Speech at the Opening Session of the 16th Conference of the Parliamentary Union of the Organization of Islamic Cooperation
Recep Tayyip Erdoğan · President of Turkey
- Context
- Erdoğan addressed the 16th Conference of the Parliamentary Union of the OIC on December 10, 2021, in Istanbul, welcoming member state parliamentarians to Turkey.
- Main themes
- Palestinian cause and Jerusalem, Islamic cooperation and solidarity, COVID-19 pandemic response, Afghanistan and migration, humanitarian values, Turkish foreign aid, Gaza blockade, occupation and apartheid policies, Islamic unity, anti-Semitism
- Duration
- ~17 min
- Words
- 2,012
- Sentences
- 98
- Readability
- 37
- Grade
- 13.1
- Syntax
- 2.98
- Vocabulary
- 2.30
Translated from Turkish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other98 sentences in 25 paragraphs
Honorable Presidents of the Assembly,
Mr. Secretary-General,
Dear Brothers,
Peace be upon you and the mercy and blessings of Allah. I greet you with my heartfelt feelings, with respect and affection.
It is a great pleasure for me to host you in our country on the occasion of the 16th Conference of the Parliamentary Union of the Member States of the Organization of Islamic Cooperation.
Welcome to our beautiful Istanbul, a city of civilization, history, and culture. From this sacred city, which our Prophet, peace be upon him, praised and foretold its conquest, I send my greetings and love to my brothers across the Islamic world through you. I pray to my Lord that this conference will be a means of goodness for our countries and the entire Islamic community. I find it appropriate that this year's main theme of the conference has been determined as "sharing, conscience, and Islam, Palestine, migration, and Afghanistan." I express my gratitude to everyone involved in the organization of the conference on behalf of myself, my country, and my nation.
Valuable Brothers,
As Muslims, we see worldly life as a means of testing. Our Lord states in the Holy Quran, "Indeed, We will test you with a bit of fear and hunger and a loss of wealth, lives, and fruits, but give good tidings to the patient." For the past two years, humanity has been fighting a great pandemic that has claimed the lives of more than 5 million people. During this difficult process, we lost many of our citizens, including our loved ones, members of parliament, and former members of parliament. On this occasion, I pray for mercy from Allah for all our brothers who have passed away, especially for our parliamentarians who have served our country under the roof of our Assembly, and I wish a speedy recovery to our sick. I extend my condolences to the brothers who lost their lives in member countries. I pray to the Almighty to relieve us, the Islamic world, and all humanity from this virus affliction as soon as possible.
During the pandemic, we adopted an approach that centered on humanity, human life, and humanitarian values. From the very first day, we emphasized the importance of cooperation and solidarity in the fight against the pandemic in all international platforms of which we are a member. We did not just leave these calls as mere words; we turned them into reality with our efforts, support, and various aid activities. While those who preach democracy, rights, law, and justice to humanity turn a blind eye to the dramas outside their borders, we have shown sensitivity in sharing all our resources with friendly and brotherly countries. We provided aid to 160 countries and 12 international organizations in need. In addition, we supplied vaccines to 11 countries. We recently applied for emergency use authorization for our domestic vaccine, Turkovac. We are closely following the processes related to our domestic vaccine and hope to conclude them as soon as possible.
My Brothers,
Jerusalem is a blessed city entrusted to the Ummah by our Prophet, who said, "If you cannot go there and pray, at least send oil to light its lamps." The Palestinian issue is one of the cornerstones that brings us all together and has led to the establishment of the Organization of Islamic Cooperation. The cause of Jerusalem is not just the cause of a handful of brave Muslims in Palestine; it is the common cause of the entire Islamic world. Defending Jerusalem is defending humanity; standing by Jerusalem is standing for truth, law, peace, justice, and civilization. The Palestinian cause, which is also the raison d'être of the Organization, continues to occupy the top ranks of our agenda.
Unlawful policies and unilateral practices in the West Bank and Jerusalem are increasing day by day. We see that our Palestinian brothers are ruthlessly executed in the streets, that innocent Palestinian children are treated as terrorists, and that harassment against our places of worship is on the rise. Similarly, the unjust, unlawful, and inhumane blockade on Gaza continues. These policies, which aim to suffocate Palestine and force it to abandon its rightful cause, have so far, thanks to the glorious resistance of our Palestinian brothers, failed to achieve their goal. Moreover, these policies have benefited neither the Israelis nor the people of the region, except for a handful of fanatics. On the contrary, due to these policies, efforts for normalization in the region have always been thwarted, and anti-Semitism has increased.
At this stage, I believe everyone has become aware of these realities. Insisting on occupation, violence, and apartheid policies is no longer beneficial to anyone. It is unjust and inhumane to make the Palestinians pay the price for the genocide of Jews in Europe during World War II. I have said this before, but I want to emphasize it again here today; we have never made a distinction between suffering and death, and we do not do so. Just as the image of Muhammad Durra, who was martyred while his father shielded him, breaks our hearts, the story of Anne Frank also wounds us deeply. We can never accept the othering or demonization of a people or those who share the same faith, regardless of the circumstances. It is our belief and humanity to stand against oppression, no matter where it comes from, and to extend a hand to the oppressed, no matter who they are.
As descendants of ancestors who governed Jerusalem with justice for 400 years, we do not want to see blood, tears, and oppression in Palestine. As a nation that opened its doors to Jews fleeing from Spain five centuries ago, our greatest aim is to establish lasting peace and stability in Palestine. The way to achieve this, as we have expressed on every occasion, is the establishment of an independent and sovereign State of Palestine with territorial integrity, with its capital in Jerusalem, based on the 1967 borders. With this understanding, we firmly maintain our sensitivity regarding the status of East Jerusalem and the sanctity of Al-Aqsa Mosque. During our presidency of the Organization of Islamic Cooperation from 2016 to 2019, we hosted two extraordinary summit meetings on Palestine. Through this, we mobilized the United Nations, our organization, and other international platforms. In the coming period, the strengthening of the climate of peace in our region will again be determined by the joint steps we will take. As member countries of the Organization, we must act in unity and solidarity and avoid any actions that would undermine the Palestinian cause. Despite all the obstacles and deficiencies in the international system, we must continue our efforts to bring the Palestinian cause to the forefront of the world agenda and to find a just solution to the issue.
On the other hand, it is extremely important for the Palestinians to end their internal divisions for the success of the ongoing efforts. The tensions, resentments, and disagreements among our Palestinian brothers only please their adversaries. Our expectation is that our Palestinian brothers will strengthen their unity, solidarity, and cooperation to support this process.
Dear Brothers,
Achieving lasting peace and stability in Afghanistan is our common wish. We do not have the luxury to turn our backs on the Afghan people or to close our eyes to the humanitarian drama occurring in this country. Especially in the current harsh winter conditions, it is a priority to continue humanitarian aid to our Afghan brothers. We are providing all the support and assistance we can to Afghanistan and our Afghan brothers, with whom we have deep-rooted relations.
In the ongoing political process, there are certainly issues that we find unacceptable and particularly lacking in terms of inclusivity. We communicate our recommendations, ideas, and criticisms very clearly to the relevant parties through our institutions. We continue our efforts to prevent Afghanistan from being dragged back into chaos, turmoil, and conflict. Everything we do is for the peace, stability, and well-being of all brotherly countries in the region, along with Afghanistan.
The Islamic world also needs to be more actively engaged in solidarity, especially in delivering humanitarian aid. It is well known that developments in Afghanistan increase the risk of a migration wave. Our country, which currently hosts approximately 5 million foreigners, including 3.6 million from Syria, cannot bear a new migration burden. We know that similar difficulties apply to other member countries of the Organization as well. In fact, in the issue of migration and refugees, the real burden is borne not by the Western countries that make a lot of noise, but by countries like ours that are neighbors to crisis regions.
According to United Nations figures, high-income countries host an average of 2.7 refugees per 1,000 people, while middle and low-income countries host 5.8 refugees. The poorest countries host one-third of all refugees in the world. The Syrian crisis is truly a lesson in showing the discriminatory, exclusionary, and inhumane attitudes of Western countries towards refugees. In this crisis, which has now passed its 10th year, the Western world has always played the role of the three monkeys. Those who did not lift a finger in the face of the heartbreaking dramas of Omran and Aylan have not taken any steps to alleviate the burden on millions of people in northern Syria. They have even hesitated to support terrorist organizations like PKK-YPG under the guise of fighting ISIS. A significant portion of the aid they promised to our country has not been fulfilled to date. If nearly 1 million people have lost their lives in Syria and 12 million have been forced to leave their homes, the hypocrisy of the Western world is as much to blame as the attacks of the regime and terrorist organizations. For 10 years, the lives recorded in the Universal Declaration of Human Rights, which we have now reached the 73rd anniversary of, have been deemed too much for Syrians. The United Nations Security Council has also become a great disappointment by failing to fulfill its responsibilities in the Syrian crisis. The innocent Syrian brothers have paid the price for both the inhumanity of Western countries and the failure of the international system.
Valuable Members of Parliament,
As Muslims, we are fighting not only against the coronavirus or humanitarian crises but also against the rising Islamophobia. Muslims, especially Muslim women, are victims of racist and discriminatory policies in many countries around the world. In many Western countries that advocate democracy and human rights, hate speech has taken over daily life along with politics. We receive news almost every day of a citizen, a Muslim sister, who is attacked by racists on the street, at work, in school, on the bus, in the market, or in the bazaar. European politicians, instead of combating these toxic trends that poison society, resort to rhetoric that targets Muslims and migrants, effectively pouring gasoline on the fire. We cannot allow Europe, where 35 million Muslims from different backgrounds live, to turn into a concentration camp for our brothers. As an organization, we must take more decisive steps in the fight against Islamophobia and hate speech.
In this process, we must also include Jews who have previously experienced similar oppressions, migrants who are subjected to foreign hatred, and Christians who view issues through the lens of reason and conscience alongside our co-religionists. We may have differences, we may have disagreements, but if the issue is the peace and tranquility of all humanity, it is our duty to expand our ranks. I truly believe that with your efforts, your sincere endeavors, and your prayers, the future of the Ummah will be much better and more prosperous than today. May Allah be our helper.
As I conclude my remarks with these thoughts, I want to reiterate our happiness in hosting you in our ancient city of Istanbul. I hope that the consultations you will hold on the occasion of the conference will be a means of goodness for the entire Islamic community.
Thank you, may you be well, and may Allah protect you.
The original Turkish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Saygıdeğer Meclis Başkanları,
Sayın Genel Sekreter,
Aziz Kardeşlerim,
Esselamu aleykum ve rahmetullahi ve berekatuhu. Sizleri en kalbi duygularımla, hürmetle, muhabbetle selamlıyorum.
İslam İşbirliği Teşkilatı Üyesi Ülkeler Parlamento Birliği 16. Konferansı münasebetiyle sizleri ülkemizde ağırlamaktan büyük bir memnuniyet duyuyorum.
Medeniyet, tarih ve kültür şehri güzel İstanbul’umuza hepiniz hoş geldiniz. Peygamberimizin Aleyhissalatü Vesselam taltif ettiği ve fethini müjdelediği bu aziz şehirden sizlerin vasıtasıyla İslam coğrafyasının dört bir yanındaki kardeşlerime selam ve sevgilerimi gönderiyorum. Konferansın ülkelerimiz ve tüm İslam âlemi için hayırlara vesile olmasını Rabbimden niyaz ediyorum. Bu yılki konferansın ana temasının “paylaşım, vicdan ve İslam, Filistin, göç ve Afganistan” olarak belirlenmesini isabetli buluyorum. Konferansın icrasında görev alan herkese şahsım, ülkem ve milletim adına şükranlarımı sunuyorum.
Kıymetli Kardeşlerim,
Bizler Müslümanlar olarak dünya hayatını bir imtihan vesilesi olarak gören insanlarız. Rabbimiz Kur’an-ı Kerim’de, “Muhakkak sizi biraz korku, biraz açlık ve mallardan, canlardan, ürünlerden biraz eksiltmekle deneriz, sabredenlere müjdele” bu şekilde buyurmaktadır. İnsanlık olarak son iki yıldır şimdiye kadar 5 milyonu aşkın kişinin hayatına mal olan büyük bir salgınla mücadele ediyoruz. Bu zorlu süreçte aralarında yakınlarımızın, sevdiklerimizin, milletvekili ve eski milletvekillerimizin de olduğu pek çok vatandaşımızı kaybettik. Meclisimizin çatısı altında ülkemize hizmet etmiş parlamenterlerimiz başta olmak üzere ebediyete uğurladığımız tüm kardeşlerimize bu vesileyle Allah’tan rahmet, hastalarımıza acil şifalar diliyorum. Üye ülkelerde hayatlarını kaybeden kardeşlerimize buradan başsağlığı dileklerimizi iletiyorum. Mevla’dan bizi, İslam dünyasını ve tüm insanlığı bu virüs musibetinden bir an evvel kurtarmasını niyaz ediyorum.
Salgın döneminde insanı, insan hayatını ve insani değerleri merkeze alan bir yaklaşım sergiledik. İlk günden itibaren üyesi bulunduğumuz tüm uluslararası platformlarda salgınla mücadelede iş birliği ve dayanışmanın önemine dikkat çektik. Bu çağrılarımızı sadece lafta bırakmadık, aynı zamanda çalışmalarımızla, desteklerimizle ve çeşitli yardım faaliyetlerimizle gerçeğe dönüştürdük. Her fırsatta insanlığa demokrasi, hak, hukuk ve adalet dersi verenler kendi sınırları dışındaki dramlara kulaklarını tıkarken, biz elimizdeki tüm imkânları dost ve kardeş ülkelerle paylaşmaya hassasiyet gösterdik. İhtiyaç halindeki 160 ülke ve 12 uluslararası kuruluşa yardım ulaştırdık. Bunun yanında 11 ülkeye aşı tedarikinde bulunduk. Yerli aşımız Türkovac için acil kullanım onayına kısa süre önce başvurduk. Yerli aşımızla ilgili süreçleri yakından takip ediyor, inşallah bir an önce neticelendirmeyi arzu ediyoruz.
Kardeşlerim,
Kudüs, Hazreti Nebi’nin, “Şayet oraya gidemez ve orada namaz kılamazsanız, bari oranın kandillerini aydınlatacak yağ gönderin” diyerek ümmetine emanet ettiği mübarek bir şehirdir. Filistin meselesi, hepimizi bir araya getiren, İslam İşbirliği Teşkilatı’nın da kurulmasına vesile olan yapı taşlarından birisidir. Kudüs davası, yalnızca Filistin’deki bir avuç cesur Müslümanın davası değil, İslam âleminin tamamının ortak davasıdır. Kudüs’ü savunmak insanlığı savunmak, Kudüs’e sahip çıkmak, hakka, hukuka, barışa, adalete, medeniyete sahip çıkmaktır. Teşkilatın varoluş gayesi de olan Filistin davası, gündemimizin en üst sıralarında yer almayı sürdürüyor.
Batı Şeria ve Kudüs’te uluslararası hukuka aykırı politikalar ve tek taraflı uygulamalar günden güne artıyor. Filistinli kardeşlerimizin sokak ortasında acımasızca infaz edildiğini, masum Filistinli çocuklara eli kanlı terörist muamelesi yapıldığını, ibadethanelerimize yönelik tacizlerin sıklaştığını görüyoruz. Aynı şekilde Gazze’ye yönelik haksız, hukuksuz ve vicdansız abluka da devam ediyor. Filistin’i nefessiz bırakarak haklı davasından vazgeçirmeyi amaçlayan bu politikalar Filistinli kardeşlerimizin şanlı direnişi sayesinde şimdiye kadar hamdolsun hedefine ulaşamamıştır. Dahası, bu politikaların bir avuç fanatik dışında ne İsraillilere, ne de bölge halklarına hiçbir faydası olmamıştır. Bilakis bu politikalar sebebiyle bölgede normalleşme çabaları hep akim kalmış, antisemitizm artmıştır.
Gelinen aşamada herkesin bu gerçeklerin farkına vardığına inanıyorum. İşgal, şiddet ve apartheid politikalarında ısrar etmenin artık kimseye bir faydası yoktur. İkinci Dünya Savaşında Avrupa’daki Yahudilere yönelik soykırımın bedelini bugün Filistinlilere ödetmek haksızlıktır, vicdansızlıktır. Daha önce de söyledim, ancak bugün burada altını çizerek tekrar ifade etmek istiyorum; biz asla acılar ve ölümler arasında ayrım yapmadık, yapmıyoruz. Babasının sırtını siper almış bir şekilde şehit edilen Muhammed Durra’nın görüntüsü nasıl yüreğimizi dağlıyorsa, Anne Frank’ın hikayesi de aynı şekilde içimizi kanatıyor. Ne surette olursa olsun bir halkın ya da aynı inanca mensup insanların ötekileştirilmesini, düşmanlaştırılmasını asla kabul etmiyoruz. Zulüm kimden gelirse gelsin karşı durmak, mazlum kim olursa olsun elinden tutmak bizim inancımızın ve insanlığımızın bir gereğidir.
Kudüs’ü 400 yıl boyunca adaletle yöneten bir ecdadın torunları olarak Filistin’de kan, gözyaşı ve zulüm görmek istemiyoruz. İspanya’dan kaçan Musevilere 5 asır önce kapılarını açmış bir millet olarak en büyük gayemiz, Filistin’de kalıcı barış ve istikrarın tesisidir. Bunun yolu da, her fırsatta ifade ettiğimiz gibi 1967 sınırlarında başkenti Kudüs-i Şerif olan bağımsız ve egemen, toprak bütünlüğüne sahip bir Filistin Devletinin kurulmasıdır. Bu anlayışla Doğu Kudüs’ün statüsü ve Mescid-i Aksa’nın kutsiyetine ilişkin hassasiyetimizi kararlıkla sürdürüyoruz. 2016-2019 yıllarında deruhte ettiğimiz İslam İşbirliği Teşkilatı zirve dönem başkanlığımız sırasında Filistin konusunda iki olağanüstü zirve toplantısına ev sahipliği yaptık. Bu sayede Birleşmiş Milletleri, teşkilatımızı ve diğer uluslararası platformları harekete geçirdik. Önümüzdeki dönem de bölgemizde barış ikliminin güçlenmesini yine bizlerin atacağı ortak adımlar belirleyecektir. Teşkilat üyesi ülkeler olarak birlik ve beraberlik içinde hareket etmeli, Filistin davasını zaafa uğratacak her türlü hareketten kaçınmalıyız. Uluslararası sistemdeki tüm engellere ve eksiklere rağmen Filistin davasının dünya gündeminde hak ettiği yere getirilmesi ve meseleye adil bir çözüm bulunması için gayretlerimizi sürdürmeliyiz.
Öte yandan Filistinlilerin de kendi aralarındaki tefrikayı sonlandırmaları, yürütülen çalışmaların başarısı açısından son derece önemlidir. Filistinli kardeşlerimiz arasında yaşanan gerilimler, küskünlükler ve anlaşmazlıklar en fazla muarızlarını sevindirmektedir. Beklentimiz, Filistinli kardeşlerimizin birlik, beraberlik ve dayanışmalarını güçlendirerek bu sürece destek vermeleridir.
Değerli Kardeşlerim,
Afganistan’ın kalıcı barış ve istikrara kavuşması ortak temennimizdir. Afgan halkına sırtımızı dönme veya bu ülkede yaşanan insani drama gözlerimizi kapatma lüksümüz yoktur. Özellikle şu an ki zor kış şartlarında Afgan kardeşlerimize yönelik insani yardımların sürdürülmesi öncelik taşıyor. Kendi payımıza köklü ilişkilere sahip olduğumuz Afganistan’a ve Afgan kardeşlerimize elimizden gelen desteği ve yardımı sağlıyoruz.
Devam eden siyasi süreçte içimize sinmeyen, tasvip etmediğimiz özellikle kapsayıcılık noktasında eksik bulduğumuz hususlar elbette vardır. Bu konudaki tavsiye fikir ve eleştirilerimizi çok net biçimde kurumlarımız aracılığıyla muhataplarına iletiyoruz. Afganistan'ın tekrar kaosa, kargaşaya ve çatışmaya sürüklenmemesi için gayretlerimizi devam ettiriyoruz. Ne yapıyorsak Afganistan'la beraber bölgedeki tüm kardeş ülkelerin huzuru, istikrarı ve esenliği için yapıyoruz.
İslam dünyasının da insani yardımların ulaştırılması başta olmak üzere bu konuda daha aktif bir dayanışma içinde olması gerekiyor. Afganistan'daki gelişmelerin göç akını riskini artırdığı malumunuzdur. Halihazırda 3,6 milyon Suriye'den gelenler olmak üzere, yaklaşık 5 milyon yabancıya ev sahipliği yapan ülkemiz yeni bir göç yükünü taşıyamaz. Benzer zorlukların teşkilat üyesi diğer ülkeler için de geçerli olduğunu biliyoruz. Esasen göç ve mülteciler meselesinde asıl yükü sesi çok çıkan Batılı ülkelerden ziyade, kriz bölgelerine komşu bizim gibi ülkeler çekiyor.
Birleşmiş Milletler rakamlarına göre yüksek gelirli ülkeler 1000 kişi başına ortalama 2,7 mülteci, buna karşılık orta ve düşük gelirli ülkeler ise 5,8 mülteci barındırıyor. En yoksul ülkeler dünyadaki tüm mültecilerin 3’te 1’ne ev sahipliği yapıyor. Suriye krizi Batılı ülkelerin mültecilere yönelik ayrımcı, dışlayıcı, gayri insani tutumlarını göstermesi açısından gerçekten ibretliktir. Bu sene 10. yılını geride bırakan bu kriz karşısında Batı dünyası hep üç maymunu oynadı. Ümran ve Aylan bebeğin hepimizin yüreğini dağlayan dramları karşısında kıllarını bile kıpırdatmayanlar bunlardı. Suriye’nin kuzeyindeki milyonlarca insanın yükünü hafifletecek hiçbir adım atmadılar. Hatta DEAŞ’la mücadele kılıfı altında PKK-YPG gibi terör örgütlerini desteklemekten çekinmediler. Ülkemize verdikleri yardım sözlerinin önemli bir kısmını da şimdiye kadar yerine getirmediler. Şayet Suriye’de 1 milyona yakın kişi hayatını kaybetmiş, 12 milyon insan evlerini terk etmek zorunda kalmışsa, bunda rejimin ve terör örgütlerinin saldırıları kadar Batı dünyasının riyakarlığının da payı vardır. Bugün 73. Yıldönümüne ulaştığımız İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nde kayıtlı hayatlar 10 yıldır Suriyelilere çok görülmüştür. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi de Suriye krizinde sorumluluklarını yerine getirmeyerek büyük bir hayal kırıklığına dönüşmüştür. Hem Batılı ülkelerin vicdansızlığının, hem de uluslararası sistemin başarısızlığının faturasını ise masum Suriyeli kardeşlerimiz ödemiştir.
Kıymetli Milletvekilleri,
Müslümanlar olarak sadece koronavirüsle veya insani krizlerle değil, aynı zamanda giderek yükselen İslam düşmanlığıyla da mücadele ediyoruz. Müslümanlar, özellikle Müslüman kadınlar başta olmak ve dünya genelinde birçok ülkede ırkçı, ayrımcı politikaların mağduru oluyor. Günümüzde demokrasi ve insan hakları savunuculuğu yapan birçok Batı ülkesinde nefret söylemleri siyasetle birlikte günlük hayatı da esir alıyor. Hemen her gün sokakta, iş yerinde, okulda, otobüste, pazarda, çarşıda, markette ırkçıların saldırısına uğrayan bir vatandaşımızın, Müslüman bir hanım kardeşimizin haberini alıyoruz. Avrupalı siyasetçiler toplumu zehirleyen bu hastalıklı akımlarla mücadele yerine adeta ateşe benzin dökerek Müslümanları ve göçmenleri hedef gösteren söylemlere sarılıyorlar. Farklı kökenlerden 35 milyon Müslümanın yaşadığı Avrupa’nın kardeşlerimiz için bir toplama kampına dönüşmesine izin veremeyiz. Teşkilat olarak İslam düşmanlığı ve nefret söylemleriyle mücadelede daha kararlı adımlar atmalıyız.
Bu süreçte, dindaşlarımızın yanı sıra daha önce benzer zulümler yaşamış Musevileri, yabancı nefretine maruz kalan göçmenleri, meselelere akıl ve vicdan penceresinden bakan Hıristiyanları da yanımıza almalıyız. Farklılıklarımız olabilir, görüş ayrılıklarımız olabilir, ancak mesele tüm insanlığın barış ve huzuru ise, bize düşen safları büyütmektir. Sizlerin gayreti, sizlerin samimi çaba ve dualarıyla ümmetin yarınlarının bugünlerinden çok daha iyi, çok daha müreffeh olacağına doğrusu ben inanıyorum. Rabbim hepimizin yardımcısı olsun diyorum.
Bu düşüncelerle sözlerime son verirken sizleri kadim şehrimiz İstanbul’umuzda misafir etmekten duyduğumuz bahtiyarlığı tekraren ifade etmek istiyorum. Konferans vesilesiyle yapacağınız istişarelerin tüm İslam âlemi açısından hayırlara vesile olmasını temenni ediyorum.
Sağ olun, var olun, Allah’a emanet olun.