że w istocie choroby nowotworowej zapewne nie było. Zrozumiała, że doszło do cudu dopiero wtedy, kiedy spotkała się osobiście z Ojcem Pio. Powiedziała zresztą później w audycji w Polskim Radiu, że jej – jako lekarzowi – nawet przez myśl nie przeszło, że mogłaby zostać uzdrowiona, że mógłby nastąpić jakiś cud. Tak bardzo w istocie była także i pragmatyczna, tak niezwykle twardo stąpała po ziemi. Tak bardzo również i profesjonalne miała podejście do zajęcia, które realizowała w swoim życiu zawodowym.
Ale obok tego zdania we mnie osobiście, właśnie także z punktu widzenia historii jej życia i tego wszystkiego, co przeżyła, tych wszystkich straszliwych doświadczeń, które naznaczyły jej drogę życiową, jest zdanie z pewnej historii, którą przytacza, wspomina w swoich „Beskidzkich rekolekcjach” – historii jej spotkań i wymiany korespondencji z Karolem Wojtyłą, z Ojcem Świętym Janem Pawłem II. Historię przyjaźni tego księdza, biskupa, arcybiskupa, kardynała, Ojca Świętego z Państwem Półtawskimi – Wandy Półtawskiej i jej męża, powstańca warszawskiego, profesora filozofii.
W czasie jednej z górskich wypraw w Beskidy wysiadają z samochodu prosto na deszcz i szybko decydują się schronić w pierwszym napotkanym z brzegu gospodarstwie. Wchodzą tam i spotykają gospodynię, która jest sama, zaprasza ich w swoje progi, tak jak to jest w naszym obyczaju. Po czym po krótkiej rozmowie mówi im, że właśnie pochowała swojego męża, że zmarł niedawno, że jest samotną wdową. I gdzieś w tej rozmowie pada pytanie o męża, w związku z tym o życie i także o to, czy to był dobry mąż. I ona mówi: „Chyba nie był dobrym mężem. Chyba generalnie nie był dobry. Ale przecież to nie sztuka kochać dobrego”. I Pani Profesor Wanda Półtawska pisze: „To zdanie było dla mnie przedmiotem do dalszych długich rozmyślań”.
To jest – proszę Państwa – dokładnie to. To nie sztuka kochać dobrego. A przecież mamy kochać każdego swojego bliźniego. Jakże trudno jest kochać jako bliźniego oprawcę z Ravensbrück. Jakże trudno jest kochać jako bliźniego oprawcę z siedziby gestapo Pod Zegarem w Lublinie. Jakże trudno jest kochać jako bliźniego brutalnego żołnierza, który na ulicy morduje kobietę, dziecko. Jakże trudno jest kochać jako bliźniego mordercę, którego przyprowadzają Wam jako lekarzowi psychiatrze, ekspertowi po to, by przeprowadzić analizę jego osobowości, stabilności emocjonalnej i psychicznej, i wydać diagnozę, czy jest on psychicznie zdrowy i zdolny do rozpoznawania swoich czynów. Jakże trudno jest…
A jednak Pan Bóg nakazuje nam kochać bliźniego jak siebie samego. I myślę, że Pani Profesor Wanda Półtawska przez całe życie w jakimś sensie zmagała się z tym paradoksem. Stąd jej wielkie – śmiało można powiedzieć – uwielbienie, afirmacja życia. Życia, które ratowała na każdym kroku. Życia tych, którzy chcieli ze swoim życiem skończyć, a którym ona pomagała odnaleźć w życiu sens. Życia dzieci, którym chciano to życie odebrać, a które ona uratowała, rozmawiając z ich matkami, przekonując je, jak wielki skarb noszą pod swoim sercem. Życia rodzin, którym pomagała się scalić w różnych kryzysach i być nadal – ile tysięcy ich jest wśród nas.
To nieocenione dzieło, jakie Pani Profesor Wanda Półtawska wykonała dla Polski, dla Rzeczypospolitej, którą umiłowała od swojego dzieciństwa jako harcerka. Bóg, honor i ojczyzna; ideały, którym służyła od wczesnej młodości, od dzieciństwa aż – nie mam wątpliwości – do ostatniej chwili swojego życia.
Czasem na nagrobkach napisane jest: „Odszedł/odeszła po nagrodę”. Nie wiemy, za co w istocie Pan Bóg nagrodzi nas w niebie, ale – patrząc na zasady, w które wierzymy jako chrześcijanie, jako katolicy – nie mamy chyba wątpliwości, że jeżeli ktoś odchodzi po nagrodę, to właśnie ktoś taki jak Pani Profesor Wanda Półtawska. Ale często jest też napisane: „Wierzył/wierzyła w życie wieczne”. Ja nie mam żadnych wątpliwości, że Pani Profesor Wanda Półtawska wierzyła w życie wieczne i że życie wieczne jest w tej chwili jej udziałem. Wierzę w to głęboko, że cieszy się już obecnością w niebie, przy tronie Pana Boga, gdzie już pewnie rozmawia z Ojcem Świętym Janem Pawłem II tak jak dawniej – twarzą w twarz.
Ale nie mam wątpliwości jeszcze co do jednego: że Pani Profesor Wanda Półtawska po prostu wierzyła w życie. Wierzyła w życie jako drogę, która może i powinna być drogą do świętości dla każdego człowieka. I za to – Pani Profesor – z całego serca dziękujemy. I za ten wielki, nieoceniony wkład w Rzeczpospolitą. Bo dzięki Pani pracy i służbie drugiemu człowiekowi z całą pewnością jest ona piękniejsza, niż mogłaby być, gdyby Pani nie było. I lepsza. Za co z całego serca dziękuję.
Pani Profesor, dziękujemy. Niech Pan Bóg prowadzi!