- Context
- Duda addressed a press conference at the Weimar Triangle Summit in Paris on June 12, 2023, alongside French President Macron and German Chancellor Scholz, ahead of the NATO summit in Vilnius.
- Main themes
- Ukraine's NATO membership prospects, Russian aggression and imperialism, Weimar Triangle cooperation, European security, Ukraine's EU membership, military support for Ukraine, counteroffensive, coalition of aircraft, lasting peace in Europe, post-Iron Curtain democratic community
- Duration
- ~17 min
- Words
- 2,077
- Sentences
- 91
- Readability
- 51
- Grade
- 11.6
- Syntax
- 3.17
- Vocabulary
- 2.08
Translated from Polish
This is an interview, press conference or exchange with other speakers. It is split into sentences and counted in the corpus, but its sentences are not tagged on the twelve indices.
91 sentences in 24 paragraphs
Thank you very much, Mr. President, esteemed Chancellor!
First of all, I want to express my sincere gratitude to President Emmanuel Macron for inviting us here to Paris. And to both of you – to President Macron and Chancellor Scholz – we can confidently say that we are keeping our word. We agreed to this meeting during our last joint debate in the Weimar Triangle format in Munich last winter. At that time, we said that we would meet in this region at the turn of May and June, before the NATO summit in Vilnius, to discuss the most important issues, assess the current situation, and also talk about the future. I am glad that we are here today in Paris, that President Emmanuel Macron has invited us, and that we have already begun – one can confidently say – this discussion among three great European states that are today absolutely united by a common interest.
Not only are we all members of the European Union, not only are we all members of the North Atlantic Alliance, but above all, we all stand very firmly with Ukraine today with one absolute awareness, namely: that Russia cannot win this war. Not only for the sake of Ukraine. Although today – of course – it is Ukraine that is struggling against Russian aggression, it is Ukraine that is defending itself against the Russian army and the terrible catastrophes that this army causes, such as the tragedy mentioned by President Macron a moment ago, in the form of the dam explosion on the Dnieper, which caused flooding in a large part of Ukraine and the tragedy of hundreds of thousands, millions of people.
But above all, we know very well that for the security of Europe – both Central Europe, from which I come, and in my deep conviction, I think the same goes for you, Presidents, for all of Europe as such, for the future of the European Union – it is fundamentally important that Russian imperialism is extinguished, so that Russia never again has the potential and capability to attack another state, to expand its sphere of influence at the cost of human lives, at the cost of the property of other people from other countries, at the cost of the sovereignty and independence of other states.
This is one of the most important things today. I speak about this as a Pole, as someone who was practically an adult when we broke free from behind the Iron Curtain in 1989. Thanks to the potential of Solidarity, thanks to the support of our allies from Western Europe, we managed to defeat communism. It became what the Polish nation wished for at that time: we became part of the community of democratic countries – the West, to which we have always culturally belonged, but to which we managed to join politically. Today, Ukrainians want the same. They want to politically join the community of the West. We should enable them to do so, and this is among the topics of our meeting today: both Ukraine's future membership in the European Union and – I have no doubt about this – Ukraine's future membership in the North Atlantic Alliance.
Of course, there is the question of when, at what moment this membership will be possible. Just yesterday evening, I spoke about this with President Volodymyr Zelensky, who called me, sharing his latest observations regarding what we will discuss today, also giving me a current report on what is happening at the front of the fight, where Ukrainians are defending themselves against Russian aggression, but where they are currently conducting a counteroffensive. I hope, I believe that thanks to our support – it will be an effective counteroffensive.
What do we want the Ukrainian army to achieve? We want it to achieve victory. In my deepest sense, that victory will be the expulsion of Russian military forces from all occupied territories, that is, from all lands of Ukraine that are internationally recognized as Ukrainian territory. That is how this war should – in my opinion – end, and I believe that we should all strive for that. We will certainly discuss this today.
We will also talk about how to continue helping Ukraine – because all three of our countries are helping Ukraine today, supporting Ukraine and Ukrainians in various ways: from humanitarian aid to active military assistance. We will certainly discuss what comes next, what shape the so-called coalition of aircraft should take, when Ukraine could receive these aircraft, what the training process should look like, what further assistance should flow to Ukraine. But above all – how to create a real perspective for Ukraine to join NATO in the future. This is the great expectation of the Ukrainian authorities, President Volodymyr Zelensky, and Ukrainian society today. They want to receive from us a very concrete perspective for joining the North Atlantic Alliance. And we will certainly discuss this today as well.
Ladies and gentlemen, these are the most important challenges that lie ahead of us. The fundamental one is our common pursuit of peace in Europe. But not a temporary peace, not a peace based on a momentary ceasefire that may last a month, or maybe a year, or maybe two, or maybe three in Ukraine. We want a peace that will be lasting, that will truly ensure us a peaceful life. We will also discuss this at the NATO summit. I personally believe that this requires, among other things, allied decisions regarding the strengthening of NATO's presence on the eastern flank – both in terms of the number of soldiers and strategic plans, as well as infrastructure. In short – NATO's armaments that should be located in our part of Europe should be stockpiled in case of any aggression.
But this – ladies and gentlemen – is also a matter of defense spending that our countries are making. I believe that we should make a joint decision that it should be a minimum of 2% of GDP in all NATO community countries. These are the times we live in, and I believe that these are the security requirements today. If we are to build a sphere of great security together – not only European but also global – time shows that these are the kinds of decisions we should make, although I fully understand that they are not always easy decisions. These are, ladies and gentlemen, the most important topics that I will discuss here with President Macron and Chancellor Scholz today.
I will report to President Macron and Chancellor Scholz about the last meeting of the Bucharest Nine NATO, that is, the NATO countries of Central Europe, which took place last week in Bratislava – also a long but very important discussion about Ukraine, about what NATO can and should offer Ukraine. I will also report on my conversation yesterday with Volodymyr Zelensky, on the current situation in Ukraine, and I will share my personal observations and knowledge about what the situation looks like in our part of Europe at this moment.
Especially since it is not easy. As you know, Vladimir Putin announced – one could say – the renuclearization of Belarus, meaning that Russian nuclear weapons, Russian missiles with nuclear warheads will again be located in Belarus, that this will happen in July. I believe that this situation absolutely deserves a clear response from the North Atlantic Alliance. I also wanted to raise this topic in my conversation with President Macron and Chancellor Scholz today.
Once again, Mr. President, thank you very much for the invitation. I thank Chancellor Scholz for being here, that we can sit together and discuss these extremely important issues for our societies today.
Thank you very much.
Read about the rules for downloading photos. Download the photo.
Michaela Wiegel, "Frankfurter Allgemeine Zeitung": Is there an option that at the summit in Vilnius, before a decision is made on Ukraine's NATO membership, certain security declarations will be adopted? Would you wish for this summit to take place in Kyiv?
As for the presence in Kyiv, I can say this: You know that I do not avoid being in Ukraine – despite the fact that there is a war going on there, despite the fact that Russian aggression is ongoing – I have been in Kyiv and in Ukraine in general, including Lviv, many times since the war began, even a few hours before the start of Russian aggression, fully aware that this aggression would happen.
However, what is most important today? Today, even more important than physical presence in Kyiv is symbolic presence in the form of bringing there the message that Ukraine is waiting for. Ukraine is waiting for a clear signal about a clear perspective for membership in the North Atlantic Alliance. This is the greatest expectation today of both the Ukrainian authorities and Ukrainian soldiers, defenders of Ukraine, as well as Ukrainian society. And this is one of our most important tasks today. This is what we talked about during the B9 summit in Bratislava. And there we indeed also talked about guarantees.
The issue of guarantees for Ukraine is currently being discussed, it is currently being negotiated – one can confidently say – at the highest levels. I hope that the upcoming NATO summit in Vilnius will bring to Kyiv the good news that Ukraine's future membership in NATO is clearly visible; that this light at the end of the tunnel – as they sometimes say to me in Ukraine – which Ukrainians finally want to see regarding NATO membership, will appear thanks to our decisions that will be made in Vilnius.
Żaklina Skowrońska, Telewizja Polska: Good morning, I would like to ask regarding the discussion that is currently taking place in Europe concerning the migration pact. The Polish government opposes these solutions. How do you, Presidents, and Chancellor Scholz assess the fact that our country, Poland, which opened its homes and hearts to war refugees from Ukraine, is now being forced to accept migrants from other parts of the world? And if it does not agree – to pay penalties. Is this fair? Thank you very much.
Ladies and gentlemen, what can I say about this? Indeed, since the moment of Russian aggression against Ukraine, since February 24, 2022, millions of refugees from Ukraine have passed through Polish territory. Currently, about 1.5 million Ukrainian citizens are registered in the system in Poland, as a result of which they enjoy all the privileges that Poles have, namely: access to the healthcare system, the possibility of legal work, access to our education system – of course, all of this is free of charge. We estimate that over 2 million Ukrainian citizens are currently residing permanently in Poland, while the movement across the border is still ongoing.
Yesterday, I received the latest information: 32,000 people crossed the Polish border from Ukraine, 23,000 in the opposite direction. So – as you can see – this movement is ongoing. Although until recently, this number was roughly equal daily: the same number of people crossed in one direction as in the other. Now, particularly after the start of the Ukrainian offensive, the intensification of fighting, and after the dam explosion in Kakhovka, the number of people arriving in Poland has indeed increased recently.
However, what can I say? As the Editor said – we have taken in those who needed help in Poland, people welcomed them into their homes. I have often said that I am immensely grateful to my fellow countrymen for the fact that we did not have to build any refugee camps for these millions of people to find a home in Poland. Although it was winter – as you all remember well. We helped, but – to be honest – we did not receive any special assistance, especially from the institutions of the European Union.
So I hope that now in the European Union, no institution will come up with the idea of punishing us, that – while still having the prospect of receiving more waves of refugees from Ukraine – we are skeptical about accepting migrants from other directions as well. Because we are indeed skeptical. We believe that we are fulfilling our European and simply human, humanitarian duty, and we are doing so. We will continue to do so, but on reasonable grounds. And if someone punishes us, we will simply oppose it decisively. That's all.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Bardzo dziękuję, Panie Prezydencie, Wielce Szanowny Panie Kanclerzu!
Przede wszystkim chcę bardzo podziękować Panu Prezydentowi Emmanuelowi Macronowi za zaproszenie tutaj, do Paryża. I obu Panom – Panu Prezydentowi i Panu Kanclerzowi – że śmiało możemy powiedzieć, że dotrzymujemy słowa. Umawialiśmy się na to spotkanie podczas naszej ostatniej wspólnej debaty w formacie Trójkąta Weimarskiego w Monachium zimą. Mówiliśmy wtedy, że właśnie w tej okolicy, na przełomie maja i czerwca, spotkamy się jeszcze przed szczytem NATO w Wilnie, żeby też przedyskutować najważniejsze kwestie, ocenić bieżącą sytuację i porozmawiać także o przyszłości. Cieszę się, że jesteśmy dzisiaj w Paryżu, że Pan Prezydent Emmanuel Macron nas zaprosił, że już rozpoczęliśmy – śmiało można powiedzieć – tę dyskusję w gronie trzech wielkich państw europejskich, które dzisiaj są absolutnie złączone wspólnym interesem.
Nie tylko wszyscy jesteśmy członkami Unii Europejskiej, nie tylko wszyscy jesteśmy członkami Sojuszu Północnoatlantyckiego, ale przede wszystkim wszyscy stoimy dzisiaj bardzo mocno przy Ukrainie z jedną absolutną świadomością, a mianowicie: że Rosja nie może wygrać tej wojny. Nie tylko ze względu na Ukrainę. Choć dzisiaj – oczywiście – to Ukraina zmaga się z rosyjską agresją, to Ukraina się broni przed rosyjską armią i przed straszliwymi kataklizmami, jakie ta armia wywołuje, jak choćby wspomniana przez Pana Prezydenta przed momentem tragedia w postaci wysadzenia tamy na Dnieprze, która spowodowała powódź w ogromnej części Ukrainy i tragedię setek tysięcy, milionów ludzi.
Ale przede wszystkim wiemy doskonale o tym, że dla bezpieczeństwa Europy – zarówno tej Europy Środkowej, z której ja pochodzę, jak i w moim głębokim przekonaniu, myślę, Panów Prezydentów też, całej Europy jako takiej, przyszłości Unii Europejskiej – fundamentalne znaczenie ma to, żeby rosyjski imperializm został zgaszony, aby Rosja nigdy więcej nie miała potencjału i możliwości zaatakowania innego państwa, poszerzania swojej strefy wpływów kosztem życia ludzkiego, kosztem majątków innych ludzi, z innych krajów, kosztem suwerenności, niepodległości innych państw.
To jest dzisiaj jedna z najważniejszych rzeczy. Mówię o tym jako Polak, jako ten, który był praktycznie dorosły, w momencie kiedy wyrwaliśmy się zza żelaznej kurtyny w 1989 roku. Dzięki potencjałowi Solidarności, dzięki wsparciu naszych sojuszników z Europy Zachodniej udało nam się pokonać komunizm. Stało się to, czego życzył sobie wtedy polski naród: staliśmy się częścią wspólnoty krajów demokratycznych – Zachodu, do którego kulturowo przynależeliśmy zawsze, ale do którego udało nam się dołączyć politycznie. Dzisiaj Ukraińcy chcą tego samego. Chcą politycznie dołączyć do wspólnoty Zachodu. Powinniśmy im to umożliwić i to jest m.in. temat naszego dzisiejszego spotkania: zarówno przyszłe członkostwo Ukrainy w Unii Europejskiej, jak również – nie mam co do tego wątpliwości – przyszłe członkostwo Ukrainy także i w Sojuszu Północnoatlantyckim.
Oczywiście jest pytanie o to, kiedy, w którym momencie to członkostwo będzie możliwe. Ja wczoraj jeszcze późnym wieczorem rozmawiałem o tym z Panem Prezydentem Wołodymyrem Zełenskim, który do mnie dzwonił, zwracając się do mnie z ostatnimi swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi także tego, o czym będziemy rozmawiali dzisiaj, zdając mi też bieżącą relację z tego, co się w tej chwili dzieje na froncie walki, gdzie Ukraińcy bronią się przed rosyjską agresją, ale gdzie prowadzą w tej chwili kontrofensywę. Mam nadzieję, wierzę w to, że dzięki naszemu wsparciu – kontrofensywę skuteczną.
Co byśmy chcieli, żeby udało się armii ukraińskiej osiągnąć? Chcemy, żeby udało się jej osiągnąć zwycięstwo. Tym zwycięstwem w moim najgłębszym poczuciu będzie wyparcie rosyjskich sił wojskowych ze wszystkich terenów okupowanych, czyli ze wszystkich ziem Ukrainy, które są międzynarodowo uznane jako terytorium Ukrainy. Tak powinna –w moim przekonaniu – zakończyć się ta wojna i uważam, że wszyscy powinniśmy do tego zmierzać. O tym też na pewno będziemy dzisiaj rozmawiali.
Będziemy też rozmawiali o tym, jak nadal pomagać Ukrainie – bo wszystkie nasze trzy kraje pomagają dzisiaj Ukrainie, wspierają Ukrainę i Ukraińców na różne sposoby: od pomocy humanitarnej poprzez aktywną pomoc wojskową. Będziemy na pewno rozmawiali, co dalej, jaki kształt powinna przybrać tzw. koalicja samolotowa, kiedy te samoloty Ukraina mogłaby otrzymać, jak powinien wyglądać proces szkolenia, jaka dalsza pomoc dla Ukrainy powinna płynąć. Ale przede wszystkim – w jaki sposób stworzyć dla Ukrainy realną perspektywę przystąpienia do NATO w przyszłości. Takie jest dzisiaj wielkie oczekiwanie władz Ukrainy, Prezydenta Wołodymyra Zełenskiego i ukraińskiego społeczeństwa. Chcą otrzymać od nas bardzo konkretną perspektywę przystąpienia do Sojuszu Północnoatlantyckiego. I o tym na pewno będziemy dzisiaj także i dyskutowali.
Proszę Państwa, to są te najważniejsze wyzwania, które przed nami. Tym podstawowym jest nasze wspólne dążenie do tego, by w Europie zapanował pokój. Ale nie pokój tymczasowy, nie pokój na zasadzie chwilowego zawieszenia broni, które być może potrwa miesiąc, a może rok, a może dwa, a może trzy na Ukrainie. Chcemy takiego pokoju, który będzie pokojem trwałym, który zapewni nam rzeczywiście spokojne życie. O tym też będziemy rozmawiali na szczycie NATO. Ja osobiście uważam, że do tego są m.in. potrzebne sojusznicze decyzje dotyczące wzmocnienia obecności NATO na wschodniej flance – i to zarówno pod względem liczby żołnierzy, jak i planów strategicznych, jak również i infrastruktury. Czyli – krótko mówiąc – uzbrojenia NATO, które w naszej części Europy powinno się znajdować, powinno być zmagazynowane na wypadek tego, gdyby doszło do jakiejkolwiek agresji.
Ale to – proszę Państwa – także kwestia wydatków na obronność, które są czynione przez nasze kraje. Uważam, że powinniśmy przyjąć wspólną decyzję, że to powinno być minimum 2 proc. PKB we wszystkich krajach wspólnoty NATO. Takie są czasy i uważam, że takie dzisiaj są wymagania bezpieczeństwa. Jeżeli mamy wspólnie – jako NATO – budować sferę wielkiego bezpieczeństwa nie tylko europejskiego, ale także i światowego, czas pokazuje, że takie właśnie, a nie inne decyzje powinniśmy podjąć, choć doskonale rozumiem, że nie zawsze są to decyzje łatwe. To są, proszę Państwa, te najważniejsze tematy, o których tutaj z Panem Prezydentem i Panem Kanclerzem będziemy dzisiaj dyskutowali.
Ja zdam Panu Prezydentowi i Panu Kanclerzowi relację z ostatniego spotkania Bukaresztańskiej Dziewiątki NATO, czyli państw Europy Centralnej NATO, które miało miejsce w zeszłym tygodniu w Bratysławie – też właśnie długa, ale bardzo ważna dyskusja o Ukrainie, o tym, co NATO może i powinno Ukrainie zaoferować. Zdam także relację z mojej wczorajszej rozmowy z Wołodymyrem Zełenskim, z aktualnej sytuacji na Ukrainie i podzielę się także moimi osobistymi spostrzeżeniami i wiedzą na temat tego, jak w tej chwili wygląda sytuacja w naszej części Europy.
Tym bardziej że nie jest ona łatwa. Jak Państwo wiecie, Władimir Putin zapowiedział – można powiedzieć – renuklearyzację Białorusi, czyli że rosyjska broń nuklearna, rosyjskie rakiety z głowicami nuklearnymi ponownie znajdą się na Białorusi, że stanie się to w lipcu. Uważam, że ta sytuacja absolutnie zasługuje na jednoznaczną odpowiedź ze strony Sojuszu Północnoatlantyckiego. Ten temat także chciałem dzisiaj w mojej rozmowie z Panem Prezydentem i Panem Kanclerzem poruszyć.
Jeszcze raz, Panie Prezydencie, bardzo dziękuję za zaproszenie. Panu Kanclerzowi dziękuję za obecność, że możemy w trójkę usiąść, porozmawiać w tym naszym bardzo ważnym gronie o tych dzisiaj niezwykle istotnych dla naszych społeczeństw kwestiach.
Dziękuję bardzo.
Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć . Pobierz zdjęcie
Michaela Wiegel, „Frankfurter Allgemeine Zeitung”: Czy byłaby taka opcja, że już na szczycie w Wilnie, zanim zapadnie decyzja o członkostwie Ukrainy w NATO, zostaną przyjęte pewne deklaracje bezpieczeństwa? Czy Pan by sobie życzył, żeby ten szczyt odbył się w Kijowie?
Jeżeli chodzi o obecność w Kijowie, to mogę powiedzieć tak: Państwo wiecie, że ja obecności na Ukrainie – mimo tego, że toczy się tam wojna, mimo tego, że trwa tam rosyjska agresja – nie unikam. I byłem i w Kijowie, i na Ukrainie w ogóle, także we Lwowie od czasu rozpoczęcia wojny wielokrotnie, a nawet kilka godzin przed rozpoczęciem rosyjskiej agresji, z pełną świadomością, że ta agresja będzie.
Natomiast co jest dzisiaj najważniejsze? Dzisiaj nawet ważniejsza niż obecność w sensie fizycznym w Kijowie jest obecność w sensie symbolicznym w postaci zaniesienia tam wiadomości, na którą Ukraina czeka. Ukraina czeka na jasny sygnał o klarownej perspektywie członkostwa w Sojuszu Północnoatlantyckim. To jest dzisiaj największe oczekiwanie zarówno władz Ukrainy, jak i ukraińskich żołnierzy, obrońców Ukrainy, jak i ukraińskiego społeczeństwa. I to jest dzisiaj jedno z naszych najważniejszych zadań. O tym właśnie m.in. mówiliśmy w czasie szczytu B9 w Bratysławie. I tam rzeczywiście mówiliśmy też o gwarancjach.
Ta kwestia gwarancji dla Ukrainy jest w tej chwili dyskutowana, jest w tej chwili negocjowana – śmiało można powiedzieć – na najwyższych szczeblach. Mam nadzieję, że zbliżający się szczyt NATO w Wilnie zaniesie do Kijowa tę dobrą wiadomość o tym, że to przyszłe członkostwo Ukrainy w NATO jest wyraźnie widoczne; że to światełko w tunelu – jak nieraz mówią mi na Ukrainie – które Ukraińcy wreszcie chcą zobaczyć, jeśli chodzi o członkostwo w NATO, pojawi się dzięki naszym decyzjom, które zapadną w Wilnie.
Żaklina Skowrońska, Telewizja Polska: Dzień dobry, chciałabym zapytać w odniesieniu do dyskusji, która toczy się w tym momencie w Europie, dotyczącej paktu migracyjnego. Polski rząd sprzeciwia się tym rozwiązaniom. Jak Panowie Prezydenci, ale też Pan Kanclerz oceniają fakt, że nasz kraj, czyli Polska, która otworzyła swoje domy, swoje serca przed uchodźcami wojennymi z Ukrainy, teraz jest zmuszany do tego, aby przyjmować migrantów z innej części świata. A jeżeli się na to nie zgodzi – płacić kary. Czy jest to sprawiedliwe? Bardzo dziękuję.
Proszę Państwa, no cóż mogę na to powiedzieć? Rzeczywiście jest tak, że od momentu rosyjskiej agresji na Ukrainę, od 24 lutego 2022 roku, miliony uchodźców z Ukrainy przeszło przez polską ziemię. W tej chwili w Polsce zarejestrowanych jest w systemie ok. 1,5 mln obywateli Ukrainy, w wyniku czego korzystają ze wszystkich przywilejów takich, jakie mają Polacy, czyli: system ochrony zdrowia, możliwość legalnej pracy, korzystanie z naszego systemu edukacji – oczywiście, wszystko to jest nieodpłatne. Szacujemy, że na stałe w Polsce w tej chwili przebywa ponad 2 mln obywateli Ukrainy, przy czym ruch przez granicę cały czas trwa.
Wczoraj dostałem ostatnie informacje: 32 tys. osób przekroczyło polską granicę z Ukrainy, 23 tys. w drugą stronę. Więc – jak Państwo widzicie – ten ruch jest cały czas. Aczkolwiek do niedawna ta liczba była mniej więcej równa dziennie: tyle samo osób przekraczało w jedną, co w drugą stronę. Teraz, w szczególności po rozpoczęciu ukraińskiej ofensywy, intensyfikacji walk i po wysadzeniu tamy w Kachowce te liczby osób przybywających do Polski rzeczywiście w ostatnim czasie faktycznie wzrosły.
Natomiast cóż mogę powiedzieć? No tak jak Pani Redaktor powiedziała – przyjęliśmy tych, którzy potrzebowali pomocy w Polsce, ludzie przyjęli ich w swoich domach. Wielokrotnie mówiłem, że jestem za to ogromnie wdzięczny moim rodakom, że nie musieliśmy budować żadnych obozów dla uchodźców, żeby te miliony ludzi znalazły w Polsce swój dom. Chociaż to była zima – jak doskonale Państwo pamiętacie. Pomogliśmy, ale – szczerze mówiąc – sami nie otrzymaliśmy jakiejś specjalnej pomocy, zwłaszcza ze strony instytucji Unii Europejskiej.
Więc mam nadzieję, że teraz w Unii Europejskiej żadna instytucja nie wpadnie na pomysł, żeby nas karać, że – mając cały czas perspektywę przyjmowania kolejnych rzeszy uchodźców z Ukrainy – jesteśmy sceptyczni wobec przyjmowania również migrantów z innych kierunków. Bo faktycznie jesteśmy sceptyczni. Uważamy, że spełniamy swój europejski i po prostu ludzki, humanitarny obowiązek, realizujemy go. Będziemy go realizowali nadal, ale na zdroworozsądkowych zasadach. I jeżeli ktoś będzie nas karał, to będziemy się po prostu temu sprzeciwiali w sposób zdecydowany. Tyle.
