The speech of the president at the closing of the conference "Sovereignty, Solidarity, Security"
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda addressed a conference titled 'Sovereignty, Solidarity, Security' on December 21, 2015, reflecting on Polish foreign policy and the legacy of President Lech Kaczyński.
- Main themes
- Central and Eastern European cooperation, legacy of President Lech Kaczyński, Polish foreign policy, NATO and regional security, sovereignty and solidarity, historical knowledge in statecraft, community-building among neighbors, Bucharest declaration
- Duration
- ~19 min
- Words
- 2,305
- Sentences
- 119
- Readability
- 54
- Grade
- 10.5
- Syntax
- 3.07
- Vocabulary
- 2.04
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other119 sentences in 5 paragraphs
Honorable Presidents, Honorable Marshal, Honorable Prime Minister, Honorable Prime Minister, Honorable Ministers, Ladies and Gentlemen!
I am just wondering whether my colleagues have concluded that I am still so young that I should speak while standing, or whether they wanted it to be shorter and therefore gave me a standing microphone so that I wouldn't settle in. But I will say this - it won't be long, because Prime Minister Jarosław Kaczyński has just exhausted all the topics I wanted to discuss. But I will say this - I would very much like to emphasize one thing. I want to tell you, from my conversations with President Professor Lech Kaczyński about international affairs - there were many of them, although they certainly did not dominate our relationship, because I was, after all, the president's lawyer, so we mainly talked about domestic issues, legal matters, the Constitutional Tribunal, and so on, about everything that was happening mainly in the legislative sphere, but we also had the opportunity to talk quite a bit about international matters. And I want to assure you primarily of one thing - for me, the greatness of President Kaczyński was evidenced by two things: the first was the extraordinary knowledge he possessed. You gentlemen, all of you who had that direct, as you emphasized here, which is so incredibly moving for me, friendly relationship with him, his extraordinary historical knowledge, which in a sense determined his view of the future. It determined it, but in a positive sense. That is to say, he very often sat down and showed us, his collaborators, the recurrence of certain historical processes, and said, "Look, now something similar is happening." Similar to what happened before when there were some damages to the Republic. When there were aggressive actions, or when there were internal problems. "And therefore, we should already today take, in advance, actions that will neutralize these possible future negative phenomena. Well, of course, we do not know whether they will occur or not, but we should take protective actions. That is our duty." He said this very often, and that is one thing: his enormous, truly extraordinary knowledge. The second matter - he was a man of extraordinary nobility and great class. And this class manifested itself, among other things, in the fact that he had great respect for all our neighbors. I am thinking here specifically about the community of Central and Eastern European states, but also about other countries. President Lech Kaczyński did not underestimate anyone and did not treat anyone condescendingly. Sometimes it happened that he said, "Well, you know, here we have completely different interests, so we cannot agree with them," but he had respect for everyone. Even for those who behaved aggressively, he also had respect. But he said, "Well, they have completely different interests from us. Our interests collide. We must defend ourselves." However, what also constituted a great model for me in this regard, in which I today have the task of leading, in some part, Polish international policy - he visited all our neighbors, maintained close contacts with the Presidents, and always repeated one thing: even where we do not completely agree, we must build a community of Central and Eastern European states, seeking those common elements. And as long as it is possible, we must build cooperation on those common elements, and perhaps in the future, as a result of discussions, conversations, and future events, we will also reach some agreement on those other elements where we do not agree today. So, to seek what is common in order to create that community. And I will say this - when I look at what is happening today in our part of Europe, I think that the policy he pursued then has triumphed. In the sense that today this trend in Central and Eastern Europe is very visible. And I am not the only one saying this, because I have only recently become the President of the Republic, but today many Presidents of Central and Eastern European countries are saying this, and many Presidents are coming forward with such common initiatives. So it is evident that this sense of the need for cooperation and collaboration in this part of Europe is today very clear and tangible. Of course, it is primarily today in the verbal layer. But sometimes it materializes. A concrete example for me is the agreement that NATO countries in Central and Eastern Europe recently concluded in Bucharest and the joint declaration we issued there, showing mutual interests, but above all mutual understanding. Because I will not hide it, not all Presidents said that within their societies they have a conviction for the development of NATO, for strengthening NATO's position in Central and Eastern Europe. Some said, "Well, for me, socially, it does not have a positive connotation, but I understand that it is necessary." That is, I understand that we must be together. And that is extremely important. And I think that the seed that President Lech Kaczyński, together with you gentlemen, sowed, despite the fact that most of you, apart from President Ilves, have already completed your service as Presidents of your countries, that seed you sowed is sprouting. And it is sprouting even more broadly than just in Poland and in your countries. It has expanded to Central and Eastern Europe. Today, most Presidents of Central and Eastern Europe are talking about the Intermarium, saying that we need to build a community from the Baltic Sea, through the Adriatic and the Black Sea, that we need to build an energy community through infrastructure development, that we need to build a community also through the development of transport infrastructure. All of this was just mentioned here a moment ago. And this is indeed an element in which I can say that this very policy of President Lech Kaczyński continues in our part of Europe, even though he has already passed away. He left it to us, and it is being continued, and I repeat once again - I hope that it will materialize in the form of the realization of specific projects that we are discussing today.
These are three fundamental elements, I would say, in the policy of President Lech Kaczyński, which today require continuation and to which I have committed myself and am determined to pursue. Military security - I am thinking here of the North Atlantic Alliance - let us remember that President Lech Kaczyński was the first serious politician in Poland, holding a high position, who decisively spoke in the 1990s about the necessity of Poland's entry into the North Atlantic Alliance. So today, the step we must take, and which I hope will be taken in Warsaw during the upcoming NATO summit, is to show that NATO is alive. It is alive, meaning NATO reacts, adapts to the new geopolitical situation. It shows that it is a defensive alliance that truly does not withdraw its footprint from the countries that belong to it. And therefore, on the contrary, it is developing in those countries. And this is today, I think, a great expectation of the countries of Central and Eastern Europe and certainly of Poland, that the North Atlantic Alliance in this part of the world is more active, showing its presence decisively through an increase in military presence, directly, I am thinking here of military units, and through an increase in presence also in the infrastructural sense. I hope that we will take a step in this direction in Warsaw, meaning, to put it bluntly, that in this regard, the Warsaw summit will be a decision-making summit, and I want to emphasize this very strongly. I will do and will do everything to ensure that these decisions are made in Warsaw. This is today a great task for me, for us. The second matter, energy, has also been discussed a lot today. The President had no doubts that we must bind this energy solidarity in our part of Europe. But I think that today there is also a second element that should be strongly added to this. Namely, that we should also make the most of our own resources. And moreover, absolutely not allow ourselves to have those resources taken away through regulations that are the result of a certain game of interests. Also at the level of the European Union. However, if we talk about Lech Kaczyński's policy, then again, if we talk about energy, of course, the energy bridge Poland-Lithuania, which was signed so long ago, it is good that it is finally materializing, however, much has recently been said about successes in the construction of interconnectors, creating gas connections between Central and Eastern European countries. This is also for me a certain echo of the President's policy, that they are being created, that today we all understand that this solidarity is necessary for us. It is impossible not to mention the gas port in Świnoujście, which has also been mentioned today. After all, in 2006, one of the great inspirers of this investment was indeed President Lech Kaczyński. After all, he wanted this gas port to be located precisely in that part of the Polish coast. Why? Because he was a politician who had a vision for the country's development. Not only in terms of its security but also in terms of development, sustainable development. He said, "We have an oil port in Gdańsk, let's build a gas port on the other side of our coast." Let us also develop that part of Poland. Let us also give developmental opportunities there. Although in a sense he was a patriot of the Tri-City, he still looked at the country's development in a strategic way. And I would like to emphasize this with all my strength. Today, for example, the President of Croatia says to me: "We will build our gas port on the island of Krk. You will soon have your gas port in Świnoujście. I hope we can join forces. I hope we will create such a trans-European gas connection, north-south." I smiled while listening to what she said. Where do I know this way of thinking from? This is, for me, an echo of Lech Kaczyński's policy, which today resonates in the European space.
Ladies and Gentlemen, in conclusion, I will say this: of course, the situation is difficult. Of course, the situation in Ukraine is very difficult. Something that unfortunately President Lech Kaczyński predicted and expressed clearly in his speech in Tbilisi, which was recalled here at the beginning. Of course, he said more. I hope that this more will never happen. It will never happen if we conduct a solidary policy, if we show that we are together, that we do not abandon one another, even in the most difficult situations, that we can form a certain unity, despite sometimes divergent interests. This is today a great task for the future, also for Ukraine. Therefore, absolutely, we must not leave it alone with its problem. This is today a great task of European policy. Not to be misled down the wrong path. Not to agree to a return to "business as usual." Not to agree to turn a blind eye. Also to what President Lech Kaczyński strongly emphasized - turning a blind eye to violations of international law. Because it is precisely international law that is the greatest guarantee of peace. It contains the true guarantees of peace. If it is respected, there will be peace. If it is violated and there is no reaction from the world, we will have aggression, we will be dealing with brutal force. Because such are unfortunately the tendencies of those who are great and attempt to dominate others. That is why today the issue of Ukraine is also extremely important. I always repeat - we cannot afford for Ukraine to remain in a state of smoldering armed conflict. Our goal is to bring absolute peace to Ukraine, in the full sense of the word. And preferably a return to the former borders of Ukraine, including Crimea. Because the situation when someone has forcibly changed borders in Europe is a very dangerous precedent that absolutely cannot be accepted. In short, it cannot be accepted. But above all, the most important thing is that we are together. And I must tell you one thing - looking at how countries in Central and Eastern Europe treat each other today, from the Baltic Sea, from the north, from Estonia, and even further north, all the way to the Black Sea and the Adriatic, I am optimistic. I am optimistic because there is a will and I would even say a determination for cooperation. I believe that these great projects that President Lech Kaczyński dreamed of, which he planned, will come to fruition, because in essence, his policy will be realized. Not only at the Polish level but at the European level. And I believe that we will be able to be not only satisfied with this but also, we Poles, proud. Simply, ordinarily proud.
Once again, I sincerely thank you for your presence. I thank the Excellencies, the Presidents for coming. In exactly two days, we will celebrate the tenth anniversary of the beginning of the presidency of President Professor Lech Kaczyński. He took his presidential oath on December 23, 2005. Thank you very much, gentlemen, for this great gesture of friendship and respect for the memory of President Kaczyński, a gesture I will not forget. Thank you all for your presence, for this joint meeting, and for the opportunity to hear not only the beautiful and interesting memories of the Presidents but also their views on Europe, from the perspective of these ten years and also in the perspective of the future. Thank you very much.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Szanowni Panowie Prezydenci, Szanowny Panie Marszałku, Szanowna Pani Premier, Szanowny Panie Premierze, Szanowni Państwo Ministrowie, Szanowni Państwo!
Właśnie się zastanawiam, czy moi współpracownicy doszli do wniosku, że jestem jeszcze tak młody, że mam przemawiać na stojąco, czy też chcieli, żeby było krócej i dlatego dali mi stojący mikrofon, żebym się nie rozsiadał. Ale powiem tak - długo nie będzie, bo, pan Premier Jarosław Kaczyński przed chwilą wyczerpał wszystkie wątki, o których chciałem mówić. Ale powiem tak - bardzo mocno chciałbym zaakcentować jedną rzecz. Otóż chcę Państwu powiedzieć, z moich rozmów z panem prezydentem, profesorem Lechem Kaczyńskim, na temat spraw międzynarodowych - było ich sporo, choć one oczywiście nie dominowały w naszej relacji, bo ja byłem przecież prawnikiem pana prezydenta, więc rozmawialiśmy głównie o sprawach krajowych, o sprawach prawnych, o Trybunale Konstytucyjnym i tak dalej, o tym wszystkim, co się działo w sferze legislacyjnej głównie, ale o sprawach międzynarodowych też mieliśmy okazję porozmawiać sporo. I chcę zapewnić przede wszystkim o jednym - otóż dla mnie, o wielkości pana prezydenta świadczyły dwie rzeczy: pierwsza, to niezwykła wiedza, jaką miał. To Panowie, wszyscy, którzy mieliście z nim tą bezpośrednią, jak tutaj podkreślaliście, co dla mnie jest takie niezwykle wzruszające, przyjacielską relację, jego niezwykła wiedza historyczna, która w pewnym sensie determinowała jego spojrzenie na przyszłość. Determinowała, ale w tym znaczeniu pozytywnym. To znaczy, on bardzo często siadał i pokazywał nam, swoim współpracownikom, powtarzalność pewnych procesów historycznych, i mówił „Zobaczcie, teraz dzieje się podobnie”. Podobnie jak było kiedyś, kiedy doszło do jakichś szkód dla Rzeczypospolitej. Kiedy właśnie doszło do działań agresywnych, czy też, kiedy doszło do problemów wewnątrzpaństwowych. „I w związku, z tym, my już dzisiaj powinniśmy podejmować teraz, zawczasu, działania, które będą neutralizowały te możliwe przyszłe negatywne zjawiska. No, oczywiście nie wiemy, czy one wystąpią, czy one nie wystąpią, ale działania zabezpieczające powinniśmy podjąć. To jest nasz obowiązek”. Bardzo często to mówił i to jest jedna rzecz: jego ogromna, rzeczywiście niezwykła wiedza. A druga sprawa - był człowiekiem niezwykłej szlachetności i wielkiej klasy. I ta klasa objawiała się między innymi w tym, że miał wielki szacunek do wszystkich naszych sąsiadów. Myślę tutaj właśnie o wspólnocie państw Europy Środkowo-Wschodniej, ale także o innych państwach. Pan Prezydent Lech Kaczyński nikogo nie lekceważył i nikogo nie traktował z góry. Czasem się zdarzało, że mówił „No, wiesz, tu mamy całkowicie odmienne interesy, więc my się z nimi zgodzić nie możemy”, ale miał szacunek do wszystkich. Nawet do tych, którzy zachowywali się w sposób agresywny też miał szacunek. Ale mówił „No, oni mają kompletnie różne interesy od nas. Nasze interesy się zderzają. My się musimy bronić”. Natomiast, co dla mnie stanowiło również wielki wzorzec w tym zakresie, w którym ja dzisiaj mam na sobie to zadanie prowadzenia w jakiejś części polskiej polityki międzynarodowej - otóż odwiedzał wszystkich naszych sąsiadów, utrzymywał bliskie kontakty z Panami Prezydentami i zawsze powtarzał jedno: nawet tam, gdzie nie do końca się zgadzamy, my musimy budować wspólnotę państw Europy Środkowo-Wschodniej, szukając tych właśnie wspólnych elementów. I póki się da, póty trzeba właśnie na tych wspólnych elementach budować współpracę, a może w przyszłości uda się, że w wyniku dyskusji, rozmów, przyszłych wydarzeń, również i w tych innych elementach, w których się dzisiaj nie zgadzamy, dojdziemy do jakiegoś porozumienia. A więc szukać tego, co wspólne, po to, żeby tę wspólnotę tworzyć. I ja powiem tak - kiedy patrzę na to, co dziś się dzieje w naszej części Europy, to myślę, że ta polityka, którą on wtedy prowadził, zwyciężyła. W tym znaczeniu, że dzisiaj ten trend w Europie Środkowo-Wschodniej jest bardzo widoczny. I mówię to nie tylko ja, bo przecież ja niedawno zacząłem być prezydentem Rzeczypospolitej, ale dzisiaj mówi to bardzo wielu prezydentów państw Europy Środkowo-Wschodniej i bardzo wielu prezydentów wychodzi z takimi wspólnymi inicjatywami. Więc widać, że jakby to poczucie potrzeby współpracy i kooperacji w tej części Europy, dzisiaj jest bardzo wyraźne i namacalne. Oczywiście ono przede wszystkim jest dzisiaj w tej warstwie werbalnej. Ale czasem się konkretyzuje. Takim dowodem konkretyzacji dla mnie jest to porozumienie, które państwa NATO, Europy Środkowo-Wschodniej zawarły niedawno w Bukareszcie i wspólna deklaracja, którą tam wygłosiliśmy, pokazująca wzajemne interesy, ale przede wszystkim wzajemne zrozumienie. Bo ja nie będę ukrywał, nie wszyscy prezydenci mówili, że jakby wewnątrz swoich społeczeństw mają przekonanie do rozwoju NATO, do umacniania pozycji NATO w Europie Środkowo-Wschodniej. Niektórzy mówili „No, u mnie nie do końca społecznie ma to pozytywny wydźwięk, ale ja rozumiem, że to jest potrzebne”. Czyli, ja rozumiem, że musimy być razem. I to jest niezwykle ważne. I myślę sobie, że to ziarno, które pan Prezydent Lech Kaczyński wspólnie z Panami zasiał, mimo tego, że w większości, poza Panem Prezydentem Ilvesem, zakończyliście już Panowie swoją służbę jako prezydenci swoich państw, to ziarno, które zasialiście, ono wschodzi. I ono wschodzi nawet szerzej, niż tylko w Polsce i w waszych krajach. Ono się rozszerzyło na Europę Środkowo-Wschodnią. Dzisiaj większość prezydentów Europy Środkowo-Wschodniej mówi o międzymorzu, mówi o tym, że trzeba budować wspólnotę od Morza Bałtyckiego, poprzez Adriatyk i Morze Czarne, że trzeba budować wspólnotę energetyczną, poprzez rozwój infrastruktury, że trzeba budować wspólnotę także poprzez rozwój infrastruktury transportowej. To wszystko, co dzisiaj tutaj było przed chwilą mówione. I to jest rzeczywiście element, w którym mogę powiedzieć, że ta właśnie polityka pana prezydenta Lecha Kaczyńskiego trwa w naszej części Europy, mimo, że on już odszedł. Zostawił nam ją i jest ona kontynuowana, i powtarzam jeszcze raz - mam nadzieję, że ona się zmaterializuje w postaci realizacji konkretnych projektów, o których dzisiaj rozmawiamy.
To takie trzy zasadnicze elementy, ja bym powiedział, w polityce pana prezydenta Lecha Kaczyńskiego, które dzisiaj wymagają kontynuacji i do którego prowadzenia dalej ja się zobowiązałem i jestem zdeterminowany. Bezpieczeństwo militarne - myślę tutaj o Sojuszu Północnoatlantyckim - pamiętajmy o tym, że pan prezydent Lech Kaczyński był pierwszym w Polsce poważnym politykiem, zajmującym wysokie stanowisko, który w latach dziewięćdziesiątych w sposób zdecydowany mówił o konieczności wejścia Polski do Sojuszu Północnoatlantyckiego. A więc dzisiaj ten krok, który my musimy robić i który mam nadzieję zostanie uczyniony już w Warszawie w czasie najbliższego szczytu NATO, to pokazanie, że NATO żyje. Żyje, czyli NATO reaguje, adaptuje się do nowej sytuacji geopolitycznej. Pokazuje, że jest sojuszem obronnym, który rzeczywiście nie cofa swojej stopy z krajów, które do niego należą. I w związku, z tym, wręcz przeciwnie, rozwija się w tych krajach. I to jest dzisiaj, myślę, wielkie oczekiwanie właśnie państw Europy Środkowo-Wschodniej i z całą pewnością Polski, żeby Sojusz Północnoatlantycki w tej części świata był aktywniejszy, pokazywał w sposób zdecydowany swoją obecność poprzez zwiększenie obecności w tym znaczeniu wojskowym, bezpośrednio, myślę tutaj o oddziałach wojskowych, i poprzez zwiększenie obecności także w zakresie infrastrukturalnym. Mam nadzieję, że krok w tym kierunku wykonamy w Warszawie, to znaczy, mówiąc, wprost, że w tym zakresie szczyt warszawski będzie szczytem decyzyjnym, i to chcę bardzo mocno podkreślić. Czynię i będę czynił wszystko, żeby te decyzje w Warszawie zapadły. To dzisiaj jest dla mnie, dla nas, wielkie zadanie. Druga sprawa, energetyka, o tym też było dzisiaj już wiele mówione. Pan prezydent nie miał żadnych wątpliwości, co do tego, że my musimy tę solidarność energetyczną w naszej części Europy wiązać. Ale ja myślę, że dzisiaj to jeszcze drugi element w sposób zdecydowany do tego należy silnie dodać. A mianowicie to, że powinniśmy również w jak największym stopniu korzystać z własnych zasobów. A co więcej, absolutnie nie pozwolić sobie tych zasobów zabrać poprzez regulacje będące efektem pewnej gry interesów. Także na poziomie Unii Europejskiej. Natomiast, jeżeli mówimy o polityce Lecha Kaczyńskiego, to znów, jeżeli mówimy o energetyce, oczywiście most energetyczny Polska-Litwa, który przecież tak dawno temu już został podpisany, dobrze, że on się wreszcie materializuje, natomiast wiele ostatnio mówi się o sukcesach w dziedzinie budowy interkonektorów, tworzenia połączeń gazowych pomiędzy krajami Europy Środkowo-Wschodniej. To również jest dla mnie pewne echo polityki pana prezydenta, że się je tworzy, że już dzisiaj wszyscy rozumiemy, że ta solidarność jest nam niezbędna. To nie sposób tutaj nie wspomnieć o gazoporcie w Świnoujściu, o którym z resztą też już dzisiaj było mówione. Przecież w 2006 roku jednym z wielkich inspiratorów tej inwestycji był właśnie pan prezydent Lech Kaczyński. Przecież to on chciał, żeby ten gazoport znalazł się właśnie w tamtej części polskiego wybrzeża. Dlaczego? Dlatego, że był politykiem, który miał wizję rozwoju kraju. Nie tylko w sensie jego bezpieczeństwa, ale także w sensie rozwoju, rozwoju zrównoważonego. Mówił „Mamy naftoport w Gdańsku, zbudujmy gazoport po drugiej stronie naszego wybrzeża”. Rozwijajmy także i tę część Polski. Dawajmy także i tam szanse rozwojowe. Mimo że w pewnym sensie był trójmiejskim patriotą, to jednak patrzył na rozwój kraju w sposób strategiczny. I to także chciałbym z całą mocą podkreślić. Dzisiaj chociażby pani prezydent Chorwacji mówi do mnie tak: „My będziemy budować nasz gazoport na wyspie Krk. Wy będziecie mieli już niedługo swój gazoport w Świnoujściu. Mam nadzieję, że uda nam się połączyć siły. Mam nadzieję, że stworzymy takie połączenie gazowe transeuropejskie, północ-południe”. Uśmiechałem się, słuchając tego, co mówi. Skąd ja znam to myślenie? To jest właśnie dla mnie echo polityki Lecha Kaczyńskiego, które dzisiaj pobrzmiewa w przestrzeni europejskiej.
Szanowni Państwo, kończąc powiem tak: oczywiście jest trudna sytuacja. Oczywiście jest bardzo trudna sytuacja na Ukrainie. Coś, co niestety pan Prezydent Lech Kaczyński przewidział i wyraził jasno w swoim wystąpieniu w Tbilisi, które tutaj na początku było przypominane. Oczywiście powiedział więcej. Mam nadzieję, że to więcej nigdy nie nastąpi. Ono nigdy nie nastąpi, jeżeli my będziemy prowadzili solidarną politykę, jeżeli my będziemy pokazywali, że jesteśmy razem, że nie opuszczamy jeden drugiego, nawet w najtrudniejszych sytuacjach, że potrafimy stanowić pewną jedność, mimo czasami rozbieżnych interesów. To jest dzisiaj wielkie zadanie na przyszłość, także i Ukrainy. W związku, z tym, absolutnie nie wolno zostawić jej samej z jej problemem. To jest dzisiaj wielkie zadanie polityki europejskiej. Nie pozwolić się zwieść na manowce. Nie godzić się na powrót do „business as usual”. Nie godzić się na przymykanie oka. Także na to, co prezydent Lech Kaczyński bardzo mocno podkreślał - przymykanie oka na łamanie prawa międzynarodowego. Bo to właśnie prawo międzynarodowe jest największą gwarancją pokoju. To ono zawiera prawdziwe gwarancje pokoju. Jeżeli będzie przestrzegane, będzie pokój. Jeżeli będzie łamane i nie będzie na to reakcji świata, będziemy mieli agresję, będziemy mieli do czynienia z brutalną siłą. Bo takie też są niestety skłonności tych, którzy są wielki i usiłują dominować nad innymi. Dlatego dziś sprawa Ukrainy także jest niezwykle ważna. Ja zawsze powtarzam - my nie możemy sobie pozwolić na to, aby Ukraina pozostała w stanie tlącego się konfliktu zbrojnego. Naszym celem jest zaprowadzenie absolutnie pokoju na Ukrainie, w pełnym tego słowa znaczeniu. A najlepiej powrót do dawnych granic Ukrainy, z Krymem włącznie. Bo już sytuacja, kiedy ktoś siłą zmienił granice w Europie, jest bardzo niebezpiecznym precedensem, na który absolutnie zgodzić się nie można. Krótko mówiąc, zaakceptować go nie można. Ale przede wszystkim najważniejsze jest to, żebyśmy byli razem. I muszę Państwu powiedzieć jedną rzecz - ja, patrząc na to, jak dzisiaj wzajemnie traktują się kraje Europy Środkowo-Wschodniej, od Morza Bałtyckiego, od północy, od Estonii, a nawet dalej na północ, aż do Morza Czarnego i Adriatyku, jestem optymistą. Jestem optymistą, bo jest wola i powiedziałbym nawet determinacja współpracy. Ja wierzę w to, że te wielkie projekty, o których marzył, które planował Prezydent Lech Kaczyński, dadzą się ziścić, bo w gruncie rzeczy będzie zrealizowana jego polityka. Już nie tylko na poziomie polskim, ale na poziomie europejskim. I wierzę w to, że będziemy mogli być z tego nie tylko zadowoleni, ale także, my, Polacy, dumni. Po prostu, zwyczajnie dumni.
Jeszcze raz bardzo serdecznie dziękuję za obecność. Bardzo dziękuję ekscelencjom, Panom Prezydentom za przybycie. Za dwa dni dokładnie obchodzimy dziesięciolecie rozpoczęcia prezydentury przez pana prezydenta, profesora Lecha Kaczyńskiego. Swoją przysięgę prezydencką złożył 23 grudnia 2005 roku. Dziękuję bardzo Panom za ten wielki gest przyjaźni i szacunku wobec pamięci pana prezydenta, gest, którego nie zapomnę. Dziękuję wszystkim Państwu za obecność, za to wspólne spotkanie i za tą możliwość wysłuchania nie tylko pięknych i ciekawych wspomnień Panów Prezydentów, ale także ich spojrzenia na Europę, z perspektywy tych dziesięciu lat i w perspektywie także i przyszłej. Dziękuję bardzo serdecznie.