Speech during the ceremony of awarding the Order of the White Eagle
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda addressed a ceremony on Poland's Constitution Day, May 3, 2024, awarding the Order of the White Eagle to distinguished honorees including a professor of Polish linguistics.
- Main themes
- Order of the White Eagle, Polish sovereignty and freedom, May 3rd Constitution anniversary, national identity, Polish language and linguistics, academic and cultural contributions, World War II resistance, civil dissent under communism, building the Republic, Polish history and statehood
- Duration
- ~15 min
- Words
- 1,809
- Sentences
- 83
- Readability
- 37
- Grade
- 13.4
- Syntax
- 3.07
- Vocabulary
- 2.31
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other83 sentences in 33 paragraphs
Esteemed Honorees – Ladies and Knights of the Order of the White Eagle,
Honorable Prime Minister,
Esteemed Ministers,
Esteemed Representatives of Parliament – both houses of our parliament and the European Parliament,
Esteemed Presidents,
Honorable Chairman,
Esteemed Generals,
All Distinguished Representatives of state authorities and public administration,
All Esteemed Professors,
Representatives of the world of science and culture,
All Distinguished Guests,
Ladies and Gentlemen, especially the closest ones to the heroes of our today's ceremony!
I would like to thank everyone for coming. In particular, I want to express my immense joy, satisfaction, and emphasize that it is a great honor for me to present to Maestro and Professor these Orders of the White Eagle, the highest and oldest Polish decorations, on this great national holiday – the 233rd anniversary of the May Constitution.
As I always emphasize – the Order of the White Eagle signifies a free Poland. Whenever this order – since it was established – has been awarded, it has always been awarded in a free Poland.
It so happened throughout the centuries of history – for we count this order in centuries – that when Poland was not fully free or was not sovereign at all, it happened that this order was not awarded. The partitioners, various occupiers distanced themselves from this order. They did not usurp the right to award it.
It is, therefore, an order of a free, sovereign, independent Republic – restored in this Republic, which, as fully free, sovereign, and independent, has been our lot since 1989, since we freed ourselves from behind the Iron Curtain, since we emerged from the Soviet sphere of influence.
Therefore, this day of the Constitution of May 3 is an extremely important moment; a constitution that is our pride in terms of governance, history, but also simply statehood – as a symbol of freedom, as a symbol of building the Republic in the best sense of the word. A modern Republic, a strong Republic, for that was indeed the idea of the creators of the constitution. They were not soldiers; they were not warriors of the Republic with weapons in hand. They were experts, specialists, scientists, they were – we would say today – political scientists, politicians, lawyers. They were also, to some extent, people of Polish culture.
That is why I am immensely pleased to present this decoration to you, who among us – contemporaries – are undoubtedly builders of the Republic in the best sense of the word.
If Maestro allows, I will start with Professor – as a Lady. Professor. As a 15- or 16-year-old girl, a scout, you stood up to fight for our homeland's freedom. During World War II, in 1943-1944, as a scout, a soldier of the Gray Ranks, as a teenage girl, not fearing for your life, you did what you believed was right as a nearly adult woman – you fought for the recovery of freedom, independence for our homeland. For the recovery of our homeland on the political map of the world.
In this Poland that came, you accepted it as it was, trying to do the best in it. You dedicated yourself from the very beginning to education. You dedicated yourself to language. You dedicated yourself to Polish culture. But you never forgot about striving for freedom, justice, sovereignty, and what it means to have a free, independent, sovereign homeland.
That is why in 1976 you were one of the signatories of the "Memorial 101," protesting against changes to the constitution and de facto subjecting Poland to the rule of the Soviet Union. That is why you collaborated with the Workers' Defense Committee. That is why you supported your students – and defended them – who fought for a sovereign, independent Poland. That is why you were later interned. You did all this for the Republic alongside your daily, arduous scientific work, alongside creating – in the most positive sense of the word.
At the University of Warsaw, with which you have been associated since the beginning – one could say – of your adulthood, after graduating here in Warsaw; with Warsaw's Polish studies, of which you were, after all, a long-time dean; with Polish linguistics, of which you can absolutely – one can boldly say – are one of the creators; with Cyprian Kamil Norwid, whose dictionary workshop you created for the benefit of all specialists in Norwid's work not only in our country but also for those who operate beyond our borders. It was under your leadership and auspices that the "Dictionary of the Language of Cyprian Norwid" was created in this workshop, which ultimately also became an electronic, digital dictionary. Thus, also constantly keeping up with modernity.
But alongside this, you have dealt with the Polish language as such throughout your scientific life, with what happens to this language – the ethics of this language. Or finally, the issue of the relationship between language and value, and values. An extraordinary task, I would say pioneering, in a field that, one could say, in our country emerged from your hands – in axiological linguistics, that is, in the linguistics of values. A great work that you also carried out within your activities in the Council for the Polish Language and the Polish Academy of Sciences, in the Team for the Ethics of Words. You are, by the way, a member of both the Polish Academy of Arts and Sciences and the Linguistics Committee of the Polish Academy of Sciences, as well as many other associations and organizations related to linguistics and the Polish language.
Dealing with this language from an extremely important perspective, especially in today's times, when – as we often say – this language is being destroyed in so many areas, when in many aspects it is being distorted, misrepresented… So, the issue of values, the issue of ethics, the issue of expressing truth in language, which is today so extraordinarily important and – which you can express so excellently – what this language is shaped by: on the one hand, by man, but on the other hand also shaping man. For after all, language also shapes: it shapes attitudes, it shapes mentality, it shapes culture, and ultimately builds societies and nations.
Thank you for everything you have done for Poland, for Polish science, for us as a society over all these years – in this field that is so extraordinarily important for everyday life and so extraordinarily practical. Thank you for the generations of Polish philologists that you have raised. Not only those who teach today in hundreds, thousands of schools across Poland but also those who work scientifically at the University of Warsaw, at other Polish universities, at other universities around the world. For you are also a visiting professor at a whole range of foreign universities, thus bringing fame to Poland and Polish science beyond the borders of the Republic.
On behalf of the Republic, on behalf of the entire Polish nation, I thank you from the bottom of my heart, Professor. And I thank you for accepting this symbolic token of gratitude emphasizing the uniqueness of your achievements for Poland, which is the Order of the White Eagle. Thank you from the bottom of my heart.
Maestro. I must confess something quite personal, unofficial. You are the most memorable figure from my childhood in the world of Polish music. I do not remember anyone as well as you, Jerzy Maksymiuk. Thanks to your extraordinarily distinctive character – on the one hand, but also due to something that is characteristic of the way of acting and creating of a master: extraordinary energy, extraordinary heart put into the musical work you realize. This is the trait that so many people around the world admire and which marks your uniqueness as a creator. I say "around the world" because this promotion of Polish music, the Polish musical world by you around the world is absolutely a great merit of yours for the Republic.
You are undoubtedly one of the most famous and recognizable Polish musicians, Polish creators, Polish artists in the world of classical music, but also contemporary music that has so many lovers and devoted supporters around the world. You have created, after all, throughout your artistic career, extremely important elements that today – one can boldly say – characterize the world of contemporary Polish music.
Among the most widely known, one must certainly point to the "Warsaw Autumn" Festival, known to almost everyone in Poland, of which you are a co-founder. The Polish Society of Contemporary Music, of which you are also a co-founder. But above all, your uniqueness as a person who has found absolutely extraordinary talents within yourself and realized them in an admirable way, with great benefit for the Republic and for the world.
It should be noted – ladies and gentlemen – that Maestro, as a young man, obtained three diplomas, completing his music studies: in piano, composition, and conducting. And everywhere – one can boldly say – in each of these fields of music, he has excelled in an outstanding, absolutely extraordinary way. At the age of 25, in the National Piano Competition named after Ignacy Jan Paderewski in Bydgoszcz, you won first place. It may have seemed then that you would simply become a great Polish pianist. Meanwhile, in 1972, you founded the Polish Chamber Orchestra, which in a very short time became – as many experts and critics said at the time – one of the best orchestras not only in Poland but in the world.
That is probably why soon offers poured in from the most distinguished truly world orchestras – starting from the BBC Scottish Symphony Orchestra, through the London Philharmonic Orchestra, which Maestro conducted, through the London Symphony Orchestra, which Maestro conducted, through the Tokyo Metropolitan Orchestra, through many other well-known world symphonic orchestras with which Maestro worked, setting the tone with his baton, teaching them his interpretation of music. Extraordinary, recognizable, absolutely individual, special, so highly appreciated around the world.
And at the same time, composition – over a hundred compositions of film music. And at the same time, so many forms of various musical activities that Maestro has pursued throughout his creative period. For not so long ago, Maestro wrote the anthem for the 19th Lublin Mechanized Brigade, for which I thank you from the bottom of my heart – as the commander of the armed forces.
Maestro, I am honored that I can award a person who so promotes Poland, our music, our artistic world – a great Polish artist – with this highest Polish decoration today, on behalf of the Republic of Poland and all our society, thanking you for your great contribution to the development of Polish music, Polish culture, which you continue to bring. Thank you from the bottom of my heart.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Czcigodni Odznaczeni – Damo i Kawalerze Orderu Orła Białego,
Wielce Szanowny Panie Premierze,
Szanowni Panie i Panowie Ministrowie,
Szanowni Państwo Przedstawiciele Parlamentu – obu izb naszego parlamentu i Parlamentu Europejskiego,
Wielce Szanowni Panie i Panowie Prezesi,
Szanowny Panie Przewodniczący,
Wielce Szanowni Panowie Generałowie,
Wszyscy Przybyli Przedstawiciele władz państwowych i administracji publicznej,
Wszyscy Wielce Szanowni Panie i Panowie Profesorowie,
Przedstawiciele świata nauki, kultury,
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście,
Szanowni Państwo, w szczególności najbliżsi bohaterów naszej dzisiejszej uroczystości!
Bardzo dziękuję Wszystkim za przybycie. W szczególności chcę wyrazić ogromną radość, satysfakcję i podkreślić, że jest to dla mnie wielki zaszczyt, że w to wielkie narodowe święto – 233. rocznicę konstytucji majowej – mogę wręczyć Maestro i Pani Profesor te Ordery Orła Białego, najwyższe i najstarsze polskie odznaczenia.
Co zawsze podkreślam – Order Orła Białego znamionuje wolną Polskę. Wtedy, kiedy ten order – odkąd został ustanowiony – był wręczany, był on zawsze wręczany w wolnej Polsce.
Tak się składało na przestrzeni stuleci historii – bo liczymy ten order na stulecia – że wtedy, kiedy Polska nie była czy to w pełni wolna, czy w ogóle nie była suwerenna, działo się tak, że tego orderu nie wręczano. Zaborcy, różnego rodzaju okupanci odchodzili od tego orderu. Nie uzurpowali sobie prawa do tego, by go wręczać.
Jest to w istocie zatem order wolnej, suwerennej, niepodległej Rzeczypospolitej – przywrócony w tej Rzeczypospolitej, która jako na powrót w pełni wolna, suwerenna i niepodległa jest dzisiaj naszym udziałem od 1989 roku, odkąd wyzwoliliśmy się zza żelaznej kurtyny, odkąd wyszliśmy z sowieckiej strefy wpływów.
Dlatego jest niezwykle ważnym momentem ten właśnie dzień Konstytucji 3 maja; konstytucji, która jest naszą dumą ustrojową, historyczną, ale także po prostu państwową – jako symbol wolności, jako symbol budowania Rzeczypospolitej w tym najlepszym tego słowa znaczeniu. Rzeczypospolitej nowoczesnej, Rzeczypospolitej silnej, bo przecież taka była idea twórców konstytucji. Nie byli oni żołnierzami, nie byli oni wojownikami Rzeczypospolitej z bronią w ręku. Byli oni ekspertami, byli specjalistami, byli naukowcami, byli – powiedzielibyśmy dzisiaj – politologami, politykami, prawnikami. Byli też w jakiejś części ludźmi polskiej kultury.
Dlatego cieszę się ogromnie, że to odznaczenie mogę dzisiaj wręczyć Państwu, którzy wśród nas – współczesnych – z całą pewnością jesteście budowniczymi Rzeczypospolitej w tym najlepszym tego słowa znaczeniu.
Jeżeli Maestro pozwoli, rozpocznę od Pani Profesor – jako Damy. Pani Profesor. Jako 15–letnia, 16–letnia dziewczyna, harcerka stanęła Pani Profesor do walki o odzyskanie przez naszą ojczyznę wolności. W czasie II wojny światowej, w latach 1943–1944, będąc harcerką, żołnierką Szarych Szeregów, jako nastoletnia dziewczyna, nie bojąc się utraty życia, robiła Pani to, co uważała Pani za słuszne już jako kobieta prawie dorosła – czyli walczyła Pani o odzyskanie wolności, niepodległości przez naszą ojczyznę. O odzyskanie po prostu ojczyzny na mapie politycznej świata.
W tej Polsce, która przyszła, przyjęła ją Pani taką, jaka była, starając się czynić w niej to, co najlepsze. Poświęciła się Pani od samego początku nauce. Poświęciła się Pani językowi. Poświęciła się Pani polskiej kulturze. Ale o dążeniu do wolności, o sprawiedliwości, o suwerenności i o tym, co to znaczy wolna, niepodległa, suwerenna ojczyzna, nie zapomniała Pani nigdy.
To dlatego w 1976 roku była Pani jedną z sygnatariuszek „Memoriału 101”, protestując przeciwko zmianom konstytucji i de facto poddaniu ustrojowemu Polski pod władztwo Związku Sowieckiego. To dlatego współpracowała Pani z Komitetem Obrony Robotników. To dlatego wspierała Pani swoich studentów – i broniła ich – którzy walczyli o suwerenną, niepodległą Polskę. To dlatego została Pani potem internowana. Wszystko to czyniła Pani dla Rzeczypospolitej obok swojej codziennej, żmudnej pracy naukowej, obok tworzenia – w tym najbardziej pozytywnym tego słowa znaczeniu.
Na Uniwersytecie Warszawskim, z którym związała się Pani od początku – można powiedzieć – swojej dorosłości, po maturze tutaj, w Warszawie; z warszawską polonistyką, której w końcu była Pani wieloletnim dziekanem; z polskim językoznawstwem, którego absolutnie – śmiało można powiedzieć – jest Pani Profesor jednym z twórców; z Cyprianem Kamilem Norwidem, którego pracownię słownika, języka stworzyła Pani ku pożytkowi wszystkich specjalistów z zakresu twórczości Norwida nie tylko w naszym kraju, ale także tych, którzy działają poza granicami. To właśnie pod Pani kierownictwem i pod Pani auspicjami powstał w tej pracowni „Słownik języka Cypriana Norwida”, który w końcu stał się także i słownikiem elektronicznym, cyfrowym. A więc także i cały czas podążając za nowoczesnością.
Ale obok tego zajmowała się Pani Profesor przez właściwie całe swoje życie naukowe także i polskim językiem jako takim, tym, co dzieje się z tym językiem – etyką tego języka. Czy wreszcie kwestią relacji pomiędzy językiem a wartością, a wartościami. Zadanie niezwykłe, powiedziałbym pionierskie, w dziedzinie, która właściwie, można powiedzieć, w naszym kraju wyszła spod ręki Pani Profesor – w aksjolingwistyce, czyli właśnie lingwistyce wartości. Wielkie dzieło, które realizowała Pani także i w ramach swojej działalności i w Radzie Języka Polskiego, i w Polskiej Akademii Nauk, w Zespole Etyki Słowa. Jest Pani Profesor zresztą członkiem zarówno Polskiej Akademii Umiejętności, jak i Komitetu Językoznawstwa PAN, jak i wielu innych stowarzyszeń i organizacji, które są związane z lingwistyką i polskim językiem.
Zajmując się tym językiem od strony niezwykle ważnej, zwłaszcza w dzisiejszych czasach, kiedy – jak często mówimy – ten język na tylu polach jest niszczony, kiedy w wielu aspektach jest wypaczany, przeinaczany… A więc właśnie kwestia wartości, kwestia etyki, kwestia wyrażania prawdy w języku, tego, co dzisiaj tak niezwykle istotne i – co znakomicie Pani Profesor potrafi wyrażać – czym ten język jest kształtowany: z jednej strony, przez człowieka, ale z drugiej strony także i kształtujący człowieka. Bo przecież język także kształtuje: kształtuje postawy, kształtuje mentalność, kształtuje kulturę, a w efekcie buduje społeczeństwa i narody.
Dziękuję za to wszystko, co przez te wszystkie lata Pani Profesor czyniła dla Polski, dla polskiej nauki, dla nas jako społeczeństwa – w tej dziedzinie tak niezwykle ważnej dla codziennego życia i tak niezwykle użytkowej. Dziękuję za pokolenia polskich polonistów, które Pani Profesor wychowała. Nie tylko tych, którzy uczą dzisiaj w setkach, w tysiącach szkół w całej Polsce, ale także i tych, którzy pracują naukowo na Uniwersytecie Warszawskim, na innych polskich uczelniach, na innych światowych uczelniach. Bo jest Pani Profesor także i profesorem wizytującym – visiting professor – na całym szeregu uczelni zagranicznych, rozsławiając tym samym Polskę i polską naukę również i poza granicami Rzeczypospolitej.
W imieniu Rzeczypospolitej, w imieniu całego polskiego narodu z całego serca Pani Profesor dziękuję. I dziękuję za przyjęcie tego symbolicznego podziękowania podkreślającego tę niezwykłość Pani dokonań dla Polski, jakim jest Order Orła Białego. Dziękuję z całego serca.
Maestro. Muszę przyznać się do czegoś tak zupełnie prywatnie, pozaurzędowo. Jest Pan najbardziej zapamiętaną przeze mnie z czasów mojego dzieciństwa postacią w świecie polskiej muzyki. Nikogo tak dobrze nie pamiętam jak właśnie Pana Jerzego Maksymiuka. Dzięki niezwykle charakterystycznej postaci – z jednej strony, ale dzięki czemuś, co jest charakterystyczne dla sposobu działania i tworzenia mistrza: niezwykłej energii, niezwykłego serca wkładanego w dzieło muzyczne, które realizuje. To jest ta cecha, którą zachwyca się tak bardzo wielu ludzi na całym świecie i która znamionuje Pana niezwykłość jako twórcy. Mówię „na całym świecie”, bo to rozsławianie polskiej muzyki, polskiego świata muzycznego przez Pana właśnie na całym świecie jest absolutnie wielką Pana zasługą dla Rzeczypospolitej.
Jest Pan w niekwestionowany sposób jednym z najbardziej znanych i najbardziej rozpoznawalnych polskich muzyków, polskich twórców, polskich artystów w świecie muzyki poważnej, ale zarazem muzyki współczesnej mającej na całym świecie tak wielu miłośników, zaprzysięgłych zwolenników. Stworzył Pan zresztą w okresie całej swojej pracy artystycznej niezwykle ważne elementy, które dzisiaj – śmiało można powiedzieć – znamionują świat polskiej muzyki współczesnej.
Z tych najbardziej powszechnie znanych z całą pewnością trzeba wskazać Festiwal „Warszawska Jesień”, znany chyba każdemu w Polsce, którego jest Pan współtwórcą. Polskie Towarzystwo Muzyki Współczesnej, którego również jest Pan współtwórcą. Ale przede wszystkim Pana niezwykłość jako człowieka, który odnalazł w sobie absolutnie nadzwyczajne talenty i zrealizował je w sposób godny podziwu, z wielkim pożytkiem dla Rzeczypospolitej i dla świata.
Trzeba – proszę Państwa – wiedzieć o tym, że Maestro jako młody człowiek uzyskał trzy dyplomy, kończąc swoje studia muzyczne: z pianistyki, z kompozycji i z dyrygentury. I wszędzie – można śmiało powiedzieć – w każdej z tych dziedzin uprawiania muzyki sprawdził się w sposób znakomity, absolutnie ponadprzeciętny. Mając 25 lat, w Ogólnopolskim Konkursie Pianistycznym im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy zdobył Pan pierwsze miejsce. Może wydawało się wtedy, że będzie Pan wielkim polskim pianistą po prostu. Tymczasem w 1972 roku założył Pan Polską Orkiestrę Kameralną, która w bardzo krótkim czasie stała się – jak wielu wówczas znawców, krytyków mówiło – jedną z najlepszych orkiestr nie w Polsce, ale na świecie.
Toteż dlatego zapewne wkrótce posypały się propozycje od najbardziej znamienitych rzeczywiście światowych orkiestr – poczynając od Szkockiej Orkiestry Symfonicznej BBC, poprzez Filharmoników Londyńskich, którymi Maestro dyrygował, poprzez Symfoników Londyńskich, którymi Maestro dyrygował, poprzez Orkiestrę Metropolitalną Tokio, poprzez wiele innych, znanych powszechnie światowych orkiestr symfonicznych, z którymi Maestro pracował, nadając ton swoją batutą, ucząc ich swojej interpretacji muzyki. Nadzwyczajnej, rozpoznawalnej, absolutnie indywidualnej, szczególnej, tak bardzo docenianej na całym świecie.
A jednocześnie kompozycja – ponad sto kompozycji muzyki filmowej. A jednocześnie tak wiele form różnej działalności muzycznej, które Maestro przez cały okres swojej twórczości uprawia. Bo przecież nie tak dawno napisał Maestro hymn dla 19 Lubelskiej Brygady Zmechanizowanej, za co z całego serca – jako zwierzchnik sił zbrojnych – dziękuję.
Maestro, jestem zaszczycony, że człowieka, który tak rozsławia Polskę, naszą muzykę, nasz świat artystyczny – wielkiego polskiego artystę – mogę dzisiaj odznaczyć tym najwyższym polskim odznaczeniem, w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej i całego naszego społeczeństwa, narodu dziękując za wielki wkład w rozwój polskiej muzyki, polskiej kultury, który Maestro cały czas wnosi. Z całego serca dziękuję.