- Context
- Duda spoke at a ceremony in Markowa, Poland on March 24, 2023, marking the sixth National Day of Remembrance of Poles who saved Jews, commemorating the 79th anniversary of the Ulma family massacre.
- Main themes
- Remembrance of Poles who saved Jews, Ulma family martyrdom, National Day of Remembrance, German occupation atrocities, death penalty for aiding Jews, Christian values and moral courage, Polish-Jewish relations, Markowa massacre, heroism under occupation, national identity and memory
- Duration
- ~11 min
- Words
- 1,297
- Sentences
- 49
- Readability
- 49
- Grade
- 12.4
- Syntax
- 3.36
- Vocabulary
- 2.22
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other49 sentences in 14 paragraphs
Esteemed Dear Closest Ones of the Heroes of today – Poles from all over our country, but especially from here, from Podkarpacie, those who saved their fellow citizens, neighbors of Jewish nationality during World War II under German occupation, especially those of you who are with us today here in Markowa, Honorable Ministers, Excellency, Honorable Archbishop, Esteemed Representatives of the Voivodeship and local governments, Mr. Starosta, Mr. Mayor, Representatives of councils, counties, municipalities led by the Chairpersons, Representatives of the Podkarpackie Voivodeship Assembly, Most Honorable Madam Voivode, Mr. President of the Institute of National Remembrance, Mr. Ambassador, all present members of our parliament, the Polish and European Parliament, Dear Residents of Markowa, Dear Residents of Podkarpacie, All Esteemed Ladies and Gentlemen!
Today we officially celebrate for the sixth time as a national holiday the National Day of Remembrance of Poles who saved Jews under German occupation. It has been seven years since we opened together this extremely important museum commemorating the family that lived here and perished here, in fact giving their lives to help another human being, to help their fellow citizens – Poles of Jewish nationality, who lived on this land alongside them, at the time when the German invader came here, occupied this land, and began to carry out its planned campaign of destroying the Jewish nation, its elimination in a ruthless, brutal manner, unprecedented in history.
At that time in our country, in Poland, there were people who had extraordinary courage, who had deeply inscribed in their hearts the ideals of humanity, respect for life, for another human being, love for one’s neighbor – yes, that Christian love – of the great ethos of the Commonwealth of Many Nations, which they co-created over the years after regaining independence in 1918 as a free, independent, sovereign Poland, imbued with these ideals so deeply that they were not afraid.
They were not afraid to provide help, they were not afraid to provide shelter despite the terrible danger that everyone was aware of at that time. You know this, but I say it out loud to remind once again. Very often in Western Europe, in the United States, in Israel, and in other places around the world, they do not know this: in Poland, for helping Jews under German occupation during World War II, the German occupiers, the perpetrators threatened the death penalty. Death! Not imprisonment, not deportation, not any punishment, not even a concentration camp – the death penalty threatened, brutally and ruthlessly executed, practically without trial, without any indictment, without any recognition of the case, without any principles.
Thousands of Poles among – as we estimate – a million who provided help to Jews hiding at that time, protecting themselves from death, were murdered in this way, most often along with their Jewish neighbors, along with their Jewish charges, those whom they helped, whom they hid. Many of them also here, in Podkarpacie. Of many crimes committed then, we still do not know today, because many of them remain unknown. There are no archives, there are no documents, there are no witnesses.
The crime that took place here, in Markowa, has survived in memory, in documents and is one of the absolutely most monstrous committed at that time. A large family was murdered: parents – Józef and Wiktoria Ulma – along with six children and a seventh unborn child, in the womb of the mother, Wiktoria Ulm, who was then in advanced pregnancy. They were all shot by German gendarmes for helping the Jewish Goldman family. In total, the Germans murdered 17 people: the two parents – the aforementioned Wiktoria and Józef Ulma – all six of their children plus the unborn; in total seven children. And eight of their Jewish charges – people whom they sheltered.
This was carried out on the morning of March 24, 1944, in a planned, bestial, brutal manner. Many residents of this village witnessed it. And I want to strongly emphasize at this point: not only the village of Markowa, but the entire area knew that this crime had taken place, that the death penalty had been carried out on the Ulmas. And practically in all the localities around, there were Polish families who hid Jews, who helped them. Because many Jews lived in these areas – simply citizens of the Commonwealth. Here, in Markowa, despite this crime, despite the terrible terror it must have caused, those among the Jews who were hidden mostly survived. People did not stop providing help.
We stand before this wall of memory, on which there are plaques with names. And these are families only from here, only from this region, from this land, from Podkarpacie. This is a testament to what those days were like and how many people in the occupied Polish lands knew how to behave decently, for whom Christian values, ethics, and simple love for one’s neighbor were stronger even than the fear of death – not only their own, but also that of their own family. This is one aspect of those times.
But it must be said about the second, extremely important aspect, which the world should also know and remember. All of Poland – all this land that constituted the Commonwealth until 1939 – was occupied. Poland in the state sense did not exist then, and there were no Polish authorities that collaborated with the occupier. There were no Polish authorities, no Polish official institutions that in any way participated in this terrible crime that the Germans committed against the Jewish nation, including Polish citizens of Jewish nationality. We were all victims of World War II together, victims of Hitler's terror.
During World War II, nearly 6 million Polish citizens perished, among whom 3 million were of Jewish descent. Our two nations, our state – as the state of the society of the Commonwealth – experienced a terrible tragedy. But in the official, institutional sense, it always stood in defense of all its citizens, regardless of their nationality.
It was the Delegation of the Government to the Country – the émigré government that was then in London – that had within it a department called the Council for Aid to Jews “Żegota.” Practically throughout the entire period of Nazi occupation, it provided assistance here, on Polish lands, to Jews persecuted by the Germans; to children whom Irena Sendlerowa helped; over 200 religious orders and congregations that were involved at that time in the aid operation, actively hiding children and adults of Jewish descent.
And thousands of people – very often unnamed, very often still unknown today – who provided this help. We estimate that there were about a million Poles in total, because to save one fellow citizen of Jewish nationality, it usually took the help of at least several people to provide food, to give shelter, to hide.
It is their holiday that we celebrate today. It is before their memory – especially those who perished, who were murdered – that we bow our heads today here in Markowa. We thank them from the bottom of our hearts, their memory, we thank their relatives, their closest ones, the living families for their extraordinary gift – the gift of humanity, the gift of life for another human being, of sacrifice, and also a gift to the Commonwealth, which was precisely this attitude of helping another human being so deeply rooted – I have no doubt about this, as is also evident today – in the mentality of our nation, in the mentality of Polish society.
Honor and glory to the heroes! Eternal memory to the fallen and murdered citizens of the Commonwealth! To all – those rescued, who despite everything were murdered, and those who saved and were murdered. Eternal memory and glory! Honor their memory!
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Czcigodni Drodzy Najbliżsi Bohaterów dzisiejszego dnia – Polaków z całego naszego kraju, ale w szczególności stąd, z Podkarpacia, tych, którzy ratowali swoich współobywateli, sąsiadów narodowości żydowskiej w czasie II wojny światowej pod okupacją niemiecką, w szczególności ci z Państwa, którzy są dzisiaj z nami obecni tu, w Markowej, Wielce Szanowni Panie i Panowie Ministrowie, Ekscelencjo, Czcigodny Księże Arcybiskupie, Szanowni Przedstawiciele Samorządu Wojewódzkiego i samorządów lokalnych, Panie Starosto, Panie Wójcie, Przedstawiciele rad, powiatu, gminy na czele z Przewodniczącymi, Przedstawiciele Sejmiku Województwa Podkarpackiego, Wielce Szanowna Pani Wojewodo, Panie Prezesie Instytutu Pamięci Narodowej, Panie Ambasadorze, wszyscy przybyli członkowie parlamentu naszego, polskiego i Parlamentu Europejskiego, Drodzy Mieszkańcy Markowej, Drodzy Mieszkańcy Podkarpacia, Wszyscy Wielce Szanowni Państwo!
Po raz szósty obchodzimy dzisiaj oficjalnie jako święto państwowe Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Minęło siedem lat od momentu, gdy otwarliśmy razem to niezwykle ważne muzeum upamiętniające rodzinę, która w tym miejscu żyła i w tym miejscu zginęła, w istocie oddając życie za pomoc drugiemu człowiekowi, za pomoc swoim współobywatelom – Polakom narodowości żydowskiej, którzy na tej ziemi wraz z nimi mieszkali, w czasie gdy przyszedł tu niemiecki najeźdźca, zajął tę ziemię i zaczął prowadzić swoją zaplanowaną akcję niszczenia narodu żydowskiego, jego eliminacji w sposób bezwzględny, brutalny, niewidziany do tej pory w dziejach.
Byli w tamtym czasie w naszym kraju, w Polsce, ludzie, którzy mieli niezwykłą odwagę, którzy głęboko w sercu wpisane mieli ideały człowieczeństwa, szacunku dla życia, dla drugiego człowieka, miłości bliźniego – tak, tej chrześcijańskiej – wielkiego etosu Rzeczypospolitej wielu narodów, którą razem przez lata po odzyskaniu przez nią niepodległości w 1918 roku współtworzyli jako wolną, niepodległą, suwerenną Polskę, przesiąknięci tymi ideałami tak głęboko, że się nie bali.
Nie bali się udzielić pomocy, nie bali się udzielić schronienia mimo potwornego zagrożenia, którego wszyscy mieli wtedy świadomość. Państwo o tym wiedzą, ale mówię to głośno, aby jeszcze raz przypomnieć. Bardzo często na zachodzie Europy, w Stanach Zjednoczonych, w Izraelu i innych miejscach na świecie o tym nie wiedzą: w Polsce za pomoc Żydom pod okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej ze strony niemieckich okupantów, oprawców groziła kara śmierci. Śmierci! Nie więzienia, nie deportacji, nie jakakolwiek kara, nawet nie obóz koncentracyjny – groziła kara śmierci brutalnie i bezwzględnie wykonywana, praktycznie rzecz biorąc bez sądu, bez jakiegokolwiek aktu oskarżenia, bez rozpoznania sprawy, bez jakichkolwiek zasad.
Tysiące Polaków spośród – jak szacujemy – miliona, którzy udzielali pomocy wówczas ukrywającym się Żydom, chroniącym się przed śmiercią, zostało w ten sposób zamordowanych, najczęściej wraz ze swoimi żydowskimi sąsiadami, wraz ze swoimi żydowskimi podopiecznymi, tymi, którym pomagali, których ukrywali. Bardzo wielu spośród nich także tutaj, na Podkarpaciu. O bardzo wielu zbrodniach wtedy popełnionych do dzisiaj nie wiemy, bo wiele z nich pozostaje nieznanych. Nie ma archiwów, nie ma dokumentów, nie ma świadków.
Zbrodnia, do której doszło tutaj, w Markowej, przetrwała w pamięci, w dokumentach i należy do jednych z absolutnie najbardziej potwornych, jakich wtedy się dopuszczono. Zamordowano wielodzietną rodzinę: rodziców – Józefa i Wiktorię Ulmów – wraz z sześciorgiem dzieci i siódmym dzieckiem nienarodzonym, w łonie matki, Wiktorii Ulm wtedy w zaawansowanej ciąży. Wszyscy zostali zastrzeleni przez niemieckich żandarmów za to, że nieśli pomoc żydowskiej rodzinie Goldmanów. W sumie Niemcy zamordowali wtedy 17 osób: dwoje rodziców – wspomnianych Wiktorię i Józefa Ulmów – wszystkie ich sześcioro dzieci plus nienarodzone; w sumie siedmioro dzieci. I ośmioro ich żydowskich podopiecznych – ludzi, którym dawali schronienie.
Dokonano tego nad ranem 24 marca 1944 roku w sposób zaplanowany, bestialski, brutalny. Świadkami tego było wtedy wielu mieszkańców tej wsi. I chcę bardzo mocno w tym miejscu podkreślić: nie tylko wieś Markowa, ale cała okolica wiedziała, że doszło do tej zbrodni, że kara śmierci została na Ulmach wykonana. A praktycznie we wszystkich miejscowościach wokół były polskie rodziny, które ukrywały Żydów, które im pomagały. Bo Żydów na tych terenach mieszkało bardzo wielu – po prostu obywateli Rzeczypospolitej. Tutaj, w Markowej, mimo tej zbrodni, mimo straszliwego przerażenia, jakie musiała wywołać, ci spośród Żydów, którzy byli ukrywani, w większości przetrwali. Ludzie nie zaprzestali udzielania pomocy.
Stoimy przed tą ścianą pamięci, na której są tabliczki z nazwiskami. I to są rodziny tylko stąd, tylko z tego regionu, z tej ziemi, z Podkarpacia. To świadectwo tego, jakie były wówczas dni i jak wiele na obszarze okupowanych polskich ziem było ludzi, którzy umieli się zachować przyzwoicie, u których wartości chrześcijańskie, etyka i zwykła miłość bliźniego były silniejsze nawet niż strach przed śmiercią – nie tylko własną, ale i własnej rodziny. To jeden aspekt tamtych czasów.
Ale należy powiedzieć i o drugim, niezwykle ważnym, o którym także powinien wiedzieć i pamiętać świat. Cała Polska – cała ta ziemia stanowiąca do 1939 roku Rzeczpospolitą – była okupowana. Polski w sensie państwowym wówczas nie było i nie było żadnych polskich władz, które kolaborowałyby z okupantem. Nie było żadnych polskich władz, żadnych polskich oficjalnych instytucji, które w jakikolwiek sposób brałyby udział w tej straszliwej zbrodni, jakiej Niemcy dokonali na narodzie żydowskim, także na Żydach polskiego obywatelstwa. Byliśmy wszyscy razem ofiarami II wojny światowej, ofiarami hitlerowskiego terroru.
W czasie II wojny światowej zginęło prawie 6 mln polskich obywateli, pośród których 3 mln było pochodzenia żydowskiego. Nasze oba narody, nasze państwo – jako państwo społeczeństwa Rzeczypospolitej – doświadczyło straszliwej tragedii. Ale w sensie oficjalnym, instytucjonalnym zawsze stało w obronie wszystkich swoich obywateli, niezależnie od tego, jakiej byli narodowości.
To nie kto inny, tylko Delegatura Rządu na Kraj – rządu emigracyjnego, który znajdował się wtedy w Londynie – miała w sobie komórkę, która nazywała się Radą Pomocy Żydom „Żegota”. Praktycznie przez cały okres hitlerowskiej okupacji niosła ona pomoc tutaj, na ziemiach polskich, Żydom prześladowanym przez Niemców; dzieciom, którym pomoc niosła Irena Sendlerowa; ponad 200 zakonów i zgromadzeń, które były zaangażowane wtedy w akcję pomocy, aktywnie ukrywając dzieci i dorosłych pochodzenia żydowskiego.
I tysiące ludzi – bardzo często bezimiennych, bardzo często do dzisiaj nieznanych – którzy tę pomoc nieśli. Szacujemy, że było to ogółem około miliona Polaków, bo aby uratować jednego współobywatela narodowości żydowskiej, potrzeba było najczęściej pomocy co najmniej kilku osób, by dostarczać jedzenie, by dawać schronienie, by ukrywać.
To ich święto obchodzimy dzisiaj. To przed ich pamięcią – w szczególności tych, którzy zginęli, zostali zamordowani – pochylamy dzisiaj głowy tutaj, w Markowej. Dziękujemy z całego serca im, ich pamięci, dziękujemy ich krewnym, najbliższym, tym żyjącym rodzinom za ich niezwykły dar – dar człowieczeństwa, dar życia dla drugiego człowieka, poświęcenia, a także dar dla Rzeczypospolitej, jaką była właśnie ta postawa pomocy drugiemu człowiekowi tak głęboko utkwiona – nie mam co do tego wątpliwości, co widać także dzisiaj – w mentalności naszego narodu, w mentalności polskiego społeczeństwa.
Cześć i chwała bohaterom! Wieczna pamięć poległym i pomordowanym obywatelom Rzeczypospolitej! Wszystkim – tym ratowanym, którzy mimo wszystko zostali zamordowani, i tym, którzy ratowali i zostali zamordowani. Wieczna pamięć i chwała! Cześć ich pamięci!
