The speech of the President of the Republic of Poland in Warsaw during the celebrations of the 80th anniversary of the outbreak of World War II.
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda addressed world leaders and guests in Warsaw on September 1, 2019, at ceremonies marking the 80th anniversary of the German invasion of Poland and the start of World War II.
- Main themes
- 80th anniversary of World War II outbreak, Polish suffering and sacrifice, remembrance and historical memory, Nazi Germany's invasion of Poland, Soviet invasion of Poland, victims and combatants tribute, genocide and ethnic cleansing, international solidarity, Westerplatte and Wieluń attacks, lessons of history, totalitarianism and fascism
- Duration
- ~21 min
- Words
- 2,533
- Sentences
- 135
- Readability
- 48
- Grade
- 11.2
- Syntax
- 2.92
- Vocabulary
- 2.21
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other135 sentences in 45 paragraphs
Honorable Combatants, our dearest defenders of the homeland,
Honorable Ladies and Gentlemen Presidents,
Esteemed Ladies and Gentlemen Speakers of Parliaments,
Highly Respected Prime Ministers, including the Chancellor of Germany,
Esteemed Ministers,
Esteemed Members of Parliament, Senators,
Honorable Generals,
Esteemed Ladies and Gentlemen Officers, Non-Commissioned Officers, Soldiers,
All Distinguished Guests,
Residents of Warsaw,
Dear Countrymen,
All Our Friends and Allies!
50 million, or if counted a bit differently, almost 80 million people were consumed by that terrible armed conflict that began 80 years ago. 80 million, if we count not only all the people who were killed, murdered, but also those who died as a result of the war from hunger, disease, and poverty – 3 percent of the population of the world at that time. Looking at Europe, one could say: a great European state, its population suddenly vanished in the course of six years, leaving behind empty land. It is hard to imagine today – the greatest historical catastrophe and the most terrible sacrifice of armed conflict in the history of humanity so far.
WE REMEMBER! We must remember! And that is why we are here today. I thank all of you – our distinguished guests from around the world – for accepting the invitations, for coming to Warsaw, sometimes from the other side of the globe, to be here together, to show the world that we remember. Someone – perhaps young, perhaps with an arrogant approach to life – might say: why do we remember, why remember this?
There is a Polish song, very beloved, written shortly after the end of World War II, in which there is a fragment: “New children will be born to us and – look – they will laugh that we again recall that vile time, the time of storms.” We remember and we will remember in gratitude for all those who fought, who gave their lives for a free world, for the defense of the world against Hitler's totalitarianism, against fascism, against terror – so that people could live free, could decide for themselves, enjoy their happiness.
We honor and pay great tribute today to all the victims of World War II. We bow our heads deeply and with gratitude kiss the hands of the combatants, our wonderful defenders of the homeland – those who fought for our freedom and yours on all fronts of the world at that time. Dear Combatants, Dear Soldiers of Our Freedom, we thank you from the bottom of our hearts for that, wherever you are in the world!
But there is also a second reason: humanity evidently has not yet drawn enough conclusions from that terrible lesson it experienced. Because even now in this world – and not so long ago – ethnic cleansings occur, genocide happens now, in our contemporary times. We have dealt with this not so long ago in the countries of the former Yugoslavia, in Rwanda. That is precisely why we remember, so that such events, suffering, and brutality never happen in the world again. That is also why we must remember and act, drawing conclusions from those events.
But thirdly, it is also the case that for some nations that war had a particular dimension, which left in many places an indelible mark and stain. Such a mark that still resides in many souls, which is also visible in many places – the unhealed architecture, the beauty that cities destroyed during the war lost, which could not be rebuilt according to the same patterns due to lack of resources, due to war trauma.
The nation to which I belong – the Polish – is one of those nations. It was here that World War II began on September 1, 1939, with the attack of Nazi Germany on the Polish military outpost at Westerplatte, but also simultaneously with the attack on a sleeping city – which did not defend itself and was completely unprepared, where there were no military units, no military installations, where ordinary people simply slept peacefully. A small Polish town – Wieluń. Completely bombed, 75 percent destroyed by several air raids carried out on September 1, 1939, starting at 4:40 in the morning. 1,200 people died practically immediately.
And then that war, which for us was a constant struggle, a war in which we never surrendered as a nation, although Poland disappeared from the map, because first we were attacked by Nazi Germany and pushed the Polish army eastward, and then treacherously on September 17, the Soviet Union attacked us – as it turned out, an ally of Nazi Germany. The Polish forces found themselves in a vise. And then everyone knew that we could not manage alone.
I will not return today to the fact that we were counting on the help of our allies. And although they declared war, actual help did not come. Had it come, perhaps history would have taken a different course. But Poland disappeared from the map and many Polish soldiers were taken prisoner – both by the Germans and the Soviets. The Soviet captivity particularly etched itself in the memory of our nation, because the Soviets brutally murdered over 22,000 Polish officers – prisoners of war – with a shot to the back of the head in Katyn and other places.
It was a terrible holocaust of Polish intelligence, it was a terrible holocaust of our nation. It was the cutting out of the best sons from the Polish national fabric. From the Polish national fabric in the broadest sense of the word. Because I am simply thinking here of the citizens of the Polish state, strictly speaking of very different nationalities: Poles, Jews, Ukrainians, Rusyns – all were officers of the Polish Army. All were treated equally, all were brutally murdered. Many people, including soldiers, were deported deep into Russia, found themselves in Siberia under dramatic conditions, dying in gulags under forced labor. It is hard to describe all this today, but it was simply terrible.
And the country disappeared, German occupation came, the General Government was created, and the entire nation was subjected to absolute terror. In fact, no one was sure of the day or the hour. In the streets of cities, there were roundups, ordinary innocent people were packed into trucks, taken to concentration camps, to prisons, taken for forced labor in Germany. They were tortured, tormented, families were separated, children were taken away. Polish citizens of Jewish nationality were locked in ghettos. They were marked, treated like non-humans, murdered, starved, and ultimately subjected to absolute, collective extermination. Primarily in concentration camps, in extermination camps that the Nazi Germans built also on lands that were ethnically Polish, where there was once a Polish state before they began to occupy it.
The most famous of the extermination camps was Auschwitz-Birkenau. A camp where during World War II, one million one hundred thousand Jews from all over Europe, primarily from Poland, were murdered. A camp where 140,000 Poles, 23,000 Roma and Sinti, 20,000 prisoners of the Soviet Red Army, and 15,000 people of various nationalities, brought to this camp from various countries, practically from all of occupied Europe, were murdered.
It is hard to imagine today, it can be said that the Germans humiliated us – Poles, by leaving this machinery of extermination on our land. But today we are its custodians, we take care of it so that it gives testimony to the world, so that people, especially young people, come and know what one human could do to another and what a totalitarian regime means. What cruelty and lack of respect for the basic rights of another human being, for their dignity, means. These German, Nazi concentration camps, these memorials of those terrible days of extermination during World War II must endure and will endure.
And another element of this memory is also our duty to take care of them and encourage young people to go and undertake that terrible, shocking experience of visiting an extermination camp and seeing with their own eyes this terrible history. But the historical truth. The historical truth that is so important and that liberates. But I want to emphasize once again that my nation, so deeply tested, never surrendered.
There was a Polish underground state, there were 360,000 soldiers of the Home Army, the Polish underground army, operating despite the occupation. Operating in secrecy. There were partisans who fought in the forests, there was youth who trained, who then stood here in Warsaw in 1944 to rise against the Germans. Although they had too little weaponry, although many of them went into battle with bare hands, they so desperately desired revenge, they so desperately desired freedom, they so desperately desired to expel the occupiers that they were ready to give their lives to achieve that goal. They were crushed.
Stalin stopped his troops at the Vistula River and waited for Hitler to bleed the uprising dry. Warsaw experienced horror. In three days in Warsaw's Wola, the SS uniformed perpetrators murdered 50,000 people, 50,000 innocent civilians. Unarmed people, people not affiliated with any armed formations, people not acting in the armed underground. Ordinary residents of Warsaw; in total, during the uprising, 200,000 civilians died. They are part of that terrible number of 80 million victims of World War II, including over 50 million civilian victims. We are as a nation, as a society, as Polish citizens, part of those terrible numbers. This is also our great legacy, but it is also our great trauma.
But Poles fought on all fronts, Poles joined the Polish army, which fought alongside the Allies in the West, defended the skies of Great Britain when the Germans bombed London, fought in the Battle of Britain, were among those few who did so much for so many. Wonderful Polish pilots showcased class and heroism. We will always remember that. Polish soldiers fought at Monte Cassino, captured that great fortress-monastery, fiercely defended by the Germans. Then they liberated cities in France, in the Netherlands, in Belgium, and on the other side, Poles from the far east also marched with the Red Army, those who had previously been deported to Siberia.
They wanted to regain their Poland, they wanted to defeat the Germans. They were ready for anything. They bled on the eastern front, fought for Polish lands, fought for Kołobrzeg, then fought for Berlin and had the great privilege of being able to plant the Polish white-and-red flag on the Brandenburg Gate. The fates of our various soldiers then took different turns. Many of them did not return to Poland, because we were unfortunately not the beneficiaries of that great victory. We found ourselves under another occupation, this time Soviet. So one could say that in a sense, World War II, in the context of its political consequences, the political consequences of that first of September 1939, only ended in 1989.
It lasted much longer than in other places in the world. Because what can one say about the end of the war and victory when you do not live in a truly free country, when you do not live in a truly sovereign country, when you do not live in a truly independent country. When you are not fully free.
But we thank our allies from the free West, across the Atlantic for supporting us in those difficult times, for the fact that also thanks to their attitude and their help, the people of Solidarity, the great freedom movement, were able to win. It was our great satisfaction that also thanks to our perseverance, thanks to our fight for freedom, the Berlin Wall then fell. The Germans could also experience their unification as part of the great community of the free West, the community of democracy.
Today we are together in the European Union, today we are together in the North Atlantic Alliance, today we are together bound by all the best ties of the free world.
Once again, I bow my head before all the heroes of World War II, especially the heroes – my compatriots, fellow citizens; those who fell, and those who survived, fighting for a free, sovereign, and independent Poland, fighting for a free Europe, fighting for our freedom and yours.
I bow before you and pay tribute. You are wonderful and we thank you from the bottom of our hearts for being with us today and for giving testimony that it was worth standing with courage and fighting for freedom. And not to give up even in the worst circumstances.
Honor and glory to the heroes!
Highly Respected Ladies and Gentlemen, Excellencies, Esteemed Presidents,
I want to return to the thread I mentioned, that today in the world, unfortunately, acts of ethnic cleansing, mass murders, and even genocide still occur, despite civilizational progress, despite that terrible lesson. That we are currently witnessing even in Europe a return of imperialist tendencies, attempts to change borders in Europe by force, attacks on other states, taking their land, enslaving citizens.
That lesson should teach us one thing: perhaps there would not have been World War II at all if the Western states had decisively opposed the Anschluss of Austria, if they had firmly put a dam against Hitler's imperial ambitions, his manic visions. If they had strongly protested against how the Jews were treated in Germany even before World War II, if the international community had sharply and decisively stood up for Czechoslovakia, perhaps there would not have been an attack on Poland and perhaps there would not have been World War II. If the leaders of that time had been firm, had been resolute, and had not been afraid that another war would break out, because the result was that an even more terrible one than the previous one occurred.
This is a great lesson for us as today's leaders of Europe and the world, this is a great lesson for us as members of the North Atlantic Alliance, as members of the European Union.
We cannot and must not turn a blind eye to such actions. There must be sanctions, decisive steps must be taken, and it must be clear that any military aggression will meet with an absolutely firm, resolute, and powerful response.
These are the challenges of our times. And that is why I appeal to you, business as usual and turning a blind eye is not a recipe for maintaining peace. It is a simple way to embolden aggressive personalities. It is a simple way to effectively give permission for further attacks. You know that this is happening. In 2008, Georgia; in 2014, Ukraine. To this day, borders are being shifted, occupation, prisoners, military provocations. We must be resolute. We cannot allow this, because it is our responsibility to our societies and to the societies of Europe and the world, to ensure that armed aggression never occurs again. That the drama of World War II, which the whole world experienced, never happens again.
Honor and glory to the heroes of World War II! Eternal memory to the fallen!
Long live the free world! Long live the Euro-Atlantic ties! Long live democracy! Long live freedom! Long live all people of justice, peace, and freedom!
Thank you.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Czcigodni Kombatanci, nasi najdrożsi obrońcy ojczyzny,
Czcigodne Panie i Czcigodni Panowie Prezydenci,
Dostojne Panie i Dostojni Panowie Przewodniczący Parlamentów,
Wielce Szanowni Państwo Premierzy z Panią Kanclerz Niemiec,
Szanowni Państwo Ministrowie,
Szanowni Państwo Posłowie, Senatorowie,
Szanowni Panowie Generałowie,
Szanowne Panie i Szanowni Panowie Oficerowie, Podoficerowie, Żołnierze,
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście,
Mieszkańcy Warszawy,
Drodzy Rodacy,
Wszyscy Nasi Przyjaciele i Alianci!
50 mln, a jeśli liczyć trochę inaczej, prawie 80 mln ludzi pochłonął tamten straszliwy konflikt zbrojny, który zaczął się 80 lat temu. 80 mln, jeżeli policzymy nie tylko wszystkich ludzi, którzy zostali zabici, zamordowani, lecz także tych, którzy pomarli na skutek wojny z głodu, chorób i nędzy – 3 proc. ludności ówczesnego świata. Patrząc na Europę, można by powiedzieć: wielkie europejskie państwo, jego ludność nagle zniknęła w ciągu sześciu lat i zostawiła pustą ziemię. Trudno sobie to dzisiaj w ogóle wyobrazić – największy dziejowy kataklizm i niosący najbardziej straszliwe ofiary konflikt zbrojny w dotychczasowych dziejach ludzkości.
ENGLISH VERSION >>>
Pamiętamy! Musimy pamiętać! I dlatego tutaj dzisiaj jesteśmy. Dziękuję wszystkim Państwu – naszym dostojnym gościom z całego świata – za przyjęcie zaproszeń, za przybycie do Warszawy, czasem na drugą stronę globu, by być tutaj razem, by pokazać światu, że pamiętamy. Ktoś – może młody, może o aroganckim podejściu do życia – powie: po co pamiętamy, po co o tym pamiętać?
Jest taka polska piosenka, bardzo lubiana, napisana niedługo po zakończeniu II wojny światowej, w której jest taki fragment: „Dzieci urodzą się nowe nam i – spójrz – będą śmiać się, że my znów wspominamy ten podły czas, porę burz”. Pamiętamy i będziemy pamiętać z wdzięczności dla wszystkich, którzy walczyli, oddali swoje życie dla wolnego świata, dla obrony świata przed totalitaryzmem hitlerowskim, przed faszyzmem, przed terrorem – by ludzie mogli żyć wolni, mogli decydować o sobie, cieszyć się swoim szczęściem.
Czcimy i składamy dzisiaj wielki hołd wszystkim ofiarom II wojny światowej. Chylimy głęboko czoła i z wdzięcznością całujemy ręce kombatantów, naszych wspaniałych obrońców ojczyzn – tych, którzy walczyli za wolność naszą i waszą na wszystkich frontach ówczesnego świata. Drodzy Kombatanci, Drodzy Żołnierze Naszej Wolności, z całego serca Wam za to dziękujemy, gdziekolwiek jesteście teraz na świecie!
Ale jest także drugi powód: ludzkość widocznie jeszcze za mało wyciągnęła wniosków z tamtej straszliwej lekcji, którą przeżyła. Bo przecież wciąż na tym świecie – i to wcale nie tak dawno – zdarzają się czystki etniczne, zdarza się ludobójstwo teraz, w czasach nam współczesnych. Przecież mieliśmy z tym do czynienia nie tak dawno w krajach byłej Jugosławii, w Rwandzie. Po to właśnie pamiętamy, żeby nigdy już na świecie nie dochodziło do takich zdarzeń, cierpienia, bestialstwa. Właśnie po to także musimy pamiętać i działać, wyciągając wnioski z tamtych zdarzeń.
Ale po trzecie, jest wreszcie tak, że dla niektórych narodów tamta wojna miała szczególny wymiar, który pozostawił po sobie w wielu miejscach zupełnie niezatarte znamię i piętno. Takie, które cały czas tkwi w wielu duszach, które widać także w wielu miejscach – niezabliźnionej architektury, piękna, które utraciły miasta zburzone w czasie wojny, których nie dało się potem odbudować według tych samych wzorców z uwagi na brak środków, z uwagi na traumę wojenną.
Naród, do którego należę – polski – jest właśnie jednym z takich narodów. To u nas zaczęła się 1 września 1939 roku II wojna światowa od ataku hitlerowskich Niemiec na polską strażnicę wojskową na Westerplatte, ale także jednocześnie od ataku na śpiące miasto – które nie broniło się i było kompletnie nieprzygotowane, w którym nie było żadnych oddziałów wojskowych, żadnych instalacji militarnych, w którym po prostu spokojnie spali zwykli ludzie. Niewielkie polskie miasto – Wieluń. Doszczętnie zbombardowane, w 75 proc. zniszczone kilkoma nalotami dokonanymi właśnie 1 września 1939 roku, poczynając od godz. 4.40 rano. 1200 osób zginęło praktycznie natychmiast.
I potem ta wojna, która dla nas była cały czas walką, wojna, w której przez cały czas nigdy nie poddaliśmy się jako naród, chociaż Polska zniknęła z mapy, bo najpierw zaatakowały nas hitlerowskie Niemcy i spychały polską armię ku wschodowi, a potem zdradziecko 17 września zaatakował nas Związek Sowiecki – jak się okazało sojusznik hitlerowskich Niemiec. Polskie wojska znalazły się w kleszczach. I wtedy już wszyscy wiedzieli, że sami nie damy rady.
Nie będę już dzisiaj wracał do tego, że liczyliśmy wtedy na pomoc naszych aliantów. I choć wypowiedzieli wojnę, to faktyczna pomoc nie nadeszła. Gdyby była, może historia potoczyłaby się inaczej. Ale Polska zniknęła z mapy i wielu polskich żołnierzy dostało się do niewoli – i niemieckiej, i sowieckiej. Ta sowiecka szczególnie wryła się w pamięć naszego narodu, ponieważ Sowieci bestialsko zamordowali ponad 22 tys. polskich oficerów – jeńców wojennych – strzałem w tył głowy w Katyniu i innych miejscach.
To była straszliwa hekatomba polskiej inteligencji, to była straszliwa hekatomba naszego narodu. To było wycinanie z polskiej tkanki narodowej najlepszych jej synów. Z polskiej tkanki narodowej w szerokim tego słowa znaczeniu. Bo myślę tutaj po prostu o obywatelach państwa polskiego, ściśle mówiąc narodowości bardzo różnej: Polakach, Żydach Ukraińcach, Rusinach – wszyscy byli oficerami Polskiej Armii. Wszystkich ich potraktowano jednakowo, wszystkich ich bestialsko pomordowano. Wielu ludzi, także żołnierzy, zostało wywiezionych w głąb Rosji, znaleźli się na Syberii w dramatycznych warunkach, umierali w gułagach przy katorżniczej pracy. Trudno to wszystko dzisiaj opisać, ale było to po prostu straszne.
A kraj zniknął, przyszła niemiecka okupacja, stworzono Generalne Gubernatorstwo i poddano cały naród absolutnemu terrorowi. Właściwie nikt nie był pewien dnia ani godziny. Na ulicach miast były łapanki, zwykłych niewinnych ludzi pakowano na ciężarówki, wywożono do obozów koncentracyjnych, do więzień, wywożono do pracy przymusowej w Niemczech. Katowano, dręczono, rozdzielano rodziny, odbierano dzieci. Polscy obywatele narodowości żydowskiej zostali zamknięci w gettach. Zostali oznakowani, byli traktowani jak nie-ludzie, byli mordowani, głodzeni, i w końcu poddano ich absolutnej, zbiorowej eksterminacji. Przede wszystkim w obozach koncentracyjnych, w obozach zagłady, które Niemcy hitlerowscy zbudowali także na ziemiach, które były etnicznie polskie, na których było kiedyś państwo polskie, zanim zaczęli je okupować.
Takim najbardziej znanym z obozów zagłady był obóz Auschwitz-Birkenau. Obóz, w którym w czasie II wojny światowej zamordowano milion sto tysięcy Żydów z całej Europy, przede wszystkim z Polski. Obóz, w którym zamordowano 140 tysięcy Polaków, 23 tysiące Romów i Sinti, 20 tysięcy jeńców radzieckiej Armii Czerwonej i 15 tysięcy ludzi różnych narodowości, przywiezionych do tego obozu z różnych krajów, praktycznie z całej okupowanej przez Niemców Europy.
Trudno to sobie dzisiaj w ogóle wyobrazić, zostawiono nam to, można powiedzieć, że Niemcy w ten sposób poniżyli nas – Polaków, że na naszej ziemi pozostawili tę machinę zagłady. Ale dzisiaj jesteśmy jej depozytariuszami, opiekujemy się nią po to, aby dawała światu świadectwo, aby ludzie, zwłaszcza młodzi, przyjeżdżali i wiedzieli, co człowiek mógł wyrządzić drugiemu człowiekowi i co oznacza totalitarny reżim. Co oznacza okrucieństwo i brak poszanowania dla podstawowych praw drugiego człowieka, dla jego godności. Te niemieckie, hitlerowskie, nazistowskie obozy koncentracyjne, te pamiątki tamtych straszliwych dni zagłady II wojny światowej muszą trwać i będą trwały.
I kolejnym elementem tej pamięci jest także obowiązek nasz opiekowania się nimi i zachęcania młodych, by jechali i podejmowali się tego straszliwego przeżycia, wstrząsającego, jakim jest odwiedzenie obozu zagłady i zobaczenie na własne oczy tej straszliwej historii. Ale prawdy historycznej. Prawdy historycznej, która jest tak ważna, i która wyzwala. Ale ja chcę podkreślić jeszcze raz, że mój naród, tak mocno doświadczony, nigdy się nie poddał.
Było polskie państwo podziemne, było 360 tysięcy żołnierzy Armii Krajowej, polskiego podziemnego wojska, działającego mimo okupacji. Działającego w konspiracji. Byli partyzanci, którzy walczyli w lasach, była młodzież, która szkoliła się, która stanęła potem tutaj w Warszawie w 1944 roku do powstania przeciwko Niemcom. Choć mieli za mało broni, choć wielu z nich do walki ruszyło z gołymi rękami, tak bardzo pragnęli zemsty, tak bardzo pragnęli wolności, tak bardzo pragnęli wyrzucenia stąd okupantów, że gotowi byli oddać życie, po to, żeby ten cel zrealizować. Zostali zmiażdżeni.
Stalin zatrzymał swoje wojska na linii Wisły i poczekał aż Hitler wykrwawi powstanie. Warszawa przeżyła horror. W ciągu trzech dni na warszawskiej Woli oprawcy w mundurach SS wymordowali 50 tysięcy ludzi, 50 tysięcy niewinnych cywili. Ludzi nieuzbrojonych, ludzi niezrzeszonych w żadnych zbrojnych formacjach, ludzi niedziałających w zbrojnym podziemiu. Zwykłych mieszkańców Warszawy; w sumie w czasie powstania zginęło 200 tysięcy cywili. Oni są częścią tej straszliwej liczby 80 milionów ofiar II wojny światowej, w tym ponad 50 milionów ofiar cywilnych. Jesteśmy jako naród, jako społeczeństwo, jako obywatele polscy, częścią tych straszliwych liczb. To także nasza wielka spuścizna, ale to także nasza wielka trauma.
Ale Polacy walczyli na wszystkich frontach, Polacy zrzeszyli się w ramach polskiej armii, która walczyła u boku Aliantów na zachodzie, bronili nieba Wielkiej Brytanii, kiedy Niemcy bombardowali Londyn, walczyli w bitwie o Anglię, byli jednymi z tych niewielu, którzy tak wiele zrobili dla tak wielu. Wspaniali polscy lotnicy dali popis klasy i bohaterstwa. Będziemy o tym zawsze pamiętać. Polscy żołnierze walczyli pod Monte Cassino, zdobyli tą wielką twierdzę-klasztor, zażarcie bronioną przez Niemców. Potem wyzwalali miasta we Francji, w Holandii, w Belgii, a z drugiej strony także i z Armią Czerwoną szli Polacy z dalekiego wschodu, właśnie ci, którzy wcześniej zostali wywiezieni na Syberię.
Chcieli Polskę swoją odzyskać, chcieli pokonać Niemców. Gotowi byli na wszystko. Krwawili się na szlaku frontu wschodniego, walczyli o ziemie polskie, walczyli o Kołobrzeg, walczyli potem o Berlin i mieli ten wielki przywilej, że na bramie Brandenburskiej mogli zatknąć polską biało-czerwoną flagę. Różnie się potem potoczyły losy różnych naszych żołnierzy. Wielu z nich do polski nie wróciło, bo nie byliśmy niestety beneficjentami tamtego wielkiego zwycięstwa. Znaleźliśmy się pod inną okupacją, tym razem sowiecką. Więc można powiedzieć, że w jakimś sensie II wojna światowa, w kontekście jej politycznych skutków, politycznych skutków tamtego pierwszego września 1939 roku skończyła się dopiero w roku 1989.
Trwała więc znacznie dłużej, niż w innych miejscach na świecie. Bo cóż tu mówić o zakończeniu wojny i zwycięstwie, kiedy nie żyjesz w prawdziwie wolnym kraju, kiedy nie żyjesz w kraju prawdziwie suwerennym, kiedy nie żyjesz w kraju prawdziwie niepodległym. Kiedy nie jesteś w pełni wolny.
Ale dziękujemy naszym sojusznikom z wolnego Zachodu, zza Atlantyku za to, że wspierali nas w tamtych trudnych czasach, za to, że także dzięki ich postawie i dzięki ich pomocy ludzie z Solidarności, wielkiego ruchu wolności, mogli zwyciężyć. To była nasza wielka satysfakcja, że także dzięki naszemu uporowi, dzięki naszej walce o wolność padł potem mur berliński. Także Niemcy mogli przeżyć swoje zjednoczenie jako część wielkiej wspólnoty wolnego Zachodu, wspólnoty demokracji.
Dziś razem jesteśmy w Unii Europejskiej, dziś razem jesteśmy w Sojuszu Północnoatlantyckim, dziś razem jesteśmy związani wszystkimi najlepszymi więzami wolnego świata.
Jeszcze raz pochylam głowę przed wszystkimi bohaterami II wojny światowej, zwłaszcza bohaterami – moimi rodakami, współobywatelami; tymi, którzy polegli, i tymi, którzy przeżyli, walcząc o wolną, suwerenną i niepodległą Polskę, walcząc o wolną Europę, walcząc za wolność naszą i waszą.
Chylę przed Wami czoła i składam hołd. Jesteście wspaniali i dziękujemy Wam z całego serca, że jesteście dzisiaj z nami i za to, że dajecie świadectwo tego, że warto było stanąć z odwagą i walczyć o wolność. I nie poddać się nawet w najgorszych okolicznościach.
Cześć i chwała bohaterom!
Wielce Szanowni Państwo, Ekscelencje, Szanowni Państwo Prezydenci,
chcę wrócić do wątku, o którym wspomniałem, że dzisiaj na świecie cały czas niestety zdarzają się, mimo postępu cywilizacyjnego, mimo tamtej strasznej lekcji, nadal akty czystek etnicznych, zbiorowych mordów i wręcz ludobójstwa. Że mamy w ostatnim czasie do czynienia nawet w Europie z powrotem tendencji imperialistycznych, z próbami zmieniania w Europie granic siłą, z napadami na inne państwa, z zabieraniem ich ziemi, ze zniewoleniem obywateli.
Otóż tamta lekcja powinna nas nauczyć jednego: może nie byłoby w ogóle II wojny światowej, gdyby państwa Zachodu zdecydowanie sprzeciwiły się anszlusowi Austrii, gdyby postawiły zdecydowaną tamę imperialnym dążeniom Hitlera, jego maniakalnym wizjom. Gdyby ostro zaprotestowały przeciwko temu, w jaki sposób zostali potraktowani w Niemczech Żydzi jeszcze przed II wojną światową, gdyby społeczność międzynarodowa ostro i zdecydowanie stanęła w obronie Czechosłowacji, być może nie byłoby napaści na Polskę i być może nie byłoby II wojny światowej. Gdyby ówcześni przywódcy byli stanowczy, byli zdecydowani, a nie bali się, że dojdzie do kolejnej wojny, bo skutek był taki, że doszło do jeszcze straszniejszej niż ta poprzednia.
To jest wielka lekcja dla nas jako dzisiaj przywódców Europy i świata, to jest wielka lekcja dla nas jako tych, którzy są członkami Sojuszu Północnoatlantyckiego, jako tych, którzy są członkami Unii Europejskiej.
Nie można i nie wolno przechodzić do porządku dziennego nad takimi działaniami. Muszą być sankcje, muszą być podejmowane zdecydowane kroki, musi być widać, że każda militarna agresja spotka się z absolutnie stanowczą, zdecydowaną, potężną odpowiedzią.
To są wyzwania dzisiejszych czasów. I dlatego apeluję do Państwa, business as usual i przymykanie oczu to nie jest recepta na zachowanie pokoju. To jest prosty sposób na rozzuchwalenie agresywnych osobowości. To jest prosty sposób na to, by dać de facto przyzwolenie na kolejne ataki. Wiedzą Państwo, że tak się dzieje. W 2008 roku Gruzja, w 2014 roku Ukraina. Do dzisiaj przesuwane granice, okupacja, jeńcy, prowokacje militarne. Musimy być zdecydowani. Nie możemy pozwolić, bo to jest nasza odpowiedzialność przed naszymi społeczeństwami i przed społeczeństwami Europy i świata, żeby nigdy więcej nie doszło do zbrojnej agresji. Żeby dramat II wojny światowej, jaki przeżył cały świat, nigdy więcej się nie powtórzył.
Cześć i chwała bohaterom II wojny światowej! Wieczna pamięć poległym!
Niech żyje wolny świat! Niech żyją więzi euroatlantyckie! Niech żyje demokracja! Niech żyje wolność! Niech żyją wszyscy ludzie sprawiedliwości, pokoju i wolności!
Dziękuję.