Speech at the meeting with the ambassadors of the Republic of Poland
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda addressed Polish ambassadors at the Presidential Palace in Warsaw on June 21, 2022, during annual diplomatic consultations amid Russia's war on Ukraine.
- Main themes
- Russian invasion of Ukraine, Polish diplomacy, refugee crisis, regional security architecture, NATO and EU membership, Poland's role in hosting Ukrainian refugees, international support, post-Cold War order, bilateral relations, civilian casualties
- Duration
- ~69 min
- Words
- 8,238
- Sentences
- 354
- Readability
- 52
- Grade
- 11.5
- Syntax
- 3.11
- Vocabulary
- 2.03
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other354 sentences in 110 paragraphs
Highly esteemed Minister of Foreign Affairs, distinguished Ministers, but above all, esteemed Ambassadors, representatives of Polish diplomacy!
The Minister has given me a challenging task here. I have a written speech prepared, but I will try to supplement it with some personal elements in connection with what the Minister has said here, what expectations he has expressed towards me, representing you in some sense – as I understand it. Thank you, Minister. I also appreciate this extremely positive assessment.
Ladies and gentlemen, first of all, I want to say that I am glad that after this long break caused by the coronavirus pandemic, when we did not meet out of fear of paralyzing Polish diplomacy with a disease that, if it had affected all our missions, would not have been good. We did not meet, and – as you know perfectly well – in the meantime, a lot has happened.
To say that I am glad to meet with you and that you have accepted this invitation to the Presidential Palace – of course – is very polite. But the context is very difficult. And perhaps it is not so much "I am glad" as "it is good that we have met and I am pleased to see you." Because this conversation and these meetings with you, your visit to Warsaw in connection with these traditional consultations this year and at this time – who knows – may be the most important in the last over 30 years since 1989.
Because during this time we have had various breakthrough events that have been recorded in our history, we had accession to the North Atlantic Alliance, we had accession to the European Union, we had the arrival of NATO troops on our territory for the first time, not so long ago, in 2017, when they settled here – I hope – for good. But all of this was worked out and expected. Polish diplomacy has worked on all these historical events and the course of our history for years.
What has happened recently was not planned. What has happened recently has been contrary to everything we have tried to do so far, and has indeed put us in a very difficult situation, in which we certainly have not been for over 30 years.
The situation – to put it briefly – has dramatically worsened, and we need to say this clearly. For the first time since the end of World War II, we are dealing with a full-scale war with all its worst consequences: with mass murders of civilians, systematic destruction of civilian infrastructure, forced deportations of people, including children, with millions of refugees seeking shelter primarily in Western Europe, but it can be boldly said that even around the world. Because they are leaving for the United States, Canada, and further – to Australia, to other continents. But in a large part – absolutely predominant – they sought and are seeking that shelter with us.
It is we – I do not hesitate to say this – to the astonishment of the international public opinion, who have accepted in Poland over 2 million refugees, whom we call guests from Ukraine; people who trusted us that they would find a safe place here; primarily women and children. I emphasize this when I talk to our partners, I say: "You know, we had a situation where we had 2 million Ukrainians in Poland. You did not want to hear that we have a significant emigration in Poland. You told us that we do not want to accept migrants, and we had 2 million Ukrainians in Poland, only most of them were men who worked in construction."
It so happened that these men largely returned to their country – to Ukraine – to defend it against the Russian invasion, and in their place came women and children. The situation has indeed changed quite dramatically. Instead of a labor force that helped our economy function, we are currently dealing with hundreds of thousands of children who need to find places in schools, in kindergartens; for whom solutions to their current problems need to be found; for whom healthcare is needed – everything that children need to function normally.
We have their mothers here, who are finding their way in a new reality, some of whom manage to find work, because we have created conditions for that – at least legally – but not for everyone and everything related to it. In short: we are managing, but we really need support. Meanwhile, to a great extent, that support is not visible. So – there is no denying – we are experiencing a bit of disappointment. But this is certainly a completely new, astonishing situation for us, and it is definitely a new reality for us. Where will it lead us? No one can predict that 100 percent.
But no one is under any illusions that the ongoing war will lead not only to a change in the international system, which will probably, in the longer term, tend towards some form of bipolarity.
But most importantly – the security architecture of our region will also change, redefining the economic position, the degree of security, as well as the development opportunities of our country and the entire region.
Of course, the further military situation in Ukraine will have a powerful influence on the above changes; the capabilities and resources of Kyiv to defend its territory, as well as the chances of going on the offensive to regain areas occupied by Russia. I am often asked by some of you, by my colleagues: "Well, what are the priorities of Polish foreign policy at this moment?" They have obviously not so much changed as new ones have emerged.
Today, the basic, absolutely fundamental priority for us is for this war to end safely for Poland. Not just to end.
No, that is not what we mean. Please remember that when I took office as President of the Republic of Poland in 2015, the war in Ukraine was already ongoing. Because it is Russia, and not any separatists, let us not deceive ourselves, let us not be misled, after all, we are serious people, serious politicians, diplomats – the war in Ukraine has been ongoing since 2014, that is when Russia invaded Ukraine, this conflict has been smoldering or burning with lesser or greater intensity depending on the moment. The world behaved in a certain way, we all observed.
And it is no coincidence that I have repeated from the very beginning, whenever I had the opportunity to be at the General Assemblies of the United Nations: peace through law, the primacy of international law. Ladies and gentlemen, that is what interests us most today. Nothing has changed in this regard. This priority has only moved even more to the forefront: to restore the primacy of international law, that is, to do everything possible to force Russia, which is today the aggressor, the attacker, to comply with international law.
What does that mean? It means – first of all – the cessation of hostilities, secondly – the return of Ukraine to full control over its internationally recognized territory. Someone may smile, but in my opinion, this is today – absolutely fundamental aspiration of Polish foreign policy. To do everything on the international stage and to constantly remind that the true aspiration of the community of democracies, the community of the free world should be to restore the primacy of international law in this aspect.
Ukraine should regain control over its territory within internationally recognized borders. I think no one among you has any doubts that it is very clearly in Poland's interest for this to happen; for Russian imperial ambitions to be curtailed. In short: for in this aspect – in the aspect of the clash with the international community and international law – to suffer defeat. Because this is one of the guarantees of future security for us. So this is certainly one of our fundamental aspirations today – very, very difficult.
Ladies and gentlemen, certainly one of the important elements here, apart from the sanctions policy, apart from the literal policy that we implement during our various consultations, meetings, and international actions, is also directly supporting Ukraine; supporting it by accepting these women and children from Ukraine so that their husbands, fathers, sons can fight peacefully, knowing that they are safe.
But on the other hand – that we are sending support to Ukraine. As you know, we are sending it in huge amounts, because there is no denying it, we have sent over 1.6 billion dollars. It is hard to comprehend that Poland has sent such aid – but we have indeed sent it. Among other things, over 240 tanks, 100 armored vehicles, we have sent missile systems, huge amounts of ammunition, rifles, we have sent a great deal of various weapons plus personal equipment, bulletproof vests, Kevlar helmets for Ukrainian soldiers.
Why? So that they can stop the Russian aggression; so that this Russian aggression in Ukraine can be halted and, as far as possible, repelled, so that it does not have to be repelled in Podkarpacie, in Lublin, or – God forbid – in Małopolska or Świętokrzyskie. We sent it almost without hesitation. Because we knew that it was needed immediately.
And among other things, we have remained and continue to remain in very close consultative cooperation, practically speaking on the phone with our neighbors from Ukraine precisely to meet their various needs, because we have also seen firsthand that these are needs that simply must be met immediately; that there, minutes count, hours count, there is no time to wait weeks, days, etc. Therefore, we respond very quickly.
And indeed, there were moments when we worked – I can boldly say – day and night, as consultations with the Ukrainian side sometimes took place at 2-3 in the morning and no one was surprised. If necessary, we also implement the security policy of the Republic of Poland in this way.
Ladies and gentlemen, hence we launched our hub, which today helps Ukraine receive support – also military – practically from all over the world. Hence we made various very difficult decisions, but we are convinced that they were necessary. We did not consider whether they would strengthen our international position or not. It turned out that they did strengthen it. This is an effect of which, of course – as President of the Republic of Poland – I am pleased, but I would like you to understand that this is a side effect. The primary effect was the representation of a very current, hard interest of the security of the Republic of Poland, and not so much its international position.
We were indeed simply afraid and are afraid that the Russian imperial policy, which has revived – which Lech Kaczyński spoke about in 2008 in Tbilisi, and which Vladimir Putin has repeatedly mentioned in interviews, which he is now implementing; it is worth returning to those interviews and listening: that in his opinion the Russian empire ends at Kalisz – should be a very clear indicator for us of what decisive policy we should pursue here and how much we cannot be afraid. That we must not be afraid today. Because our adversary wants us to be afraid, and wants us to retreat. And we must not do that. Because we have historical experience and we know that those who are afraid must lose. So, while maintaining common sense, we simply have to do our part, and we are trying to do that.
I kindly ask you to build in the places where you represent the Republic a picture of Poland that simply understands the situation. It understands it not only as the situation of Ukraine.
Because those who look at it solely through the prism of Ukraine either deliberately or through very narrow thinking misperceive the situation. Incorrectly – of course – from our point of view and from the perspective of our part of Europe, which is the one that is potentially somewhere in the Russian dreams their sphere of influence, to which something called russkij mir [Russian world] should be spread, I confess to you – my skin crawls when I hear that phrase, as one who was born behind the Iron Curtain, and I am roughly able to understand what it means.
Ladies and gentlemen, we provide unequivocal support to the authorities in Kyiv. It has been expressed from the very beginning, among other things, through the uninterrupted presence of our ambassador, Mr. Bartosz Cichocki, who is here with us today. Mr. Ambassador, I warmly welcome you. I thanked you in the Verkhovna Rada and I thank you today in the presence of our diplomatic corps for this stance.
Because later everyone assumed that there would be no major attack on Kyiv, but we remember days when we left Kyiv fully aware that a Russian attack would occur shortly and when it was not entirely clear what the fate of the Ambassador and those who remained with the Ambassador would be. So without a doubt, it was an extremely responsible action, characterized by something I would describe as a certain heroism in representing the interests of the Republic of Poland.
Thanks to the attitude of the Ambassador and these decisions, we have indeed been a true neighbor, who has not left Ukraine for a moment. Today, we can boldly speak on the international stage with our heads held high: yes, we have stood by the authorities of Ukraine, who defended their state, and by the leaders of Ukraine, led by President Zelensky, who have clearly shown that they are ready to give their lives in defense of their country. Those were the moments, and I hope they will not return.
But I want to thank you, Mr. Ambassador, because this is certainly a reason for our pride and something we can boast about on the international stage, among the international community – which I ask you to do. To speak about what is our merit. Others boast and do not look back. And we are modest, we are ashamed, perhaps it is not appropriate… No. Sometimes we need to speak, even twice. Especially where they do not really want to hear it. And you know that there are many such places. These applause are for you, Mr. Ambassador.
But, ladies and gentlemen, what I want to signal very strongly? This is not the only reason, in fact, for – in some sense – our pride. Sometimes it is said that a wise Pole learns from misfortune, sometimes it is said that we, Poles, do not know how to think ahead, we do not know how to foresee, we do not know how to secure ourselves, we do not know how to take actions that constitute the building of a certain zone or certain security boundaries.
Well, we must say clearly: in a large part, in this case, that did not happen, which is certainly a reason for our pride, because many other countries and their authorities, also elected in democratic elections, also with very broad horizons, for various reasons did not look at it in the way we did.
We did not have to undergo a revolution in our approach to Russia, the lack of sufficient diversification of energy sources, or Ukraine's European aspirations under the shock caused by Russian aggression and violence. We started diversifying our supply sources relatively early. After the failure at the turn of the century with the construction of a gas pipeline from the Norwegian shelf – you know that it was then abandoned, which was a huge mistake, but today, fortunately, it has almost been corrected – nevertheless, thanks to the foresight of President Lech Kaczyński, we began the construction of a gas terminal in Świnoujście and began to speak loudly about the need for diversification.
For years, we spoke loudly about the very unfavorable contracts we had with the Russians, which, among other things, caused us to pay more for gas than the Germans. Why? Because we did not have the possibility of obtaining this gas from other sources. We did not think that the Russians could ever turn off the tap on us. At least – to be honest – I did not foresee that. But I understood one thing: that to negotiate a good price for the future, you need to have alternatives. If you have no alternatives, you have to pay whatever they demand.
Therefore, it was clear to me that we needed to diversify, and we did. And – to be honest – I approached this very eagerly and decisively as soon as I took office as President. I am very pleased that my colleagues, who soon after won the parliamentary elections and formed a government, with whom I worked for years, also previously alongside President Lech Kaczyński, understood this perfectly, and we continued this policy. And today it is yielding results.
What results? Well, that when the Russians, not so long ago, just a few weeks ago, suddenly decided that they would stop sending gas directly to Poland because we do not want to pay in rubles, which – of course – would mean breaking the contract; because the demand that we pay in rubles is contrary to the contract we had with Gazprom. By breaking the contract once again, they turned off the tap on us.
It turned out that thanks to the fact that we worked over the last years, that we have a gas terminal, that we built gas interconnectors, including with Lithuania opened in the first days of May; but also with Slovakia will be in the near future; there is an interconnector with Germany; an interconnector with the Czech Republic is nearing completion – that we somehow cope with this problem and although there was a slight fluctuation for a few days, it was indeed minor and Poland managed to handle it. And especially there is no situation where individual consumers do not receive gas. And from the point of view of our responsibility to Polish society, this is a fundamental issue.
But this surprised a large part of our partners, who evidently thought that this was impossible. Meanwhile, it turned out that it is possible. I hope that in the autumn we will launch the gas pipeline from the Norwegian shelf and the Baltic Pipe from Denmark to Poland – and gas will also flow this way, which will further strengthen our energy sovereignty.
I am also pleased that even before there was any talk of war, PKN Orlen signed new contracts – also thanks to the foresight of the management – for the supply of crude oil from Saudi Arabia. It turns out that there will be a possibility to abandon crude oil supplies from Russia by the end of this year precisely thanks to these contracts and trade talks that were conducted earlier. So – as you can see – we were foresighted enough to manage these aspects.
Ladies and gentlemen – of course – we still have the problem of energy, that is, electricity, which is very serious, because it is also related to climate protection issues, and thus what lies ahead of us, namely the construction of offshore wind farms in the Baltic, and the necessity to create the possibility of using nuclear energy in our country. These are plans for the future that must be realized. Otherwise, we will not be able to implement global climate policy, and we must be fully aware that these are challenges that lie ahead of us.
But today we are already at the stage of talks on electricity supplies also from Ukraine. There is an ongoing process of synchronizing the energy systems of the Baltic states with us through the Poland-Lithuania connection. So all this is happening, it is in progress. Yesterday, the President of Lithuania was asked about this during the meeting of the Business Forum of the Three Seas countries in Riga. He replied that by 2024 this synchronization should be complete.
So all these processes are progressing, and here I want to emphasize that this binding of alliances here in Central Europe, these new ones, such as cooperation within the Three Seas Initiative, which is today being implemented at various levels – from the presidential level to the local and regional level. It is also an important element today that drives not only economic development – although that was our first thought when we created this cooperation, when we organized it in 2015 and 2016.
But today – as it turns out – it also has enormous significance for building the sphere of our security, that energy security. But when we translate this into roads, into railways, it is also about that military security. Because apart from air transport, somehow these troops must move if the need arises. And it is known that modern roads and modern railways are an extremely important element for that. And in this regard, ladies and gentlemen, the world does not change.
The war in Ukraine also shows how important the railway is and how important road transport is to deliver what soldiers need for defense or to move soldiers if necessary. We are doing this. We are doing this within the Three Seas Initiative, we are doing this in the space where for decades it had not been done, namely in the North-South space, implementing further projects, the most extensive of which for us in Poland is Via Carpatia, which I believe we will complete on time; which will connect the Baltic states with Slovakia through Poland, and at the same time will be a driving force for economic development in the eastern part of Poland.
And all other railway and road routes that are being built precisely in Poland, in this North-South space, which is fundamentally important for our ports, for the possibilities of creating various supplies, for the future – I hope – construction of a gas terminal in Gdańsk as well. Because we will need another gas terminal. We want not only to be secured in terms of gas, but we also want to be a hub for our part of Europe, that is – in short – to receive more gas than we ourselves need in order to be able to distribute it further.
Ladies and gentlemen, Poland for over 30 years – since regaining full sovereignty – has also supported the independence aspirations of its neighbors. Especially since the time it became part of both NATO and the European Union, it has promoted with all its might an open-door policy, because from the very beginning we understood that these actions consolidate and expand the zone of political and economic stability, as well as strengthen collective security.
Importantly, and from which one cannot abstract, Polish society overwhelmingly shares these priorities, similarly interprets threats, and similarly – as we have recently been convinced – defines the necessary actions. This is shown by public opinion research, and above all by the expressions of solidarity and support that Poles provide to millions of Ukrainians who have come to our country since the beginning of the war.
As well as the fact that without any protests, ladies and gentlemen, there is an increase in defense spending, there is an increase in the level of funding for the Polish army – next year to 3 percent, in the future probably higher; further purchases that we are currently making.
It is clear to everyone in Poland that without a modern missile defense system, without a modern air defense system, without very well-equipped soldiers with long-range artillery, rocket and conventional – fortunately, we produce some of it in Poland, such as the Krab howitzers, which are currently wreaking havoc among the attacking forces in Ukraine – that without this we will always be threatened.
And we must have such potential that it is not profitable for anyone to attack us.
That not only will allies be with us and through Article 5 and their presence will guarantee us security. But above all, we will be able to deploy our army – our at least 300,000 soldiers – practically immediately to defend the borders of the Republic. Not from the Vistula line, ladies and gentlemen, as it was in the doctrine until 2015. Not from the Vistula line, but from the border line with Ukraine, Belarus, the Kaliningrad Oblast. From that moment, the adversary must be stopped. So that every village, even the one closest to the border, has the certainty that a Polish soldier will defend it to the last.
This is fundamentally important for building – firstly – a sense of community in our society, and secondly – the certainty that we live in a decent and responsible state, which has responsible authority. This is how we want to implement it, and I hope it will be realized in the coming years.
Ladies and gentlemen, a shared understanding of the national interest gives state authorities a strong mandate to decisively and effectively pursue the interests of the Polish state, which will be decided not only on the battlefields but also during negotiations. The role of you gathered here – our Ambassadors – is to use the above advantages to raise Poland's international position, so that our assessments are not only heard but also taken into account by our partners in the decision-making process, especially when it concerns our direct security. We must be present at the table when decisions are made regarding matters relating to Central Europe, the European Union, and the North Atlantic Alliance.
Ladies and gentlemen, the security situation described a moment ago obviously influences the list of priorities facing Polish foreign policy. First of all, it is about support for Ukraine's European aspirations. This is another very important element – it is like cannons. Today, ladies and gentlemen, showing those people who are fighting there that if you do not want the Russian world, and you are dying for not wanting it; you are shedding blood for not wanting it; you have shown the whole world that you do not want it – there are no neutral states in this part of Europe, you cannot remain neutral. You must be either in the East or in the West. If Ukrainians are shedding blood to be in the West; to be among states and societies for whom the supreme principle is freedom and who value the principles of democracy, and Ukrainians want to realize this, then we must show them that these Western states have their doors open for them. And – of course – if they meet certain conditions, they will be accepted into this community; that this community does not close its doors to them; that this community does not see them as part of the Russian world.
Today, granting Ukraine candidate status for the European Union is fundamentally important in this regard.
That is why we have been fighting for this from the very beginning; that is why three days after Russia's attack on Ukraine, we initiated a letter, which I asked my colleagues and fellow Presidents to sign. Nine of them agreed to this. Together we sent this letter to the President of the European Commission, asking that Ukraine be granted candidate status in an extraordinary manner. To show that since they want to be on this side and not on that side, yes – this side is waiting for them and is ready to accept them when they are ready.
Of course, they know perfectly well that they must follow a path and fulfill certain requirements. They do not expect to be admitted to the European Union this week. But they do expect that this Union will show them that these doors are open. We are fighting to show them – and this, at this moment, literally in these days, is absolutely one of our priorities.
Because in two days, on June 23, the European Council meeting will begin, and we hope that the decision regarding granting candidate status to Ukraine will be made there. But regardless of the final decision, Poland will support Ukraine's rapprochement with the European Union, which we hope will culminate in full membership in the future.
Your task is to convince those among our partners who express doubts. The stakes are not only Ukraine's membership. It is primarily about even stronger embedding of European standards, as well as stability and prosperity to the east of Poland, which undoubtedly benefits our country, as it pushes away what we absolutely do not want to deal with; it pushes away the russkij mir. The further the russkij mir is from our border, the better for us, the safer for Poland. Not only for the Poland in which we live, but – I hope – also for the one in which the next generations of our children and grandchildren will live.
At the same time, we cannot forget about the other countries aspiring to join the European Union and NATO. Poland will continue to play the role of advocate for such countries as Moldova. I hope that Moldova will also obtain candidate status at this moment, because you all know where Moldova is located and what its situation is. It seems almost automatic and logical, along with Ukraine, that it should also obtain this status. But also for countries like Georgia or North Macedonia.
Poland can play the role of mediator in resolving disputes among our allies – and is trying to play that role. For example, by seeking ways to lift the well-known blockade that the Bulgarian authorities are currently imposing on North Macedonia's EU aspirations. There are problems there that need to be resolved. We are actively trying to help resolve these issues. We are looking for solutions, talking to both sides. I hope that a solution will be found soon – also thanks to our support.
Ladies and gentlemen, I would like to draw your attention to the fact that another major challenge, in which Polish diplomacy will certainly be involved – and I ask it to get involved – is the broad reconstruction of Ukraine after the cessation of hostilities. Russia started this war, its troops are destroying civilian infrastructure, and therefore the reconstruction of Ukraine should primarily be financed from Russian funds – simply put, Russia should pay for what it destroys.
We believe and openly state in the international arena that first and foremost, these should be the funds that have been simply blocked by the international community in various places. This is estimated to be around 750 billion dollars, which is certainly a significant amount that would greatly help in the reconstruction of Ukraine.
But let us be aware that these funds will probably not be enough and that we will need to seek various possibilities for creating funds and finding resources for the reconstruction of Ukraine. I would like us to be active in this regard, and I would like our companies to participate in this process of rebuilding Ukraine. So that we are those who not only benefit in the sense that there will be work for Polish companies, tasks for them to perform. But also that our neighbors from Ukraine will see that Polish hands are helping to rebuild Ukraine.
This is very important for building future ties in our part of Europe, for building good neighborly relations. This whole dramatic, difficult situation has created an opportunity for a great change in the relations between our nations compared to what has been in this relationship, especially over the last decades, but in fact – we know perfectly well – one can boldly say that probably for centuries. Perhaps there is a chance to make a change in this relationship that has not been seen for centuries. If we were to squander this opportunity, it would certainly be our great sin against future generations. We should do everything to seize this opportunity, which is becoming very clear.
Ladies and gentlemen, what is our task today? Above all, convincing the unconvinced, those who believe that Russian funds should not be touched, etc., etc. They can be touched. They can be touched, ladies and gentlemen. Just as it is embarrassing when I hear that we should not humiliate Russia, that we should allow Russia to save face. You know, Russia invaded and is killing. After all, no one invaded Russia.
The stories of Russian propaganda about the threat posed to it by NATO in the context of the murders that Russia has committed in London over the past decades, in the context of Russian invasions of Ukraine, the earlier Russian invasion of Georgia, the invasion of Syria, what the Russians did in Syria. Ladies and gentlemen, this is simply embarrassing propaganda.
It is Russia that is responsible for this war, it is Russia that will be responsible if there is a famine caused by the lack of agricultural supplies from Ukraine to Africa and other parts of the world; it is Russia that is responsible for all the misfortunes that arise from the war in Ukraine.
Because it started it for no reason – except for one obvious reason, namely its imperial delusions that the Russian authorities are trying to implement as a great Russian policy, a great power policy.
So it must be clearly stated: such a policy has a cost. The cost must simply be that Russia will pay for what it destroys. And we must repeat this very firmly to our allies, especially those who dream of returning to business as usual, even if they are dissatisfied with it, even if they grimace and do not want to listen.
Well, ladies and gentlemen, diplomacy is not about telling others what they want to hear.
Sometimes it is necessary to say what is also our obvious interest, which they do not necessarily want to hear. But it would be good if they heard it repeatedly. I would ask you not to be afraid to repeat this. If there are any complaints about you repeating this, believe me, it will be recorded in the category of merits here, with the President of the Republic of Poland.
It is not only about representatives of the authorities, but also about Western societies. Fortunately, in many cases, public opinion polls show overwhelming understanding for these arguments among the citizens of various European countries. Especially in times of crisis, it is obvious – and we must take advantage of it – that also wealthy Western societies do not want to pay, since the one who destroyed can pay. This is obvious in Western rules.
If someone caused damage, they should pay for it. There is no need to explain much in the media in Western Europe for people who listen to or watch those media to understand what you want to express.
It is rather the opponents who have a problem explaining why Russia should not pay for what it has destroyed and demolished in Ukraine. Why should it not pay for the reconstruction of those residential blocks, why should it not pay for the reconstruction of those factories, bridges, etc., etc.? Why should it not pay compensation to families whose loved ones were simply killed, especially if they were not soldiers, did not die in combat, but were murdered? Why should it not pay for that? Why should no one be held accountable for that?
It is natural for all people living in democratic states – especially in Western Europe – that this responsibility should exist. So this is a task that you should carry out, because it is not very difficult, although it may be unpleasant in relations with our partners in Western Europe, especially those who – I repeat – look at Russia solely through the prism of interests.
I would like you to use this convergence of assessments so that Western societies have greater knowledge about the actions taken by Poland and about Poland's position, and also to enrich the Western debate on the security of Central Europe and the policy towards Russia with our point of view, that is, the largest Central European country, neighboring Russia and having a long tradition of conducting Eastern policy.
Ladies and gentlemen, our history, in a very simplified way – historians will probably say it is a bit primitive – can be reduced to two elements. Our history, these over 1050 years, is in fact – if we were to squeeze it and look closely – 1050 years of wars with Germany and 500 years of wars with Russia. 500 years of wars with Russia! I said this yesterday in Riga. 500 years of wars with Russia and we are still here; and the Balts, and we, and Belarusians, and Ukrainians too. So I am generally an optimist, we just have to do our part, we must not forget what our tasks are.
And I ask you to calmly and consistently explain this to our partners and societies in Western Europe whenever you have the opportunity to be in the media. Please do not shy away from this. Right now, we have something to be proud of as Poland and we have something to say – what we are doing as a state. So if you have invitations in your countries, where you represent Poland, from local or regional media, or especially from national media, I kindly ask you to take advantage of those invitations.
And please speak firmly about the policy we are implementing and what should be, because it is very important. There is a great understanding for this, believe me – really great understanding. Today, as Poland, we can speak openly about certain matters and we should do so. And I kindly ask you to do that.
The last important issue regarding Russian aggression against Ukraine is the absolute maintenance of the sanctions policy, also in the period after the cessation of hostilities.
I would even say more – I believe, ladies and gentlemen, that the sanctions should be maintained until Ukraine says that they can be lifted; Ukraine, which has been attacked. If Ukraine says: “Yes, the sanctions can be lifted, because normality is returning and we believe that it is enough now.” Ukraine also had its interests, and very serious ones – I believe that then the Western community should indeed think seriously about lifting the sanctions. And as long as that is not the case, these sanctions need to be increased.
There is a rational assessment based on hard facts of the threat that Russia poses to Europe and the world order. I realize that many are already impatiently waiting for the cessation of hostilities to do business in Russia again. We also know their arguments. Moreover, you have probably heard them many times.
Therefore, we need our painstaking work to prevent the West from making old mistakes, because it is us who will first pay for those mistakes with increased uncertainty, increased risk, and consequently, ladies and gentlemen, let us hope only for a decrease in security. Because you know that the real threat is far more serious.
Fortunately, we have strong allies who share our assessments. Therefore, strengthening transatlantic ties remains an important priority of Polish foreign policy.
The ongoing war has shown the importance of these relations for the security of the Old Continent, as well as for Poland and – more broadly – for the entire eastern flank of NATO. American leadership, expressed in the presence of United States soldiers in Europe, remains one of the main pillars of Poland's security architecture alongside its own strong army.
Of the total number of about 100,000 American soldiers currently in Europe, over 10,000 are with us. So this is already a very concrete force of the United States Army that is on our soil today and – to put it bluntly – is a guarantee of security. That proverbial Article 5, which President Joe Biden spoke about a few weeks ago here, in the courtyard of the Royal Castle in Warsaw.
Ladies and gentlemen, the arguments of proponents of greater strategic autonomy for Europe are losing in the face of the hard reality of Russian aggression. The idea is not helped either by the hesitations of our Western European partners regarding military assistance to Ukraine, as well as the prematurely expressed willingness to talk to Moscow when such a will is not revealed by the authorities in Kyiv.
Ladies and gentlemen, I said today in the media, in Latvian television, when asked about my criticism of the talks being held here by European leaders with Vladimir Putin: it is not about not talking to Vladimir Putin, it is not about not talking to Vladimir Putin at all, but it is about Vladimir Putin wanting to talk. And not for European leaders to ask the aggressor for a conversation.
It is necessary to tighten the screws, to help Ukraine in such a way and to implement such a sanctions policy that Vladimir Putin will ask leaders for a conversation. And then it will be possible to talk to him – when he will be asking for it and looking for ways to find some conditions to end the war, because then those conditions can be dictated to him. And as long as that is not the case, anyone who calls him is simply asking.
Well, this is certainly not a strategy leading to success, which would be the restoration of the primacy of international law, which is being violated daily by Russia and by Vladimir Putin as the one who controls it. For me, this is an obvious matter. Perhaps some representatives of diplomatic circles see it differently.
Ladies and gentlemen, objective data indicates that it is the United States, Poland, the United Kingdom, and the countries of our region, the Baltic states, that have taken on the greatest burdens related to assistance for the fighting Ukraine. In planning to tighten alliances that strengthen our security, we cannot abstract from these facts. On the contrary – in persuading partners who have different priorities than ours, we must continue to consistently develop close cooperation with the countries of the region, with which we share a similar view on security issues, often a common history, and consequently also shared goals and challenges.
In practice, this means tightening political, economic, and security relations with the countries forming the Three Seas Initiative and the Bucharest Nine. Our common goal, which was confirmed in the document signed at the last Bucharest Nine summit, is the permanent and significant strengthening of the potential of NATO's eastern flank.
Ladies and gentlemen, issues of hard security have obviously dominated the list of priorities of Polish foreign policy. Nevertheless, I would like to mention one more challenge. It concerns the looming global explosion of the serious food crisis I mentioned earlier. According to estimates from the Food and Agriculture Organization of the United Nations, or FAO, this year hunger may affect over 320 million people in the poorest regions of the globe. As can be easily predicted, such a situation will have negative consequences for the social and political situation in those countries, threatening absolute destabilization in the space of perhaps entire continents.
However rich the North, of which Poland is a part in some sense happily, at worst will have to deal with a sharp rise in food prices. Especially us. I would like to remind you that thanks to our farmers, we have food security, and we have had it for years. We are a food exporter. So it can be clearly said, looking also out the window and at the weather conditions this year, that there will probably be no food crisis in Poland. But there is no doubt that food prices will rise. They will also rise due to what will happen in global markets.
Thus, famine does not threaten us. But that does not mean we can remain indifferent to the approaching catastrophe elsewhere.
Therefore, I would like Poland to take an active part in seeking and then implementing solutions to stabilize the situation related to food security in the world. As a country of solidarity, we must take on this challenge. I ask you to act in this regard as well. The problem is indeed very serious.
Because I have discussed this issue with the Secretary-General of the United Nations, Mr. Guterres, and not long ago I spoke about it with the authorities of Egypt – and it really looks very bad. We must seek various solutions. These solutions will certainly not be cheap – both if we manage to gain access to the port in Odessa, that transport will certainly not be cheap, considering the conditions of shipowners, etc., etc. It will certainly not make the transport of grain to Poland and through Poland to our ports or to Klaipeda or to ports in Germany any cheaper.
These are very serious challenges, but we must address them at all costs and seek solutions here, because the situation is indeed very serious. Especially the West realizes what the consequences of hunger in Africa, including North Africa, will be, and what it will mean for the issue we call migration pressure. No one has any doubts about that. Not to mention terrorism and other dramatic phenomena.
Dear ladies and gentlemen ambassadors!
As you can hear, this is not a time for passive diplomats. We all represent a country in a state of long-term threat of aggression. Do not let it be unknown in the countries where you represent Poland, and do not let it be downplayed.
Open all doors, persuade the elites, knock, accept invitations from the media, talk at every opportunity, give interviews, do not cease your work – just be active. I greatly ask you for this.
Talk to your fellow ambassadors from other countries, use every opportunity that arises to present our successes, to present our actions, and to present our arguments. To speak about this situation as it is; as you know it; to present our point of view. Our, meaning not only Poland – our point of view, meaning the countries that were once behind the Iron Curtain; people who were born behind the Iron Curtain; people who – unfortunately – have tasted the Russian world in their lives; people who therefore know what it means, and who know what Ukrainians are really fighting for today. That this is not a game and there is no place for any business as usual. Because these are serious matters that then drag on for generations.
I am ready, dear ladies and gentlemen, to go anywhere my presence can make a difference. So if you believe that my presence somewhere and my meetings – whether with Presidents or other representatives of authorities in the countries where you represent Poland – can make a difference, please inform us about it, my colleagues led by Minister Jakub Kumoch, who is responsible for international affairs in the Office of the President, or me personally during various opportunities for meetings, or if necessary, please send me a letter, if needed, into my own hands, if you think it should be in my own hands – please do not hesitate and do so. Letters from ambassadors reach me, I assure you of that. And I read them – I assure you of that too. These matters are extremely important to me.
We also have a chance to build our political potential on the international stage. A very difficult chance, but I believe it should not be overlooked. We should strive in every way to take advantage of it. I am convinced that until the end of my presidency, I will be in constant travel, as is actually happening now. And as long as the security of the country requires it, I will simply do it continuously. The same goes for the Prime Minister, the same goes for the Minister of Foreign Affairs. Always remember that our and your activity – and God willing, hyperactivity – depends more than ever on the fate of our country. That is how it is today, and it is very clearly visible.
Ladies and gentlemen, in conclusion, I would like to thank you for your service to the Republic so far and for your work every day. I would like to thank you for all the efforts you make to build a good name for Poland in the countries where you represent us; for all the efforts you make. I thank you for this from the bottom of my heart.
I assure you that both I and my colleagues, led by the aforementioned Minister Jakub Kumoch, who heads the Office of International Policy in the President's Chancellery, remain open to all forms of cooperation with you. I hope that I will have the opportunity to work more closely with many of you on your turf – where you represent the Republic – during planned and yet unplanned visits.
I wish you success in fulfilling these honorable functions as ambassadors of the Republic of Poland. And I simply wish you success, as well as personal satisfaction from well-executed service to Poland.
Thank you very much.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Wielce Szanowny Panie Ministrze Spraw Zagranicznych, Szanownie Panie i Szanowni Panowie Ministrowie, ale przede wszystkim Szanownie Panie i Szanowni Panowie Ambasadorzy, przedstawiciele polskiej dyplomacji!
Pan Minister dał mi tutaj niełatwe zadanie. Mam przygotowane wystąpienie na piśmie, ale postaram się je uzupełnić jeszcze pewnymi własnymi elementami, które dodam do tego w związku z tym, co Pan Minister tutaj powiedział, jakie wobec mnie zgłosił oczekiwania, w jakimś sensie – jak rozumiem – Państwa reprezentując. Dziękuję, Panie Ministrze. Dziękuję też za tę niezwykle pozytywną ocenę.
Szanowni Państwo, przede wszystkim chcę powiedzieć, że cieszę się, że po tej długiej przerwie spowodowanej pandemią koronawirusa, kiedy nie spotykaliśmy się z obawy, żeby nie sparaliżować polskiej dyplomacji chorobą, która gdyby dotknęła wszystkie nasze placówki, to nie byłoby dobrze. Nie spotykaliśmy się, a – jak Państwo wiedzą doskonale – w tym międzyczasie bardzo wiele się zdarzyło.
Powiedzieć, że cieszę się, że mogę się z Państwem spotkać i że zechcieli Państwo przyjąć to zaproszenie do Pałacu Prezydenckiego – oczywiście – jest bardzo grzecznie. Ale kontekst jest bardzo trudny. I może nie tyle „cieszę się”, ile „dobrze, że się spotkaliśmy i miło mi jest Państwa zobaczyć”. Bo ta rozmowa i te spotkania z Państwem, Państwa wizyta w Warszawie w związku z tymi tradycyjnymi konsultacjami jest w tym roku i w tym czasie – kto wie – może najważniejsza w ciągu ostatnich tych ponad 30 lat od 1989 roku.
Bo mieliśmy w tym czasie różne przełomowe wydarzenia, które zapisały się w naszej historii, mieliśmy wstąpienie do Sojuszu Północnoatlantyckiego, mieliśmy wstąpienie do Unii Europejskiej, mieliśmy przybycie po raz pierwszy wojsk Sojuszu Północnoatlantyckiego na nasze terytorium, nie tak dawno, w 2017 roku, kiedy osadziły się tutaj – mam nadzieję – na dobre. Ale to wszystko było wypracowane i spodziewane. Polska dyplomacja pracowała nad tymi wszystkimi wydarzeniami historycznymi i nad biegiem naszych dziejów przez lata.
To, co stało się w ostatnim czasie, nie było planowane. To, co stało się w ostatnim czasie, było sprzeczne z wszystkim tym, co staraliśmy się do tej pory robić, i postawiło nas rzeczywiście w bardzo trudnej sytuacji, w jakiej z całą pewnością od ponad 30 lat nie byliśmy.
Sytuacja – krótko mówiąc – uległa dramatycznemu pogorszeniu, i trzeba sobie to jasno powiedzieć. Po raz pierwszy od zakończenia II wojny światowej mamy do czynienia z pełnoskalową wojną ze wszystkimi tego najgorszymi następstwami: z masowymi mordami na ludności cywilnej, metodycznym niszczeniem infrastruktury cywilnej, przymusowymi deportacjami ludności, w tym także dzieci, z milionami uchodźców, którzy szukają schronienia przede wszystkim na zachodzie Europy, ale śmiało można powiedzieć, że nawet i na całym świecie. Bo przecież wyjeżdżają i do Stanów Zjednoczonych, i do Kanady, i dalej – do Australii, na inne kontynenty. Ale w ogromnej części – absolutnie przeważającej – szukali i szukają tego schronienia u nas.
To my – nie waham się tego powiedzieć – ku zdumieniu międzynarodowej opinii publicznej przyjęliśmy w Polsce ponad 2 mln uchodźców, których nazywamy gośćmi z Ukrainy; ludzi, którzy nam zaufali, że tutaj znajdą bezpieczne miejsce; przede wszystkim kobiety i dzieci. Podkreślam to, kiedy rozmawiam z naszymi partnerami, mówię: „Wiecie, mieliśmy taką sytuację, że mieliśmy w Polsce 2 mln Ukraińców. Nie chcieliście tego słuchać, że mamy w Polsce potężną emigrację. Mówiliście nam, że nie chcemy przyjmować migrantów, a myśmy mieli 2 mln Ukraińców w Polsce, tylko większość z nich to byli mężczyźni, którzy pracowali w budowlance”.
Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć . Pobierz zdjęcie
No to się tak złożyło, że ci mężczyźni w ogromnej części wrócili z powrotem do swojego kraju – na Ukrainę – żeby bronić jej przed rosyjską napaścią, a na ich miejsce przyjechały kobiety i dzieci. Sytuacja rzeczywiście zmieniła się dosyć diametralnie. Zamiast siły roboczej, która pomagała funkcjonować naszej gospodarce, mamy w tej chwili do czynienia z setkami tysięcy dzieci, którym trzeba znaleźć miejsca w szkołach, w przedszkolach; dla których trzeba znaleźć rozwiązanie ich bieżących problemów; dla których potrzebna jest ochrona zdrowia – wszystko to, co potrzebne jest dzieciom do normalnego funkcjonowania.
Mamy tutaj ich matki, które odnajdują się w nowej rzeczywistości, z których części udaje się znaleźć pracę, bo stworzyliśmy ku temu warunki – choćby ustawowe – ale nie wszystkim i wszystko, co z tym związane. Krótko mówiąc: radzimy sobie, ale tak naprawdę potrzebujemy wsparcia. Tymczasem w jakimś ogromnym stopniu tego wsparcia nie widać. Więc – nie ma co kryć – przeżywamy trochę zawód. Ale jest to dla nas na pewno sytuacja zupełnie nowa, zdumiewająca i jest to dla nas na pewno nowa rzeczywistość. Dokąd nas ona zaprowadzi? Na 100 proc. nikt nie umie przewidzieć.
Ale nikt nie ma złudzeń, że trwająca wojna doprowadzi nie tylko do zmiany systemu międzynarodowego, który prawdopodobnie w dłuższej perspektywie będzie zmierzał do jakiejś formy dwubiegunowości.
Ale co najważniejsze – zmieni się również architektura bezpieczeństwa naszego regionu, na nowo definiując pozycję ekonomiczną, stopień bezpieczeństwa, a także szanse rozwojowe naszego kraju i całego regionu.
Oczywiście na powyższe zmiany przemożny wpływ będzie mieć dalsza sytuacja wojenna na Ukrainie; zdolności i zasoby Kijowa do obrony swojego terytorium, a także szanse na przejście do ofensywy w celu odzyskania okupowanych przez Rosję obszarów. Bardzo często jestem pytany także przez niektórych z Państwa, przez moich kolegów: „No dobrze, ale jakie są w takim razie priorytety polskiej polityki zagranicznej w tej chwili?”. One w oczywisty sposób może nie tyle się pozmieniały, ile pojawiły się inne, nowe.
Dzisiaj tym podstawowym, absolutnie fundamentalnym priorytetem dla nas jest to, aby ta wojna zakończyła się dla Polski w sposób bezpieczny. Nie tylko żeby się po prostu zakończyła.
Nie, nie o to nam chodzi. Proszę sobie przypomnieć, że kiedy obejmowałem urząd Prezydenta Rzeczypospolitej w 2015 roku, wojna na Ukrainie tak naprawdę już trwała. Bo to Rosja, a nie żadni separatyści, nie oszukujmy się, nie dajmy się bałamucić, przecież jesteśmy poważnymi ludźmi, poważnymi politykami, dyplomatami – wojna na Ukrainie trwała od 2014 roku, to wtedy Rosja napadła na Ukrainę, ten konflikt cały czas tam tlił się albo palił z mniejszą lub większą siłą w zależności od momentu. Świat w jaki sposób się zachowywał, wszyscy obserwowaliśmy.
I nie darmo w związku z tym powtarzałem od samego początku, kiedy miałem tylko sposobność bycia na zgromadzeniach ogólnych Organizacji Narodów Zjednoczonych: pokój przez prawo, prymat prawa międzynarodowego. Proszę Państwa, to nas najbardziej dzisiaj interesuje. Tu nic się nie zmieniło. Ten priorytet tylko wysunął się jeszcze bardziej na pierwsze miejsce: przywrócić prymat prawa międzynarodowego, czyli uczynić wszystko, co możliwe, żeby zmusić Rosję, która dzisiaj jest agresorem, napastnikiem do tego, aby przestrzegała prawa międzynarodowego.
Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć . Pobierz zdjęcie
Co to znaczy? To znaczy – po pierwsze – przerwanie działań wojennych, po drugie – powrót Ukrainy do pełniej kontroli nad terytorium Ukrainy międzynarodowo uznanym. Ktoś może się uśmiechać, ale tak naprawdę to jest dzisiaj – w moim przekonaniu – absolutnie fundamentalne dążenie polskiej polityki zagranicznej. Czynienie wszystkiego na arenie międzynarodowej i przypominanie nieustannie o tym, że prawdziwym dążeniem wspólnoty demokracji, wspólnoty wolnego świata powinno być przywrócenie w tym aspekcie prymatu prawa międzynarodowego.
Ukraina powinna odzyskać kontrolę nad swoim terytorium w granicach międzynarodowo uznanych. Chyba nikt z Państwa nie ma wątpliwości, że jest to bardzo wyraziście w polskim interesie, aby tak właśnie się stało; aby do tego właśnie zostały sprowadzone rosyjskie dążenia imperialne. Czyli krótko mówiąc: aby w tym aspekcie – w aspekcie starcia ze społecznością międzynarodową i prawem międzynarodowym – poniosły klęskę. Bo to jest dla nas jedna z gwarancji przyszłego bezpieczeństwa. Więc to jest na pewno dzisiaj jedno z naszych fundamentalnych dążeń – bardzo, bardzo trudne.
Szanowni Państwo, na pewno jednym z ważnych elementów tutaj oprócz polityki sankcji, oprócz tej polityki dosłownej, którą realizujemy w czasie naszych różnego rodzaju konsultacji, spotkań i działań międzynarodowych, jest także bezpośrednie wspieranie Ukrainy; wspieranie przez to, że przyjmujemy tutaj te kobiety i dzieci z Ukrainy po to, żeby ich mężowie, ojcowie, synowie mogli walczyć spokojni, że one są bezpieczne.
Ale z drugiej strony – że wysyłamy wsparcie dla Ukrainy. Jak Państwo wiedzą, wysyłamy je w ogromnej ilości, bo nie ma co ukrywać, wysłaliśmy za ponad 1 mld 600 mln dolarów. To się może w głowie nie mieści, że Polska wysłała taką pomoc – ale faktycznie wysłaliśmy. Między innymi ponad 240 czołgów, 100 pojazdów opancerzonych, wysłaliśmy systemy rakietowe, ogromne ilości amunicji, karabiny, wysłaliśmy bardzo wiele różnorakiej broni plus wyposażenie osobiste, kamizelki kuloodporne, hełmy kevlarowe dla żołnierzy ukraińskich.
Po co? Po to żeby mogli zatrzymać rosyjską agresję; po to, żeby zatrzymała się ta rosyjska agresja na Ukrainie i w miarę możliwości została odparta, żeby nie trzeba było jej odpierać na Podkarpaciu, na Lubelszczyźnie czy – nie daj, Panie Boże – w Małopolsce czy Świętokrzyskim. Dokładnie po wysłaliśmy prawie że bez zastanowienia. Bo wiedzieliśmy o tym, że jest to potrzebne natychmiast.
I między innymi pozostawaliśmy i pozostajemy cały czas w bardzo ścisłej współpracy konsultacyjnej, praktycznie rzecz biorąc na telefon z naszymi sąsiadami z Ukrainy po to właśnie, aby realizować różnego rodzaju ich potrzeby, bo przekonaliśmy się również naocznie, że są to potrzeby, które po prostu należy realizować natychmiastowo; że tam się liczą kwadranse, tam się liczą godziny, tam nie ma czasu na czekanie tygodniami, dniami itd., itd. Dlatego reagujemy w sposób bardzo szybki.
I rzeczywiście były takie momenty, że pracowaliśmy – śmiało mogę mówić – dniami i nocami, jako że konsultacje ze stroną ukraińską odbywały się nieraz o godz. 2–3 w nocy i nikogo to nie dziwiło. Jak trzeba, to także w taki sposób realizujemy politykę bezpieczeństwa Rzeczypospolitej.
Proszę Państwa, stąd też uruchomiliśmy nasz hub, który dzisiaj pomaga Ukrainie otrzymywać wsparcie – także militarne – praktycznie rzecz biorąc z całego świata. Stąd podjęliśmy różne bardzo trudne decyzje, ale jesteśmy przekonani, że były one konieczne. Nie zastanawialiśmy się nad tym, czy one wzmocnią naszą pozycję międzynarodową, czy nie. Okazało się, że wzmocniły. Co jest efektem, z którego oczywiście – jako Prezydent Rzeczypospolitej – jestem zadowolony, ale chciałbym, żeby Państwo rozumieli, że jest to efekt uboczny. Tym podstawowym efektem była reprezentacja bardzo bieżącego, twardego interesu bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej, a nawet nie tyle jej pozycji międzynarodowej.
My rzeczywiście po prostu obawialiśmy się i obawiamy, że rosyjska polityka imperialna, która odżyła – o której mówił Lech Kaczyński w 2008 roku w Tbilisi, a o której później Władimir Putin wielokrotnie mówił w udzielanych wywiadach, którą teraz realizuje; warto do tych wywiadów wrócić i posłuchać: że jego zdaniem imperium rosyjskie kończy się na Kaliszu – powinna być dla nas bardzo wyrazistym wskaźnikiem tego, jak zdecydowaną politykę tutaj powinniśmy prowadzić i jak bardzo nie możemy się bać. Że nie wolno nam się po prostu dzisiaj bać. Bo właśnie nasz adwersarz chce, żebyśmy się bali, i chce, żebyśmy się cofali. A nam tego nie wolno zrobić. Bo mamy doświadczenie historyczne i wiemy, że ten, kto się boi, musi przegrać. Więc zachowując zdrowy rozsądek, musimy po prostu robić swoje i staramy się to robić.
Bardzo proszę, żebyście Państwo budowali w tych miejscach, w których reprezentujecie Rzeczpospolitą, taki właśnie obraz: Polski, która po prostu rozumie sytuację. Rozumie ją jako nie tylko sytuację Ukrainy.
Bo kto patrzy na to wyłącznie przez pryzmat Ukrainy, ten albo z premedytacją, albo poprzez bardzo wąskie myślenie błędnie postrzega sytuację. Błędnie – oczywiście – z naszego punktu widzenia i punktu widzenia naszej części Europy, tej, która jest tą potencjalną gdzieś tam będącą w mrzonkach rosyjskich ich strefą wpływów, na którą należy rozprzestrzeniać coś, co się nazywa russkij mir [rosyjski świat], przyznam Państwu – skóra mi się jeży na karku, kiedy słyszę to sformułowanie, jako ten, który urodził się kiedyś za żelazną kurtyną, i jestem mniej więcej w stanie zrozumieć, co to oznacza.
Proszę Państwa, udzielamy jednoznacznego wsparcia władzom w Kijowie. Ono wyrażało się od samego początku m.in. poprzez nieprzerwaną obecność naszego ambasadora, Pana Bartosza Cichockiego, jest tutaj dzisiaj z nami. Panie Ambasadorze, witam bardzo serdecznie. Dziękowałem w Werchownej Radzie i też dziękuję dzisiaj w obecności naszego korpusu dyplomatycznego za tę postawę.
Bo później wszyscy już przypuszczali, że żadnego wielkiego ataku na Kijów nie będzie, ale pamiętamy takie dni, kiedy opuszczaliśmy Kijów z pełną świadomością, że za chwilę nastąpi rosyjski atak i kiedy nie wiadomo było tak do końca, jaki będzie los Pana Ambasadora i tych, którzy razem z panem Ambasadorem zostawali. Więc bez wątpienia było to niezwykle odpowiedzialne działanie, nacechowane wręcz czymś, co określiłbym jako pewne bohaterstwo w reprezentowaniu interesów Rzeczypospolitej Polskiej.
Dzięki postawie Pana Ambasadora i tym decyzjom rzeczywiście byliśmy prawdziwym sąsiadem, który nie opuścił Ukrainy ani na chwilę. Możemy dzisiaj śmiało, z podniesioną głową na arenie międzynarodowej mówić: tak, staliśmy dzisiaj cały czas przy boku władz Ukrainy, które broniły swojego państwa, i przywódców Ukrainy na czele z Prezydentem Zełenskim, którzy swoją postawą jasno pokazywali, że są gotowi oddać życie w obronie swojego kraju. Takie były tamte momenty, mam nadzieję, że one już nie wrócą.
Ale bardzo Panu Ambasadorowi za dziękuję, bo jest to na pewno nasz powód do dumy i coś, czym możemy się chwalić na arenie międzynarodowej, wśród społeczności międzynarodowej – o co Państwa proszę. Żeby o tym mówić. Bo trzeba mówić o tym, co jest naszą zasługą. Inni się chwalą i się nie oglądają. A my jesteśmy skromni, my się wstydzimy, może nie wypada… Nie. Trzeba mówić czasem nawet dwa razy trzeba mówić. Zwłaszcza tam, gdzie nie bardzo chcą to słyszeć. A wiedzą Państwo, że takich miejsc jest wiele. Te oklaski to dla Pana Ambasadora.
Ale proszę Państwa, co chcę bardzo mocno zasygnalizować? Otóż to nie jest jedyny powód tak naprawdę do – jakimś sensie – naszej dumy. Czasem mówi się, że mądry Polak po szkodzie, czasem mówi się, że my, Polacy, nie umiemy myśleć naprzód, nie umiemy przewidywać, nie umiemy się zabezpieczyć, nie umiemy podejmować działań, które stanowią budowanie pewnej strefy czy pewnych granic bezpieczeństwa.
Otóż trzeba sobie jasno powiedzieć: w ogromnej części w tym przypadku tak się nie stało co na pewno jest dla nas powodem do dumy, bo wiele innych krajów i ich władz, też wybieranych w demokratycznych wyborach, też o bardzo szerokich horyzontach, z różnych przyczyn zapewne nie spojrzało w taki sposób, w jakim myśmy spojrzeli.
Nie musieliśmy dokonywać rewolucji w naszym podejściu do Rosji, braku wystarczającej dywersyfikacji źródeł energii czy europejskich aspiracji Ukrainy pod wpływem szoku wywołanego przez rosyjską agresję i przemoc. Dywersyfikację źródeł dostaw rozpoczęliśmy stosunkowo wcześnie. Po porażce na przełomie wieków z budową gazociągu z szelfu norweskiego – Państwo wiedzą, że wtedy z tego zrezygnowano, co było ogromnym błędem, ale dzisiaj, na szczęście, już prawie został on naprawiony – mimo wszystko, dzięki dalekowzroczności Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, zaczęliśmy budowę gazoportu w Świnoujściu i zaczęliśmy głośno mówić o konieczności dywersyfikacji.
Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć . Pobierz zdjęcie
Przez całe lata głośno mówiliśmy o bardzo niekorzystnych umowach, które mieliśmy z Rosjanami, które m.in. powodowały, że za gaz płaciliśmy więcej niż Niemcy. Dlaczego? Dlatego że właśnie nie mieliśmy możliwości pobierania tego gazu z innych źródeł. Nie sądziliśmy, że Rosjanie mogą nam kiedykolwiek zakręcić kurek. Przynajmniej – szczerze mówiąc – ja tego nie przewidywałem. Ale rozumiałem jedno: że żeby wytargować dobrą cenę na przyszłość, to trzeba mieć alternatywy. Jak nie masz alternatywy, to musisz zapłacić tyle, ile żądają.
W związku z czym jasną sprawą dla mnie było, że trzeba dywersyfikować, i robiliśmy to. A – szczerze mówiąc – przystąpiłem do tego bardzo ochoczo o zdecydowanie, jak tylko objąłem urząd Prezydenta. Cieszę się bardzo, że moi koledzy, którzy wkrótce potem wygrali wybory parlamentarne i utworzyli rząd, z którymi pracowałem przez lata, także wcześniej przy boku Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, doskonale to rozumieli i kontynuowaliśmy tę politykę. I dzisiaj ona przynosi efekty.
Jakie? No takie, że kiedy Rosjanie nie tak dawno, bo kilka tygodni temu, nagle zdecydowali, że przestaną bezpośrednio wysyłać gaz do Polski, bo nie chcemy płacić w rublach, co – oczywiście – oznaczałoby złamanie umowy; bo żądanie, żebyśmy płacili w rublach jest sprzeczne z umową, która była z Gazpromem. Łamiąc umowę po raz kolejny, zakręcili nam kurek.
Okazało się, że dzięki temu, że pracowaliśmy przez ostatnie lata, że mamy gazoport, że zbudowaliśmy interkonektory gazowe, m.in. z Litwą otwarty w pierwszych dniach maja; ale również i ze Słowacją będzie w najbliższym czasie; jest interkonektor z Niemcami; jest na ukończeniu interkonektor z Czechami – że jakoś sobie radzimy z tym problemem i chociaż było drobne wahnięcie przez kilka dni, to rzeczywiście było ono drobne i Polska sobie z tym poradziła. A zwłaszcza nie ma sytuacji, w której indywidualni odbiorcy nie dostają gazu. I to z punktu widzenia naszej odpowiedzialności przed polskim społeczeństwem jest kwestią fundamentalną.
Ale zdziwiło to dużą część naszych partnerów, którzy widocznie uważali, że jest to niemożliwe. Tymczasem okazało się, że jest możliwe. Mam nadzieję, że jesienią uruchomimy gazociąg z szelfu norweskiego i Baltic Pipe z Danii do Polski – i tą drogą również popłynie gaz, co jeszcze wzmocni naszą suwerenność energetyczną.
Cieszę się również z tego, że zanim jeszcze w ogóle była mowa o wojnie, PKN Orlen zawarł nowe kontrakty – także dzięki dalekowzroczności zarządu – na dostawy ropy naftowej z Arabii Saudyjskiej. Okazuje się, że będzie możliwość zrezygnowania z dostaw ropy naftowej z Rosji do końca tego roku właśnie dzięki tym zawartym kontraktom i rozmowom handlowym, które wcześniej były prowadzone. Więc – jak widać – byliśmy na tyle przewidujący, żeby z tymi aspektami dać sobie radę.
Proszę Państwa – oczywiście – mamy jeszcze problem energetyki, czyli energii elektrycznej, bardzo poważny, bo związany także z kwestią ochrony klimatu, a więc to, co przed nami, czyli budowa farm wiatrowych, offshore’owych na Bałtyku, czyli konieczność stworzenia możliwości korzystania z energii nuklearnej w naszym kraju. To są plany na przyszłość, które muszą zostać zrealizowane. Inaczej nie damy rady zrealizować światowej polityki klimatycznej i trzeba mieć tego pełną świadomość, że to są wyzwania, które są przed nami.
Ale dzisiaj już jesteśmy na etapie rozmów na dostawy energii elektrycznej także z Ukrainy. Jest trwający proces synchronizacji systemów energetycznych państw bałtyckich z nami poprzez połączenie Polska–Litwa. Więc to wszystko się dzieje, jest w toku. Wczoraj Prezydent Litwy pytany był o to w czasie spotkania Forum Biznesowego państw Trójmorza w Rydze. Odpowiedział, że do 2024 roku ta synchronizacja powinna być pełna.
Więc te wszystkie procesy postępują i tutaj chcę podkreślić właśnie to, że także i to wiązanie sojuszy tutaj, w Europie Centralnej, tych nowych, jak właśnie współpraca w ramach Trójmorza, która jest dzisiaj realizowana na różnych poziomach – od prezydenckiego, na poziomie samorządowym, regionalnym skończywszy. Ona również jest dzisiaj tym ważnym elementem, który napędza nie tylko rozwój gospodarczy – choć taka była nasza pierwsza myśl, kiedy tworzyliśmy tę współpracę, kiedy ją organizowaliśmy w latach 2015 i 2016.
Ale dzisiaj – jak się okazuje – ma ona ogromne znaczenie także dla budowania sfery naszego bezpieczeństwa, tego bezpieczeństwa energetycznego. Ale kiedy przełożymy to na drogi, na koleje, to przecież także tego bezpieczeństwa militarnego. Bo poza transportem lotniczym, to jakoś te wojska muszą się przemieszczać, jeżeli taka będzie potrzeba. I wiadomo, że nowoczesne drogi i nowoczesne koleje są ku temu niezwykle ważnym elementem. I pod tym względem, proszę Państwa, świat się nie zmienia.
Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć . Pobierz zdjęcie Wojna na Ukrainie też to pokazuje, jak bardzo ważna jest kolej i jak bardzo ważny jest także transport drogowy do tego, żeby właśnie dostarczyć to, co potrzebne żołnierzom do obrony czy też przemieścić żołnierzy, jeżeli jest taka potrzeba. Robimy to. Robimy to w ramach Trójmorza, robimy to w tej przestrzeni, w której do tej pory przez dziesięciolecia nie było robione, czyli w przestrzeni Północ–Południe, realizując kolejne projekty, z których dla nas, w Polsce. Takim najbardziej szeroko zakrojonym jest Via Carpatia, którą wierzę, że zrealizujemy w terminie; która połączy państwa bałtyckie ze Słowacją przez Polskę, a zarazem będzie taką siłą napędową rozwoju gospodarczego wschodniej części Polski.
I wszystkie inne trasy kolejowe i drogowe, które są budowane właśnie w Polsce, w tej przestrzeni Północ–Południe, co ma znaczenie fundamentalne także dla naszych portów, dla możliwości kreowania właśnie dostaw różnego rodzaju, dla przyszłej – mam nadzieję – budowy także i gazoportu w Gdańsku. Bo będzie nam potrzebny kolejny gazoport. Chcemy nie tylko być zabezpieczeni, jeżeli chodzi o gaz, ale chcemy być także hubem dla naszej części Europy, czyli – krótko mówiąc – przyjmować więcej gazu, niż nam samym jest potrzebne po to właśnie, abyśmy mogli go rozsyłać dalej.
Proszę Państwa, ale Polska od ponad 30 lat – od odzyskania pełnej suwerenności – wspierała także niepodległościowe aspiracje sąsiadów. A zwłaszcza od czasu, kiedy jest częścią i NATO, i Unii Europejskiej, promuje ze wszystkich sił politykę otwartych drzwi, ponieważ od samego początku rozumieliśmy, że są to działania utrwalające i rozszerzające strefę stabilności politycznej, ekonomicznej, a także wzmacniające wspólne bezpieczeństwo.
Co ważne i od czego nie można abstrahować, polskie społeczeństwo w znakomitej większości podziela te priorytety, podobnie też odczytuje zagrożenia i podobnie – jak się przekonujemy ostatnio – definiuje też konieczne działania. Pokazują to badania opinii publicznej, a przede wszystkim wyrazy solidarności oraz wsparcie, jakiego Polacy udzielają chociażby właśnie milionom Ukraińców, którzy przyjechali do naszego kraju od początku wojny.
Jak również to, że bez żadnych protestów, proszę Państwa, odbywa się zwiększanie wydatków na obronność, odbywa się podnoszenie poziomu finansowania polskiej armii – w przyszłym roku do 3 proc., w przyszłości prawdopodobnie będzie wyżej; kolejne zakupy, które realizujemy dzisiaj.
Chyba dla wszystkich w Polsce jest jasne, że bez nowoczesnego systemu obrony antyrakietowej, że bez nowoczesnego systemu obrony przeciwlotniczej, że bez bardzo dobrze wyposażonych żołnierzy w artylerię dalekosiężną, rakietową i konwencjonalną – na szczęście w części produkujemy ją w Polsce, jak choćby armatohaubice Krab, które w tej chwili czynią spustoszenie wśród wojsk atakujących Ukrainę – że bez tego po prostu będziemy zawsze zagrożeni.
A musimy mieć taki potencjał, żeby nikomu nie opłacało się nas zaatakować.
Że nie tylko, że sojusznicy będą u nas i poprzez art. 5 i swoją obecność będą nam gwarantowali bezpieczeństwo. Ale to przede wszystkim my będziemy w stanie postawić naszą armię – nasze co najmniej 300 tys. żołnierzy – praktycznie natychmiast do tego, by bronili granic Rzeczypospolitej. Nie od linii Wisły, proszę Państwa, jak to było w doktrynie jeszcze do 2015 roku. Nie od linii Wisły, tylko od linii granicy z Ukrainą, Białorusią, okręgiem kaliningradzkim. Od tego momentu przeciwnik ma być zatrzymywany. Tak żeby każda wioska, nawet ta leżąca najbliżej granicy, miała pewność, że polski żołnierz będzie je bronił do upadłego.
To ma fundamentalne znaczenie, jeżeli chodzi o budowanie – po pierwsze – poczucia wspólnoty w naszym społeczeństwie, a po drugie – pewności tego, że żyjemy w porządnym i odpowiedzialnym państwie, które ma odpowiedzialną władzę. Tak chcemy to realizować i tak mam nadzieję, że będzie to realizowane przez następne lata.
Szanowni Państwo, tożsame odczytywanie racji stanu daje władzom państwowym silny mandat do zdecydowanego i skutecznego realizowania interesów polskiego państwa, które będą się decydować nie tylko na polach bitewnych, ale również w trakcie negocjacji. Rolą zebranych tutaj Państwa – naszych Ambasadorów – jest wykorzystanie powyższych atutów do podnoszenia pozycji międzynarodowej Polski, tak aby nasze oceny były nie tylko wysłuchiwane, ale również uwzględniane przez naszych partnerów w procesie decyzyjnym, zwłaszcza gdy dotyczy on naszego bezpośredniego bezpieczeństwa. Musimy być obecni przy stole, gdy decyduje się o sprawach odnoszących się do Europy Środkowej, Unii Europejskiej i Sojuszu Północnoatlantyckiego.
Szanowni Państwo, opisana przed chwilą sytuacja bezpieczeństwa w sposób oczywisty wpływa na listę priorytetów stojących przed polską polityką zagraniczną. Po pierwsze, chodzi o wsparcie dla europejskich aspiracji Ukrainy. To kolejny bardzo ważny element – to jest jak armaty. Dzisiaj, proszę Państwa, pokazanie tym ludziom, którzy tam walczą, że jeżeli nie chcecie ruskiego miru, a giniecie za to, że go nie chcecie; przelewacie za to krew, bo go nie chcecie; pokazaliście całemu światu, że go nie chcecie – nie ma tutaj, jak pokazuje ten czas i wcześniejszy miejsc pośrednich; jak pokazuje także przykład Białorusi.
Tu nie ma państw neutralnych w tej części Europy, tu się nie da zachować neutralności. Tu musisz być albo na Wschodzie, albo na Zachodzie. Jeżeli Ukraińcy przelewają krew za to, żeby być na Zachodzie; żeby być wśród państw i społeczeństw, dla których naczelną zasadą jest wolność i które cenią sobie zasady demokracji, i Ukraińcy chcą to realizować, to trzeba im pokazać, że te państwa Zachodu mają dla nich drzwi otwarte. I – oczywiście – jeżeli spełnią pewne warunki, to zostaną do tej wspólnoty przyjęci; że ta wspólnota się dla nich nie zamyka; że ta wspólnota nie widzi ich jako części ruskiego miru.
Dzisiaj przyznanie Ukrainie statusu kandydata do Unii Europejskiej ma w tym zakresie fundamentalne znaczenie.
Dlatego walczymy o to od samego początku; dlatego trzy dni po ataku Rosji na Ukrainę wystąpiliśmy z inicjatywą, z listem, o którego podpisanie prosiłem moje koleżanki i moich kolegów Prezydentów. Dziewięcioro z nich się na to zgodziło. Wspólnie wystosowaliśmy ten list do Przewodniczącej Komisji Europejskiej, aby w ekstraordynaryjnym trybie Ukrainie właśnie został nadany ten status państwa kandydującego. Żeby pokazać, że skoro chcą być po tej, a nie po tamtej stronie, to tak – ta strona na nich czeka i jest gotowa ich przyjąć, kiedy oni będą do tego gotowi.
Oczywiście oni wiedzą o tym doskonale, że muszą przejść ścieżkę i muszą zrealizować pewne wymagania. Nie oczekują przyjęcia do Unii Europejskiej w tym tygodniu. Ale oczekują tego, że ta Unia pokaże im, że te drzwi są otwarte. Walczymy o to, żeby im pokazała – i to w tym momencie, dosłownie w tych dniach, jest absolutnie jednym z naszych priorytetów.
Bo za dwa dni, 23 czerwca, rozpocznie się spotkanie Rady Europejskiej i mamy nadzieję, że ta decyzja ws. przyznania statusu kandydata Ukrainie zostanie tam podjęta. Ale bez względu na ostateczną decyzję Polska będzie wspierać zbliżenie Ukrainy do Unii Europejskiej, którego zwieńczeniem w przyszłości, mamy nadzieję, będzie pełne członkostwo.
Zadaniem dla Państwa jest przekonywanie tych spośród naszych partnerów, którzy wyrażają wątpliwości. Stawką jest nie tylko członkostwo Ukrainy. Chodzi bowiem przede wszystkim o jeszcze silniejsze zaszczepienie europejskich standardów, a także stabilności i dobrobytu na wschód od Polski, co bez wątpienia jest korzystne dla naszego kraju, bowiem odsuwa to właśnie, z czym absolutnie nie chcemy mieć do czynienia; odsuwa russkij mir . Im dalej russkij mir będzie od naszej granicy, tym dla nas lepiej, dla Polski bezpieczniej. Nie tylko dla tej, w której my żyjemy, ale – mam nadzieję – także dla tej, w której będą żyły następne pokolenia naszych dzieci i wnuków.
Jednocześnie nie możemy zapominać o pozostałych krajach aspirujących do członkostwa w Unii Europejskiej i w NATO. Polska nadal będzie pełnić rolę adwokata dla takich państw, jak Mołdawia. Mam nadzieję, że Mołdawia też w tej chwili uzyska status kandydata, bo wszyscy Państwo wiedzą, gdzie Mołdawia leży, jaka jest jej sytuacja. Wydaje się to wraz z Ukrainą niemalże automatyczne i logiczne, aby też ten status uzyskała. Ale także takich państw, jak Gruzja czy Macedonia Północna.
Polska może odgrywać rolę mediatora w rozwiązywaniu sporów między naszymi sojusznikami – i stara się tę rolę odgrywać. Choćby szukając możliwości zwolnienia znanej niektórym z Państwa blokady, jaką władze bułgarskie dzisiaj stawiają aspiracjom unijnym właśnie Macedonii Północnej. Są tam problemy, które trzeba rozwiązać. Staramy się aktywnie pomagać w rozwiązywaniu tych problemów. Szukamy rozwiązań, rozmawiamy z obydwoma stronami. Mam nadzieję, że w niedługim czasie takie rozwiązanie – także dzięki naszemu wsparciu – zostanie uzyskane.
Proszę Państwa, chciałbym zwrócić uwagę na to, że kolejnym wielkim wyzwaniem, w którego realizację będzie z całą pewnością włączona polska dyplomacja – i proszę, żeby się ona włączyła – jest szeroko pojęta odbudowa Ukrainy po ustaniu działań wojennych. Rosja zaczęła tę wojnę, jej wojska dokonują zniszczeń infrastruktury cywilnej i dlatego odbudowa Ukrainy powinna być w pierwszej kolejności finansowana ze środków rosyjskich – po prostu Rosja powinna zapłacić za to, co niszczy.
Uważamy i mówimy to otwarcie w przestrzeni międzynarodowej, że w pierwszej kolejności powinny być to te środki, które zostały przez społeczność międzynarodową w różnych miejscach po prostu zablokowane. To jest – jak się szacuje – kwota chyba ok. 750 mld dolarów, więc kwota niemała, która z pewnością w odbudowie Ukrainy znacząco by pomogła.
Ale miejmy świadomość, że pewnie te pieniądze nie wystarczą i że trzeba będzie szukać różnych możliwości tworzenia funduszy i poszukiwania środków na odbudowę Ukrainy. Chciałbym, żebyśmy byli w tym zakresie aktywni, i chciałbym, żebyśmy w tym procesie odbudowy Ukrainy wzięli udział – żeby wzięły w tym udział nasze firmy. Żebyśmy byli tymi, którzy nie tylko skorzystają w tym znaczeniu, że będzie praca dla polskich firm, zadania dla nich do wykonania. Ale także to, że nasi sąsiedzi z Ukrainy będą widzieli, że polskie ręce pomagają w odbudowywaniu Ukrainy.
To jest bardzo ważne dla budowania przyszłych więzi w naszej części Europy, dla budowania dobrosąsiedzkich relacji. Ta cała dramatyczna, trudna sytuacja stworzyła okazję do wielkiej zmiany w relacjach pomiędzy naszymi narodami w stosunku do tego, co było w tej relacji, zwłaszcza przez ostatnie dziesięciolecia, ale tak naprawdę – wiemy doskonale – śmiało można mówić, że pewnie i przez stulecia. Być może jest szansa na dokonanie w tej relacji zmiany, jakiej od stuleci nikt nie widział. Gdybyśmy tę szansę zaprzepaścili, byłby to z pewnością nasz wielki grzech wobec przyszłych pokoleń. Powinniśmy czynić wszystko, aby tę szansę wykorzystać, rysuje się ona bardzo wyraźnie.
Proszę Państwa, cóż jest naszym zadanie dzisiaj? Przede wszystkim przekonywanie nieprzekonanych, tych, którzy uważają, że nie wolno ruszać rosyjskich środków itd., itd. Wolno. Wolno, proszę Państwa. Tak samo jak żenujące jest, kiedy słyszę, że nie wolno poniżać Rosji, że trzeba pozwolić Rosji zachować twarz. Wiedzą Państwo, Rosja napadła i morduje. Przecież nikt nie napadał Rosji.
Opowieści propagandy rosyjskiej o zagrożeniu, jakie stwarza dla niej NATO w kontekście morderstw, których Rosja dopuszczała się w Londynie na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci, w kontekście napaści rosyjskich na Ukrainę, wcześniejszej napaści rosyjskiej na Gruzję, napaści tak naprawdę na Syrię, tego, co Rosjanie robili w Syrii. Proszę Państwa, to jest po prostu żenująca propaganda.
To Rosja jest odpowiedzialna za tę wojnę, to Rosja będzie odpowiedzialna, jeżeli dojdzie do klęski głodu spowodowanej brakiem dostaw płodów rolnych z Ukrainy do Afryki i do innych części świata, to Rosja jest odpowiedzialna za wszystkie nieszczęścia, które z wojny na Ukrainie wynikają.
Bo to ona ją zaczęła bez żadnego powodu – poza jednym oczywistym, czyli swymi imperialnymi mrzonkami, które władze rosyjskie próbują realizować jako politykę wielkoruską, mocarstwową.
Otóż trzeba jasno powiedzieć: taka polityka kosztuje. Tym kosztem musi po prostu być to, że Rosja za to zapłaci – za to, co zniszczy. I trzeba naszym sojusznikom, zwłaszcza tym, którzy marzą o powrocie do business as usual , bardzo twardo to powtarzać, choćby byli z tego niezadowoleni, choćby się krzywili i nie chcieli słuchać.
No jest, proszę Państwa, tak, że dyplomacja nie polega na tym, żebyśmy mówili innym to, co właśnie chcą usłyszeć.
Czasem jest tak, że trzeba powiedzieć to, co jest oczywistym także naszym interesem, a co oni niekoniecznie chcą usłyszeć. Ale dobrze byłoby, żeby usłyszeli wielokrotnie. Prosiłbym, żeby Państwo się nie obawiali tego powtarzać. Jeżeli będą jakieś skargi na to, że Państwo to powtarzają, to wierzcie mi, że będzie to Wam zapisywane do kategorii zasług tutaj, u Prezydenta Rzeczypospolitej.
Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć . Pobierz zdjęcie Proszę Państwa nie chodzi tylko o przedstawicieli władz, ale również chodzi o zachodnie społeczeństwa. Na szczęście w wielu przypadkach wyniki badań opinii publicznej pokazują przeważające zrozumienie dla tych racji wśród obywateli poszczególnych europejskich państw. Zwłaszcza w dobie kryzysu oczywistą sprawą jest – i trzeba to wykorzystać – że także zachodnie zamożne społeczeństwa nie chcą płacić, skoro może zapłacić ten, kto zniszczył. To jest oczywiste w regułach zachodnich.
Jeżeli ktoś spowodował szkodę, to powinien za nią zapłacić. Nie trzeba tutaj wiele tłumaczyć w mediach na zachodzie Europy, żeby ludzie, którzy tych mediów słuchają czy oglądają, zrozumieli, co Państwo chcą wyrazić.
To raczej oponenci mają problem z wytłumaczeniem, dlaczego Rosja ma nie zapłacić za to, co zniszczyła i zburzyła na Ukrainie. Dlaczego ma nie zapłacić za odbudowę tych bloków mieszkalnych, dlaczego ma nie zapłacić za odbudowę tych fabryk, mostów itd., itd.? Dlaczego ma nie zapłacić odszkodowań rodzinom, których najbliżsi zostali po prostu zabici, zwłaszcza jeżeli nie byli żołnierzami, nie zginęli w walkach, tylko zostali zamordowani? Dlaczego ma za to nie zapłacić? Dlaczego nikt ma nie ponieść za to odpowiedzialności?
Jest to naturalne dla wszystkich ludzi żyjących w państwach demokratycznych – zwłaszcza właśnie na zachodzie Europy – że ta odpowiedzialność powinna być. Więc jest to zadanie, które powinni Państwo realizować, bo ono nie jest bardzo trudne, choć może być nieprzyjemne w relacjach z naszymi partnerami na zachodzie Europy, zwłaszcza tymi, którzy – powtarzam – patrzą na Rosję wyłącznie przez pryzmat interesów.
Chciałbym, żeby wykorzystali Państwo właśnie tę zbieżność ocen, tak aby zachodnie społeczeństwa miały większą wiedzę na temat działań podejmowanych przez Polskę i na temat polskiego stanowiska, a także żeby wzbogacić zachodnią debatę na temat bezpieczeństwa Europy Środkowej i polityki względem Rosji o nasz punkt widzenia, czyli największego środkowoeuropejskiego państwa, sąsiadującego z Rosją i mającego długą tradycję prowadzenia polityki wschodniej.
Proszę Państwa, naszą historię w dużym bardzo uproszczeniu – historycy pewnie powiedzą, że to trochę prymitywne – można sprowadzić do dwóch elementów. Nasza historia, te ponad 1050 lat, to jest de facto – jakby tak ścisnąć i mocno się przyjrzeć – 1050 lat wojen z Niemcami i 500 lat wojen z Rosją. 500 lat wojen z Rosją! Powiedziałem to wczoraj w Rydze. 500 lat wojen z Rosją i cały czas tu jesteśmy; i Bałtowie, i my, i Białorusini, i Ukraińcy też. Więc ja jestem generalnie optymistą, tylko musimy po prostu robić swoje, nie wolno nam zapominać o tym, jakie są nasze zadania.
I proszę, by Państwo spokojnie i konsekwentnie naszym partnerom i społeczeństwom na zachodzie Europy to tłumaczyli, kiedy tylko macie okazję być w mediach. Proszę się przed tym nie uchylać. Akurat mamy w tej chwili czym się jako Polska szczycić i mamy o czym powiedzieć – co robimy jako państwo. Więc jeżeli mają Państwo zaproszenia w swoich krajach, gdzie reprezentujecie Polskę, z mediów lokalnych czy regionalnych, czy zwłaszcza mediów tych ogólnokrajowych, bardzo proszę, żeby Państwo z tych zaproszeń korzystali.
I proszę twardo mówić o tym, jaką realizujemy politykę i co powinno być, bo jest to bardzo ważne. Jest duże zrozumienie dla tego, proszę mi wierzyć – naprawdę duże zrozumienie. Dzisiaj jako Polska możemy o pewnych sprawach mówić zupełnie otwarcie i powinniśmy to robić. I bardzo proszę, by Państwo to czynili.
Ostatnią ważną kwestią dotycząca rosyjskiej agresji przeciw Ukrainie jest bezwzględne utrzymanie polityki sankcyjnej, również w okresie po zakończeniu działań wojennych.
Powiedziałbym nawet więcej – uważam, proszę Państwa, że sankcje powinny być utrzymane dotąd, dopóki Ukraina nie powie, że można je zdjąć; Ukraina, która została napadnięta. Jeżeli Ukraina powie: „Tak, można zdjąć sankcje, bo wraca normalność i uważamy, że już wystarczy”. Ukraina przecież też miała swoje interesy, i to bardzo poważne – to uważam, że wtedy wspólnota Zachodu powinna rzeczywiście myśleć poważnie o zdjęciu sankcji. A dopóki nie, to te sankcje trzeba zwiększać.
Przemawia za tym racjonalna, osadzona na twardych faktach ocena zagrożenia, jakie dla Europy i światowego porządku stanowi Rosja. Zdaję sobie sprawę, że wielu już teraz z niecierpliwością czeka na ustanie działań wojennych, żeby znów robić w Rosji interesy. Znamy również ich argumenty. Zresztą Państwo też pewnie słyszeli je wielokrotnie.
Dlatego trzeba naszej żmudnej pracy, żeby nie dopuścić do popełnienia przez Zachód starych błędów, ponieważ to nam przyjdzie w pierwszej kolejności za te błędy zapłacić wzrostem niepewności, wzrostem ryzyka, a w konsekwencji, proszę Państwa, oby tylko obniżeniem bezpieczeństwa. Bo wiecie o tym, że zagrożenie prawdziwe jest dalece bardziej poważne.
Na szczęście mamy silnych sojuszników podzielających nasze oceny. Dlatego ważnym priorytetem polskiej polityki zagranicznej pozostaje umacnianie więzi transatlantyckich.
Trwająca wojna pokazała znaczenie tych relacji dla bezpieczeństwa Starego Kontynentu, a także dla Polski i – szerzej – dla całej wschodniej flanki NATO. Amerykańskie przywództwo, wyrażające się w obecności żołnierzy armii Stanów Zjednoczonych w Europie, pozostaje niezmiennie jednym z głównych filarów polskiej architektury bezpieczeństwa obok własnej silnej armii.
Z łącznej liczby ok. 100 tys. amerykańskich żołnierzy, którzy są w tej chwili w Europie, ponad 10 tys. jest u nas. Więc jest to w tym momencie już bardzo konkretna siła armii Stanów Zjednoczonych, która jest dzisiaj na naszej ziemi i – co tu wiele kryć – jest gwarancją bezpieczeństwa. Tego przysłowiowego art. 5, o którym kilka tygodni temu tutaj, na dziedzińcu Zamku Królewskiego w Warszawie, mówił Pan Prezydent Joe Biden.
Szanowni Państwo, argumenty zwolenników na rzecz większej autonomii strategicznej Europy przegrywają w zderzeniu z twardą rzeczywistością rosyjskiej agresji. Pomysłowi nie pomagają również wahania po stronie naszych zachodnioeuropejskich partnerów odnośnie do wojskowej pomocy dla Ukrainy, a także przedwcześnie wyrażana gotowość do rozmów z Moskwą, gdy takiej woli nie ujawniają władze w Kijowie.
Proszę Państwa, powiedziałem dzisiaj w mediach, w telewizji łotewskiej, pytany o moją krytykę rozmów prowadzonych tutaj przez liderów europejskich, z Władimirem Putinem: nie chodzi o to, żeby nie rozmawiać z Władimirem Putinem, nie chodzi o to, żeby w ogóle nie rozmawiać z Władimirem Putinem, ale chodzi o to, żeby to Władimir Putin chciał rozmawiać. A nie żeby europejscy liderzy prosili agresora o rozmowę.
Otóż trzeba tak dokręcić śrubę, tak pomóc Ukrainie i taką politykę sankcji wprowadzić, żeby to Władimir Putin prosił liderów o rozmowę. I wtedy można z nim rozmawiać – kiedy to on będzie prosił o to i szukał możliwości znalezienia jakichś warunków do zakończenia wojny, bo wtedy będzie można mu te warunki podyktować. A dopóki tego nie będzie, to każdy, kto do niego dzwoni, jest po prostu proszącym.
No nie jest to z całą pewnością strategia prowadząca do sukcesu, którym byłoby przywrócenie prymatu prawa międzynarodowego gwałconego codziennie przez Rosję i przez Władimira Putina jako tego, który nią steruje. Dla mnie jest to sprawa oczywista. Być może, że niektórzy przedstawiciele sfer dyplomatycznych inaczej to widzą.
Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć . Pobierz zdjęcie
Proszę Państwa, obiektywne dane wskazują, że to Stany Zjednoczone, Polska, Wielka Brytania i kraje naszego regionu, państwa bałtyckie w największym stopniu wzięły na siebie obciążenia związane z pomocą dla walczącej Ukrainy. Planując zacieśnianie sojuszy wzmacniających nasze bezpieczeństwo, nie możemy abstrahować od tych faktów. Wprost przeciwnie – przekonując do swoich racji partnerów mających inne priorytety niż my, musimy w dalszym ciągu konsekwentnie rozwijać bliską współpracę z krajami regionu, z którymi łączy nas podobne spojrzenie na kwestie bezpieczeństwa, często wspólna historia i wynikające stąd również cele i wyzwania.
W praktyce oznacza to zacieśnianie relacji politycznych, gospodarczych i w obszarze bezpieczeństwa z krajami tworzącymi inicjatywę Trójmorza oraz Bukaresztańską Dziewiątkę. Naszym wspólnym celem, który znalazł potwierdzenie w dokumencie podpisanym na ostatnim szczycie Bukaresztańskiej Dziewiątki, jest trwałe i znaczące wzmocnienie potencjału wschodniej flanki NATO.
Szanowni Państwo, kwestie twardego bezpieczeństwa w sposób oczywisty zdominowały listę priorytetów polskiej polityki zagranicznej. Niemniej na koniec chciałbym wspomnieć o jeszcze jednym wyzwaniu. Chodzi o zagrażający światu wybuch wspomnianego przeze mnie poważnego kryzysu żywnościowego. Według szacunków Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa, czyli FAO, w tym roku głód może dotknąć ponad 320 mln ludzi z najbiedniejszych regionów globu. Jak łatwo przewidzieć taka sytuacja będzie mieć negatywne konsekwencje dla sytuacji społecznej i politycznej w tych państwach, grożąc absolutną destabilizacją w przestrzeni być może całych kontynentów.
Jakkolwiek bogata Północ, której Polska jest częścią w jakimś sensie szczęśliwie, w najgorszym razie będzie musiała radzić sobie z gwałtownym wzrostem cen żywności. Zwłaszcza my. Przypomnę, że dzięki naszym rolnikom mamy bezpieczeństwo żywnościowe, i to od lat. Jesteśmy eksporterem żywności. Można więc jasno powiedzieć, patrząc także za okno i na to, jakie są w tym roku warunki pogodowe, że prawdopodobnie żadnego kryzysu żywnościowego w Polsce nie będzie. Ale nie ma wątpliwości, że ceny żywności będą rosły. Będą rosły także przez to, co będzie działo się na rynkach światowych.
Klęska głodu zatem nam nie grozi. Ale nie znaczy to, że możemy pozostać obojętni wobec zbliżającego się gdzie indziej kataklizmu.
Dlatego chciałbym, aby Polska wzięła aktywny udział w szukaniu, a następnie wdrażaniu rozwiązań pozwalających ustabilizować sytuację związaną z bezpieczeństwem żywnościowym na świecie. Jako kraj solidarności musimy podjąć się tego wyzwania. Proszę, by Państwo w tym aspekcie też działali. Problem jest rzeczywiście bardzo poważny.
Bo rozmawiałem na ten temat z Sekretarzem Generalnym Organizacji Narodów Zjednoczonych, Panem Guterres em, nie tak dawno rozmawiałem na ten temat z władzami Egiptu – i rzeczywiście wygląda to bardzo źle. Musimy szukać różnego rodzaju rozwiązań. Te rozwiązania na pewno nie będą tanie – zarówno jeżeli uda się uzyskać dostęp do portu w Odessie, z całą pewnością ten transport nie będzie tani, biorąc pod uwagę uwarunkowania armatorów itd., itd. Z całą pewnością nie potani tego także choćby transport zboża do Polski i przez Polskę do naszych portów czy do Kłajpedy, czy do portów w Niemczech.
Są to bardzo poważne wyzwania, ale musimy je zrealizować za wszelką cenę i szukać tutaj rozwiązań, bo sytuacja jest rzeczywiście bardzo poważna. Zwłaszcza Zachód zdaje sobie sprawę, jakie będą konsekwencje głodu w Afryce, także w Afryce Północnej, i co to będzie oznaczało także dla kwestii, którą nazywamy presją migracyjną. Nikt co do tego nie ma wątpliwości. nie wspomnę już o terroryzmie i innych dramatycznych zjawiskach.
Szanowne Panie i Szanowni Panowie Ambasadorzy!
Jak więc słychać, nie jest to czas dla pasywnych dyplomatów. Wszyscy reprezentujemy kraj w stanie długoterminowego zagrożenia agresją. Nie pozwólcie Państwo, aby w krajach, w których reprezentujecie Polskę, tego nie wiedziano i żeby to bagatelizowano.
Otwierajcie wszystkie drzwi, przekonujcie elity, pukajcie, przyjmujcie zaproszenia z media, rozmawiajcie przy każdej okazji, udzielajcie wywiadów, nie ustawajcie w pracy – bądźcie po prostu aktywni. Ogromnie o to proszę.
Rozmawiajcie ze swoimi kolegami ambasadorami innych krajów, wykorzystujcie do tego wszelkie okazje, jakie są, żeby przedstawiać nasze sukcesy, żeby przedstawiać nasze działania i żeby przedstawiać nasze racje. Żeby mówić o tej sytuacji taką, jaka ona jest; taką, jaką znacie; żeby przedstawiać nasz punkt widzenia. Nasz, czyli nie tylko Polski – nasz punkt widzenia, czyli krajów, które były kiedyś za żelazną kurtyną; ludzi, którzy za żelazną kurtyną się urodzili; ludzi, którzy – niestety – posmakowali w swoim życiu ruskiego miru; ludzi, którzy w związku z tym wiedzą, co to oznacza, i którzy wiedzą, o co tak naprawdę walczą dzisiaj Ukraińcy. Że to nie jest zabawa i tu nie ma miejsca dla żadnego business as usual . Bo to są poważne sprawy, które potem ciągną się przez pokolenia.
Jestem gotowy, szanowni Państwo, przyjechać wszędzie tam, gdzie moja obecność może uczynić różnicę. Więc jeżeli będą Państwo uważali, że moja obecność gdzieś i moje spotkania – czy to z Prezydentami, czy z innymi przedstawicielami władz w krajach, w których reprezentujecie Polskę – mogą uczynić różnicę, poinformujcie nas o tym, moich współpracowników z Panem Ministrem Jakubem Kumochem na czele, odpowiedzialnym za sprawy międzynarodowe w Kancelarii Prezydenta, czy mnie osobiście w czasie różnego rodzaju okazji do spotkań, czy też w razie czego proszę wysłać do mnie list, jeżeli trzeba, do rąk własnych, jeżeli uważacie, że trzeba do rąk własnych – proszę, żebyście się nie wahali i czynili to. Listy od ambasadorów do mnie dochodzą, zapewniam Państwa o tym. I czytam je – też Państwa o tym zapewniam. Są to dla mnie sprawy ogromnie ważne.
Mamy też szansę na to, żeby zbudować nasz potencjał polityczny na arenie międzynarodowej. Bardzo trudną szansę, ale uważam, że również nie można jej pominąć. Powinniśmy się starać ze wszech miar ją wykorzystać. Jestem przekonany, że do końca mojej prezydentury będę w ciągłej podróży, tak jak to się właściwie teraz dzieje. I o ile będzie tego wymagało bezpieczeństwo kraju, będę to robił po prostu nieustannie. To samo zresztą robi Premier, to samo robi Pan Minister Spraw Zagranicznych. Pamiętajcie Państwo zawsze, że od naszej i Waszej aktywności – a daj Boże, hiperaktywności – zależy bardziej niż kiedykolwiek los naszego kraju. Tak to chyba dzisiaj rzeczywiście jest i bardzo wyraźnie to widać.
Szanowni Państwo, na koniec chciałbym podziękować za Waszą dotychczasową służbę dla Rzeczypospolitej i pracę każdego dnia. Chciałbym podziękować za wszystkie wysiłki, które Państwo czynią po to, żeby budować dobre imię Polski w krajach, w których nas reprezentujecie; za wszystkie wysiłki, które czynicie. Dziękuję za to z całego serca.
Zapewniam, że zarówno ja, jak i moi współpracownicy na czele ze wspomnianym Panem Ministrem Jakubem Kumochem, który kieruje pracami Biura Polityki Międzynarodowej Kancelarii Prezydenta, pozostajemy otwarci na wszelkie formy współpracy z Państwem. Mam nadzieję, że z wieloma spośród Państwa będę miał jeszcze możliwość bliżej współpracować u Państwa – na miejscu, tam, gdzie reprezentujecie Rzeczpospolitą – przy okazji planowanych i tych jeszcze nieplanowanych wizyt.
Życzę Państwu powodzenia w pełnieniu tych zaszczytnych funkcji ambasadorów Rzeczypospolitej Polskiej. I życzę Państwu po prostu sukcesów, a także osobistej satysfakcji z dobrze wykonanej służby dla Polski.
Dziękuję bardzo.