Speech After the Coordination Meeting on the Fight Against Coronavirus
Recep Tayyip Erdoğan · President of Turkey
- Context
- Erdoğan addressed the Turkish nation and press on March 18, 2020, following a coronavirus coordination meeting, outlining Turkey's pandemic response strategy.
- Main themes
- COVID-19 pandemic response, public health measures, Turkey's healthcare infrastructure, historical epidemics, global political and economic transformation, national resilience, Gallipoli anniversary commemoration, criticism of Western liberalism, Turkey's 2053 and 2071 visions, coronavirus origins and spread
- Duration
- ~44 min
- Words
- 5,231
- Sentences
- 252
- Readability
- 43
- Grade
- 12.5
- Syntax
- 3.08
- Vocabulary
- 2.27
Translated from Turkish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other252 sentences in 91 paragraphs
My esteemed nation,
Valuable members of the press,
I greet you with my heartfelt feelings, with longing and affection. At the very beginning of my words, I once again respectfully commemorate our martyrs on the 105th anniversary of the Gallipoli Naval Victory. On this occasion, I pray to Allah for mercy for all the martyrs who have sacrificed their lives for the independence of our country for centuries, and for all our security forces who fell as martyrs in the fight against terrorism on July 15 and in our cross-border operations.
I also respectfully remember Gazi Mustafa Kemal, the victorious commander of the Gallipoli Campaign, the Commander-in-Chief of our War of Independence, and the founder of our Republic, along with his comrades-in-arms.
May Allah elevate the ranks of our martyrs and grant them Paradise as their abode. May Allah not separate us from the blessed path of our martyrs.
My esteemed nation,
Valuable members of the press,
Throughout human history, epidemics and natural disasters have caused serious loss of life in every period. History books mention epidemics that resulted in the deaths of between one-third and two-thirds of the European population. Similarly, we find information in our own history about epidemics that claimed nearly half of Istanbul's population.
Epidemics with severe consequences worldwide have also triggered significant political, social, and economic transformations. The traces of this process can be seen in many events that have left their mark on human history, including the Ottoman conquest of Europe and the Renaissance. Recently, our world has faced epidemics known as SARS in 2002 and MERS in 2012. Additionally, our world has confronted threats such as the swine flu in 2009, the Ebola outbreak in 2014, and the Zika virus in 2016. Developments in preventive health and treatment services, as well as in the pharmaceutical sector, have prevented viral epidemics from causing as many fatalities as they once did. Indeed, the share of such epidemics among diseases causing human deaths is currently quite low. However, if not prevented, there remains a risk that epidemics could lead to mass deaths. Therefore, rapid and effective measures must be taken against all types of epidemics.
We evaluate the developments we have witnessed together in recent months from this perspective. We do not yet know what kind of results the process we are experiencing will bring for humanity. It is currently difficult to predict how today's world, shaped by industrialization and the subsequent technological and information revolutions, will evolve into the future. However, it is clear that nothing will go back to the way it was before, nor can it. We are entering a new era where profound changes in the global economic, political, and social order are likely. Turkey must position itself advantageously within this picture and turn it to its benefit.
Thanks to the significant transformation we have achieved in our country's basic service areas and infrastructure over the past 17 years, Turkey has been able to respond to this process in the best possible way. The balanced policies implemented by our country have supported the production capacity of the private sector on one hand, while ensuring the uninterrupted continuation of services in areas such as education, health, and social security with public guarantees on the other. Western countries, on the other hand, have left their citizens seemingly without support by abandoning all essential public services to the private sector for years, while actually neglecting them. Just until yesterday, some European countries that were the most fervent advocates of liberalism have begun to nationalize hospitals and other essential service institutions. We see that some countries, which do not leave human rights advocacy to anyone, have acted with the understanding that those who die, die, and those who remain, continue, by leaving the epidemic to its own devices. As the crisis deepens, such discussions will also escalate.
We need to evaluate the process we are experiencing, considering this deep background and the uncertain future. On one hand, we will strive to solve the problems ahead of us, and on the other hand, we will fight to build our future in the strongest way possible. For this, we will work harder together by increasing our commitment to our goal of a great and powerful Turkey, and to our visions for 2053 and 2071. As a country that has already made progress in the direction the world is heading, we hope to make the 21st century the century of Turkey.
My esteemed nation,
Valuable members of the press,
As is known, the new coronavirus or COVID-19 disease was first detected in December 2019 in the city of Wuhan, China. After the disease was fully diagnosed in the first half of January, the first death report came. Shortly thereafter, the disease was also seen in Thailand, Japan, and America. In the last week of January, China began to quarantine the cities where the virus was detected, starting from Wuhan. COVID-19 was first detected in Europe on January 27 in France, and the World Health Organization decided to declare a state of emergency at the end of January.
At the beginning of February, as deaths rapidly increased in China, new case reports came from countries such as Australia, Canada, Germany, Singapore, the United Arab Emirates, Vietnam, and the Philippines. Quarantine measures began to be widely implemented across all means of transportation, from passenger ships to border gates, from airplanes to trains. By February 10, the number of confirmed COVID-19 cases exceeded 40,000, while the number of deaths approached 1,000, surpassing the death toll from the SARS outbreak.
With the start of deaths in countries outside of China, such as the Philippines, Japan, France, and South Korea, the global toll of the epidemic became heavier. In the third week of February, the rapid spread of the virus was observed in Iran and shortly thereafter in Italy. By the last week of February, the virus had affected a wide area from South Asia to Northern Europe. Saudi Arabia announced that it was suspending Umrah visits as of February 27. In the first week of March, deaths in Iran increased significantly, and in the second week, deaths in Italy also rose sharply.
On March 11, the World Health Organization declared a global coronavirus pandemic. Many countries took measures to close their borders to human traffic, especially in air travel. Similarly, many measures were announced to ensure that people stayed at home in their daily lives.
As of today, the number of confirmed COVID-19 cases worldwide is, and this is very important, over 200,000, and the number of deaths due to this disease is approaching 8,000. While 80,000 of those diagnosed have recovered, the treatment of the remaining patients continues.
My esteemed nation,
Valuable members of the press,
Every country is undoubtedly fighting the threat of COVID-19 with different measures. Some quickly close their borders and resort to strict quarantine methods, while others prefer to allow the disease to run its course freely, activating the natural immune system.
From the very beginning, Turkey has closely monitored developments related to this disease and has swiftly implemented its measures. At the very start, on January 6, we established an operation center within our Ministry of Health, and on January 10, we formed a Science Board to monitor developments moment by moment. On January 14, we prepared the first version of the COVID-19 disease guide, informing everyone involved about all processes from diagnosis to treatment.
Starting from January 20, we began screening all passengers arriving from Wuhan, China, as well as from Hong Kong, India, Indonesia, Malaysia, Myanmar, the Philippines, Singapore, Thailand, Taiwan, America, Russia, and Vietnam. We ensured that the measures determined by our Science Board, which was formed with the participation of academics from YÖK and 12 universities, were swiftly implemented by the relevant institutions.
On January 27, our Ministry of Foreign Affairs began issuing travel warnings. On January 1, in cooperation with the Ministries of Foreign Affairs, Health, and National Defense, we brought our citizens from Wuhan, China, back to our country on a military plane and placed them in quarantine. Fortunately, none of these travelers tested positive for the virus after the quarantine.
We began screening passengers with thermal cameras on all flights to risky regions and providing information on the planes. On February 3, we suspended all flights to China. After this date, we gradually expanded our measures.
On February 23, we closed all air, land, and rail crossings from Iran, where the disease had emerged and begun to spread. On February 27, we established field hospitals at our eight border crossings with Iran, Iraq, and Georgia. On February 29, we halted all passenger traffic between our country and Italy. On March 2, we decided that everyone returning from Umrah would undergo health checks and advised our citizens to comply with a 14-day quarantine rule. On March 6, we banned the entry of foreign nationals who had been in Italy in the last 14 days into our country and imposed a 14-day home quarantine requirement for our citizens. On March 10, our Minister of Health announced to the public that a citizen coming from Europe had tested positive for COVID-19 for the first time in our country. I also pray for Allah's mercy upon them.
On March 12, in a meeting chaired by myself, we took significant measures and immediately put them into action. These included the closure of schools and the transition to remote education. The postponement of overseas assignments for public employees. The decision to hold sports competitions without spectators was also among these measures. Some may say different things, my dear brothers and sisters, but our only goal is human life.
We have made our vocational and technical Anatolian high schools, which have suitable infrastructure, capable of producing disinfectants and surgical masks. We provided remote education through both the internet and television, ensuring that all our children could access it. The preparations for the questions for the high school transition exam and the university entrance exam to be held in June will also be made considering the holiday periods. Depending on developments, we may also consider postponing these exams to a later date.
On this occasion, I would like to share the good news that we have appointed 20,000 more teachers today; may it be beneficial. They say employment has come to a halt? We said, "20,000 teachers, may it be beneficial." On March 13, the number of cases in our country rose to 5. On the same day, in a comprehensive meeting chaired by myself, we made new decisions; we suspended air travel with 9 European countries, including Germany, France, and Spain. We imposed visitor restrictions in hospitals. We granted 12 days of administrative leave to pregnant public employees, those on maternity leave, the disabled, and personnel over 60 years of age. We monitored private nurseries, daycare centers, and private children's clubs. We suspended the leave of soldiers in barracks. We halted visits and transfers in penal institutions. We also paved the way for the postponement of non-urgent hearings and other judicial proceedings. We postponed cultural and artistic activities until the end of April. We enabled elderly individuals and those with chronic illnesses to continue receiving their medications without having to go to the hospital when their prescription period expired.
We postponed all national and international scientific activities, open and closed meetings, congresses, conferences, military exercises, and conscription for paid military service scheduled until the end of April. We took all necessary measures at customs gates to ensure that our exporters were not affected by the measures taken. We redirected the truck routes for exports to Central Asia via Iran, where the outbreak is widespread, to Georgia and Azerbaijan. We initiated work to increase the daily capacity of the Baku-Tbilisi-Kars railway from 2,500 tons to 6,000 tons. We made the Ro-Ro voyages to Italy and France possible without human contact. We intensified our inspections, especially by activating all our units against companies trying to sell goods at exorbitant prices to our citizens, and we also enforced penalties. We continuously consulted on the measures that could be taken in response to the new situation in the business world and swiftly implemented solutions. On March 14, a citizen returning from Umrah was recorded as a new case. On March 15, we initiated the practice of quarantining our citizens returning from Umrah in student dormitories, and we quarantined 10,330 citizens returning from Umrah in Ankara and Konya alone. We halted the activities of entertainment venues such as bars, casinos, and nightclubs, as well as museums and libraries. On the same day, with the identification of new cases from Europe and America, the number of patients diagnosed with COVID-19 reached 18. On March 16, we decided that every citizen coming from countries where flights had been suspended would be kept in quarantine for 14 days. Our President announced the decision of the High Board of Religious Affairs that Friday prayers and congregational prayers would not be held, and that everyone could perform their prayers at home or individually in the mosque if they wished. Thus, we took an important step to protect the congregation in mosques, which is in the highest risk group due to their age.
We decided to temporarily suspend the activities of places where people gather in large numbers, such as coffeehouses, cafes, casinos, cinemas, theaters, concert halls, wedding halls, baths, gyms, internet cafes, indoor children's play areas, and condolence houses. We also postponed activities where people are required to come together, such as general assemblies and training activities. I have currently postponed all activities of my party at this point, including the MYK and MKYK. We decided to increase the number of laboratories conducting rapid COVID-19 tests from 4 to 16, and this has been accomplished. On March 17, with the addition of 6 more countries, including the United Kingdom and Saudi Arabia, the number of countries to which we imposed flight bans reached 20.
Our Minister of Health also shared with the public that the number of confirmed COVID-19 cases had risen to 47. As of yesterday, the number of patients diagnosed with COVID-19 has increased to 98, and unfortunately, we lost a citizen who was 89 years old.
In this process, I would like to express my gratitude on behalf of myself and my nation to everyone who has supported the measures we have taken as the Presidency and ministries, who have adhered to warnings, and who have approached the issue in a moral and conscientious manner. Of course, there were those who lamented why the virus was delayed in coming to our country, and those who tried to demoralize our nation and create chaos with false news. But just as we have faced every attack on our country with determination and resolve alongside our nation, we have also confronted this difficulty in the same way. We did not give, and we will not give, the opportunity to those who are rubbing their hands together, waiting for this virus to take our country hostage. As we have always said, Turkey's greatest strength is its unity, togetherness, and brotherhood. With God's help and the support of our nation, I wholeheartedly believe that we will overcome this difficult process, not only without stumbling or collapsing but by emerging even stronger.
My esteemed nation,
Valued members of the press,
We are members of a civilization that says "first, humanity," and a culture that believes "let the person live so that the state may live." For this reason, every measure we take is aimed at protecting the lives and futures of our people. Such diseases spread through many people unknowingly being exposed to the virus and, again unknowingly, transmitting the virus to others. While healthy individuals can easily overcome the illness, those with any ailments or weakened immune systems may face fatal consequences. The best way to protect against this disease, which currently has no vaccine or definitive treatment, is to prevent the virus from spreading.
All the measures taken and recommended are aimed at protecting both our health and the health of others. The best way to protect against COVID-19 is for everyone to take their own precautions. No one has the right to endanger the health of the entire community due to selfishness or negligence. For the health and peace of the entire society, each of us has a responsibility to make sacrifices as individuals. Like other countries in the world, the measures in Turkey will be implemented temporarily until the risk of the outbreak is eliminated.
If we all adhere to the announced measures with sensitivity, we can limit the stay-at-home period to three weeks. The most critical aspect we need to be sensitive about during this process is our individual hygiene and our distance from others. Scientists agree that the most effective measure against the COVID-19 virus is cleanliness. In both our faith and our culture, alongside the cleanliness of the heart, the cleanliness of the body, the cleanliness of the household, and the cleanliness of the environment are of great importance. In accordance with the advice that cleanliness comes from faith, a person who washes their hands, face, arms, head, and feet five times a day is the one who achieves the most ideal cleanliness both Islamically and medically.
In our culture, greeting, hugging, kissing the faces of the young, and the hands of the elders certainly hold an important place. For we are a nation that loves to show affection through touch, but the process we are experiencing requires us to pause this for a while. Until the danger of the outbreak is completely eliminated, we will express our love with our hearts and articulate it with our words, thus sending heartfelt greetings.
Our Prophet Muhammad, peace be upon him, advises against going to places where there is plague and not to leave places where there is plague. Today, our duty is to stay away from places where the COVID-19 virus may spread and, if we have been exposed to the virus, to cut off contact with others until we recover. When Hazrat Umar, may Allah be pleased with him, was about to set out for Damascus, he received news that an epidemic had begun there and he canceled his journey. Upon this, one of the companions asked Hazrat Umar, are you fleeing from Allah's decree? Hazrat Umar's response to this question is very meaningful: Yes, we are fleeing from Allah's decree to Allah's decree. Our duty today is to take all necessary precautions and leave the rest to God's will. With this understanding, we have mobilized all our resources as a state to eliminate the threat of this virus that our country is facing as soon as possible. In this process, the greatest responsibility falls on each and every one of our citizens.
I urge every citizen of my nation to stay at home as much as possible until the threat of COVID-19 passes. Any contact that we cannot control can turn us into carriers of the virus. Even if we do not suffer harm ourselves, we may inadvertently transmit the virus to our loved ones, leading to their illness or even death.
The more we maintain social distance and reduce social mobility, the more we will decrease the speed of the virus's spread and, consequently, the threat it poses. Public transportation and enclosed spaces, especially where people are in close proximity, are potential areas for the virus to spread. Look, we have left one seat between us; the importance of this sensitivity is paramount, and we will pay attention to it; we have no other choice. If even a single person who has been exposed to the virus disregards warnings and unnecessarily goes outside, they can potentially infect hundreds of people throughout the day.
However, this is not the time for leisurely outings; it is a time for precaution, reflection, trust, reading, and tranquility. It is a time to do everything we can from our homes and to minimize our physical contact with the outside world. It is a time to make sacrifices for the entire society, especially for our loved ones. I emphasize once again that no citizen who does not have to should leave their home until the threat is eliminated, and no one should have contact with others. Citizens going to work should return home immediately after their shifts, and as soon as they enter through the door, they should wash their hands and face with soap without coming into contact with anyone. Whether public or private, all necessary measures should be taken in workplaces to minimize the risk of the virus spreading. We want our children to spend their time reading books and studying at home without going outside.
It would be more appropriate for our elderly, who constitute the highest risk group, to not only refrain from going out but also to maintain distance from other family members who have contact with the outside world for a while.
We absolutely do not agree with the understanding of some European countries that seem to overlook disadvantaged groups, especially the elderly. On the contrary, in our culture, it is considered one of the fundamental conditions of both this world and the hereafter to hold our elders in high regard, and for this reason, we will protect and care for our elderly.
With the recommendation of our Science Board, we will distribute protective masks and cologne to all our elderly over 65, starting with Istanbul and Ankara. The needs of our citizens over 65 who live alone also fall to their relatives and neighbors, as much as the state. We must all help these individuals to ensure that they navigate this process smoothly.
Valued friends,
Our public banks will make the pension payments of our retirees over 76 at their homes if they wish. We will also increase the number of doctors in nursing homes to monitor the health of our elderly more closely.
Another important issue is to keep our healthcare system robust; for this, we need to alleviate the burden on our healthcare institutions. I especially request our citizens to seek solutions for non-life-threatening health issues through family doctors as much as possible. Remember, in cases of epidemic diseases, hospitals also become places with the highest likelihood of virus transmission.
Citizens who exhibit symptoms such as high fever, severe cough, and shortness of breath should first call our Ministry of Health's Alo 184 hotline without panicking. If they act according to the guidance provided from there, we can benefit from our healthcare institutions with the highest efficiency.
On this occasion, I would like to express my gratitude on behalf of myself and my nation to all healthcare personnel who are serving with commendable sacrifice and patience. We are also continuing our efforts to develop vaccines and treatments against COVID-19 at full speed. Our Ministry of Industry and Technology has brought together all significant researchers and institutions in this field. We have a very good production potential regarding diagnostic kits.
The day before yesterday, in my phone conversations with the leaders of Germany, France, and the United Kingdom, and yesterday with the Prime Minister of Italy, we discussed the contributions that our country can make regarding this epidemic. When the outbreak first began, we also provided medical material support to China. Likewise, as Turkey, we will benefit from the experiences of these countries.
Turkish Airlines, our flag carrier, has made great efforts to reunite our citizens with their families in various parts of the world and to continue cargo transportation uninterruptedly to meet basic needs. We will also provide the necessary support to Turkish Airlines, which is among the organizations most affected by the crisis.
My esteemed nation,
Valued members of the press,
As can be seen, since the first days of the virus outbreak, we have made rapid decisions and implemented them swiftly to minimize the impact of this crisis on our country, and we continue to do so.
Indeed, despite the virus being seen intensely in neighboring countries and causing serious losses, its spread to our country has been both quite late and quite limited. We are determined to maintain this positive picture that has emerged as a result of the measures we have taken. For this, we are continuously taking new and effective measures without waiting for the danger to knock on our door.
In this context, we have just held a comprehensive evaluation meeting with the participation of our ministers, representatives from the business world, and representatives from all relevant official and civil institutions. We have made very important decisions, especially to mitigate the negative impact of the process we are experiencing on our economy, markets, production, and employment.
Since the first day the disease emerged, our colleagues have been closely monitoring the economic impacts, alongside other dimensions of the process. They are analyzing the measures taken by countries and the methods they have developed in response to the economic turbulence one by one. Especially our economic management and relevant ministers and institutions have prepared their plans by gathering the demands and forecasts of the entire business world. Based on the current situation, we have determined a roadmap. Thanks to the struggle we have put up against the attacks targeting our economy in recent years, we have developed a strong immune system against global turbulence, and we have set our target and continued on our path this way. I believe we will also navigate this two-month resistance period in the best way.
We are experiencing an unprecedented process, and therefore the extent of the damage is unpredictable. For this reason, we need to be prepared for all scenarios. However, it is a fact that we are in a position of positive differentiation among developing countries during this period.
Between March 28 and March 16, while the Indian stock market lost 18%, Japan 20%, America 21%, the UK 22%, Germany 26%, and Italy 32%, our loss remained at 17%. During the same period, the Turkish Lira also showed better resilience than all developing countries. Now we are launching a package that will serve as a protective shield for our economy.
Yesterday, our Central Bank took some important steps for the markets, guaranteeing that there would be no liquidity shortages. In this context, our Central Bank has also initiated very important applications for our exporters.
The principal and interest payments of open rediscount credits due in April, May, and June have been postponed to October, November, and December, extending the maximum term by one year. The commitment closure period for rediscount credits maturing in April, May, and June has also been extended by one year. Thus, our exports will be able to navigate the uncertainty of this process comfortably.
Our top priority is to ensure that production and employment are not disrupted. Insha'Allah, we will emerge from this process with even stronger public-private sector solidarity.
For the firms that will benefit from the opportunities in the package we will announce shortly, our prerequisite is that they do not cause job losses. I believe we understand each other here, right?
It is also important that the liquidity and cash needs of firms with credit limits in financial institutions are met quickly, and that there are no restrictions on the provision of credit limits. We expect financial institutions to take steps to ease credit conditions to preserve employment and sustain economic growth in this environment. We want all financial institutions to carefully avoid practices such as recalling loans, not providing existing credit limits, raising prices, and making collateral conditions more difficult. Additionally, corporate firms, SMEs, and individuals who are experiencing income loss due to temporary job and turnover losses or similar reasons should receive prompt and positive responses to their requests for installment, deferral, restructuring, and regulation regarding their credit debts.
With a package we call the economic stability shield, we are thus mobilizing a total resource set of 100 billion lira to mitigate the effects of the COVID-19 outbreak.
In this context, the measures we will implement are as follows:
1- We will postpone the payments of the Withholding Tax and VAT deductions and SGK premiums for the retail, shopping mall, iron-steel, automotive, logistics, transportation, cinema, theater, accommodation, food and beverage, textile-apparel, and event-organization sectors for six months in April, May, and June.
2- We will not implement the Accommodation Tax until November.
3- We have postponed the payments of the rights of use and revenue share related to hotel rentals for six months for April, May, and June.
4- We are reducing the VAT rate in domestic air transportation from 18% to 1% for three months.
5- We will postpone the principal and interest payments of loans to banks for companies whose cash flow has been disrupted due to the COVID-19 pandemic for a minimum of 3 months, and we will provide additional financial support if necessary.
6- We will provide stock financing support to exporters in order to maintain capacity utilization rates during the temporary slowdown in exports.
7- We will postpone the principal and interest payments for April, May, and June of the loan debts of tradesmen and artisans who declare that their businesses have been negatively affected during this period for 3 months and without interest.
8- We will increase the Credit Guarantee Fund limit from 25 billion lira to 50 billion lira, prioritizing loans for companies and SMEs that have liquidity needs due to negative impacts from developments and have collateral shortfalls.
9- We will encourage the implementation of social purpose loan packages for our citizens under favorable and advantageous conditions.
10- We will increase the financeable amount for residences under five hundred thousand lira from 80% to 90%, and we will reduce the minimum down payment to 10%.
11- We will ensure that firms that defaulted in April, May, and June due to the effects of the coronavirus have a "force majeure" note added to their credit records.
12- We will continue the minimum wage support.
13- We will ensure that the flexible and remote working models in our legislation are made more effective.
14- We will implement short-time working allowances, and we will facilitate or expedite the processes required to benefit from this. Thus, while providing temporary income support to workers in workplaces that have paused their activities, we will also reduce the costs for employers.
15- We are raising the lowest pension to one thousand five hundred lira.
16- We are paying the holiday bonus for retirees at the beginning of April.
17- We are allocating an additional 2 billion lira for cash assistance to needy families according to the criteria set by our Ministry of Family, Labor, and Social Services.
18- We are extending the 2-month compensatory working period to 4 months to ensure continuity in employment.
19- We are launching a periodic follow-up program consisting of social services and home health services for our elderly citizens over 80 who live alone.
I pray that the decisions taken will be beneficial for our nation and our economy. I thank you for your participation and attention at our press conference.
I reiterate that no virus can be greater than the measures we have taken and will take from Turkey, from the unity, solidarity, and brotherhood of the Turkish nation, and I extend my love and respect to you all.
Stay healthy.
The original Turkish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Aziz Milletim,
Değerli Basın Mensupları,
Sizleri en kalbi duygularımla, hasretle, muhabbetle selamlıyorum. Sözlerimin hemen başında Çanakkale Deniz Zaferimizin 105. Yıldönümünde aziz şehitlerimizi bir kez daha hürmetle yâd ediyorum. Bu vesileyle, asırlardır ülkemizin bağımsızlığı için canlarını feda eden bütün şühedaya, terörle mücadelede 15 Temmuz’da ve sınır ötesi harekâtlarımızda şehit düşen tüm güvenlik güçlerimize Allah’tan rahmet niyaz ediyorum.
Çanakkale Savaşları’nın muzaffer komutanı, İstiklal Savaşımızın Başkomutanı, Cumhuriyetimizin banisi Gazi Mustafa Kemal ve silah arkadaşlarını da burada rahmetle yâd ediyorum.
Rabbim şehitlerimizin makamlarını âli, mekanlarını Cennet eylesin. Rabbim bizi şehitlerimizin kutlu yolundan ayırmasın.
Aziz Milletim,
Değerli Basın Mensupları,
İnsanlık tarihi boyunca her dönemde salgın hastalıklar ve tabii felaketler çok ciddi can kayıplarına yol açmıştır. Tarih kitaplarında Avrupa nüfusunun 3’te 1’iyle 3’te 2’si arasında bir bölümünün ölümüyle sonuçlanan salgın hastalıklardan söz ediliyor. Aynı şekilde kendi tarihimizde de İstanbul nüfusunun yarısına yakınının hayatını kaybettiği salgınlarla ilgili bilgilere rastlıyoruz.
Dünyada ağır sonuçları olan salgınlar, aynı zamanda büyük siyasi, sosyal, ekonomik dönüşümlerin de tetikleyici olmuştur. Osmanlı’nın Avrupa’yı fethi ve Rönesans başta olmak üzere insanlık tarihine damga vuran pek çok hadisede bu sürecin izlerini görmek mümkündür. Yakın zamanda da dünyamız 2002 yılında SARS ve 2012 yılında MERS adı verilen salgın hastalıklarla hatırlayalım, mücadele etmiştir. Ayrıca, dünyamız 2009 yılındaki domuz gribi, 2014’teki Ebola salgını, 2016’daki Zika virüsü gibi tehditlerle yüzleşmişti. Koruyucu sağlık ve tedavi hizmetleriyle ilaç sektöründe yaşanan gelişmeler virüs salgınlarının eskisi kadar büyük can kayıplarına yol açmasının önüne geçmektedir. Nitekim şu anda dünyada insan ölümlerine yol açan hastalıklar arasında bu tür salgınların payı oldukça düşüktür. Ancak, önüne geçilmediği takdirde salgın hastalıkların kitlesel ölümlere yol açma tehlikesi hâlâ vardır. Bunun için de her türlü salgın hastalığa karşı hızlı ve etkin önlemler alınması gerekiyor.
Özellikle son aylarda hep birlikte şahit olduğumuz gelişmeleri bu perspektiften değerlendiriyoruz. Yaşadığımız sürecin insanlık üzerinde ne gibi sonuçlar ortaya çıkartacağını henüz bilemiyoruz. Sanayileşme, ardından gelen teknoloji ve bilgi devrimleriyle şekillenen bugünkü dünyanın nasıl bir geleceğe evrileceğini kestirmek şu anda zordur. Ancak, artık hiçbir şeyin eskisi gibi gitmeyeceği, gidemeyeceği de açıkça ortadadır. Küresel ekonomik, siyasi ve sosyal düzende köklü değişiklikler yaşanması muhtemel yeni bir döneme giriyoruz. Türkiye’nin bu fotoğrafı özellikle kendi içinde avantajlı bir yerde durdurarak oraya bunu döndürmesi şart.
Özellikle son 17 yılda ülkemizin temel hizmet alanlarında ve altyapısında gerçekleştirdiğimiz büyük dönüşüm sayesinde hamdolsun Türkiye bu sürece olabilecek en hazırlıklı şekilde yakalanmıştır. Ülkemizin uyguladığı dengeli politikalar bir yandan özel sektörün üretim gücünü desteklerden, diğer yandan eğitim, sağlık, sosyal güvenlik gibi alanlardaki hizmetlerin kamu garantisiyle kesintisiz sürmesini sağlamıştır. Batı ülkeleri ise yıllarca tüm temel kamu hizmetlerini görünüşte özel sektöre terk ederek, ama aslında başından savarak vatandaşını adeta sahipsiz bırakmıştır. Daha düne kadar liberalizmin en hararetli savunucusu olan kimi Avrupa ülkeleri, bugün hastaneleri ve diğer kimi temel hizmet kurumlarını devletleştirmeye başladı. İnsan hakları savunuculuğunu kimseye bırakmayan kimi ülkelerin de salgını kendi haline bırakarak, ölen ölür, kalan sağlar ile devam ederiz anlayışıyla hareket ettiğini görüyoruz. Kriz derinleştikçe bu tür tartışmalar da atacaktır.
Yaşadığımız süreci, gerisindeki bu derin arka planı ve belirsiz geleceği göz önünde bulundurarak değerlendirmemiz gerekiyor. Bir yandan önümüzdeki sorunun çözümü için gayret edecek, diğer yandan da geleceğimizi en güçlü şekilde inşa etmenin mücadelesini vereceğiz. Bunun için büyük ve güçlü Türkiye hedefimize, 2053 ve 2071 vizyonlarımıza olan bağlılığımızı artırarak, hep birlikte daha çok çalışacağız. Dünyanın yöneldiği istikamette önceden mesafe kat etmiş bir ülke olarak inşallah 21. Asra Türkiye’nin asrı haline getireceğiz.
Aziz Milletim,
Değerli Basın Mensupları,
Bilindiği gibi yeni koronavirüs veya kovit-19 hastalığı ilk olarak 2019 yılı Aralık ayında Çin’in Wuhan şehrinde tespit edildi. Ocak ayının birinci yarısında hastalığın tam teşhisinin konmasının ardından ilk ölüm haberi geldi. Hemen ardından hastalık Tayland, Japonya ve Amerika’da da görüldü. Ocak ayının son haftasında Çin yöntemi Wuhan’dan başlayarak, virüsün görüldüğü şehirleri karantinaya almaya başladı. Kovit-19 Avrupa’da ilk olarak 27 Ocak’ta Fransa’da tespit edildi, Dünya Sağlık Örgütü Ocak ayının sonunda acil durum ilan etmeye karar verdi.
Şubat ayı başında Çin’de ölümler hızla artarken, Avusturalya, Kanada, Almanya, Singapur, Birleşik Arap Emirlikleri, Vietnam, Filipinler gibi ülkelerden yeni vaka haberleri geldi. Yolcu gemilerinden sınır kapılarına, uçaklardan trenlere kadar tüm ulaşım araçlarında karantina tedbirleri yaygınlaştırılmaya başlandı. Şubat 10’una gelindiğinde Kovit-19 teşhisi konanların sayısı 40 bini geçerken ölenlerin sayısı bine yaklaştı ve SARS salgınındaki can kaybını geride bıraktı.
Filipinler, Japonya, Fransa, Güney Kore gibi Çin dışındaki ülkelerde de ölümlerin başlamasıyla salgının dünya çapındaki faturası ağırlaştı. Şubat’ın üçüncü haftasında İran’da ve hemen ardından İtalya’da virüs salgınının hızla yayıldığı görüldü. Şubat’ın son haftasında virüs Güney Asya’dan Kuzey Avrupa’ya kadar geniş bir alanı etkisi altına almıştı. Suudi Arabistan 27 Şubat itibariyle umre ziyaretlerini askıya aldığını açıkladı. Mart’ın ilk haftasında İran’daki, ikinci haftasında ise İtalya’daki ölümler dikkat çekici şekilde arttı.
Dünya Sağlık Örgütü 11 Mart’la dünya çapında koronavirüs pandemisi, yani salgını ilan etti. Pek çok ülke hava yolu ulaşımı başta olmak üzere sınırlarını insan trafiğine kapatmaya yönelik tedbirler aldı. Aynı şekilde insanların günlük hayatlarında evlerinde kalmalarını sağlamaya yönelik pek çok önlemler açıklandı.
Bugün itibariyle dünyada kovit-19 hastalığı teşhis edilen kişi sayısı, burası çok önemli, iki yüz bine, bu hastalıktan dolayı ölen kişi sayısı ise 8 bine yaklaşmıştır. Hastalık teşhisi konanlardan 80 bini iyileşirken, kalanlarının tedavisi sürmektedir.
Aziz Milletim,
Değerli Basın Mensupları,
Her ülke kovit-19 tehdidine karşı farklı tedbirlerle şüphesiz ki mücadele etmektedir. Kimi hızla sınırlarını kapatıp sıkı karantina yöntemlerine başvururken, kimileri de hastalığın serbestçe seyrine izin vererek, doğal bağışıklık sistemini harekete geçirmeyi tercih etmektedir.
Türkiye en başından itibaren bu hastalıkla ilgili gelişmeleri yakından izlemiş, tedbirlerini de süratle alarak, hayata geçirmiştir. Henüz işin çok başında, 6 Ocak’ta Sağlık Bakanlığımız bünyesinde bir operasyon merkezi, 10 Ocak’ta da Bilim Kurulu oluşturarak, gelişmeleri anbean takibe aldık. 14 Ocak’ta kovit-19 hastalığı rehberinin ilk versiyonunu hazırlayarak, konuyla ilgili herkesi teşhisten tedaviye kadar tüm süreçlerle ilgili bilgilendirdik.
20 Ocak’tan itibaren hastalığın görüldüğü Çin’in Wuhan şehri, Hong Kong, Hindistan, Endonezya, Malezya, Myanmar, Filipinler, Singapur, Tayland, Tayvan, Amerika, Rusya ve Vietnam’dan gelen tüm yolcuları ülkemize girişte taramadan geçirmeye başladık. YÖK’ten ve 12 üniversiteden akademisyenlerin katılımıyla oluşturulan Bilim Kurulumuzun belirlediği tedbirlerin ilgili kurumlar tarafından süratle hayata geçirilmesini temin ettik.
27 Ocak’ta Dışişleri Bakanlığımız seyahat uyarılarını yayınlamaya başladı. 1 Ocak’ta Dışişleri, Sağlık ve Milli Savunma Bakanlıklarımızın iş birliğiyle Çin’in Wuhan kentindeki vatandaşlarımızı askeri bir uçakla askeri bir uçakla ülkemize getirerek karantinaya aldık. Karantina sonunda bu yolculardan hiç birinde hamdolsun virüs çıkmadı.
Riskli bölgelere yapılan tüm uçuşlarda yolcuların termal kamerayla taranması ve uçakta bilgilendirilmesi işlemine geçtik. 3 Şubat’ta Çin’e olan tüm uçuşları durdurduk. Bu tarihten sonra da aşamalı olarak önlemleri genişlettik.
23 Şubat’ta hastalığın ortaya çıktığı ve yayılmaya başladığı İran’dan ülkemize olan tüm hava, kara ve demir yolu geçişlerini kapattık. 27 Şubat’ta İran, Irak ve Gürcistan’la olan 8 sınır kapımızda sahra hastaneleri kurduk. 29 Şubat’ta İtalya ile ülkemiz arasındaki tüm yolcu trafiğini durdurduk. 2 Mart’ta umreden dönen herkesin sağlık muayenesinden geçirilmesini kararlaştırdık ve vatandaşlarımıza 14 günlük karantina kuralına uymalarını tavsiye ettik. 6 Mart’ta son 14 gün içerisinde İtalya’da bulunan yabancı uyrukluların ülkemize girişini yasakladık, ülkemiz vatandaşları için de 14 günlük evde karantina zorunluluğunu getirdik. 10 Mart’ta Sağlık Bakanımız ülkemizde ilk defa Avrupa’dan gelen bir vatandaşımızda kovit-19 testinin pozitif çıktığı bilgisini kamuoyuyla paylaştı. Ben de kendilerine Allah’tan rahmet diliyorum.
12 Mart’ta şahsımın Başkanlığında yapılan toplantıda oldukça önemli tedbirler alarak hemen uygulamaya geçirdik. Bunlar arasında, okulların tatil edilmesi ve uzaktan eğitime geçilmesi. Kamu çalışanlarının yurt dışı görevlerinin ertelenmesi. Spor müsabakalarının seyircisiz oynanması gibi hususlar da yer alıyordu. Birileri farklı şeyler söyleyebilir, değerli kardeşlerim, bizim bütün hedefimiz insan hayatıdır.
Altyapısı uygun mesleki ve teknik Anadolu liselerimizi dezenfektan ve cerrahi maske üretim yapabilecek hale getirdik. Uzaktan eğitimi hem internet, hem televizyon aracılığıyla vererek tüm çocuklarımızın erişebilmesini imkân sağladık. Haziran ayında yapılacak liselere geçiş sınavı ve üniversiteye giriş sınavının soru hazırlıkları da tatil süreleri göz önünde bulundurularak, yapılacaktır. Gelişmelere göre bu sınavları da ileri bir tarihe ertelemeyi gündemimize alabiliriz.
Bu vesileyle, bugün 20 bin öğretmenimizin daha atamasını gerçekleştirdiğimizin müjdesini milletimizle paylaşmak istiyorum, hayırlı olsun. Hani diyorlar ya işte istihdam durdu? 20 bin öğretmen, hayırlı olsun dedik. 13 Mart’ta ülkemizdeki vaka sayısı 5’e çıktı. Aynı gün yine şahsımın Başkanlığında yapılan kapsamlı bir toplantıda yeni kararlar aldık; Almanya, Fransa ve İspanya dâhil 9 Avrupa ülkesiyle olan hava yolu ulaşımını durdurduk. Hastanelere ziyaretçi sınırlaması getirdik. Kamuda çalışan hamilelere, süt izninde olanlara, engellilere ve 60 yaş üzeri personele 12 gün idari izin verdik. Özel kreşleri, gündüz bakımevlerini, özel çocuk kulüplerini takip ettik. Kışlalardaki askerlerin çarşı izinlerini durdurduk. Ceza infaz kurumlarındaki görüşler ile nakillere ara verdik. Acil olmayan duruşmaların ve diğer adli işlemlerin ertelenmesinin de yolunu açtık. Kültür, sanat faaliyetlerini nisan sonuna kadar erteledik. İlaçları rapora bağlı yaşlıların ve kronik hastalığı olanların rapor süresi bitiminde hastaneye gitmeden ilaçlarını almaya devam edebilmelerine imkân tanıdık.
Nisan ayı sonuna kadar programlanan tüm ulusal ve uluslararası bilimsel faaliyetleri, açık-kapalı toplantıları, kongreleri, konferansları, askeri tatbikatları, bedelli askerlik celplerini tehir ettik. İhracatçılarımızın alınan önlemlerden etkilenmemesi için gümrük kapılarında gereken her türlü tedbiri aldık. Salgının yaygın olduğu İran üzerinden yapılan Orta Asya ihracatlarının tır güzergâhlarını Gürcistan ve Azerbaycan’a yönlendirdik. Bakü-Tiflis-Kars demir yolundan yapılan seferleri günlük 2 bin 500 tondan 6 bin tona çıkartacak çalışmaları başlattık. İtalya ve Fransa’ya yapılan Ro-Ro seferlerini insan teması olmaksızın gerçekleşir hale getirdik. Vatandaşlarımıza fahiş fiyatlarla mal satmaya çalışan firmalara özellikle bütün birimlerimizi devreye sokarak denetimlerimizi yoğunlaştırdık, cezai müeyyideleri de etkinleştirdik. İş dünyasıyla ortaya çıkan yeni durum karşısında alınabilecek tedbirleri sürekli istişare ettik ve çözümleri hızla hayata geçirdik. 14 Mart’ta umreden dönen bir vatandaşımız yeni vaka olarak o da kayıtlara geçti. 15 Mart’ta umreden dönen vatandaşlarımızın öğrenci yurtlarında karantinaya alınması uygulamasını başlattık, sadece Ankara ve Konya’da umreden dönen 10 bin 330 vatandaşımızı karantinaya aldık. Bar, gazino, gece kulübü gibi eğlence yerleriyle müze ve kütüphanelerin faaliyetlerini durdurduk. Aynı gün Avrupa’dan ve Amerika’dan gelen yeni vakaların belirlenmesiyle kovit-19 teşhisi konan hasta sayısı 18’e ulaştı. 16 Mart’ta uçuşların durdurulduğu ülkelerden gelen her vatandaşımızın 14 gün karantinada tutulmasını kararlaştırdık. Diyanet İşleri Başkanlığımız Cuma namazlarının ve vakit namazlarının cemaatle kılınmayacağını, herkesin namazını evinde veya isterse camide ferdi olarak eda edebileceğini Din İşleri Yüksek Kurulu’nun kararı olarak Başkanımız açıkladı. Böylece yaşları sebebiyle en yüksek risk grubunda bulunan cami cemaatinin korunması konusunda önemli bir adımı atmış olduk.
İnsanların toplu olarak bulunduğu kahvehane, kafe, gazino, sinema, tiyatro, konser salonu, düğün salonu, hamam, spor salonu, internet kafe, kapalı çocuk oyun alanı, taziye evi gibi mekânların faaliyetlerine geçici süreyle ara vermesini kararlaştırdık. Genel kurullar ve eğitim çalışmaları gibi insanların zorunlu olarak biraraya geldiği faaliyetleri de erteledik. Ben partimin bu noktadaki bütün faaliyetlerini şu anda MYK, MKYK bunların hepsini erteledik. Hızlı sonuç veren kovit-19 testlerinin yapıldığı laboratuvar sayısının 4’ten 16’ya çıkartılmasına karar verdik ve bu gerçekleşti. 17 Mart’ta İngiltere ve Suudi Arabistan’ın da aralarında bulunduğu 6 ülkenin daha ilavesiyle uçuş yasağı koyduğumuz ülke sayısı 20’ye ulaştı.
Sağlık Bakanımız da kovit-19 teşhisi konulan kişi sayısının 47’ye yükseldiğini kamuoyuyla paylaştı. Dün itibariyle kovit-19 teşhisi konan hastalarımızın sayısı 98’e çıkarken, maalesef 89 yaşında bir vatandaşımızı da kaybettik.
Bu süreçte Cumhurbaşkanlığı ve bakanlıklar olarak aldığımız tedbirlere destek veren, ikazlara riayet eden, meseleye ahlaklı ve vicdanlı bir şekilde yaklaşan herkese şahsım, milletim adına şükranlarımı sunuyorum. Elbette bu süreçte adeta virüs ülkemize gelmekte niye geç kaldı? diye dizlerini dövenler, yalan haberlerle milletimizin moralinizi bozmaya, kaos çıkarmaya çalışanlar da çıktı. Ama milletimizle birlikte ülkemize yönelik her saldırıyı nasıl dirayet ve kararlıkla göğüslemişsek, bu sıkıntıyı da aynı şekilde karşıladık. Ellerini ovuşturarak, bu virüsün ülkemizi esir almasını bekleyen muhterislere aradıkları fırsatı vermedik, vermeyeceğiz. Hep söylediğimiz gibi, Türkiye’nin en büyük gücü birliğidir, beraberliğidir, kardeşliğidir. Allah’ın yardımı ve milletimizin desteğiyle bu sıkıntılı süreci de bırakınız tökezlemeyi veya yıkılmayı, daha da güçlenerek atlatacağımıza tüm kalbimle inanıyorum.
Aziz Milletim,
Değerli Basın Mensupları,
Biz, önce insan diyen öyle bir medeniyetin, insanı yaşat ki devlet yaşasın, diyen bir kültürün mensuplarıyız. Bunun için aldığımız her tedbir insanlarımızın hayatını ve geleceğini korumaya yöneliktir. Bu tür hastalıklar pek çok insanın farkında olmadan virüse maruz kalması ve yine farkında olmadan virüsü başkalarına bulaştırmasıyla yayılıyor. Sağlıklı insanlar hastalığı rahatça atlatırken, herhangi bir rahatsızlığı olan, bağışıklık sistemi zayıf kişiler ölümcül sonuçlarla karşı karşıya kalabiliyor. Henüz aşısı ve kesin tedavisi olmayan bu hastalıktan en iyi korunma yolu, virüsün bulaşmasını engellemektir.
Alınan ve tavsiye edilen tedbirlerin tamamı hem kendimizin, hem de diğer insanların sağlığını koruma amaçlıdır. Kovit-19 hastalığından en iyi korunma yöntemi, herkesin kendi kendine alacağı tedbirler. Hiç kimse bencilliği veya özensizliği sebebiyle tüm toplumun sağlığını tehlikeye atma hakkına sahip değildir. Toplumun tamamının sağlığı ve huzuru için bireyler olarak her birimizin fedakârlıkta bulunma sorumluluğu vardır. Dünyadaki diğer ülkeler gibi Türkiye’deki tedbirler de salgın riski ortadan kalkana kadar geçici olarak uygulanacaktır.
Açıklanan tedbirlere hep birlikte hassasiyetle riayet edersek, evde kalma süresini 3 haftayla sınırlı tutabiliriz. Bu süreçte en çok hassasiyet göstermemiz gereken husus bireysel temizliğimize ve diğer unsurlar, bunun yanında diğer insanlarla olan mesafemize dikkat etmektir. Bilim insanları kovit-19 virüsüne karşı en etkili tedbirin temizlik olduğu konusunda hemfikirler. Hem inancımızda, hem kültürümüzde, kalp temizliği yanında vücut temizliği, hane temizliği, çevre temizliği de çok büyük önem taşır. Temizliğin imandan geldiği öğüdüne uygun şekilde günde 5 vakit elini yüzünü, kollarını, başını ayaklarını yıkayan kişi İslami olarak da, tıbbi olarak da en ideal temizliği yapan kişidir.
Kültürümüzde musafahalaşmak, sarılmak, küçüklerin yüzlerinden, büyüklerin ellerinden öpmek elbette önemli bir yer tutar. Zira sevgisini dokunarak göstermeyi seven bir milletiz, ancak yaşadığımız süreç bir müddet buna ara vermemizi gerektiriyor. Salgın tehlikesi tamamen ortadan kalkana kadar sevgimizi yüreğimizle göstermekle ve dilimizle ifade etmekle yetineceğiz, onun için gönül selamı.
Peygamber Efendimiz Aleyhissalatu Vesselam veba olan yere gidilmemesini, veba olan yerden de çıkılmamasını tavsiye ediyor. Bugün bize düşen de hadisi şerife uygun şekilde kovit-19 virüsünün bulaşma ihtimali olan yerlerden uzak durmak, virüse maruz kalmışsak da iyileşene kadar diğer insanlarla teması kesmektir. Hazreti Ömer Radıyallahu Anh Şam’a gitmek üzere yola çıkacakken orada bir salgın hastalık başladığının haberini alıyor ve yolculuktan vazgeçiyor. Bunun üzerine sahabeden birisi Hazreti Ömer’e, Allah’ın kaderinden mi kaçıyorsun diye soruyor. Hazreti Ömer Radıyallahu Anh’ın bu soruya cevabı çok manidardır, evet, Allah’ın kaderinden yine Allah’ın kaderine kaçıyoruz. Bugün bize düşen görev de, gereken her türlü tedbiri alarak takdiri Allah’a bırakmaktır. İşte bu anlayışla ülkemizin de maruz kaldığı bu virüs tehdidinin en kısa sürede bertaraf edilmesi için devlet olarak tüm imkânlarımızı seferber ettik. Bu süreçte en büyük görev fert fert milletimize düşüyor.
Milletimin her bir ferdinden ricam, kovit-19 tehdidi geçene kadar mümkün olduğu kadar evlerinden çıkmamalarıdır. Kontrol altında tutamayacağımız her türlü temas bizi virüs taşıyıcısı haline getirebilir. Kendimiz zarar görmesek de taşıdığımız virüsü Allah muhafaza sevdiklerimize bulaştırarak hastalanmalarına, hatta ölümlerine yol açabiliriz.
Sosyal mesafeyi ne kadar korur ve sosyal hareketliliği ne kadar azaltırsak virüsün yayılma hızını, dolayısıyla yol açtığı tehdidi o derece düşürürüz. Toplu ulaşım araçları ve kapalı mekânlar başta olmak üzere insanların çok yakın mesafede bulundukları ortak kullanıma açık her yer virüsün potansiyel yayılma alanlarıdır. Bakın birer koltuk ara verdik, bu hassasiyetimizin önemi, dikkat edeceğiz, başka çaremiz yok. Herhangi bir şekilde virüse maruz kalmış tek bir kişinin ikazları dinlemeyip gereksiz yere dışarıda dolaşması halinde gün içinde yüzlerce kişiye bunu bulaştırma imkânı vardır.
Halbuki vakit gönlümüzce gezme değil, tedbir, tefekkür, tevekkül, okuma, dinginlik vaktidir. Vakit, yapabileceğimiz her şeyi evimizden yapma, dış dünya ile fiziki irtibatımızı asgariye indirme vaktidir. Vakit, sevdiklerimiz başta olmak üzere toplumun tamamı için kendimizden fedakârlık etme vaktidir. Altını çizerek bir kez daha tekrarlıyorum, mecburiyeti olmayan hiçbir vatandaşımız tehdit ortadan kalkana kadar evinden çıkmamalı, kimseyle temas etmemelidir. İşlerine giden vatandaşlarımız mesai bitimiyle birlikte hemen evlerine dönmeli, kapıdan girer girmez de kimseyle temas etmeden ilk iş sabunla ellerini, yüzünü yıkamalıdır. İster kamu, ister özel olsun, ister iş yerlerinde de virüsün yayılma ihtimalini en aza indirecek tedbirlerin tamamı alınmalıdır. Çocuklarımızdan dışarıya çıkmadan evde kitap okuyarak, derslerine çalışarak vakitlerini değerlendirmelerini istiyoruz.
En büyük risk grubunu oluşturan yaşlılarımızın sadece evden çıkmamakla yetinmeyerek, bir süre ailenin dışarıyla irtibatı olan diğer fertleriyle de mesafeli şekilde hayatlarını sürdürmeleri daha doğru olacaktır.
Kimi Avrupa ülkelerinin dezavantajlı grupları, özellikle de yaşlıları adeta gözden çıkartan anlayışlarına asla katılmıyoruz. Tam tersine, bizim kültürümüzde yaşlılarımızı el üstünde tutmak, dünya ahiret sadedinin temel şartlarından biri olarak kabul edilir, bunun için yaşlılarımızı koruyacak ve kollayacağız.
Bilim Kurulumuzun önerisiyle önce İstanbul ve Ankara’da başlatılacak bir çalışmayla 65 yaş üzerindeki tüm yaşlılarımıza koruyucu maske ve kolonya dağıtacağız. Yalnız yaşayan 65 yaş üzeri vatandaşlarımızın ihtiyaçlarının karşılanmasında devlet kadar yakınlarına ve komşularına da görev düşüyor. Bu insanlarımıza hep birlikte yardımcı olarak süreci suhuletle geçirmelerini temin etmeliyiz.
Değerli Dostlar,
Kamu bankalarımız 76 yaş üzeri emeklilerimizin maaş ödemelerini isterlerse evlerinde yapacaklardır. Huzurevlerindeki doktor sayısını da artırarak, yaşlılarımızın sağlığını daha yakından takip edeceğiz.
Bir diğer önemli konu, sağlık sistemimizi güçlü bir şekilde ayakta tutmaktır, bunun için sağlık kuruluşlarımızın üzerine binecek yükü hafifletmemiz gerekiyor. Vatandaşlarımızdan hayati olmayan sağlık sorunlarına mümkün olduğu kadar aile hekimleri vasıtasıyla çözüm aramalarını özellikle rica ediyorum. Unutmayınız, salgın hastalıklar durumlarında hastaneler aynı zamanda virüs buluşma ihtimali en yüksek yerler haline gelmektedir.
Yüksek ateş, kuvvetli öksürük ve nefes darlığı gibi hastalık belirtileri ortaya çıkan vatandaşlarımız ise paniğe kapılmadan öncelikle Sağlık Bakanlığımızın Alo 184 hattını aramalıdır. Buradan yapılacak yönlendirmeye göre hareket edilmesi halinde sağlık kurumlarımızdan en yüksek verimle istifade edebiliriz.
Bu vesileyle, takdire şayan bir fedakârlıkla ve sabırla görev yapan tüm sağlık personelimize şükranlarımı şahsım ve milletim adına sunuyorum. Kovit-19 hastalığına karşı aşı ve ilaç geliştirme çalışmalarını da tüm hızıyla devam ettiriyoruz. Araştırma-geliştirme çalışmalarını yürüten Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız bu konudaki tüm önemli araştırmacıları ve kurumları biraraya getirdi. Tanı kiti konusunda çok iyi bir üretim potansiyelimiz var.
Önceki gün Almanya, Fransa, İngiltere liderleriyle, dün de İtalya Başbakanıyla yaptığım telefon görüşmesinde ülkemizin bu salgın hastalık konusunda muhataplarına yapabileceği katkıları ele aldık. Salgın ilk başladığında Çin’e de tıbbi malzeme desteği vermiştik. Aynı şekilde Türkiye olarak biz de bu ülkelerin tecrübelerinden istifade edeceğiz.
Ülkemizin bayrak taşıyıcı kurumu olan Türk Hava Yolları hem dünyanın çeşitli yerlerindeki vatandaşlarımızın ailelerine kavuşturulması, hem de kargo taşımacılığını kesintisiz sürdürerek, temel ihtiyaçların karşılanması konusunda çok büyük gayret gösterdi. Krizden en çok etkilenen kuruluşların başında gelen Türk Hava Yollarımıza da gereken desteği vereceğiz.
Aziz Milletim,
Değerli Basın Mensupları,
Görüldüğü gibi virüs salgınının ilk ortaya çıktığı günlerden itibaren Türkiye olarak hızlı kararlar alarak ve süratle uygulamaya geçirerek ülkemizin bu krizden en az şekilde etkilenmesi için elimizden geleni yaptık, yapmaya devam ediyoruz.
Nitekim çevremizdeki ülkelerde çok yoğun görülmesine, ciddi kayıplara yol açmasına rağmen virüsün ülkemize sirayeti hem oldukça geç, hem de oldukça sınırlı olmuştur. Aldığımız tedbirlerin etkisiyle ortaya çıkan bu olumlu görüntüyü sürdürmekte kararlıyız. Bunun için tehlikenin kapımızı çalmasını beklemeden sürekli yeni ve etkili tedbirler alıyor, uygulamaya geçiriyoruz.
Bu çerçevede, biraz önce de bakanlarımızın, iş dünyasından temsilcilerimizin, resmi, sivil ilgili tüm kurumlarımızın temsilcilerinin katılımıyla kapsamlı bir değerlendirme toplantısını gerçekleştirdik. Özellikle yaşadığımız sürecin ekonomimize, piyasaya, üretime, istihdama olumsuz etkisini azalmak amacıyla çok önemli kararlar aldık.
Esasen hastalığın çıktığı ilk günden itibaren arkadaşlarımız sürecin diğer boyutlarının yanı sıra, ekonomik etkilerini yakından takip ediyorlar. Ülkelerin aldığı önlemleri, yaşanan ekonomik türbülansa karşı geliştirdikleri yöntemleri tek tek analiz ediyorlar. Özellikle de ekonomi yönetimimiz ve ilgili bakanlarımız, kurumlarımız tüm iş dünyasının taleplerini ve öngörülerini toplayarak hazırlıklarını yaptı. Karşımızdaki fotoğrafa göre bir yol haritası belirledik. Son yıllarda ekonomimize hedef alan saldırılara karşı verdiğimiz mücadele sayesinde küresel türbülanslara, özellikle söylüyorum, güçlü bir bağışıklık sistemini geliştirerek, biz oraya hedefimizi koyduk ve yolumuza böyle devam ettik. Şimdi bu 2 aylık direnme sürecini de en iyi şekilde atlatacağımıza inanıyorum.
Daha önce örneği görülmemiş bir süreç yaşıyor ve bundan dolayı da hasarın boyutları kestirilemiyordu. Bunun için bizim tüm senaryolara hazırlıklı olmamız gerekiyor. Ancak bu dönemde de gelişmekte olan ülkeler arasında pozitif ayrışan bir ülke konumunda bulunduğumuz bir gerçektir.
Hindistan borsasının yüzde 18, Japonya’nın yüzde 20, Amerika’nın yüzde 21, İngiltere’nin yüzde 22, Almanya’nın 26, İtalya’nın yüzde 32 değer kaybettiği 28-16 Mart tarihleri arasında bizi kaybımız yüzde 17’de kaldı. Aynı tarihlerde Türk Lirası olarak da gelişmekte olan ülkelerin hepsinden daha iyi bir direnç gösterdik. Şimdi ekonomimiz için koruma kalkanı olacak bir paketi devreye alıyoruz.
Dün Merkez Bankamız piyasalar açısından oldukça önemli bazı adımları atarak, likidite sıkıntı yaşanmayacağının garantisini ortaya koydu. Bu kapsamda Merkez Bankamız ihracatçımız için de çok önemli uygulamalar başlattı.
Nisan, Mayıs ve Haziran ayı vadeli açık reeskont kredi anapara ve faiz ödemeleri Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ertelenerek azami vade 1 yıl uzatıldı. Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında vadesi dolan reeskont kredilerinin taahhüt kapama süresi de yine 1 yıl uzatıldı. Böylece ihracatımız bu süreçteki belirsizliği rahat bir şekilde atlatabilecek.
En büyük önceliğimiz, üretim ve istihdamın sekteye uğramamasıdır. İnşallah bu süreçten kamu-özel sektör dayanışması ise daha da güçlenerek çıkacağız.
Birazdan açıklayacağımız paketteki imkânlardan istifade edecek firmalar için ön şartımız, istihdam kaybına yol açmamalarıdır. Herhalde burada anlaşıyoruz değil mi?
Finansal kurum ve kuruluşlarında kredi limiti olan firmaların likidite ve nakit ihtiyacına yönelik taleplerinin hızlıca karşılanması, ayrıca kredi limitlerinin kullandırılmasında kısıtlamaya gidilmemesi de önemlidir. Finans kuruluşlarından bu ortamda istihdamın mahfazası ve ekonomik büyümenin sürdürülmesi için kredi şartlarının esnetilmesine yönelik adımlar bekliyoruz. Tüm finans kuruluşlarının kredi geri çağırma, mevcut kredi limitini kullandırmama, fiyat artırma, teminat şartlarını zorlaştırma uygulamalarından özenle kaçınmasını istiyoruz. Bunun yanında, kurumsal firmaların, KOBİ’lerin, bireysel kesimin geçici iş ve ciro kaybı veya benzeri nedenlerle gelir kaybı yaşayanların kredi borçlarıyla ilgili taksit, öteleme, yapılandırma, düzenleme taleplerine süratle ve olumlu cevap verilmelidir.
Ekonomik istikrar kalkanı adını verdiğimiz bir paketle kovit-19 salgının etiklerini azaltmak için toplamda 100 milyar liralık bir kaynak setini böylece devreye alıyoruz.
Bu çerçevede devreye sokacağımız tedbirler şunlardır:
1- Perakende, AVM, demir-çelik, otomotiv, lojistik, ulaşım, sinema, tiyatro, konaklama, yiyecek-içecek, tekstil-konfeksiyon ve etkinlik-organizasyon sektörleri için Muhtasar ve KDV tevkifatı ile SGK primlerinin Nisan, Mayıs ve Haziran ödemelerini 6’şar ay erteliyoruz.
2- Konaklama Vergisi’ni Kasım ayına kadar uygulamayacağız.
3- Otel kiralamalarına ilişkin irtifak hakkı bedelleri ve hasılat payı ödemelerini Nisan, Mayıs ve Haziran ayları için 6 ay süreyle erteledik.
4- İç havayolu taşımacılığında 3 ay süreyle KDV oranını yüzde 18’den yüzde 1’e indiriyoruz.
5- Kovid-19 salgınıyla ilgili tedbirlerden etkilendiği için nakit akışı bozulan firmaların bankalara olan kredi anapara ve faiz ödemelerini asgari 3 ay öteleyecek ve gerektiğinde bunlara ilave finansman desteği sağlayacağız.
6- İhracattaki geçici yavaşlama sürecinde kapasite kullanım oranlarının korunması amacıyla ihracatçıya stok finansmanı desteği vereceğiz.
7- Bu dönemde işlerinin olumsuz etkilendiğini beyan ederek talepte bulunan esnaf ve sanatkârların Halkbank’a olan kredi borçlarının Nisan, Mayıs ve Haziran anapara ve faiz ödemelerini 3 ay süreyle ve faizsiz olarak erteleyeceğiz.
8- Kredi Garanti Fonu limitini 25 milyar liradan 50 milyar liraya çıkartacak, kredilerde önceliği gelişmelerden olumsuz etkilendiği için likidite ihtiyacı oluşan ve teminat açığı bulunan firmalar ile KOBİ’lere vereceğiz.
9- Vatandaşlarımız için uygun ve avantajlı şartlarda sosyal amaçlı kredi paketleri devreye alınmasını teşvik edeceğiz.
10- Beş yüz bin liranın altındaki konutlarda kredilendirilebilir miktarını yüzde 80’den yüzde 90’a çıkartacak, asgari peşinatı yüzde 10’a düşüreceğiz.
11- Koronavirüs etkisiyle Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında temerrüde düşen firmaların kredi siciline “mücbir sebep” notu düşülmesini sağlayacağız.
12- Asgari ücret desteğini devam ettireceğiz.
13- Mevzuatımızdaki esnek ve uzaktan çalışma modellerinin daha etkin hale getirilmesini temin edeceğiz.
14- Kısa çalışma ödeneğini devreye alacak, bundan faydalanmak için gereken süreçleri kolaylaştırılacak veya hızlandırılacağız. Böylece faaliyetine ara veren işyerlerindeki işçilere geçici bir gelir desteği verirken, işverenlerin de maliyetini azaltmış olacağız.
15- En düşük emekli maaşını bin 500 liraya yükseltiyoruz.
16- Emeklilerin bayram ikramiyesini Nisan ayı başında ödüyoruz.
17- Aile, Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığımızın belirlediği kriterlere göre ihtiyaç sahibi ailelere yapılacak nakdi yardımlar için ilave 2 milyar liralık bir kaynak ayırıyoruz.
18- İstihdamdaki sürekliliği temin etmek amacıyla 2 aylık telafi çalışma süresini 4 aya çıkartıyoruz.
19- Tek başına yaşayan 80 yaş üstü yaşlılarımız için sosyal hizmet ve evde sağlık hizmetlerinden oluşan periyodik takip programını devreye alıyoruz.
Alınan kararların milletimize ve ekonomimize hayırlı olmasını Allah’tan diliyorum. Basın toplantımıza iştirakiniz ve dikkatiniz için sizlere teşekkür ediyorum.
Hiçbir virüsün Türkiye’den, Türk milletinin birliğinden, beraberliğinden, kardeşliğinden aldığımız ve alacağımız tedbirlerden daha büyük olamayacağını tekrar ederek hepinize sevgilerimi, saygılarımı sunuyorum.
Kalın sağlıcakla.