- Context
- Duda addressed press at the Presidential Palace on June 2, 2023, explaining his decision to sign legislation establishing a commission to investigate Russian influence in Poland from 2007 to 2022.
- Main themes
- Russian influence investigation commission, Polish national security, gas contracts and energy policy, constitutional legitimacy of the commission, judicial review and appeals process, public support for transparency, political accountability, PO-PSL government decisions, media controversy and disinformation
- Duration
- ~24 min
- Words
- 2,861
- Sentences
- 118
- Readability
- 45
- Grade
- 13.0
- Syntax
- 3.15
- Vocabulary
- 2.04
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other118 sentences in 34 paragraphs
Good morning, I warmly welcome you all!
Thank you for coming to the Presidential Palace in connection with the actions I am taking today as part of the prerogatives granted to the President of the Republic of Poland.
Ladies and gentlemen, as you have also heard in this room, on Monday I announced my strong support for the bill establishing a special commission to investigate the issue of Russian influence in the Republic of Poland, particularly its impact on the security of our country from 2007 to 2022. My support for this bill has materialized in the form of signing it and sending it for publication, thus bringing it into effect. This decision was absolutely unequivocal, and I am completely convinced of its correctness. Moreover, public opinion research published not long ago – indeed, published yesterday – showed that the majority of Poles want such a commission.
With great interest, I also listened to a whole range of media comments, as well as discussions that took place in the media, including with Prime Minister Waldemar Pawlak. In my speech, which also took place on Monday, but in the afternoon, I mentioned that I would like to know why Poland entered into certain gas contracts under specific conditions, which resulted in gas being supplied to Poland at certain prices. As the media reported at that time, we were paying more for gas than Germany.
I wanted to know why this was happening, just as – I believe – many of our fellow citizens would like to know. In a conversation I heard, conducted on one of the online portals, Prime Minister Waldemar Pawlak was responding to a journalist's questions on this matter, stating, among other things, that one should ask Minister Wojciech Jasiński about it, and that the reason for the decisions made at that time by the PO-PSL government was what had happened earlier.
This clearly shows, ladies and gentlemen, how necessary this commission is and how much we need clarification on such matters. I would like both Prime Minister Waldemar Pawlak and Minister Wojciech Jasiński to testify before this commission so that Poles can hear these statements and so that the commission can also gather all expert data.
However, there is much discussion around the commission, there are many protests regarding the commission, and there are also many untruths that have appeared in the media. These arise partly from bad faith, from attempts to torpedo the commission, and, unfortunately, also from a lack of knowledge and professionalism among commentators.
Ladies and gentlemen, I want to say clearly and unequivocally: this law provides for the possibility of appealing the commission's verdict to the court. It provides for this because such a formula is generally provided for in the Polish legal system. In the form that any administrative decision – unless the law states otherwise – is subject to appeal to the provincial administrative court, and that is the general rule.
Therefore, it was not necessary to introduce such a solution in this law if the legislator intended to establish the principle that this appeal is governed by general rules, because it simply applies – and that’s it. Consequently, in the form in which this law exists today, anyone can appeal such a decision issued by the commission to the administrative court. Thus, there is no doubt for any lawyer looking at this honestly and knowledgeable about the matter that the judicial path in this case exists.
Of course, there has been controversy raised by some lawyers about whether the administrative path – in the judicial-administrative sense – is adequate here. In a situation where we would take into account the specificity of the functioning of administrative courts, which deal only and exclusively with examining legality, and thus compliance with the law of the decisions issued and the actions of public administration bodies – they cannot examine the substantive matter. And this is a matter for discussion. This is one of the accusations made against this law, that it – according to some commentators – may constitute a violation of the constitution.
I also stated in my Monday speech that I listen to all arguments, I understand that there are various arguments raised – especially those substantive ones that also show that the people who discuss know what they are talking about – and I am ready, within my presidential prerogatives, to refer this law for examination by the Constitutional Tribunal. However, in a subsequent procedure. Because I do not believe that the constitutional objections raised by some individuals are so significant that it would be necessary to block the implementation of this law.
On the contrary – I believe that this law was passed too late. I believe that this commission investigating the issue of Russian influence in Poland, their influence on our security, should have been established much earlier. I regret that it is only now. And that it is possible to say that it was passed in connection with the upcoming election campaign. That is the case, but it is good that it exists. And it should come into effect as soon as possible, and it should start functioning as soon as possible. Because its operation – this commission – will, in my opinion, prevent the further spread of Russian influence in our country, which our compatriots fear.
And there is no doubt about this, and no one who looks at Polish affairs honestly has any doubt that such a commission should exist in our country and that these matters should be thoroughly investigated. Because we are fully aware of the many strange situations we have encountered over the past years. And today, as we know, Russia is the aggressor that attacked Ukraine, brutally killing and bombing civilian settlements. We know very well that Russia was conducting gas contracts over our part of Europe, building large gas pipelines – a whole range of various actions that were carried out.
I believe that Polish society deserves an explanation of whether and what, if any, was – in the various actions taken by Russia, as well as in the attempts of those actions carried out on our territory, which I have already mentioned – the involvement of individuals who function in our public life, who held or hold important offices in Poland, or important positions, or important public functions. Therefore, I absolutely believe that the commission should start operating as soon as possible, and I hope that thanks to the wise, prudent, and calmly made decisions of the parliament, this will happen.
But at the same time, ladies and gentlemen, I am also fully aware that this commission should indeed be a commission above elections. Because we do not need a commission for elections. There is little time left until the elections. We need a commission that will operate and that will thoroughly clarify these matters. Therefore, I believe that there should be no members of parliament in this commission. And this should be clearly stated in the law: that individuals who hold their parliamentary mandates cannot be members of this commission – neither deputies nor senators.
This will also clarify many discussions and speculations that have been conducted in the media for several days. There is a discussion about various potential members of the commission, mentioning individuals who are currently members of the Polish parliament – our Sejm or our Senate. Ladies and gentlemen, I believe that this should be an expert commission. And therefore, I believe that there should be no members of parliament in it. That is my opinion.
Another issue. As I said, I am submitting this law with a whole range of reservations raised by various individuals – whom I listen to with respect – to the Constitutional Tribunal in a subsequent procedure. But, ladies and gentlemen, unfortunately, I am aware of the situation that occurred the day before yesterday. On Wednesday, two hearings were supposed to take place in very important matters before the Constitutional Tribunal, including regarding funds from the National Reconstruction Plan. Once again, both cases did not take place, once again they were removed from the Tribunal's agenda due to conflicts within the Tribunal, due to disputes among the judges, and disputes within the Constitutional Tribunal itself. This is a situation that I find disgraceful – I do not hide it – it outrages me, and above all, it is very harmful to the state, because these matters should have been resolved long ago.
Articles also appeared yesterday in the media claiming that the Office of the President was delaying the submission of a request to the Constitutional Tribunal, acting in some cynical way, calculated to ensure that the matter would not come before the Tribunal. Considering that the Tribunal is not functioning, the President is pretending that he actually wants an examination of the constitutionality of the solutions proposed in the law.
Ladies and gentlemen, no – the Office of the President is not delaying its work. The request will certainly be submitted before the commission begins its work. I responded yesterday to these accusations in the media, stating that I am convinced that it will be submitted within two weeks. We are currently working on this. But I do not hide that I am outraged by these accusations, which are evidently marked by bad faith towards me and my collaborators, and I decided to take a step that will be a kind of "check" also towards the participants in our political scene – both from the ruling camp and from the opposition.
Ladies and gentlemen, I have prepared an amendment to the law: a whole range of provisions that in this law additionally regulate or change the issues that raise the most controversy, which are often misrepresented in the media. And now, ladies and gentlemen, this amendment will be submitted by me today. Today, the presidential draft law amending the law on the commission for investigating Russian influence will reach the Marshal's office – as we say.
It will still be a commission that will be external to the parliament. Because I do not want it to be discontinued after the parliamentary elections, when there will be a new parliament – it should continue to operate, that is my assumption. But I want there to be no members of parliament in this commission, and this will be clearly stated in my proposal: that neither deputies nor senators can sit on this commission. That is the first matter.
Secondly, regarding the administrative court, which has raised controversy, I also propose that it be changed. And I propose that the appeal against the decisions made by the commission be directed to the appellate court. Additionally – to dispel any doubts – the designated court will be the Appellate Court in Warsaw. However, in the event that the person concerned by the proceedings before the commission and the decision issued by the commission wishes otherwise, then according to their wish, the appropriate court may also be the appellate court determined by their place of residence. So that it is not only the Appellate Court in Warsaw.
Someone who appears before the commission, someone whose case is before the commission, will be able to decide for themselves whether they want it to be the Appellate Court in Warsaw or whether they want it to be the appellate court appropriate for their place of residence. So not an administrative court, but a common court with the possibility of also filing an appeal against the ruling issued by the court in the first instance. Because the appellate court will act here as the court of first instance. This is my second proposal in this law.
The third proposal concerns the issue that has raised the most controversy. Ladies and gentlemen, it concerns the so-called remedial measures that were introduced in this law, including, in fact, a ban on holding office, a ban on access to classified information, a ban, ladies and gentlemen, on possessing weapons. What has primarily raised such controversy: the ban on holding office, which was also immediately linked to the fact that this would also result in the inability to run for election. Ladies and gentlemen, nothing could be further from the truth, and I thank the State Electoral Commission for immediately clarifying this. The issue of running for election has never been addressed by this law. And very well – it absolutely should not be. Because running for election is the right of every citizen, of course within the limits defined by the constitution.
However, I, ladies and gentlemen, propose that these remedial measures be abolished. And I propose that in their place there should only be a statement by the commission that a person determined to have acted under Russian influence – that such a person does not provide guarantees of properly performing actions in the public interest. An element that is already present in the law, but that it should be the main subject of the commission's determination if the commission establishes Russian influence. I will explain why.
This removes many of the controversies that arise regarding what is currently proposed in the law, and I hope it will also calm at least some commentators. As for politicians – especially the opposition – and those who shout the loudest: here you go, this is a "check." Do you really believe that the commission will operate poorly, or are you simply afraid to stand before the commission and possibly testify before it? To explain what, how, and why you did in the eyes of public opinion.
I am simultaneously strengthening, with the amendments I am submitting to the bill, the matter that is most important to me: namely, the transparency of the actions of this commission. Practically all actions of the commission – in particular, hearings before the commission and testimonies before the commission – will be public. Except in exceptional situations when they will concern very high state secrecy. Aside from those exceptional situations, all other actions of the commission – especially when individuals being questioned or those involved in the matters at hand appear before the commission – will be public.
For me, the most important issue in democracy is this – as I mentioned on Monday – and the most important way for such a commission to operate is for the public, that is, all of us, the citizens of the Republic, to have direct access to the information that comes from this commission. Anyone who wants to will be able to see the broadcast in the media, hear with their own ears the questions that are asked, see how the members of the commission behave, how those who stand before the commission behave.
And on that basis, to form their own opinion about how the Polish state functioned during the terms of given governments, how someone performed a public function, what their approach is to the issue of the public interest, and all those matters that are indeed important. I believe that it is the right of every citizen to listen to such issues. Therefore, transparency, transparency, and once again transparency.
And as I said, ladies and gentlemen: the change of jurisdiction by introducing a common court instead of an administrative court, the abolition of remedial measures, leaving the issue of the guarantee of proper performance of actions in the public interest as the most important premise, is in fact the credibility and responsibility of the actions of a given person in the Polish interest, and such – in my opinion – is the duty of every person holding office or a public function in our country, as well as, ladies and gentlemen, the prohibition of parliamentarians sitting on this commission and strengthening the transparency of its actions.
These are my most important proposals that I am submitting today, and I appeal to the entire parliament for their swift adoption in order to rectify and clarify this situation. But above all, so that this commission can operate as quickly as possible. And for society to see and hear as soon as possible how the issue of Russian influence on our public life, our economic life, and our security is being explained in our country.
And I will repeat once again what I said on Monday: over the past few years, we have had many attempts, for example, to sell important sectors of the Polish economy into Russian hands. Fortunately, we managed to stop the vast majority of them – the most serious ones. I would like to know who was behind this. Because it was not only the Russians who were behind it. There were also people who at that time held responsible state functions in Poland and responsible economic functions on behalf of the State Treasury.
These matters should be clarified; Poles deserve to have this knowledge. This knowledge should be provided to them – and that is precisely what this commission is meant to serve. Therefore, I appeal for it to be established as soon as possible, as it is also a matter of the security of the Republic of Poland.
Thank you very much.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Dzień dobry, witam Państwa bardzo serdecznie!
Dziękuję za przybycie do Pałacu Prezydenckiego w związku z działaniami, które podejmuję dzisiaj w ramach przysługujących Prezydentowi Rzeczypospolitej prerogatyw.
Otóż, Szanowni Państwo, jak Państwo słyszeliście także w tej sali w poniedziałek ogłosiłem swoje zdecydowane poparcie dla ustawy o powołaniu specjalnej komisji ds. wyjaśnienia kwestii rosyjskich wpływów w Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności ich wpływów na bezpieczeństwo naszego kraju w latach 2007–2022. To poparcie moje dla tej ustawy jako takiej zmaterializowało się w formie podpisania tej ustawy i przekazania jej do publikacji, a więc do wprowadzenia jej w życie. Ta decyzja była absolutnie jednoznaczna, jestem absolutnie przekonany co do jej słuszności. Zresztą opublikowane nie tak dawno też i badania opinii publicznej – bodaj wczoraj opublikowane – pokazały, że większość Polaków takiej komisji chce.
Z dużym zaciekawieniem zresztą wysłuchałem również i całego szeregu komentarzy medialnych, jak również i rozmów, które były w mediach prowadzone, m.in. z Panem Premierem Waldemarem Pawlakiem. Jako że w swoim wystąpieniu, które też miało miejsce w poniedziałek, tylko że w godzinach popołudniowych, mówiłem, że chciałbym, aby kwestie np. tego, dlaczego Polska zawierała takie, a nie inne kontrakty gazowe, na takich, a nie innych warunkach, w związku z czym gaz był do Polski dostarczany i takie, a nie inne ceny mieliśmy. Jak wtedy podawały media, płaciliśmy za gaz więcej niż Niemcy.
Chciałem wiedzieć, dlaczego się tak działo, tak jak – myślę – chciałoby wiedzieć wielu naszych współobywateli. W rozmowie, którą słyszałem, prowadzonej na jednym z portali w internecie Premier Waldemar Pawlak właśnie odpowiadał na pytania dziennikarza w tej kwestii, mówiąc m.in. że należy pytać o to Pana Ministra Wojciecha Jasińskiego, że w istocie powodem takich, a nie innych decyzji podejmowanych wówczas przez rząd PO–PSL było to, co miało miejsce wcześniej.
To bardzo dobrze pokazuje, proszę Państwa, jak bardzo ta komisja jest potrzebna i jak bardzo potrzebujemy wyjaśnienia takich spraw. Ja chciałbym, żeby przed tą komisją wypowiedział się zarówno Pan Premier Waldemar Pawlak na przykład, jak również i w takim razie Pan Minister Wojciech Jasiński po to, żeby Polacy mogli wysłuchać tych wypowiedzi, po to, żeby komisja także mogła zgromadzić wszystkie dane eksperckie.
Ale jest wokół komisji wiele dyskusji, jest wokół komisji wiele protestów, jest wokół komisji też i wiele nieprawd, które się pojawiły w mediach. Wynikających po części ze złej woli, z próby storpedowania komisji, a po drugie – niestety – też i z braku wiedzy i profesjonalizmu komentatorów.
Otóż, proszę Państwa, chcę powiedzieć jasno i wyraźnie: ta ustawa przewiduje możliwość odwołania się od werdyktu komisji do sądu. Przewiduje, ponieważ taką formułę przewiduje ogólnie polski system prawny. W tej postaci, że od każdej decyzji administracyjnej – jeżeli ustawa nie stanowi inaczej – przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, i to jest ogólna reguła.
W związku z powyższym nie trzeba było w tej ustawie wprowadzać takiego rozwiązania, jeżeli ustawodawca zamierzał wprowadzić zasadę, że ta skarga obowiązuje na zasadach ogólnych, ponieważ ona po prostu obowiązuje – i już. W związku z czym w tej postaci, w której dziś ta ustawa jest, każdy może się od takiej decyzji wydanej przez komisję odwołać do sądu administracyjnego. W istocie zatem nie ma żadnych wątpliwości dla żadnego uczciwie patrzącego prawnika i znającego się na rzeczy, że droga sądowa w tej sprawie istnieje.
Oczywiście była podnoszona kontrowersja i jest podnoszona kontrowersja przez niektórych prawników, czy droga administracyjna – w sensie sądowo–administracyjnym – jest tutaj drogą adekwatną. W sytuacji, gdybyśmy wzięli pod uwagę specyfikę działania sądów administracyjnych, które zajmują się badaniem tylko i wyłącznie legalności, a więc zgodności z prawem wydanych decyzji i działania organów administracji publicznej – nie mogą badać sprawy merytorycznie. I to jest kwestia do dyskusji. To jest m.in. jeden z tych zarzutów, które są tej ustawie stawiane, że to – zdaniem niektórych komentatorów – może stanowić naruszenie konstytucji.
Ja powiedziałem zresztą w swojej poniedziałkowej wypowiedzi, że ja wysłuchuję wszystkich argumentów, rozumiem, że są różne argumenty podnoszone – zwłaszcza te merytoryczne, które pokazują też i to, że osoby, które dyskutują, znają się na rzeczy – i jestem gotów w ramach swoich prezydenckich prerogatyw skierować tę ustawę również do zbadania przez Trybunał Konstytucyjny. Z tym że w trybie następczym. Albowiem nie uważam, żeby te podnoszone przez niektóre osoby zarzuty konstytucyjne były tak istotne, by trzeba było blokować wejście w życie tej ustawy.
Wręcz przeciwnie – uważam, że ta ustawa została uchwalona za późno. Uważam, że ta komisja wyjaśniająca kwestię rosyjskich wpływów w Polsce, ich wpływów także na nasze bezpieczeństwo, powinna była powstać znacznie wcześniej. Żałuję, że jest ona dopiero teraz. I że jest możliwe w związku z tym mówienie, że ona została uchwalona w związku ze zbliżającą się kampanią wyborczą. Tak się dzieje, ale dobrze, że jest. I powinna wejść w życie jak najszybciej, i powinna jak najszybciej zacząć funkcjonować. Ponieważ jej działanie – tej komisji – będzie tym samym, w moim przekonaniu, zapobiegało kolejnemu rozprzestrzenianiu się rosyjskich wpływów w naszym kraju, których nasi rodacy się obawiają.
I nie ma co do tego żadnych wątpliwości, i nikt, kto rzetelnie patrzy na polskie sprawy, nie ma wątpliwości, że taka komisja w naszym kraju powinna istnieć i te sprawy powinny być rzetelnie badane. Bo mamy pełną świadomość tych bardzo wielu różnych dziwnych sytuacji, z którymi mieliśmy do czynienia na przestrzeni ostatnich lat. A dziś, jak wiemy, Rosja jest agresorem, który zaatakował Ukrainę, który brutalnie zabija, bombarduje osiedla cywilne. Wiemy doskonale, że Rosja realizowała ponad głowami naszej części Europy kontrakty gazowe, budowę wielkich gazociągów – cały szereg różnych działań, które były prowadzone.
Uważam, że należy się polskiemu społeczeństwu wyjaśnienie, czy i jaki ewentualnie był – w różnych działaniach, które były prowadzone przez Rosję, a także próbach tych działań, które były realizowane na terenie naszego kraju, o czym już wspominałem – udział osób, które funkcjonują w naszym życiu publicznym, które sprawowały czy sprawują w Polsce ważne urzędy, czy też ważne stanowiska, czy też ważne funkcje publiczne. W związku z czym uważam absolutnie, że komisja powinna zacząć działać jak najszybciej i mam nadzieję, że dzięki mądrym, rozważnym i spokojnie podjętym decyzjom parlamentu tak się stanie.
Ale jednocześnie, proszę Państwa, mam również pełną świadomość, że ta komisja właśnie powinna być komisją ponad wyborami. Bo my nie potrzebujemy komisji do wyborów. Do wyborów to pozostało mało czasu. My potrzebujemy komisji, która będzie działała i która rzetelnie te sprawy wyjaśni. Dlatego uważam, że w tej komisji nie powinno być członków parlamentu. I to powinno być wyraźnie w ustawie zapisane: że osoby, które sprawują swoje mandaty parlamentarne, nie mogą być członkami tej komisji – ani posłowie, ani senatorowie.
To też wyjaśni kwestię wielu dyskusji i dywagacji, które są prowadzone od kilku dni w mediach. Dyskutuje się na temat różnych potencjalnych członków komisji, wymieniając przy tym także i osoby, które są obecnie członkami polskiego parlamentu – naszego Sejmu czy naszego Senatu. Otóż, proszę Państwa, uważam, że to powinna być komisja ekspercka. I w związku z tym uważam, że członków parlamentu być w niej nie powinno. Takie jest moje zdanie.
Kolejna kwestia. Tak jak powiedziałem, składam tę ustawę z całym szeregiem zastrzeżeń zgłaszanych przez różne osoby – których wysłuchuję z szacunkiem – do Trybunału Konstytucyjnego w trybie następczym. Ale, proszę Państwa, no niestety, mam świadomość sytuacji, która miała miejsce przedwczoraj. W środę miały się odbyć dwie rozprawy w bardzo ważnych sprawach przed Trybunałem Konstytucyjnym, m.in. w sprawie środków z KPO. Po raz kolejny obydwie sprawy się nie odbyły, po raz kolejny zostały zdjęte z wokandy Trybunału poprzez konflikty, które są w Trybunale, poprzez to, że są spory pomiędzy sędziami, są spory w łonie samego Trybunału Konstytucyjnego. Jest to sytuacja dla mnie gorsząca – nie ukrywam – bulwersująca mnie, a przede wszystkim bardzo szkodliwa państwowo, bo te sprawy powinny być dawno rozstrzygnięte.
Pojawiły się również artykuły wczoraj w mediach, jakoby Kancelaria Prezydenta zwlekała ze złożeniem wniosku do Trybunału Konstytucyjnego, działała w jakiś sposób cyniczny, obliczony na to, by w efekcie sprawa przed Trybunałem nie stanęła. Jeszcze biorąc pod uwagę to, że Trybunał nie działa, to Prezydent udaje w ogóle, że chce rzeczywiście zbadania zgodności z konstytucją tych rozwiązań, które zostały zaproponowane w ustawie.
Otóż, proszę Państwa, nie – Kancelaria Prezydenta nie zwleka z pracami. Wniosek zostanie złożony z całą pewnością przed rozpoczęciem prac komisji. Odpowiedziałem wczoraj na te zarzuty zresztą w mediach społecznościowych, że jestem przekonany, że jego złożenie nastąpi w ciągu dwóch tygodni. My pracujemy w tej chwili nad tym. Ale nie ukrywam, że zbulwersowany tymi zarzutami, które są ewidentnie nacechowane złą wolą wobec mnie i moich współpracowników, postanowiłem zrobić krok, który będzie swoistym „sprawdzam” także wobec uczestników naszej sceny politycznej – i to zarówno z obozu rządzącego, jak i z opozycji.
Otóż, proszę Państwa, przygotowałem nowelizację ustawy: cały szereg przepisów, które w tej ustawie regulują dodatkowo albo zmieniają te zagadnienia, które wzbudzają największe kontrowersje, które są zakłamywane bardzo często w mediach. I teraz, proszę Państwa, ta nowelizacja zostanie złożona przeze mnie dzisiaj. Dzisiaj jeszcze do laski marszałkowskiej – jak to mówimy – trafi prezydencki projekt ustawy zmieniającej ustawę o komisji ws. badania wpływów rosyjskich.
Będzie to nadal komisja, która będzie komisją zewnętrzną wobec parlamentu. Bo nie chcę, aby uległa dyskontynuacji po wyborach parlamentarnych, kiedy będzie nowy parlament – ma działać nadal, takie jest moje założenie. Ale chcę, żeby w tej komisji nie było członków parlamentu i będzie to w mojej propozycji wyraźnie zapisane: że ani posłowie, ani senatorowie w tej komisji zasiadać nie mogą. To jest pierwsza sprawa.
Po drugie, kwestia sądu administracyjnego, który wzbudził kontrowersje, również proponuję, aby została zmieniona. I proponuję, aby środek odwoławczy od decyzji podejmowanej przez komisję kierowany był do sądu apelacyjnego. Przy czym dodatkowo jeszcze – aby rozwiać już wszelkie wątpliwości – jako sąd wskazany jest Sąd Apelacyjny w Warszawie. Ale w przypadku, gdyby osoba, której dotyczyło postępowanie przed komisją i której dotyczy decyzja wydana przez komisję, życzyła sobie inaczej, to według jej życzenia właściwym sądem może być także sąd apelacyjny ustalony ze względu na miejsce jej zamieszkania. Żeby nie było, że tylko i wyłącznie Sąd Apelacyjny w Warszawie.
Ktoś, kto staje przed komisją, ktoś, kogo dotyczy sprawa przed komisją, będzie mógł sam zdecydować, czy chce, żeby to był Sąd Apelacyjny w Warszawie, czy też chce, żeby był to sąd apelacyjny właściwy dla jego miejsca zamieszkania. Więc nie sąd administracyjny, tylko sąd powszechny z możliwością również wniesienia środka odwoławczego od orzeczenia sądu wydanego w pierwszej instancji. Bo sąd apelacyjny będzie tutaj działał jako sąd pierwszej instancji. To jest moja druga propozycja w tej ustawie.
Trzecia propozycja dotyczy kwestii, która wzbudziła najwięcej kontrowersji. Otóż, proszę Państwa, dotyczy środków tzw. zaradczych, które zostały w tej ustawie wprowadzone, m.in. w istocie zakaz sprawowania funkcji, zakaz dostępu do informacji tajnych, objętych tajemnicą państwową, zakaz, proszę Państwa, posiadania broni. To, co przede wszystkim wzbudziło takie kontrowersje: zakaz sprawowania funkcji, który był również natychmiast łączony z tym, że to ma także i w efekcie skutkować tym, że nie będzie można startować w wyborach. Otóż, proszę Państwa, nic bardziej mylnego i dziękuję, że Państwowa Komisja Wyborcza od razu to sprostowała. Kwestii startu w wyborach nigdy ta ustawa nie dotyczyła. I bardzo dobrze – dotyczyć absolutnie nie powinna. Bo start w wyborach jest prawem każdego obywatela, oczywiście w granicach określonych konstytucją.
Natomiast ja, proszę Państwa, proponuję, żeby te środki zaradcze zostały zlikwidowane. I proponuję, aby na ich miejsce pozostało tylko stwierdzenie komisji, że osoba, wobec której ustalono, że działała pod rosyjskimi wpływami – że taka osoba nie daje rękojmi należytego wykonywania czynności w interesie publicznym. Element, który już obecnie jest w ustawie, ale żeby on był głównym jakby przedmiotem stwierdzenia komisji, jeżeli komisja ustali wpływ rosyjski. Już mówię dlaczego.
To usuwa bardzo wiele kontrowersji, które się pojawiają wobec tego, co obecnie jest zaproponowane w ustawie, i mam nadzieję, że uspokoi również przynajmniej niektórych publicystów. Co do polityków – przede wszystkim opozycji – i tych, którzy najgłośniej krzyczą: proszę bardzo, jest to „sprawdzam”. Czy Państwo rzeczywiście uważacie, że komisja będzie działała źle, czy też po prostu boicie się stanąć przed komisją ewentualnie i złożyć przed nią zeznania. Opowiedzieć, co, w jaki sposób i dlaczego robiliście na oczach opinii publicznej.
Bo równocześnie wzmacniam tymi poprawkami, które składam do ustawy, rzecz, która jest dla mnie najistotniejsza: a mianowicie transparentność działania tej komisji. Praktycznie wszystkie działania komisji – w szczególności rozprawy przed komisją i przesłuchania przed komisją – będą jawne. Poza wyjątkowymi sytuacjami, kiedy będą dotyczyły bardzo wysokiej klauzuli tajemnicy państwowej. Poza tymi wyjątkowymi sytuacjami wszystkie inne działania komisji – w szczególności wtedy, kiedy przed komisją będą stawały osoby przesłuchiwane czy też te, których dotyczą sprawy – będą jawne.
Bo dla mnie najistotniejszą sprawą w demokracji jest to – tak jak zresztą mówiłem w poniedziałek – i najważniejszą w ogóle drogą działania takiej komisji jest to, aby publika, czyli my wszyscy, obywatele Rzeczypospolitej, mieli dostęp do informacji, które z tej komisji pochodzą, w sposób bezpośredni. Każdy, kto chce, będzie mógł w mediach zobaczyć transmisję, wysłuchać na własne uszy pytań, które padają, zobaczyć, jak zachowują się członkowie komisji, jak zachowują się ci, którzy przed komisją stają.
I na tej podstawie samemu wyrobić sobie zdanie co do tego, w jaki sposób funkcjonowało państwo polskie w okresie danych rządów, w jaki sposób ktoś sprawował funkcję publiczną, jakie jest jego podejście do kwestii interesu państwowego i tych wszystkich kwestii, które są w istocie ważne. Uważam, że jest to prawo każdego obywatela do tego, żeby takich zagadnień wysłuchać. A więc transparentność, transparentność i jeszcze raz transparentność.
I tak jak powiedziałem, proszę Państwa: zmiana właściwości poprzez wprowadzenie sądu powszechnego zamiast sądu administracyjnego, zniesienie środków zaradczych, pozostawienie kwestii rękojmi należytego wykonywania czynności w interesie publicznym jako najważniejszej przesłanki, tak naprawdę wiarygodności i odpowiedzialności działania danej osoby w polskim interesie, a taki – w moim przekonaniu – jest obowiązek każdej osoby sprawującej w naszym kraju urząd czy funkcję publiczną, jak również, proszę Państwa, zakaz zasiadania w tej komisji dla parlamentarzystów oraz wzmocnienie transparentności działania.
To są moje najważniejsze propozycje, które składam dzisiaj i apeluję do całego parlamentu o jak najszybsze ich uchwalenie po to, żeby tę sytuację wyprostować, wyjaśnić. Ale przede wszystkim po to, by ta komisja mogła działać jak najszybciej. I by społeczeństwo jak najszybciej mogło zobaczyć i usłyszeć, w jaki sposób wyjaśnia się w naszym kraju kwestię rosyjskich wpływów na nasze życie publiczne, na nasze życie gospodarcze i na nasze bezpieczeństwo.
I powtórzę jeszcze raz to, co mówiłem w poniedziałek: mieliśmy na przestrzeni ostatnich lat bardzo wiele prób chociażby sprzedawania ważnych gałęzi polskiej gospodarki w rosyjskie ręce. Na szczęście znakomitą większość z nich – tych najpoważniejszych – udało się zatrzymać. Ja chciałbym wiedzieć, kto za tym stał. Bo stali za tym nie tylko Rosjanie. Stali za tym także ludzie, którzy wówczas pełnili w Polsce odpowiedzialne funkcje państwowe i odpowiedzialne funkcje gospodarcze z ramienia Skarbu Państwa.
Te sprawy powinny być wyjaśnione, Polacy zasługują na to, by tę wiedzę mieć. Ta wiedza powinna im zostać dostarczona – i temu właśnie ma służyć ta komisja. W związku z czym apeluję, żeby ona powstała jak najszybciej, bo to także kwestia bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej.
Dziękuję bardzo.
