President of the Republic of Poland: Thank you for remembering those who created the community of the village of Wanaty.
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda addressed descendants of Wanaty villagers and local officials on the 80th anniversary of the February 1944 German pacification that nearly annihilated the village.
- Main themes
- World War II German pacification of Polish villages, Wanaty massacre of 1944, Polish civilian losses under Nazi occupation, memory and commemoration, Polish patriotism and resistance, Third Reich war crimes against Poland, local community and heritage, school named in memory of Wanaty, report on Polish wartime losses, partisan resistance in Mazovia
- Duration
- ~11 min
- Words
- 1,376
- Sentences
- 96
- Readability
- 64
- Grade
- 7.8
- Syntax
- 2.71
- Vocabulary
- 2.25
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other96 sentences in 27 paragraphs
Esteemed Descendants of the Inhabitants of Wanaty from that dramatic time of World War II and that February of 1944,
Honorable Members of Parliament,
Honorable County Leaders,
Honorable Mayors,
Honorable Village Heads,
Esteemed Director of the School,
Highly Respected Representatives of the Teaching Staff of the School in Dąbrowa, the Educational Team in Wola Łaskarzewska named in Memory of Wanaty,
All Honorable Guests Present – led by the Priests, led by the Commanders of the Volunteer Fire Brigade, Presidents,
Dear Youth,
Dear Students of the Educational Team,
All Distinguished Guests Present,
Esteemed Ladies and Gentlemen!
Today, earlier this morning, just before my departure here to you, to Wanaty, a modest but very important ceremony took place at the Presidential Palace. I presented state decorations to a group of experts, scientists who have spent several years preparing an extraordinarily detailed report on Polish losses caused by the German aggression against Poland and the occupation of Poland by the Third Reich from 1939 to 1945.
Part of this report, this work – one could say – extremely important for Poland is a list of places of crime, which is one of those three volumes, precisely the one where on page 180 is your locality. Wanaty is mentioned here as one of 817 Polish villages that were pacified by the Germans during World War II. There is something significant in the fact that you named this school here in 2006 in Memory of Wanaty. Simply Wanaty.
As you probably know, most of you here in this room, I often pass through here personally. I have seen the monument that stands in Wanaty many times. And once I asked to stop. I got out and went to see. I look – 108 names on the list. I look around – within sight, four houses. Where is this village? Where is the village where at least 108 people lived, because that many were murdered? Where is this village? It is not there.
This is the school named in Memory of Wanaty. Because compared to what Wanaty was like before February 28, 1944, today there is almost no Wanaty. I just asked the Mayor directly a moment ago if one could say that this is one third of what was there before. The Mayor said: “No, no, there is not even one third. What remains of Wanaty is less than 30 percent – that which can be seen in Wanaty today.”
In the scientific, historical study describing this tragedy, it is stated that there were 33 families living in Wanaty at that time. Of those 33 families, 17 were completely exterminated. I emphasize once again: completely. That means everyone was killed. No one survived. From the remaining families, most survived simply because they were not at home. In a large part, because they were at that time working in Germany. Paradoxically, forced labor in the German Reich saved their lives.
Right next to Wanaty in this book is Warsaw. Also Warsaw – written in the same letters and not even larger – recorded with its over half a million murdered and killed. Warsaw has been reborn, rebuilt, it is the capital of Poland. Some say: it is more beautiful than it was before. Wanaty did not succeed in that. But if we compare, on the afternoon of February 28, 1944, Wanaty was practically nonexistent, because practically no one was left. There was simply no one to rebuild.
Historians and those who analyze that dramatic, tragic, catastrophic event for Wanaty discuss what was in fact its cause. Was it really the direct cause that skirmish that partisans had with German gendarmes on February 21? Indeed here in the forest, between Wanaty and Samogoszcz, killing in battle several German gendarmes, without any losses on their side. Or could it be that the cause was that it was the beginning of another round of deportations for labor to Germany and the Germans simply decided to intimidate the residents of this part of Mazovia? To make it easier, to make them more submissive. Today, it is impossible to resolve this dilemma.
However, there is no doubt – that one of the most terrible acts of German terror against the Polish rural population took place here during the entire period of World War II. Perhaps caused by the fact that of the people who lived here. People, many of whom were partisans in the Home Army, in the Peasant Battalions, in the National Armed Forces; who daily supported the partisans here, who were devoted to their homeland, Poland; who had an absolutely patriotic attitude; who simply resisted the occupier with their lives and work. Here, the occupier was not warmly welcomed. Here, the occupier was not welcome. The Germans knew this perfectly well. Perhaps it was the toughness and inflexibility, this attitude of the residents of Mazovia that was also the reason for this furious German revenge?
The one who commanded that action was relatively quickly punished by the partisans with the death penalty. Shot not far from Kołbiela in an ambush that they set for him in the forest to avenge the terror he inflicted here, but above all, to avenge the residents of Wanaty. But – as you know so well – most of those perpetrators who were here and killed from house to house never faced any consequences. But as you know, none of those families ever received any compensation from the Germans for this. And it is not a matter of whether they want that compensation or not. Because I believe that some are so wounded, so terribly, that they simply do not want anything from those perpetrators.
But remember one thing: for crimes, there must be punishment, and it does not matter whether there was forgiveness or not. It is a Christian duty to forgive even the worst enemy, although sometimes it is so difficult to do. We are taught that one must not hate. To forgive – that is one thing, but to punish the criminals – that is something completely different. But nevertheless, to compensate for the harm is also something else. This obligation to repair the damage, to the extent possible to make up for the losses has never yet occurred. Perhaps Wanaty would look different today? Perhaps there would be more houses there? Perhaps it would be easier to rebuild them?
Thank you for remembering. Setting everything aside – this memory is the most important. The memory of the life, of the death, of the everyday life of those who created Wanaty, their community, who were people, who lived like us. Thank you for the monument. Thank you for the school. Thank you for the school hymn so very expressive especially for the children. It must be hard for the children to believe when they learn it for the first time, when they come to school. How is it that – “they left their bodies”? How is it that – “they killed everyone”?
80 years. There is probably no one in this room who remembers that time at all. But thank you for the memory being preserved – the one that has been recorded, documented on magnetic tapes, on video recordings, in archives. Extremely important – a testimony also of a patriotic attitude. Because I want to emphasize at the end of my speech, speaking to the residents of Wanaty, Wola Łaskarzewska, Łaskarzew and all the surrounding counties, that this crime did not change the civic attitude of the people of Mazovia, of this region, of the Poles who live here – simple people from the rural area, often not highly educated, yet so well understanding simple truths and simple principles.
Thank you from the bottom of my heart for preserving these principles in your families to this day, just as you preserve the memory of those who were murdered, as well as the memory of those who fought.
Honor and glory! Eternal memory to the Wanaty, the murdered residents of Wanaty! Honor and glory to the heroes who here, in Mazovia, in these areas – Garwolin, Łaskarzew, Wanaty – fought for Poland, to return it to the map, to be free, independent, sovereign again!
Honor and glory to the heroes! Eternal memory to the murdered and fallen!
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Wielce Szanowni Potomkowie Mieszkańców Wanat tamtego dramatycznego czasu II wojny światowej i tamtego lutego 1944 roku,
Szanowni Państwo Parlamentarzyści,
Szanowni Państwo Starostowie,
Szanowni Państwo Burmistrzowie,
Szanowni Państwo Wójtowie,
Czcigodna Pani Dyrektor Szkoły,
Wielce Szanowni Przedstawiciele Grona Pedagogicznego Szkoły w Dąbrowie, Zespołu Szkół w Woli Łaskarzewskiej im. Pamięci Wanat,
Wszyscy Czcigodni Przybyli Goście – na czele z Księżmi, na czele z Komendantami Ochotniczej Straży Pożarnej, Prezesami,
Droga Młodzieży,
Drodzy Uczniowie Zespołu Szkół,
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście,
Wielce Szanowni Państwo!
Dzisiaj przed południem, tuż przed wyjazdem tutaj do Państwa, do Wanat, w Pałacu Prezydenckim odbyła się skromna, ale bardzo ważna uroczystość. Wręczyłem odznaczenia państwowe grupie ekspertów, naukowców, którzy przez kilka lat zajmowali się przygotowaniem niezwykle szczegółowego raportu o polskich stratach spowodowanych niemiecką agresją na Polskę i okupacją Polski przez Trzecią Rzeszę w latach 1939–1945.
Częścią tego raportu, tego dzieła – można powiedzieć – niezwykle ważnego dla Polski jest lista miejsc zbrodni będąca jedną z tych trzech ksiąg, dokładnie tą, gdzie na stronie 180 jest Państwa miejscowość. Są Wanaty. Wymienione tutaj jako jedna z 817 polskich wsi, które w okresie II wojny światowej zostały spacyfikowane przez Niemców. Jest coś znamiennego w tym, że tej szkole tutaj nadaliście Państwo w 2006 roku imię Pamięci Wanat. Po prostu Wanat.
Jak wiecie Państwo pewnie w większości tutaj, na tej sali, często tędy przejeżdżam osobiście. Wielokrotnie widziałem ten pomnik, który stoi w Wanatach. I kiedyś poprosiłem, żebyśmy się zatrzymali. Wysiadłem i poszedłem zobaczyć. Patrzę – 108 nazwisk na liście. Rozglądam się – w zasięgu wzroku cztery domy. Gdzie ta wieś? Gdzie jest ta wieś, w której mieszkało co najmniej 108 ludzi, bo tylu zostało zamordowanych. Gdzie jest ta wieś? Nie ma.
To jest szkoła imienia Pamięci Wanat. Bo w porównaniu z tym, jakie były Wanaty do 28 lutego 1944 roku, dzisiaj Wanat prawie nie ma. Zapytałem przed chwilą wprost Panią Wójt, czy można powiedzieć, że to jest jedna trzecia z tego, co było dawniej. Pani Wójt mówi: „Nie, nie, nie ma nawet jednej trzeciej. To jest mniej niż 30 proc. – to, co z Wanat zostało, to, co dzisiaj można zobaczyć w Wanatach”.
W opracowaniu naukowym, historycznym opisującym tę tragedię wśród danych statystycznych jest powiedziane, że w Wanatach mieszkały wtedy 33 rodziny. Z tych 33 rodzin 17 zostało wymordowanych w całości. Podkreślam jeszcze raz: w całości. To znaczy zabito wszystkich. Nikt nie ocalał. Z pozostałych rodzin w większości ocaleli tylko dlatego, że ich po prostu nie było w domu. W ogromnej części, ponieważ byli w tym czasie na robotach w Niemczech. Paradoksalnie niewolnicza praca w Rzeszy Niemieckiej uratowała im życie.
Zaraz obok Wanat w tej księdze jest Warszawa. Także Warszawa – takimi samymi literami i wcale nie większymi – zapisana ze swoim ponad pół miliona zamordowanych i zabitych. Warszawa się odrodziła, odbudowała, jest stolicą Polski. Niektórzy mówią: jest piękniejsza, niż była dawniej. Wanatom się to nie udało. Ale jeżeli porównać, to przecież 28 lutego 1944 roku po południu Wanat właściwie nie było, bo właściwie nie został nikt. Po prostu nie było komu odbudować.
Dyskutują historycy i ci, którzy analizują tamto dramatyczne, tragiczne, katastrofalne dla Wanat wydarzenie, co było w istocie jego przyczyną. Czy to rzeczywiście tą bezpośrednią przyczyną była potyczka, którą stoczyli partyzanci z żandarmami niemieckimi 21 lutego? Rzeczywiście tutaj w lesie, pomiędzy Wanatami a Samogoszczem, zabijając w walce kilku żandarmów niemieckich, bez strat własnych wtedy. Czy może w istocie przyczyną było to, że to był początek kolejnej akcji wywózek na roboty do Niemiec i po prostu Niemcy postanowili zastraszyć mieszkańców tej części Mazowsza? Żeby było łatwiej, żeby byli pokorniejsi. Nie da się dzisiaj rozstrzygnąć tego dylematu.
Natomiast nie ma żadnych wątpliwości – że miał tutaj miejsce jeden z najstraszniejszych w całym okresie II wojny światowej na polskiej wsi aktów terroru niemieckiego wobec polskiej ludności obszarów wiejskich. Być może spowodowany tym, jacy ludzie tutaj żyli. Ludzie, z których wielu było partyzantami w Armii Krajowej, w Batalionach Chłopskich, w Narodowych Siłach Zbrojnych; którzy na co dzień wspierali tutaj partyzantów, którzy byli oddani swojej ojczyźnie, Polsce; którzy mieli absolutnie patriotyczne nastawienie; którzy po prostu swoim życiem i pracą stawiali opór okupantowi. Tu okupant nie był życzliwie witany. Tu okupant nie był mile widziany. Niemcy to doskonale wiedzieli. Może to właśnie twardość i nieugiętość, ta postawa mieszkańców Mazowsza też była powodem tej wściekłej zemsty niemieckiej?
Ten, który dowodził tamtą akcją, został stosunkowo szybko ukarany przez partyzantów karą śmierci. Zastrzelony niedaleko Kołbieli w zasadzce, którą urządzili na niego w lesie po to, by pomścić terror, który tutaj stosował, ale przede wszystkim, żeby pomścić mieszkańców Wanat. Ale – jak znakomicie Państwo wiecie – większość tych sprawców, którzy tutaj byli i zabijali od domu do domu, nigdy nie poniosła żadnych konsekwencji. Ale jak Państwo wiecie, żadna z tych rodzin nie otrzymała też za to od Niemiec nigdy żadnego zadośćuczynienia. I to nie jest kwestia tego, czy chcą tego zadośćuczynienia, czy nie. Bo wierzę w to, że niektórzy są tak zranieni, tak straszliwie, że nie chcą po prostu nic od tych oprawców.
Ale pamiętajcie Państwo jedną rzecz: za zbrodnie należy się kara i nie ma to znaczenia, czy było wybaczenie, czy nie było wybaczenia. Obowiązkiem chrześcijańskim jest wybaczyć nawet najgorszemu wrogowi, choć nieraz tak bardzo trudno jest to zrobić. Jesteśmy uczeni, że nie wolno nienawidzić. Wybaczyć – to jedno, ale ukarać zbrodniarzy – to zupełnie co innego. Ale mimo wszystko zadośćuczynić krzywdzie to jest też co innego. Ten obowiązek naprawienia szkód, w miarę możliwości wyrównania strat nigdy nie nastąpił jeszcze jak do tej pory. Może by Wanaty dzisiaj inaczej wyglądały? Może byłoby tam więcej domów? Może łatwiej byłoby je odbudować?
Dziękuję Wam, że pamiętacie. Pomijając wszystko – ta pamięć jest najważniejsza. Pamięć o życiu, o śmierci, o codzienności tych, którzy tworzyli Wanaty, ich społeczność, którzy byli ludźmi, którzy żyli jak my. Dziękuję za pomnik. Dziękuję za szkołę. Dziękuję za hymn szkoły tak bardzo wymowny zwłaszcza dla dzieci. Pewnie aż trudno dzieciom jest uwierzyć, kiedy uczą się go po raz pierwszy, gdy przyjdą do szkoły. Jak to tak – „zostawili ciała”? Jak to tak – „zabili wszystkich”?
80 lat. Na sali nie ma chyba nikogo, kto w ogóle pamięta tamten czas. Ale dziękuję, że pamięć jest przechowywana – ta, która została zapisana, zarejestrowana na taśmach magnetofonowych, na nagraniach filmowych wideo, w archiwach. Niezwykle ważna – świadectwo także i patriotycznej postawy. Bo chcę podkreślić na zakończenie tego mojego wystąpienia, mówiąc do mieszkańców Wanat, Woli Łaskarzewskiej, Łaskarzewa i wszystkich okolicznych powiatów, że ta zbrodnia nie zmieniła postawy obywatelskiej ludzi Mazowsza, tego regionu, Polaków, którzy tutaj mieszkają – prostych ludzi z obszaru wiejskiego, niejednokrotnie wcale niewysoko wykształconych, a tak dobrze rozumiejących proste prawdy i proste zasady.
Dziękuję Wam za to z całego serca, że przechowujecie Państwo te zasady w rodzinach do dzisiaj, tak jak przechowujecie pamięć o tych, co zostali pomordowani, jak i przechowujecie pamięć o tych, co walczyli.
Cześć i chwała! Wieczna pamięć Wanatom, pomordowanym mieszkańcom Wanat! Cześć i chwała bohaterom, którzy tutaj, na Mazowszu, na tych terenach – Garwolina, Łaskarzewa, Wanat – walczyli o Polskę, by wróciła na mapę, by znów była wolna, niepodległa, suwerenna!
Cześć i chwała bohaterom! Wieczna pamięć pomordowanym i poległym!
Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć . Pobierz zdjęcie