7. Speech at the Atlantic Council Energy and Economy Summit
Recep Tayyip Erdoğan · President of Turkey
- Context
- Erdoğan addressed the 7th Atlantic Council Energy and Economy Summit in Istanbul on November 19, 2015, speaking on energy, terrorism, and the refugee crisis.
- Main themes
- Energy and economy summit, fight against terrorism, Syrian refugee crisis, Turkey's burden of migration, Paris attacks, G-20 Antalya Summit, global security concerns, Islam and terrorism disassociation, international community responsibility, Turkey-US relations
- Duration
- ~33 min
- Words
- 3,933
- Sentences
- 247
- Readability
- 49
- Grade
- 10.3
- Syntax
- 2.71
- Vocabulary
- 2.19
Translated from Turkish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other247 sentences in 69 paragraphs
President of Croatia, Ms. Grabar Kitarović,
Prime Minister of Albania, Mr. Edi Rama,
Esteemed ministers,
Valued participants, dear guests;
I greet you with love and respect. Welcome to Turkey and our Istanbul.
I would like to particularly emphasize my pleasure in participating in the 7th Energy and Economy Summit organized by the Atlantic Council here in Istanbul this year and being together with you.
I also find it significant that this gathering is taking place immediately after the G-20 Antalya Summit. On this occasion, I would like to thank the Atlantic Council, its Istanbul Office, and everyone who contributed to the organization of this meeting.
Since 2010, the Atlantic Council Energy and Economy Summit held in Istanbul has been an important platform that provides an opportunity to address developments in these areas. I believe that the panels to be held under the headings of energy and economy throughout the summit will lead to enlightening and broad evaluations.
I believe that such platforms also provide serious contributions to our official relations with the United States.
Dear guests;
We are in a sensitive period where the whole world is going through historical trials from different perspectives. Economic stagnation, poverty, and injustices in income distribution remain on our agenda. Global issues such as large migration movements stemming from internal conflicts, terrorism, and the depletion of natural resources have begun to come to the forefront more and more. We are obliged to fight all of these swiftly, effectively, and decisively.
No one has the right or luxury to isolate themselves from the crises or humanitarian crises that are occurring. In the face of increasing security concerns, even the most ambitious economies and the most developed countries can find themselves helpless. Today, Turkey is struggling to maintain its stability and development right next to a region that is the focus of security concerns.
Looking back at the history of our fight against terrorism, we have been combating terrorism for about 35 years. The events that began at our southern borders and have complex dimensions have the potential to yield long-term consequences for the entire world. We are facing the heavy consequences of these issues, especially the migrant issue.
Unfortunately, Turkey has been left alone in its honorable struggle against humanitarian crises. For nearly 5 years, we have shouldered the entire economic and social burden caused by 2.5 million migrants coming from Syria and Iraq.
Look, the money we have spent just for the services we provide to the migrants coming from Syria in the camps, I am only talking about the camps, is 8.5 billion dollars. So, how many people live in these camps? 280,000. The others are scattered across various cities in our country. Do you know how many migrants and refugees we have in our Istanbul? Approximately 500,000.
Can you imagine the sociological traumas of this? Can you think about the psychological trauma it creates? Both the trauma experienced by those who come and the trauma it creates in our society… When we think about these, does humanity have the luxury to say, ‘Turkey will manage this anyway’? Do states have such a luxury?
We share this world together. We must all contribute to world peace. None of us actually has the luxury to say, ‘Let them take care of themselves, whatever happens.’ But for 35 years, we have fought against terrorism within our borders, and now we have not closed our doors to these refugees, we have opened our doors. Because we could not close our doors to those people under barrel bombs. Our non-governmental organizations and charitable citizens are currently providing assistance that cannot be compared to money for the migrants living in our cities, just like in Istanbul. In return, the international community, especially European countries, has not only ignored this problem but has also adopted an attitude that will deepen the crisis further.
The terrorist attacks that took place in Paris last Friday night have brought us to a new crossroads regarding both the fight against terrorism and migrants. We discussed this issue thoroughly at the Leaders' Summit held in Antalya during the G-20. In my bilateral meetings - I had face-to-face meetings with the leaders of 17 countries and we held inter-delegation meetings - we evaluated these in all their details.
At the end of the summit, in addition to the customary declaration, we published a declaration on the fight against terrorism. In this declaration, after condemning the attacks in Paris, Ankara, Gaziantep, Beirut, we emphasized that we are united in the fight against terrorism. We specifically stated that terrorism cannot be associated with any religion, nationality, civilization, or ethnic group.
I say this very clearly and sincerely here: I am a Muslim, Islam is derived from the word ‘salama,’ which means ‘peace’ in Arabic. There is a terrorist organization called ISIS that casts a shadow over Islam, which is a religion of peace. Where did this terrorist organization originate? From Al-Qaeda. In addition, there are terrorist organizations within my country, such as the PKK, and terrorist organizations like the PYD and YPG in northern Syria. You go to Africa, and you see Boko Haram. All of these, regardless of which religion they belong to, dear friends, we must know this well; we cannot and should not judge any religion through the negative, bad types of people of that religion. We cannot show such an approach to the other members of that religion. Just as these come from among Muslims, they can also come from among Christians and Jews. Similarly, there are many who emerge from within sects.
I strongly condemn and denounce these terrorists who emerge from the religion I belong to and take pride in. And at this point, we discussed this at the G-20, while inviting the political leaders of Muslim-majority countries to take a stance, we also invited scholars and even religious leaders to take a stance on this issue. We must do this together. If we cannot, today, those who knock on our door in Ankara, as I said recently, will also knock on your door tomorrow.
Indeed, it knocked on the door in Paris. But did it end with Paris? It will knock on that door somewhere else too. Therefore, we must address this attitude within an international consensus. Our foreign ministries, our interior ministries, all our intelligence agencies must enter into a joint intensive effort. Because world peace is not the issue of one country, two countries, but the common issue, the problem of the entire world.
Valued participants;
As the leaders of countries with Muslim populations attending the summit, we saw that we agree on the need to fight extremism together and decisively. I believe this consensus will also be a consensus that includes other countries with Muslim populations. We will raise this issue in our bilateral contacts and on every platform we will be together, and we will show our determination to the whole world. Indeed, during the G-20 Summit, our Directorate of Religious Affairs also announced its statement on this issue to the world and to the leaders.
Of course, there is also an important task for other countries; we see that especially in Europe, where Muslims are in the minority, there is an increasingly prejudiced, negative, and exclusionary atmosphere spreading against Muslims. Indeed, while we sincerely condemn the Paris attack and share the pain of the French people, we have started to receive news of attacks against Muslims in various countries.
I would like to particularly emphasize this point: The hardening of attitudes towards migrants will only serve to deepen the humanitarian drama experienced. We expect all leaders in the world to call for common sense to their societies on this issue.
As Turkey, we show more sensitivity to this issue than anyone else.
I made a press statement at 1:30 AM in Antalya. And from that moment on, I continuously called Mr. Hollande, and we had our meeting with him in the morning. Why? Because we must show that we are shoulder to shoulder against terrorism. We have 5 million citizens or people of Turkish descent living in Europe. We have painful experiences, such as the Solingen massacre, where five members of a family were burned to death, and the neo-Nazi serial murders where eight of our brothers lost their lives. We have unfortunately lost ambassadors in many places in Europe, and we have lived through all their pains. We have not forgotten the racist act in Norway that claimed the lives of 77 people, among whom one of our citizens unfortunately died.
If the rising racist attacks and fanatic movements in Europe and other countries are not stopped, it is inevitable that new and dangerous tragedies will occur. I believe that all countries and all leaders see the danger that racism, combined with Islamophobia, poses, especially for Europe.
As the leaders of states with Muslim populations, I condemn and denounce all forms of extremism. I believe it is our right to expect a similar approach from other countries for their societies.
It is essential to correctly understand the primary causes of the humanitarian dramas and terrorism activities occurring in our region. The main culprit of the humanitarian crises and terrorist incidents we are experiencing today is the Assad regime, which has killed 380,000 of its own people. Assad is perpetrating state terrorism. I say very clearly and unequivocally; those who stand behind this person, who is perpetrating state terrorism, are as guilty as he is. The 380,000 Syrians who have been slaughtered with barrel bombs, chemical and conventional weapons are not just a statistic; each one is a life, a human being. And we must evaluate very well what kind of message the ongoing debate of ‘should he go or should he stay’ sends not only to the Syrian people but to humanity as a whole. The regime is trying to maintain its power through sectarian conflict and the activities of terrorist organizations.
Not long ago, at the G-20 Summit we held in St. Petersburg, it was interesting to discuss what? Of course, I opposed it; the issue being discussed was whether chemical weapons were used or not. ‘Okay, chemical weapons were used, but how many people died from chemical weapons?’ 1,500 people. Well, how many people died from conventional weapons? Then 120,000 people. Now, we set aside those killed by conventional weapons; we are saying that for the 1,500 people killed by chemical weapons, ‘there is a law about this, therefore we must punish based on this.’ Okay, but while 120,000 people are killed by conventional weapons, why are we not focusing on who provided these conventional weapons to Syria, who sent them? What is important for us is the cause-effect relationship. If the result is death, regardless of what the cause is, all are responsible for that result, and we need to focus on this.
Today, all terrorist organizations in the region serve the Assad regime directly or indirectly. ISIS is supported by Assad. Assad is currently taking ISIS's oil and converting it into money. You have to be blind not to see this; it is clearly evident.
In this respect, there is no difference between ISIS and the PYD, YPG. The PYD is supported by Assad. But until yesterday, Assad was an enemy to the Kurds there. During the times when our negotiations were good, he was not giving identity cards to the Kurds living in Syria, he was not giving them residency papers. We were saying, ‘What are you doing? Give it, they are your citizens.’ He was not giving them. He was not giving passports; on the contrary, we were pressuring him.
But now they have become quite friendly, they have come to this state. Anyone who does not look at these two organizations, which support the PYD under the pretext of fighting ISIS, with the same lens is, in a way, showing tolerance towards terrorism. Especially those who insult Islam and Muslims through ISIS are definitely in a great mistake.
In fact, all terrorist organizations that exploit Islam, such as Al-Qaeda and Boko Haram, predominantly kill Muslims and harm Muslims. None of these organizations have the slightest relationship with Islam; they cannot. The blood of every innocent person they kill is also stained with the hands of the powers behind them. I believe that by spreading the stance we agreed upon as countries with Muslim populations at the G-20 Summit to the entire Islamic world, we have taken an important step towards drying up these sources of discord.
Valued guests;
The influx of migrants heading to Europe from troubled regions, especially Syria and Iraq, has once again highlighted the importance of Turkey-European Union relations. This reality needs to be seen by everyone: The effective cooperation between Turkey and the European Union will have deep impacts in various areas concerning Eurasia and the Middle East. Just like everyone who establishes positive relations with Turkey, the European Union will also benefit from this. In this respect, the relations between our country and the European Union need to be strengthened. Turkey's value as an actor, a partner, both regionally and globally, is evident. Turkey is the only country that can bring the economic and social dynamism that Europe needs most today if it becomes a member.
Despite all the problems in our close geography, we look to the future with hope with our strong democracy and stable economy. We want to see all the friendly and brotherly societies we cooperate with, along with our own country, in prosperity and development.
In the last 13 years, our relations at the economic, social, cultural, and humanitarian levels have increased exponentially across a wide geography. We have pioneered the establishment of numerous dialogue and cooperation mechanisms at bilateral and regional levels. We have made special efforts to contribute to the development efforts of particularly underdeveloped countries. Look, in 2014, with our humanitarian aid reaching 4.5 billion dollars, we became the country that increased development aid the most among OECD countries. We will continue to intensify our efforts in this direction.
Valued guests;
Energy is one of the foremost issues in our development efforts. We see and know that the world energy map is changing, and new actors are emerging in the energy sector. Of course, diversification of energy is essential. Thirteen years ago, Turkey was very, very poor in this regard, let me be clear. It was not due to a lack of resources, but rather because, despite having them, they were not being utilized or could not be utilized. Being located at the crossroads of energy-producing and consuming countries places a great responsibility on our country. We believe that effective cooperation among producer, transit, and consumer countries—what I call the 3T—is crucial for ensuring energy security; that is, supply, transit, and consumption. Energy, which should be a tool for peace, stability, and prosperity, should promote cooperation instead of conflicts.
The transportation of natural gas from Central Asia and the Caspian Basin to Europe through our country will contribute to Europe's energy supply security. For this purpose, with the support of the United States, we have signed major projects together with Azerbaijan and Georgia, and we continue to do so.
We successfully realized the Baku-Tbilisi-Ceyhan and Baku-Tbilisi-Erzurum projects, which were seen as a dream by some circles in the past. They said it wouldn't happen, but here we are, it happened. The whole issue is about believing, being determined, and taking the step...
In 2007, we facilitated the export of Azerbaijani gas to Europe through an alternative route with the Turkey-Greece Interconnector. The Kirkuk-Ceyhan, Iran-Turkey, and Blue Stream pipelines are other pipelines we have implemented.
The Trans-Anatolian Natural Gas Pipeline Project (TANAP), which we developed together with Azerbaijan, will be the longest pipeline built on our territory. We have laid the foundation, and construction is currently progressing intensively. Thus, the transportation of Azerbaijani gas to both our country and Europe will be ensured.
Now, I am addressing the Europeans, I am addressing the European Union; we also signed Nabucco with you. It has been six years since we signed Nabucco. Look, why haven't we taken a step? If you don't provide the money, if the supply doesn't resolve this, it won't work. Then where do they cut the bill? To Turkey. Why are you billing us? We say that everything is ready, we are here. But what is our duty? Transit, we are ready for that. We have another feature, we are consumers, we are ready for that too. But did you supply it, did you bring the money? Look, Azerbaijan took the step, and we partnered with Azerbaijan. And now, as partners, we joined hands, laid the foundation, and the tenders have been held, construction is rapidly continuing. We are also currently working to include alternative sources, especially Turkmen natural gas, into this pipeline, TANAP. There are developments that will strengthen our country's energy center role regarding the Eastern Mediterranean, Iraq, Iran, and the Caspian region.
Distinguished participants;
During our term presidency, we were the first to bring the issue of energy to the forefront within the G-20 framework. And we held an energy meeting here, in this hall. Why? We said let's address the energy issue strongly in the G-20. The discussions held during the Antalya Summit and the declaration adopted at the end of the summit are important in this regard.
As you know, we defined our priorities as three fundamental concepts; inclusiveness, implementation, and investments. And where does the importance of inclusiveness come from among these priorities? For the first time, we brought the issue of women to the agenda as a headline at this summit, Women-20, and similarly, Youth-20 took its place at this summit. But we emphasized the theme of justice. By highlighting SMEs, we said, 'let's make inclusiveness one of the main topics here.' And now, inclusiveness is also taking its place at the China Summit.
Secondly, implementation. What is implementation? Okay, you are taking all these steps, but are they being implemented, are they ongoing, is there follow-up on whether they are continuing or not; this is very important.
Thirdly, investments. And the target for 2030 is to achieve investments between 80-100 trillion dollars in underdeveloped, least developed, and developing countries... How will this happen? For this, the secret is public-private partnership. With the existence of public-private partnership, it is possible to realize these infrastructure investments; Turkey is full of examples of this. We have brought these issues to the agenda.
These priorities have been accepted and supported by the G-20 countries. Our common goal as the G-20 is to ensure strong, sustainable, balanced, and now, with this year, inclusive global growth.
The slow recovery in the global economy and uncertainties in financial markets indicate new risks. In this regard, the implementation of the growth strategies we adopted last year and restoring confidence in global markets is of great importance.
Of course, we must not waste anything related to energy. Look, obtaining energy from the wind is important. The sun should not only warm us, but we must also utilize the energy it provides in every field.
If the translation is done well by my friends, I will say a word: Actually, we do not have much water. But despite this, the waters used to flow and meet the sea, and at that time, a saying was produced among us. Do you know what this saying was? 'Water flows, the Turk watches.' We said, this cannot be the case.
Now we have changed it; we said, 'Water flows, the Turk makes it.' We transformed it. And we immediately entered into hydroelectric power plants intensively. And along with hydroelectric power plants, you know, it is a heavy investment, but it is a cheap operation, we evaluated this.
And similarly, we focused on wind energy plants. Now we are focusing on solar energy plants. Natural gas is good, nice; but if you do not produce it yourself, if you do not have it, the cost is high... These are also important due to being renewable energy, thus having an additional beauty. By multiplying all of these in these areas, we have reached a much different position.
At our summit meeting, we also agreed that the growth strategies should be effectively implemented in Antalya. Now we have a mechanism to monitor the implementation of the commitments made to achieve the additional growth target of 2.1% by 2018. And regarding global infrastructure investments, as I just mentioned, we will take these steps and will intensively pursue them. Calculations are being made that could reach up to 100 trillion dollars.
The International Energy Agency also estimates the energy investment need until 2035 to be 48 trillion dollars. At the summit, we addressed the comprehensive investment strategies prepared by the G-20 countries in all their dimensions. I was pleased to see that there is a consensus on the need to revitalize investments to achieve our G-20 growth target. Of course, it is not possible to meet the investment need solely by using public resources. Therefore, establishing effective cooperation between the public and private sectors is extremely important in this regard.
During our country's term presidency, for the first time in G-20 history, we took an important step alongside the energy ministers regarding agricultural issues, which was very significant in terms of development goals.
We placed special emphasis throughout the year on the issue of access to energy, which is a principle among the sustainable development goals of G-20 energy cooperation countries. Especially due to its urgency, we focused our efforts more on Sub-Saharan Africa.
Because 1 billion 100 million people live in energy poverty in Africa. Can we remain silent against this, are there no steps we need to take? We organized the Africa Energy Access Conference, which brought together G-20 energy ministers and representatives of the private sector with African energy ministers for this purpose.
Due to the critical nature of 2015 in terms of climate change negotiations, we prioritized increasing renewable energy and energy efficiency among our key issues. Indeed, we had many discussions regarding climate change at the summit as well. And on November 30, we will hold a meeting in Paris, which we can call the final, and we hope to participate in this meeting.
Valued guests;
In 2015, in addition to the G-20 Term Presidency, Turkey also held the term presidencies of organizations such as the Global Migration and Development Forum and D-8, and we hosted the 12th Conference of the Parties to the United Nations Convention to Combat Desertification. In the upcoming period, we will host many events in Istanbul and various cities, such as the 13th Islamic Summit of the Organization of Islamic Cooperation, the 23rd World Energy Congress in 2016, and the World Petroleum Congress in 2017. We place great importance on the 2016 World Humanitarian Summit, which will be a first in the world.
These developments are not coincidental. They are a result of the active foreign policy approach we have pursued decisively and consistently over the past 13 years. In the upcoming period, we will continue our efforts to contribute to the humanitarian development, growth, and stability of our country, our region, and the entire world.
With these sentiments, I conclude my remarks by thanking everyone who contributed to the organization of this meeting. I extend my condolences to the families of all those who have fallen victim to terrorism in Paris, Ankara, Gaziantep, Beirut, and various parts of the world, wishing healing to the injured.
I greet you all with love and respect. Stay healthy.
The original Turkish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Hırvatistan Cumhurbaşkanı Sayın Grabar Kitaroviç,
Arnavutluk Başbakanı Sayın Edi Rama,
Saygıdeğer bakanlar,
Değerli katılımcılar, kıymetli misafirler;
Sizleri sevgiyle, saygıyla selamlıyorum. Türkiye’ye ve İstanbul’umuza hoş geldiniz.
Atlantik Konseyi tarafından bu yıl İstanbul’da 7. düzenlenen Enerji ve Ekonomi Zirvesi’ne katılmaktan ve sizlerle birarada olmaktan duyduğum memnuniyeti özellikle vurgulamak istiyorum.
Bu toplanın G-20 Antalya Zirvesi’nin hemen arkasından düzenleniyor olmasını da ayrıca önemli görüyorum. Bu vesileyle Atlantik Konseyi’ne, konseyin İstanbul Ofisi’ne ve bu toplantının düzenlenmesinde katkısı, emeği olan herkese teşekkür ediyorum.
2010 yılından bu yana İstanbul’da düzenlenen Atlantik Konseyi Enerji ve Ekonomi Zirvesi, bu alanlardaki gelişmeleri ele alma imkânı veren önemli bir platformdur. Zirve boyunca enerji ve ekonomi başlığı altında düzenlenecek panellerin ufuk açıcı geniş değerlendirmelere
vesile olacağını düşünüyorum. Bu gibi platformların Amerika Birleşik Devletleri ile resmi düzeydeki ilişkilerimize de ciddi katkı sağladığına inanıyorum.
Değerli misafirler;
Tüm dünyanın farklı açılardan tarihi sınamalardan geçtiği hassas bir dönemin içindeyiz. Ekonomik durgunluk, fakirlik ve gelir dağılımındaki adaletsizlikler gündemimizdeki yerini koruyor. İç çatışmalardan kaynaklanan büyük göç hareketleri, terör, doğal kaynakların
tüketilmesi gibi küresel sorunlar giderek daha fazla öne çıkmaya başladı. Bunların hepsiyle de hızlı, etkin ve kararlı bir şekilde mücadele etmek mecburiyetindeyiz.
Hiç kimse yaşanan krizi veya yaşanan insani krizlerden kendini tecrit etme hakkına ve lüksüne sahip değildir. Güvenlik kaygılarının artması karşısında en iddialı ekonomiler, en gelişmiş ülkeler dahi çaresiz kalabilmektedir. Bugün Türkiye, güvenlik kaygılarının
odağı olan bölgenin hemen yanında istikrarını ve kalkınmasını sürdürme mücadelesi veriyor.
Terörle mücadelemizin geçmişine baktığımız zaman yaklaşık 35 yıldır biz terörle mücadele ediyoruz. Güney sınırlarımızda başlayan ve girift boyutları olan hadiseler, tüm dünya için uzun vadeli sonuçlar doğurabilecek niteliktedir. Göçmen meselesi başta olmak
üzere bu sorunların ağır sonuçlarıyla yüzleşiyoruz.
Maalesef Türkiye insani krizler karşısında verdiği onurlu mücadelesinde yalnız bırakıldı. Yaklaşık 5 yıldır Suriye ve Irak’tan gelen 2,5 milyon göçmenin yol açtığı ekonomik ve sosyal yükün tamamını ülke olarak tek başımıza biz karşıladık, biz sırtlandık.
Bakınız sadece Suriye’den gelen göçmenlere kamplarda verdiğimiz hizmetler için harcadığımız para, sadece kampları söylüyorum, 8,5 milyar dolardır. Peki, bu kamplarda ne kadar kişi yaşıyor? 280 bin. Bunun dışındakiler ülkemizin değişik şehirlerine dağılmış
vaziyette. Sadece İstanbul’umuzdaki göçmen mülteci sayısı ne biliyor musunuz? Yaklaşık 500 bin.
Bunun sosyolojik travmalarını düşünebiliyor musunuz? Bunun meydana getirdiği psikolojik travmayı düşünebiliyor musunuz? Hem o gelenlerde meydana gelen travma, hem de bizim toplumumuzda meydana getirdiği travma… Bunları düşündüğümüz zaman insanlık, ‘Türkiye
nasıl olsa bunun hakkından gelir’ deme lüksüne sahip mi? Acaba devletler böyle bir lükse sahip mi?
Bu dünyayı beraber paylaşıyoruz. Dünya barışına hep birlikte katkı vermek zorundayız. ‘Başının çaresine baksın, ne olursa olsun’ deme lüksüne aslında hiçbirimiz sahip değiliz. Ama biz 35 yıldır hem içimizde terörle mücadele ettik, şimdi de bu mültecilere,
bu göçmenlere kapımızı kapamadık, kapımızı açtık. Çünkü biz varil bombaları altında olan o insanlara kapımızı kapayamazdık. Sivil toplum kuruluşlarımız ve hayırsever vatandaşlarımız şu anda İstanbul’da olduğu gibi şehirlerimizde yaşayan göçmenler için parayla
mukayese edilemeyecek yardımlar yapıyoruz. Buna karşılık uluslararası toplum, bilhassa da Avrupa ülkeleri bu sorunu görmezden gelmekle kalmadı, krizin daha da derinleşmesine yol açacak bir tutum içine girdi.
Geçtiğimiz Cuma gecesi Paris’te yaşanan terör eylemleri, hem terörizmle mücadele, hem de göçmenler konusunda bizleri yeni bir yol ayrımına getirdi. Antalya’da yapılan Liderler Zirvesi’nde G-20’de bu meseleyi enine-boyuna konuştuk. Yaptığım ikili görüşmelerde
-ki 17 ülkenin lideriyle başa-baş görüşmelerim oldu ve heyetler arası görüşmeler yaptık- bunları bütün teferruatıyla değerlendirdik.
Zirve sonunda mutat bildirinin yanında, bir de terörizmle mücadele bildirisi yayınladık. Bu bildiride Paris, Ankara, Gaziantep, Beyrut, bütün buralardaki saldırıları kınadıktan sonra terörle mücadele konusunda birlik içinde olduğumuzu vurguladık. Terörizmin
herhangi bir dinle, milliyetle, uygarlıkla veya etnik grupla ilgili hale getirilemeyeceğini özellikle belirttik.
Şunu burada çok açık, samimi olarak söylüyorum: Ben bir Müslümanım, İslam ‘seleme’ kelimesinden türemiştir, yani Arapça ‘barış’ anlamına gelmektedir. Barış dini olan bir İslam’ı gölgeleyen DAEŞ denilen bir terör örgütü var. Bu terör örgütü nereden türedi?
El Kaide’den. Bunun yanında ülkemin içerisinde terör örgütleri var PKK gibi, Suriye’nin kuzeyinde PYD gibi, YPG gibi terör örgütleri var. Afrika’ya gidiyorsunuz, bakıyorsunuz Boko Haram var. Bütün bunlar hangi dinden olursa olsun, değerli dostlar, şunu bir
defa iyi bilmemiz lazım; hiçbir dine o dinin olumsuz, kötü insan tipleri üzerinden yargılama yapamayız, yapmamalıyız. O dinin diğer mensuplarına asla böyle bir yaklaşım gösteremeyiz. Bunlar Müslümanların arasından çıktığı gibi Hristiyanların arasından da çıkar,
Musevilerin arasından da çıkar. Aynı şekilde mezhepleri içinden birçok çıkanları var.
Ben şu anda mensubu bulunduğum, şeref duyduğum dinimin içinden çıkan bu teröristleri şiddetle lanetliyorum, telin ediyorum. Ve bu noktada bizler G-20’de de bunu konuştuk, dünya Müslümanları olarak halkı Müslüman olan ülkelerin siyasi liderlerini de ağırlıklı
olarak tavır koymaya davet ederken, aynı şekilde ilim adamlarını da bu konuda tavır koymaya, hatta hatta din adamlarını da bu konuda tavır koymaya davet ettik, davet ediyoruz. Bunu hep birlikte yapmak durumundayız. Eğer yapamazsak, bugün Ankara’da bizim kapımızı
çalan, bunu geçenlerde söyledim, yarın da sizin kapınızı çalar.
Nitekim Paris’te kapıyı çaldı. Fakat Paris’le bitti mi? Başka bir yerde de bu kapıyı çalar. Onun için de bu tavrı uluslararası bir mutabakat içerisinde ele almak durumundayız. Dışişleri bakanlıklarımız, içişleri bakanlıklarımız, bütün istihbarat örgütlerimiz
birlikte yoğun bir çalışmanın içerisine girmek durumundadır. Çünkü bu dünya barışı bir ülkenin, iki ülkenin değil tüm dünyanın ortak meselesidir, sorunudur.
Değerli katılımcılar;
Zirveye katılan, nüfusu Müslümanlardan oluşan ülkelerin liderleri olarak aşırıcılıkla mücadele konusunda birlikte ve kararlı bir mücadele verme konusunda hemfikir olduğumuzu gördük. Bu mutabakat, nüfusu Müslümanlardan oluşan diğer ülkelerin de katıldığı
bir mutabakat olacaktır, buna inanıyorum. Bu konuyu ikili temaslarımızda ve birlikte olacağımız her platformda dile getirecek, kararlılığımızı tüm dünyaya göstereceğiz. Nitekim G-20 Zirvesi esnasında Diyanet İşleri Başkanlığımız da bu konuyla ilgili bildirisini
tüm dünyaya, liderlere duyuracak şekilde açıkladı.
Tabii bu arada diğer ülkelere düşen de önemli bir görev var; Avrupa başta olmak üzere Müslümanların azınlıkta olduğu ülkelerde, bilhassa Müslümanlara karşı giderek önyargılı, menfi ve dışlayıcı bir havanın yayılmakta olduğunu görüyoruz. Nitekim bizler Paris
saldırısını tüm samimiyetimizle kınarken, Fransız halkının acısını paylaşırken, çeşitli ülkelerde Müslümanlara yönelik saldırı haberleri almaya başladık.
Burada şu hususun altını özellikle çizmek isterim: Bilhassa göçmenlere yönelik tutumların sertleşmesi, yaşanan insani dramı derinleştirmekten başka işe yaramayacaktır. Bu konuda dünyadaki tüm liderlerin toplumlarına sağduyu çağrısı yapmalarını bekliyoruz.
Türkiye olarak biz bu konuya herkesten daha fazla hassasiyet gösteriyoruz.
Ben gece 01:30’da Antalya’da basın açıklaması yaptım. Ve o andan itibaren de sürekli Sayın Hollande’ı aradım ve sabah kendisiyle de görüşmemizi yaptık. Niye? Çünkü teröre karşı omuz omuza olduğumuzu göstermek durumundayız. Bizim sadece Avrupa’da 5 milyon
vatandaşımız veya Türk kökenli insanımız yaşıyor. Geçmişte bir ailenin 5 ferdinin yakılarak öldürüldüğü Solingen katliamı gibi, 8 kardeşimizin hayatını kaybettiği Neonazi seri cinayetleri gibi bizim acı tecrübelerimiz var. Bizim Avrupa’nın birçok yerlerinde
maalesef öldürülmüş büyükelçilerimiz var, biz bunların hep acılarını yaşadık. Norveç’te 77 kişinin hayatını kaybettiği ırkçı eylemi de unutmuş değiliz, onların içinde de bizim 1 vatandaşımız maalesef öldü.
Avrupa’da ve diğer ülkelerde tırmanan ırkçı saldırıların ve fanatik akımların önüne geçilememesi halinde yeni ve tehlikeli faciaların yaşanması kaçınılmazdır. İslam düşmanlığı ile birleşen ırkçılığın, özellikle Avrupa için ifade ettiği tehlikeyi, tüm ülkelerin,
tüm liderlerin gördüğüne inanıyorum.
Biz nüfusu Müslümanlardan oluşan devletlerin liderleri olarak aşırıcılıkla mücadele ederken her türlü aşırıcılığı lanetliyorum, kınıyorum. Diğer ülkelerden de benzer bir yaklaşımı kendi toplumları için beklemenin hakkımız olduğunu düşünüyoruz.
Bölgemizdeki ülkelerde yaşanan insani dramların ve terörizm faaliyetlerinin öncelikli sebeplerinin doğru anlaşılması şarttır. Bugün yaşadığımız insani krizlerin ve terör olaylarının baş müsebbibi kendi halkından 380 bin kişiyi katleden Esad rejimidir. Esad,
bir devlet terörü estirmektedir. Çok açık, net söylüyorum; devlet terörü estiren bu kişinin arkasında duranlar, en az onun kadar suçludur. Varil bombalarıyla, kimyasal ve konvansiyonel silahlarla katledilen bu 380 bin Suriyeli bir istatistik değil her biri
bir candır, insandır. Ve hala ‘gitsin mi-gitmesin mi’ tartışmasının tüm Suriye halkına değil insanlığa ne tür bir mesaj olduğunu çok iyi değerlendirmemiz lazım. Rejim iktidarını mezhep çatışması ve terör örgütlerinin faaliyetleri üzerinden sürdürmeye çalışmaktadır.
Bundan şöyle kısa bir süre önce San Petersburg’da yaptığımız G-20 Zirvesi’nde enteresandı, neyi tartıştık biliyor musunuz? Tabii karşı çıktım, tartışılan şuydu: Kimyasal silahların kullanılıp-kullanılmaması meselesi. ‘Tamam kimyasal silahlar kullanıldı da
kaç kişi öldü kimyasal silahlarla?’ 1500 kişi. Peki konvansiyonel silahlarla kaç kişi öldü? O zaman 120 bin kişi. Şimdi konvansiyonel silahlarla öldürülenleri bir kenara koyuyoruz, kimyasal silahlarla öldürülen 1500 kişiye ‘efendim bunun hakkında kanun var,
dolayısıyla bu konudan hareketle cezalandırmamız lazım.’ Tamam da, 120 bin kişi konvansiyonel silahlarla öldürülürken, bu konvansiyonel silahları acaba bu Suriye’ye kim verdi, kimler gönderdi; bunun üzerinde niye durmuyoruz? Bizim için önemli olan sebep-netice
ilişkisidir. Eğer neticesi ölümse, onun sebebi ne olursa olsun hepsi o neticenin sorumlusudur, bunun üzerinde durmamız lazım.
Bugün bölgedeki tüm terör örgütleri doğrudan veya dolaylı olarak Esad rejimine hizmet etmektedir. DAEŞ, Esad tarafından desteklenmektedir. Esad, şu anda DAEŞ’in petrolünü almakta ve paraya çevirmektedir. Bunu görmemek için kör olmak lazım, bu açıkça ortada.
Bu bakımdan DAEŞ ile PYD’nin, YPG’nin hiçbir farkı yoktur. PYD’yi Esad desteklemektedir. Ama düne kadar oradaki Kürtlere düşmandı Esad. Bizim görüşmelerimizin de iyi olduğu zamanlarda Suriye’de yaşayan Kürtlere kimlik kartını vermiyordu, nüfus kâğıdını vermiyordu.
Biz diyorduk ki, ‘Ne yapıyorsun ver, bu senin vatandaşın.’ Vermiyordu. Pasaport vermiyordu, Biz ona tam aksine baskı yapıyorduk.
Ama şimdi bayağı kuzu sarması oldular, bu hale geldiler. DAEŞ’le mücadele adı altında PYD’ye destek veren bu iki örgütle de aynı nazarla bakmayan herkes bir şekilde terörizme müsamaha gösteriyor demektir. Hele DAEŞ üzerinden İslam’ı ve Müslümanları tahkir
edenler kesinlikle büyük bir yanlışın içindedir.
Esasen El Kaide, Boko Haram gibi İslam’ı istismar eden tüm terör örgütleri ekseriyetle Müslümanları katletmekte, Müslümanlara zarar vermektedir. Bu örgütlerin hiçbirinin İslam’la en küçük bir ilişkisi yoktur, olamaz. Bu örgütlerin katlettiği her bir masumun
kanı, onların gerisindeki güçlerin de eline bulaşmaktadır. G-20 Zirvesinde nüfusu Müslümanlardan oluşan ülkeler olarak üzerinde mutabık kaldığımız tutumu tüm İslam dünyasına yayarak bu tür fitne kaynaklarını kurutma yolunda önemli bir adım attığımıza inanıyorum.
Değerli misafirler;
Suriye ve Irak başta olmak üzere sorunlu bölgelerden Avrupa’ya yönelen göçmen akını Türkiye-Avrupa Birliği ilişkilerinin önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Şu gerçeği artık herkesin görmesi gerekiyor: Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki etkin işbirliğinin
Avrasya ve Ortadoğu’yu ilgilendiren çeşitli alanlarda derin tesirleri olacaktır. Türkiye ile olumlu ilişkiler kuran herkes gibi Avrupa Birliği de bundan kazançlı çıkacaktır. Bu bakımdan ülkemizle Avrupa Birliği arasındaki ilişkilerin güçlendirilmeye ihtiyacı
vardır. Türkiye’nin gerek bölgesinde, gerek küresel düzeyde bir aktör, bir ortak olarak değeri ortadadır. Avrupa’nın bugün en çok ihtiyaç duyduğu ekonomik ve sosyal dinamizmi, üye olması halinde birliğe kazandırabilecek tek ülke Türkiye’dir.
Biz yakın coğrafyamızda yaşanan tüm sorunlara rağmen güçlü demokrasimiz ve istikrarlı ekonomimizle geleceğe umutla bakıyoruz. Kendi ülkemizle birlikte işbirliği halinde olduğumuz tüm dost ve kardeş toplumları da refah ve kalkınma içinde görmek istiyoruz.
Son 13 yılda ekonomik, sosyal, kültürel ve insani düzeydeki ilişkilerimiz geniş bir coğrafyada katlanarak artmıştır. İkili ve bölgesel düzeyde çok sayıda diyalog ve işbirliği mekanizmasının kurulmasına öncülük ettik. Bilhassa az gelişmiş ülkelerin kalkınma
çabalarına katkı sağlamak için özel gayret gösterdik. Bakınız 2014 yılında 4,5 milyar dolara ulaşan insani yardımlarımızla OECD ülkeleri arasında kalkınma yardımlarını en fazla artıran ülke olduk. Bu doğrultudaki çabalarımızı yoğunlaştırarak devam ettireceğiz.
Değerli misafirler;
Enerji, kalkınma alanındaki çalışmalarımızın en başta gelen konularından biridir. Dünya enerji haritasının değiştiğini, enerji alanında yeni aktörlerin ortaya çıktığını görüyoruz, biliyoruz. Tabii enerjinin çeşitlendirilmesi şart. 13 yıl önce Türkiye de
bu noktada çok ama çok fakirdi, onu da açıkça söyleyeyim. Kaynaklarının olmayışından değil, var olduğu halde bunların devreye alınmamasından, alınamamasından dolayı çok fakirdi. Enerji üreten ve tüketen ülkelerin kavşağında bulunması ülkemize büyük bir sorumluluk
yüklüyor. Enerji güvenliğinin sağlanmasında üretici, transit ve tüketici ülkeler arasındaki -ki buna 3T diyorum- etkin işbirliğinin önemli olduğuna inanıyoruz; yani tedarik, transit, tüketici. Barış, istikrar ve refah aracı olması gereken enerji, ihtilaflar
yerine işbirliklerini teşvik etmelidir.
Orta Asya ve Hazar Havzası doğalgazının ülkemiz üzerinden Avrupa’ya sevki, Avrupa’nın enerji arz güvenliğine katkıda bulunacaktır. Bu amaçla Amerika’nın da desteğiyle Azerbaycan ve Gürcistan’la birlikte büyük projelere imza attık ve atmaya devam ediyoruz.
Geçmişte bazı çevrelerce bir hayal olarak görülen Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Bakü-Tiflis-Erzurum projelerini başarıyla hayata geçirdik. Olmaz diyorlardı, buyurun oldu. Bütün mesele; inanmak, azmetmek ve adımı atmak...
2007 yılında ise Türkiye Yunanistan Enterkonnektörüyle Azeri gazının alternatif bir güzergâh üzerinden Avrupa’ya ihracına vesile olduk. Kerkük-Ceyhan, İran-Türkiye, Mavi Akım da hayata geçirdiğimiz diğer boru hatlarıdır.
Azerbaycan’la birlikte geliştirdiğimiz Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi TANAP, ülkemiz topraklarında inşa edilecek en uzun boru hattı olacaktır. Temelini attık ve şu anda inşaatlar yoğun bir şekilde devam ediyor. Böylece Azeri gazının hem ülkemize,
hem de Avrupa’ya taşınması sağlanacaktır.
Şimdi buradan ben Avrupalılara sesleniyorum, Avrupa Birliği’ne sesleniyorum; biz sizinle de Nabucco’yu imzaladık. Nabucco’yu imzaladığımızdan bu yana 6 yıl geçti. Bakın, niye adım atamadık? Sen para çıkarmazsan, tedarik bunu halletmezse bu iş yürümez. Ondan
sonra faturayı nereye kesiyorlar? Türkiye’ye. Bize niye fatura kesiyorsun? Biz diyoruz ki, bizim her şeyimiz hazır, biz varız. Ama bizim görevimiz ne? Transit, biz buna varız. Bizim bir özelliğimiz daha var, tüketiciyiz, buna da varız. Ama sen tedarik yaptın
mı, parayı getirdin mi? Bak Azerbaycan adımı attı ve biz de kalktık Azerbaycan’a ortak olduk. Ve şu anda ortaklar olarak el ele verdik, temeli attık ve şu anda da ihaleler yapıldı, inşaatlar hızla devam ediyor. Türkmen doğalgazı başta olmak üzere alternatif
kaynakların da bu boru hattına aslında dahil edilmesi için ayrıca şu anda bir çalışmaya yürütüyoruz, TANAP’a. Doğu Akdeniz, Irak, İran ve Hazar Bölgesiyle ilgili ülkemizin enerji merkezi özelliğini güçlendirecek yönde gelişmeler var.
Değerli katılımcılar;
Dönem Başkanlığını yürüttüğümüz bu süreç içerisinde G-20 çerçevesinde enerji konusunu ilk defa ön plana çıkaran biz olduk. Ve burada bir enerji toplantısı yaptık, bu salonda. Niye? Dedik ki G-20’de enerji olayını güçlü olarak ele alalım. Antalya Zirvesi
sırasında yapılan görüşmeler ve zirve sonunda kabul edilen bildiriyle Antalya Eylem Planı bu bakımdan önemlidir.
Biliyorsunuz dönem başkanı olarak önceliklerimizi üç temel kavram etrafında tanımlamıştık; bir kapsayıcılık, iki uygulama, üç yatırımlar. Ve bu önceliklerimiz içerisinde kapsayıcılığın önemi nereden geliyor? İlk defa biz bu zirvede kadını bir defa bir başlık
olarak gündeme aldık, Kadın-20, aynı şekilde Genç-20 onlar bu zirvede yerini aldı. Ama adalet temasını öne çıkardık. KOBİ’leri, küçük-orta boy işletmeler konusunu öne çıkarmak suretiyle dedik ki ‘kapsayıcılığı burada ana başlıklardan bir tanesi yapalım.’ Ve
şimdi Çin Zirvesi’nde de kapsayıcılık yine yerini alıyor.
İkincisi uygulama. Nedir uygulama? Tamam, bütün bu adımları atıyorsunuz, ama acaba bunlar uygulandı mı, uygulanıyor mu, çalışmalar devam ediyor mu-etmiyor mu, bunların takibi; bu çok önemli.
Üçüncüsü de, yatırımlar. Ve 2030’da hedef 80-100 trilyon dolar arasında yatırımın az gelişmiş, en az gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkelerde gerçekleşmesi... Bu nasıl olacak? Ha bunun için de sır düşünce, kamu-özel işbirliğidir. Kamu-özel işbirliğinin
olmasıyla bu alt yapı yatırımlarının gerçekleşmesi mümkün, Türkiye bunun örnekleriyle dolu. Bunları gündeme taşımış bulunuyoruz.
Bu önceliklerimiz G-20 ülkeleri tarafından kabul gördü ve desteklendi. G-20 olarak ortak hedefimiz; güçlü, sürdürülebilir, dengeli ve artık bu yılla birlikte kapsayıcı bir küresel büyümeyi temin etmektir.
Küresel ekonomideki yavaş toparlanma ve finansal piyasalardaki belirsizlikler yeni risklere işaret ediyor. Bu bakımdan geçtiğimiz yıl kabul ettiğimiz büyüme stratejilerinin uygulamaya konması ve küresel piyasalara güven verilmesi büyük önem taşıyor.
Tabii ki yine enerjiyle alakalı olarak hiçbir şeyi boşa çıkarmamız lazım. Bakın esen rüzgârdan enerji elde etmek önemli. Güneş sadece bizi ısıtmamalı, aynı zamanda onun verdiği enerjiyi de bizim her alanda değerlendirmemiz lazım.
Tercümeyi arkadaşlar iyi yaparsa bir söz söyleyeceğim: Bizim aslında suyumuz çok fazla değil. Ama buna rağmen sular akardı, denizle buluşurdu ve o zaman bizde bir söz üretilmişti. Neydi bu söz biliyor musunuz? ‘Su akar, Türk bakar.’ Dedik ki, bu böyle olmaz.
Şimdi bunu değiştirdik; ‘Su akar, Türk yapar’ dedik, buna dönüştürdük. Ve yoğun bir şekilde hemen hidroelektrik santrallere girdik. Ve hidroelektrik santrallerle birlikte biliyorsunuz yatırımı yüklü, ama işletmesi ucuz olan bir anlayış, bunu değerlendirdik.
Ve aynı şekilde RES’lere, yani rüzgâr enerji santrallerine yüklendik. Şimdi güneş enerji santrallerine yükleniyoruz. Doğalgaz filan iyi, güzel de; eğer siz bunu kendiniz üretmiyorsanız, sizde yoksa, maliyeti yüksek... Bunlar tabii aynı zamanda da yenilenebilir
enerji olması hasebiyle önem arz ediyor, o bakımdan ayrıca bir güzelliği var. Bütün bunlarda, bu alanlarda bunu çoğaltmak suretiyle çok daha farklı bir konuma gelmiş bulunuyoruz.
Zirve toplantımızda ayrıca Antalya’da büyüme stratejilerinin etkin bir şekilde uygulanması gerektiği konusunda da mutabık kaldık. Artık 2018 yılına kadar yüzde 2.1’lik ilave büyüme hedefini yakalamak için verilen taahhütlerin uygulanmasını izleyecek bir
mekanizmaya da sahibiz. Ve küresel alt yapı yatırımları noktasında az önce ifade ettim, bu adımları atacağız ve yoğun bir şekilde de üzerine üzerine bunun gideceğiz. 100 trilyon dolara kadar ulaşılabilecek hesaplar yapılıyor.
Ve Uluslararası Enerji Ajansı da 2035 yılına kadarki enerji yatırım ihtiyacını 48 trilyon dolar olarak hesaplıyor. Zirvede G-20 ülkelerinin hazırladıkları kapsamlı yatırım stratejilerini tüm boyutlarıyla ele aldık. G-20 büyüme hedefimize ulaşabilmek için
yatırımların canlandırılabilmesi gerektiği konusunda bir görüş birliği olduğunu memnuniyetle gördüm. Elbette yatırım ihtiyacını sadece kamu kaynaklarını kullanarak karşılamamız mümkün değildi. Onun için de ısrarla kamu ile özel sektör arasında etkin bir işbirliğinin
tesis edilmesi bu bakımdan son derece önemlidir.
Ülkemizin Dönem Başkanlığında G-20 tarihinde ilk defa bu enerji bakanlarının yanında tarımla ilgili konularda da önemli bir adım attık, bu da kalkınma hedefleri açısından çok çok önemliydi.
G-20 enerji işbirliği ülkelerinin bu noktada ilke olan ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri arasında yer alan enerjiye erişim konusuna yıl boyunca özel önem verdik. Özellikle aciliyetine binaen çalışmalarımızı daha çok Sahra Altı Afrika üzerinde yoğunlaştırdık.
Zira 1 milyar 100 milyon insan enerji yoksunu olarak yaşıyor Afrika’da. Buna karşı sessiz durulabilir mi, buna karşı atmamız gereken adımlar yok mu? G-20 enerji bakanları ve özel sektör temsilcileriyle Afrika enerji bakanlarını buluşturan Afrika’daki Enerjiye
Erişim Konferansı’nı bunun için düzenledik.
2015 yılının iklim değişikliği müzakereleri bakımından kritik bir yıl olması sebebiyle yenilenebilir enerji ve enerji verimliliğinin artırılmasını öncelikli konularımız arasına aldık. Nitekim iklim değişikliğiyle ilgili de yine zirvede birçok görüşmelerimiz
oldu. Ve 30 Kasım’da da adeta final diyebileceğimiz bir toplantıyı Paris’te gerçekleştireceğiz ve bu toplantıya da inşallah katılacağız.
Değerli misafirler;
Türkiye 2015 yılında G-20 Dönem Başkanlığının yanı sıra Küresel Göç ve Kalkınma Forumu, D-8 gibi kuruluşların dönem başkanlıklarını da yürüttü, aynı şekilde Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele 12. Taraflar Konferansı’na ev sahipliği yaptık. Önümüzdeki
dönemde İslam İşbirliği Teşkilatı 13. İslam Zirvesi, 2016 23. Dünya Enerji Kongresi, 2017 Dünya Petrol Kongresi gibi pek çok etkinliğe ev sahipliği yapacağız İstanbul’da ve değişik şehirlerimizde. Özellikle dünyada bir ilki teşkil edecek olan 2016 Dünya İnsani
Zirvesi’ne büyük önem veriyoruz.
Bu gelişmeler tesadüfi değil. Son 13 yılda kararlı ve istikrarlı bir şekilde yürüttüğümüz aktif dış politika anlayışımızın bir sonucudur. Önümüzdeki dönemde ülkemizle birlikte bölgemizin ve tüm dünyanın insani gelişimine, kalkınmasına, istikrarına katkı
vermek için çalışmalarımızı sürdüreceğiz.
Bu duygularla sözlerime son verirken bu toplantının düzenlenmesinde emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Daha adil, daha huzurlu, daha güvenli bir dünya temennisiyle Paris’te, Ankara’da, Gaziantep’te, Beyrut’ta ve dünyanın değişik yerlerinde teröre kurban
olan tüm insanların ailelerine başsağlığı diliyorum, yaralılara şifalar diliyorum.
Hepinizi sevgiyle, saygıyla selamlıyorum. Sağlıcakla kalın.