Speech by the President of the Republic of Poland on the 75th anniversary of the establishment of the Council for Aid to Jews "Żegota"
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda addressed a ceremony at the Presidential Palace in Warsaw on the 75th anniversary of the establishment of Żegota, honoring Righteous Among the Nations.
- Main themes
- Żegota Council for Aid to Jews, Righteous Among the Nations, Polish-Jewish relations, World War II rescue efforts, Holocaust remembrance, Zofia Kossak-Szczucka and Wanda Krahelska-Filipowicz, Polish government in exile, wartime heroism and compassion, anniversary commemoration, legacy of Lech Kaczyński
- Duration
- ~12 min
- Words
- 1,458
- Sentences
- 59
- Readability
- 43
- Grade
- 13.2
- Syntax
- 3.25
- Vocabulary
- 2.27
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other59 sentences in 21 paragraphs
Honorable Honorees – the Righteous Among the Nations,
Their Loved Ones,
Esteemed Ministers,
Esteemed Members of Parliament, Senators,
Your Excellency, Rabbi,
Esteemed Presidents, Chairpersons,
All Distinguished Guests!
I would like to thank you very much for being here today, in Warsaw, at the Presidential Palace, on this momentous day when we commemorate and remember several events.
The first of these, certainly the most important in institutional terms, is the 75th anniversary of the establishment of the Council for Aid to Jews “Żegota” – the first and only institutional, state form of assistance to Jews who were being exterminated during World War II. The first and only state form – because it was none other than the government of the Republic of Poland in exile, through the activities of its Delegation to the country, which of course was then occupied, that established this Council.
But in this context, it is impossible to overlook two extremely important names of women who were the initiators of the establishment of this incredibly important institution, or rather, it should be said: this incredibly important work. A work of mercy, assistance, brotherhood – for that is how it must be named. But also a work of heroism. I am thinking here of Ms. Zofia Kossak-Szczucka and Ms. Wanda Krahelska-Filipowicz. It was they – witnessing the extermination of the Jewish community living in the Republic, Polish citizens of Jewish descent in the ghettos, primarily here in the Warsaw ghetto – who decided on September 27, 1942, to establish the Temporary Committee for Aid to Jews, which later became, on December 4 of the same year, the Council for Aid to Jews “Żegota.” It was they who came up with this idea, and it was they who realized this idea. Two great names in Polish history, two great names in Polish-Jewish relations – both then and for all those decades, for these 75 years, up to today.
Ladies and Gentlemen, what was great about the Council for Aid to Jews “Żegota”? Well, what was great was that it brought together people of very different views, who belonged to very different groups, and their worldviews were often radically different. But one thing everyone understood together: that there could be no agreement and no indifference when part of the community of our state, part of Polish citizens, who are neighbors, are being murdered, destroyed, subjected to total extermination.
It was then that they said: “No!” The forms of activity were very diverse – from issuing documents, organizing places where people could hide, to organizing food, medical assistance – practically every form of immediate support. It was a wonderful activity that encompassed thousands of people of Jewish descent in the territory of the Republic. It is enough to say that “Żegota” issued over 50,000 documents – of course, false ones, which enabled survival. No other organization in the world at that time can boast such merits in the field of saving human life as “Żegota” did then.
But, ladies and gentlemen, the second element that somewhat overlaps with this 75th anniversary is the 10th anniversary of that meeting with President Professor Lech Kaczyński, a fragment of which we just saw. At that time, for the first time, the President of the Republic honored 53 Righteous Among the Nations, strongly emphasizing the extraordinary role that thousands of Poles played in that work of brotherhood, in the work of saving – yes, one can say: saving – what I call the Republic of Friends; Poland that existed before World War II, Poland where various nationalities lived side by side, but above all Poles and Jews. Because, as President Professor Lech Kaczyński said a moment ago in the film, Poland was the place in the world where, before World War II, the largest number of Jews lived.
Ladies and Gentlemen, what more can be said after the recalled words of President Professor Lech Kaczyński? They actually contained everything that is most important. In this context, and in the context of “Żegota,” I would like to emphasize one thing: it is very important that “Żegota” was an organization created by the Polish government in exile, that it was based on the Delegation of that government to the country. But it must always be remembered that “Żegota” was made up of people – it was hundreds, thousands of people across the country who provided assistance, and the Righteous Among the Nations – both those who were institutionally named as such and those who deserve that title, although they never received it and many of them will never receive it because they are unknown – were tens, perhaps hundreds of thousands of Poles who, driven by compassion, civic duty, Christian duty – for surely the motivations were very diverse – provided help to their neighbors.
I am immensely pleased to be able to continue the work started by President Professor Lech Kaczyński – the work of showcasing these very heroes. Because as the President beautifully put it, it was heroism no less, and perhaps even greater than taking up arms. Because when a soldier or a partisan took up arms, he primarily risked his own life – and of course, eternal glory to all those who fought, eternal memory and glory to those who fell.
But the Righteous Among the Nations, those who hid Jews, those who helped their fellow citizens of Jewish descent – according to the law of the German occupier, they risked not only their own lives but also the lives of their entire families. Thus, that risk and responsibility were far more serious. And for that, above all, great respect and a deep bow are owed to all the Righteous Among the Nations. Primarily today to those honored and their loved ones, as well as to those who are no longer with us because they have passed away. But respect is also due to all – including the nameless ones who participated in this great work of assistance, brotherhood, and mercy at that time in the Republic and – as I said – tried to maintain that great ethos of the Republic of Friends.
Poles collaborated with Jews, because Jewish organizations also engaged in the activities of “Żegota” – for example, through cooperation with the Jewish Bund. This was actual activity. But there were also financial influences that were necessary for the good realization of this activity. There was also support from clergy in Poland. There were children, whom the unforgettable Ms. Irena Sendlerowa primarily helped. But children were also hidden in Polish convents, in Polish orphanages. Polish priests issued baptismal certificates to children in order to create a false identity for them, so they could survive, so Polish families could shelter them, to create conditions for them to survive. Many people were involved in this great work, whom we remember today, and before whom I, as the President of the Republic, bow my head, following President Lech Kaczyński, on behalf of the Republic of Poland.
I would like, ladies and gentlemen, for us to always remember them. A great symbol of this very brotherhood, this mercy, as well as extraordinary dedication and sacrifice is today in Poland the Ulma family, after whom the Museum of Poles Saving Jews during World War II, opened two years ago in Markowa, is named. We opened this museum, ladies and gentlemen, on March 17. I would like us to always remember these people, this day, and those events as Poles, also showing the world – because today, in an age when history is being shaped in various ways, often distorting its true image – that we clearly state who was the criminal and who was the hero, who showed mercy and who was a scoundrel deserving of condemnation.
Therefore, I would like us to celebrate the National Day of Remembrance of Poles Saving Jews during World War II every year on March 17 – this requires adoption by the Polish parliament, by the Sejm and the Senate. That is why I have prepared a draft law on this matter, which will literally be submitted to the Sejm in the very near future, in the coming hours – and I hope it will be adopted there without unnecessary delay.
Ladies and gentlemen, once again I would like to sincerely thank you for participating in today’s ceremony. I would like to thank the Righteous Among the Nations, all of you, their loved ones. I would like to thank His Excellency the Rabbi, the Ministers, all Distinguished Guests. I thank you on my behalf, as President, but I also thank you on behalf of the Republic, that we are here together to commemorate these important events and to name things as they are.
Thank you very much.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Czcigodni Odznaczeni – Sprawiedliwi wśród Narodów Świata,
Ich Najbliżsi,
Szanowni Państwo Ministrowie,
Szanowni Państwo Posłowie, Senatorowie,
Ekscelencjo, Panie Rabinie,
Szanowni Państwo Prezesi, Przewodniczący,
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście!
Bardzo dziękuję za obecność dzisiaj tu, w Warszawie, w Pałacu Prezydenckim, w tym tak doniosłym dniu, w którym upamiętniamy, wspominamy kilka wydarzeń.
Pierwszym z nich, na pewno najważniejszym w sensie instytucjonalnym, jest wspomniana 75. rocznica powstania Rady Pomocy Żydom „Żegota” ‒ pierwszej i jedynej instytucjonalnej, państwowej formy pomocy Żydom, na których dokonywano zagłady w okresie II wojny światowej. Pierwszą i jedyną państwową ‒ dlatego że nie kto inny, tylko właśnie rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie poprzez działalność Delegatury tego rządu na kraj, który oczywiście był wówczas okupowany, tę właśnie Radę utworzył.
Ale w jej kontekście nie sposób pominąć dwóch niezwykle ważnych nazwisk kobiet, które były inicjatorkami powstania tej niezwykle ważnej instytucji, a właściwie nawet należałoby powiedzieć: niezwykle ważnego dzieła. Dzieła miłosierdzia, pomocy, braterstwa – bo tak trzeba je nazwać. Ale też dzieła bohaterstwa. Myślę tutaj o pani Zofii Kossak-Szczuckiej i o pani Wandzie Krahelskiej-Filipowiczowej. To właśnie one ‒ będąc świadkami zagłady, jakiej podlegała społeczność żydowska mieszkająca w Rzeczypospolitej, współobywatele polscy pochodzenia żydowskiego w gettach, przede wszystkim tutaj, w getcie warszawskim ‒ zdecydowały się 27 września 1942 roku na utworzenie Tymczasowego Komitetu Pomocy Żydom, który później w efekcie stał się 4 grudnia tego samego roku Radą Pomocy Żydom „Żegota”. To właśnie one wyszły z tą ideą i to właśnie one tę ideę zrealizowały. Dwa wielkie nazwiska polskiej historii, dwa wielkie nazwiska w relacjach polsko-żydowskich ‒ i tamtych, i tych wszystkich przez dziesięciolecia, przez te 75 lat, aż do dzisiaj.
Szanowni Państwo, co było wielkiego w Radzie Pomocy Żydom „Żegota”? Otóż wielkie było to, że zrzeszała ona w swojej działalności ludzi bardzo różnych poglądów, którzy przynależeli do bardzo różnych ugrupowań i ich światopogląd często był brzegowo odmienny. Ale jedną rzecz razem wszyscy rozumieli: że nie może być zgody i nie może być przejścia obojętnie obok tego, gdy część społeczności naszego państwa, część polskich obywateli, którzy przecież są sąsiadami, jest mordowana, niszczona, podlega całkowitej zagładzie.
Oni właśnie wtedy powiedzieli: „Nie!”. Te formy działalności były bardzo różne – od wydawania dokumentów, organizowania miejsc, w których osoby mogły się ukrywać, poprzez organizowanie żywności, pomocy medycznej – właściwie każdej formy bieżącego wsparcia. To była wspaniała działalność, która objęła tysiące osób pochodzenia żydowskiego na terenie Rzeczypospolitej. Wystarczy powiedzieć, że samych dokumentów – oczywiście fałszywych, które umożliwiały przetrwanie ‒ „Żegota” wydała ponad 50 tys. Żadna inna organizacja w skali świata wówczas nie może się poszczycić takimi zasługami w dziedzinie ratowania ludzkiego życia jak wtedy właśnie „Żegota”.
Ale, proszę Państwa, drugim elementem, który niejako nakłada nam się na tę 75. rocznicę, jest 10. rocznica tamtego spotkania z prezydentem prof. Lechem Kaczyńskim, którego fragment widzieliśmy przed chwilą. Wówczas po raz pierwszy Prezydent Rzeczypospolitej odznaczył 53 Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, tak mocno podkreślając tę niezwykłą rolę, jaką tysiące Polaków odegrały w tamtym dziele braterstwa, w dziele ratowania – tak, można powiedzieć: ratowania – czegoś, co ja nazywam Rzecząpospolitą Przyjaciół; Polski, która istniała przed II wojną światową, Polski, w której obok siebie mieszkały różne narodowości, ale przede wszystkim Polacy i Żydzi. Bo tak jak powiedział przed momentem na filmie pan prezydent prof. Lech Kaczyński, Polska była tym miejscem na świecie, gdzie przed II wojną światową Żydów mieszkało najwięcej.
Szanowni Państwo, co można jeszcze powiedzieć po tych przypomnianych słowach pana prezydenta prof. Lecha Kaczyńskiego? Właściwie one zawierały wszystko, co najważniejsze. Chciałbym w tym kontekście i w kontekście „ Żegoty” podkreślić jedno: to bardzo ważne, że „Żegota” była organizacją, która została stworzona przez polski rząd na uchodźstwie, że była oparta na Delegaturze tego rządu na kraj. Ale zawsze trzeba pamiętać o tym, że „Żegota” to byli ludzie – to były setki, tysiące ludzi w całym kraju, którzy nieśli pomoc, a Sprawiedliwi wśród Narodów Świata ‒ i ci, którzy zostali tak instytucjonalnie nazwani, i ci, którzy zasługują na to miano, choć nigdy go nie otrzymali i bardzo wielu z nich nigdy go nie otrzyma, bo są nieznani ‒ to były dziesiątki, może setki tysięcy Polaków, którzy kierowani współczuciem, obowiązkiem obywatelskim, obowiązkiem chrześcijańskim – bo przecież motywacje na pewno były bardzo różne – nieśli pomoc swoim sąsiadom.
Cieszę się ogromnie, że mogę kontynuować to dzieło rozpoczęte przez pana prezydenta prof. Lecha Kaczyńskiego – dzieło pokazywania tych właśnie bohaterów. Bo jak Pan Prezydent pięknie ujął, było to bohaterstwo nie mniejsze, a może nawet większe niż stawanie z bronią w ręku. Bo gdy żołnierz czy partyzant stawał z bronią w ręku, to przede wszystkim ryzykował własne życie – i oczywiście wieczna chwała za to wszystkim tym, którzy walczyli, wieczna pamięć i chwała tym, którzy polegli.
Ale Sprawiedliwi wśród Narodów Świata, ci, którzy ukrywali Żydów, ci, którzy pomagali swoim współobywatelom żydowskiego pochodzenia – zgodnie z prawem okupanta niemieckiego ryzykowali nie tylko własne życie, ryzykowali także życie całej swojej rodziny. A więc to ryzyko i odpowiedzialność były dalece bardziej poważne. I za to przede wszystkim należy się ogromny szacunek i ogromny pokłon wszystkim Sprawiedliwym wśród Narodów Świata. Przede wszystkim dziś odznaczonym i ich najbliższym, także tym, których nie ma już z nami, bo odeszli. Ale należy się także wszystkim – również bezimiennym, którzy w tym wielkim dziele pomocy, braterstwa, miłosierdzia wtedy brali udział w Rzeczypospolitej i – tak jak powiedziałem – starali się utrzymać ten wielki etos Rzeczypospolitej Przyjaciół.
Polacy współdziałali razem z Żydami, bo przecież także i żydowskie organizacje włączały się w działalność „Żegoty” ‒ choćby poprzez współdziałanie z żydowskim Bundem. To była działalność faktyczna. Ale to także wpływy finansowe, które były konieczne do dobrego realizowania tej działalności. To było także wsparcie ze strony osób duchownych w Polsce. To były dzieci, którym przede wszystkim pomagała niezapomniana pani Irena Sendlerowa. Ale dzieci były także ukrywane w polskich zakonach, w polskich domach dziecka. Polscy księża wystawiali dzieciom metryki chrztu po to, aby zbudować im fałszywą tożsamość, aby mogły przetrwać, aby polskie rodziny mogły je u siebie przechować, aby stworzyć im warunki do tego, by mogły przeżyć. W to wielkie dzieło zaangażowanych było wielu ludzi, których dzisiaj wspominamy i przed którymi ja, jako Prezydent Rzeczypospolitej, po prezydencie Lechu Kaczyńskim chylę także czoła w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.
Chciałbym, proszę Państwa, abyśmy o nich zawsze pamiętali. Wielkim symbolem tego właśnie braterstwa, tego miłosierdzia, a zarazem niezwykłego oddania i poświęcenia jest dzisiaj w Polsce rodzina Ulmów, której imieniem nazwano Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II Wojny Światowej otwarte dwa lata temu w Markowej. Otwarliśmy to muzeum, proszę Państwa, 17 marca. Chciałbym, żebyśmy o tych ludziach, o tym dniu i o tamtych wydarzeniach zawsze pamiętali jako Polacy, pokazując także światu – bo dziś, w dobie, gdy historię w różny sposób próbuje się kształtować, często fałszując jej rzeczywisty obraz – abyśmy wyraźnie mówili, kto był zbrodniarzem, a kto bohaterem, kto wykazał się miłosierdziem, a kto był draniem zasługującym na potępienie.
Dlatego chciałbym, byśmy co roku właśnie 17 marca obchodzili Narodowy Dzień Pamięci Polaków Ratujących Żydów w Czasie II Wojny Światowej ‒ to wymaga przyjęcia przez polski parlament, przez Sejm i Senat. Dlatego przygotowałem projekt ustawy w tej sprawie, który dosłownie w najbliższym czasie, w najbliższych godzinach trafi do Sejmu ‒ i mam nadzieję, że zostanie tam przyjęty bez zbędnej zwłoki.
Proszę Państwa, jeszcze raz chciałem bardzo serdecznie podziękować za udział w dzisiejszej uroczystości. Chciałem podziękować Sprawiedliwym wśród Narodów Świata, wszystkim Państwu, ich najbliższym. Chciałem podziękować Ekscelencji Rabinowi, Państwu Ministrom, wszystkim Dostojnym Gościom. Dziękuję w imieniu swoim, jako Prezydenta, ale dziękuję także w imieniu Rzeczypospolitej, że jesteśmy tutaj razem po to, aby upamiętniać te ważne wydarzenia i aby nazywać sprawy po imieniu.
Dziękuję bardzo.