- Context
- Duda addressed Estonian President Alar Karis in Tallinn on April 8, 2025, during a farewell state visit marking nearly 10 years of his presidency.
- Main themes
- Poland-Estonia bilateral relations, regional security in Central Europe, farewell presidential visit, Three Seas Initiative, hybrid warfare and border defense, support for Ukraine, NATO Air Policing, infrastructure and connectivity, Ribbentrop-Molotov Pact anniversary, Baltic cooperation, military mobility
- Duration
- ~33 min
- Words
- 3,913
- Sentences
- 191
- Readability
- 55
- Grade
- 10.4
- Syntax
- 3.01
- Vocabulary
- 2.00
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other191 sentences in 53 paragraphs
Your Excellency, Honorable Mr. President – Dear Alar!
Thank you very much for the invitation, and I will not hide that I am experiencing this official state visit to Estonia with a certain emotion, as it is also my farewell visit here in Estonia after nearly 10 years of presidential service for Poland, but also – in my deep conviction – for the security of our part of Europe, our community here in Central Europe, but also the world.
As you mentioned a moment ago, this visit indeed has a special symbolism for me, as in 2015, when I became the President of the Republic of Poland, less than three weeks after my inauguration, I made my very first foreign presidential visit right here in Estonia, on August 23. At that time, I met with President Toomas Hendrik Ilves, who was still serving as president, along with my President of the Republic, Lech Kaczyński.
Together with President Ilves, we went to the Occupation Museum here in Tallinn, as it was another anniversary of the treacherous Ribbentrop-Molotov Pact – a pact between Soviet Russia and Nazi Germany – which ultimately led to World War II and the destruction of our countries, our independence once. It was an important moment for me to show our unity here in our part of Europe – in Central Europe.
I did not suspect then that years later I would be traveling not in suits, but in sweaters with President Alar Karis by train to Kyiv in April 2022, when we were among the first Presidents to arrive there, in Kyiv and around Kyiv, to support President Volodymyr Zelensky, our colleague, our ally in his defense of the independence and sovereignty of the Ukrainian state and to support the Ukrainian people in their defense against the Russian invasion.
I did not suspect then that we would face so many challenges that we would have to meet. I also did not suspect that we would have to defend the Polish border – as has been happening since 2021 – against a hybrid attack carried out by the Belarusian regime. Who could have expected that the Belarusian regime, that the authorities of Belarus would push illegal migrants to the Polish border, that this border would need to be defended?
We are still grateful in Poland for the help we received from Estonia at that time, for the support, for the presence of Estonian soldiers who supported the Polish defenders of the border in ensuring that this border could be… At that time, we did not yet have a barrier built on the border, we did not yet have such a fence as we have today, which additionally protects this border. We did not suspect then that we would need such strong border protection. And then we received support from Estonia, which was also a sign of friendship and a sign of alliance – that when we need it, our friends, our neighbors from the Baltic state of Estonia will provide us with this help and will support us to the best of their abilities. We thank you for that.
And with even greater pride, we are also carrying out our next Air Policing missions, as mentioned by Mr. President. The thirteenth is currently being carried out – also in Estonian airspace, here over Estonia, over the Baltic states. Polish F-16 aircraft, Polish pilots are currently performing this task as part of their 13th Air Policing mission.
This visit indeed – apart from its strictly state, diplomatic dimension, and also in some sense symbolic – has a very strong practical dimension, from my point of view. It is a preparation for two very important international events that await us in the near future.
The first of them, looking in order, is the Three Seas Initiative summit, which will take place in Warsaw on April 28 and 29, so in almost three weeks. We will discuss the issues of infrastructure development in our part of Europe, also about the Rail Baltica, Via Baltica, Via Carpatia mentioned by Mr. President. About energy synchronization, which is undoubtedly a success of Estonia and the Baltic states, and I am glad that we, Poland, have also contributed to it and support it. And about other tasks related to energy infrastructure and any other infrastructure concerning communication, connectivity between our countries, and also strengthening security.
Because the truth is that most of the infrastructure connections we create, we build – starting from energy, through roads, railways – are also meant to serve security, to strengthen that security. So this – of course – economic considerations, the ability to transport goods between our countries, the ability to transport them from our ports to southern Europe or western Europe. This – of course – is the possibility of communication for business people, so they can move quickly between our countries. It is the possibility of tourist communication, so that people can visit each other, so that friendships can be formed.
But it is also, ladies and gentlemen, when needed, the possibility of transporting tanks, the possibility of transporting soldiers, the possibility of quickly transporting armored personnel carriers – all that is needed when it is necessary to defend the country. And this is also what the development of infrastructure serves. That is the truth. And that is why the realization of this intention has a purpose not only in the strictly economic or simply friendly sense but also strategic. So this cooperation of the Three Seas Initiative is also important in this aspect.
I am glad that Mr. President will participate in this meeting of the leaders of the Three Seas Initiative. We will have many guests from different parts of the world. We expect guests not only from countries that are currently strategic partners – from Japan, from the United States, from Germany, of course, as this is a permanent cooperation. But we also expect guests from other countries in Western Europe – from Spain, from France. We expect guests from the Gulf states – from Arab countries. We also expect guests from other countries deep in Asia. So I think it will be a large and important meeting of leaders, which I hope will contribute to the development of our cooperation and the development of investments in our part of Europe, here in Central Europe.
But – ladies and gentlemen – the second such major event we are preparing for is the NATO summit in The Hague mentioned by Mr. President, which is ahead of us. We have discussed – of course – the issue of increasing defense spending, as this is currently one of the main topics being discussed in the North Atlantic Alliance.
I recently wrote an official letter to the NATO Secretary General, Mr. Mark Rutte. In it, I proposed that all NATO member states make a decision to raise the minimum threshold for defense spending to 3% of GDP – from 2%, as is currently stipulated, to 3% of GDP. This is a level that NATO member states historically had during the Cold War, that is, at a time when Soviet imperialism threatened Western Europe.
Today the truth is that Western Europe, Europe, Central Europe, and also we are threatened by Russian imperialism, which this time we can call: Putin's – if we want. It is really the same imperialism. Because I always emphasize that it does not matter whether it is Russian imperialism of the Tsarist era, or Soviet Russian imperialism, or contemporary Putin's Russian imperialism – it is always the same imperialism that aims for the same thing: to subjugate other nations, to eliminate their statehood, to spread Russian influence, but above all to exploit states and nations, their natural resources, their land, their capabilities.
And we want to develop ourselves and we want to work for ourselves and on ourselves, and we want to cooperate with those we want to cooperate with, that is, with those we choose ourselves, not with those who are imposed on us, or those who force us to do so. So this issue of defense spending is of great importance today.
We have no problem with defense spending, as both Poland and Estonia have long exceeded the threshold of 2% of GDP for defense spending set today in the North Atlantic Alliance. We are currently discussing 5% of defense spending for ourselves. Poland is spending almost 5% of its GDP on defense this year. I know that in Estonia there is also a very serious discussion on this topic. There is no doubt that we must do everything to strengthen our armed forces, to increase them, to modernize them, to carry out upgrades.
We are indeed doing this in Poland right now. We are making huge purchases in the United States, in South Korea. But we are also developing our defense industry. I hope that soon a significant point of Poland's export offer, military, of the Polish defense industry will be the new armored personnel carrier, the Borsuk infantry fighting vehicle, for which the first contracts for the Polish army have been signed, and which is our domestic design. I hope it will also interest the Estonian army.
Meanwhile, we want to expand cooperation between our defense industries with you, Mr. President – that was also one of the topics we discussed today. We are also advocates of a policy in Europe that allows for the greatest possible development of domestic defense industries, so that this trend is indeed supported. We should strive to be as self-sufficient as possible in Europe, especially regarding ammunition production, which, as the war in Ukraine has shown recently, we are very much lacking in Europe, and without a doubt, this is something we must supplement.
We also discussed with Mr. President the general economic cooperation, about its development. I hope that this development of communication connections – I am thinking here about rail communication, Rail Baltica, but I am also thinking about Via Baltica – will gradually contribute to expanding investment opportunities mutually in our countries, increasing interest and the ability of entrepreneurs to move, to transport goods, all that is so important.
Once again, at the end of my speech, I want to emphasize that I thank Mr. President for the invitation. This visit has a symbolic dimension for me. But not only symbolic, because – as I said – it is also extremely important practically. We have no contentious issues today between Poland and Estonia. Mr. President and I sit and discuss, and basically our discussion – apart from the current exchange of views – comes down to smiles and nodding heads, because we agree on all the main topics, also discussing the international situation. But above all, what is most important today – the security situation.
Once again, I thank you very much, Mr. President, for the invitation and for the extremely pleasant and substantive atmosphere of this visit. Thank you very much.
Questions from journalists
Agnieszka Drążkiewicz, Information Agency Radio, Polish Radio: I have a question for both Presidents. Today a lot was said about percentages during this conference, which – of course – are related to budgets. And such a question, I may push you both to a broader discussion. We are talking about almost 5% – both Poland and Estonia declare this. But for example, there are countries, such as Spain – last week the head of Polish diplomacy was there – which says that there is no option to raise these expenditures for now. But also in many other countries this debate is ongoing. France at one time said that it is not about percentages, but it is really about other issues – who contributes how much to defense in other forms. Do you think that perhaps we could raise this stake – what the President of Poland mentioned, about the minimum of 3%? Perhaps raise it to 3.5% so that everyone agrees? Or will it even be possible to push this through at the summit?
And also regarding percentages – I will go a bit further and ask for this answer – well, when we talk about percentages, it is impossible not to refer to the situation in the United States. These percentages – we are talking, of course, about tariffs – have a very negative impact on economies. We saw on Monday – what happened on the world markets. Is it not a bit harmful to all allies? That is, going somewhat against Article 2 of the Washington Treaty, which states that allies should not harm each other. Thank you very much.
First of all, I will say this: ladies and gentlemen, the proposal has been put forward: 3%. I consider it a logical proposal in the sense that it has its historical basis – as I mentioned – in times when neither Poland nor Estonia were in the North Atlantic Alliance, but when the situation was essentially similar for the free world, then the West, as it is today; when – as I said – Russian imperialism has revived.
So we are returning to a state that once was, right? That 3% is a state that once was. It is also an increase of the current threshold, to which everyone committed themselves in 2014 – by 1%. And I do not think it is unrealistic. On the contrary: I believe it is absolutely a realistic proposal. I would even say: logical and fair. And I will say this: I believe it should be established as a minimum.
Of course, if someone wants to spend 3.5 percent, they will spend 3.5 percent. If someone wants to spend 4 percent, they will spend 4 percent. If someone wants to spend 5 percent, they will spend 5 percent, if they believe that is what they need and that it is justified. If someone wants to spend 8 percent, they will do that as well. However, I believe that 3 percent should be the absolute minimum. And we will certainly be discussing this over the months leading up to the NATO Summit.
You have also heard President Donald Trump's statements regarding increasing defense spending in NATO countries. President Donald Trump has mentioned 5 percent several times. So the proposals that will be put on the table will likely vary. But I hope that this minimum threshold of 3 percent is something realistic. And that is why I support it.
However – of course – if someone asks me: "Will you support it if someone proposes 3.5 percent?" Ladies and gentlemen, my country, Poland, is currently spending almost 5 percent. So I would agree to 3.5 percent if it is proposed: "Please, 3.5 percent," and everyone else agrees to it. Of course, I would. If someone says: "4 percent," I would also agree to 4 percent because I see no problem with that. The only question is: are our allies able to accept this? However, this is a matter of responsibility for the security of NATO. We always emphasize in Poland: NATO 360 degrees. This is the applicable principle.
Today – of course – we have a problem on the eastern flank, but no one knows what problems will arise in six months or a year. Who expected Russian aggression against Ukraine; that we would be dealing with a full-scale Russian attack on Ukraine? Very few expected that. Especially when we look back at 2020, 2019, or 2018. There was no talk of anything like that then. We were wondering how to solve the problem of Crimea occupied by Russia or the de facto occupied Luhansk and Donetsk, right? But no one expected a full-scale invasion. It seemed that perhaps success could be achieved in the Normandy format and in the Minsk agreements, which ultimately turned out to be a complete failure.
But – ladies and gentlemen – in this regard, no one knows what will happen in Western Europe, what threats may arise from the Atlantic, what threats may come from Africa in the future for the countries in that western part of our continent. So saying today that there is no need to spend 3 percent on defense and that it is unjustified... It seems to me that there are strong arguments to defend the thesis that this minimum threshold of 3 percent of GDP should be achieved by allied countries.
As for the second part of the question, Madam Editor: we will see what effects this policy will bring. We do not yet have... The fact that there has been a two- or three-day downturn in the stock markets does not change the situation in the global space and does not constitute a significant factor influencing the state of our economies. What the results will be – we will only see in the future, what they will be for the United States, what they will be for Europe, how we will continue to shape our relations, primarily economic, but also political.
I always and constantly repeat: for me, Euro-Atlantic ties – not only those directly related to military security but also economic ones – are the foundation of security not only in Europe but also in the Euro-Atlantic space, which is a significant part of the world as well. And I believe it is in the interest of both Europe and the United States to nurture these relations.
Because – I always remind Americans of this – when crises occurred in Europe and when World War I and World War II broke out in Europe, it was no one else but American soldiers who ultimately had to come here to Europe to fight, and many died here. And today in Western Europe, there are great cemeteries where American soldiers rest. And these were young people whom America lost. We would not want our countries in Europe to lose young people, and we would not want the United States to lose young people either.
In my opinion, this is possible when we work well together, when we strengthen our ties. And the victory of the United States and the West in the Cold War against Soviet Russia without a single shot fired and without the loss of citizens showed that this common policy, which promotes economic development, is the best and most efficient.
How will relations between Europe and the United States affect the global trade war, as well as the regional trade war? What needs to be done to strengthen the defense of the Baltic states this year?
And one more question. In the European Union, there are certain obstacles to the development of the defense industry. Some are trying to circumvent these obstacles. So how could Poland and the Baltic states cooperate in this regard to bypass these obstacles? Thank you.
I will say this: I have already discussed this topic several times with the President of the European Commission, Ms. von der Leyen, telling her that we need to shape the legal relations and regulations in Europe regarding the economic development of our countries, the possibilities of also using European funds, so that we can utilize these funds as much as possible for the development of defense industries.
This is a similar situation to what we discussed right after the coronavirus pandemic, when we were coming out of the difficult experiences that became our lot with disrupted supply chains and the lack of basic epidemic security measures that were often supplied from the Far East, from China. And as a result, when supplies stopped, it turned out that we did not have these resources at all in Europe and we were unable to ensure basic security.
I say this: today we also need to bring about a situation where, for example, we will produce ammunition in Europe for our European needs ourselves. But this takes time. We need to develop our defense industries in this regard. This essentially requires the rebuilding of these defense industries.
And we should be able to utilize European funds for this today as well; we should create opportunities for this regarding budgetary issues, debts, etc., etc. – all those issues that are also influenced by European regulations today. They should enable us to make these expenditures to the greatest extent possible. Why?
Because it is not only about spending funds, but it is also about the fact that primarily we are also developing our economies with these funds. New jobs should also be created in our countries from these funds. So, in fact, this contributes to the economic development not only of individual European countries but also of Europe as a whole. Therefore, the issue of adapting European regulations ad hoc to the demand that exists today is of significant importance.
But a similar situation exists regarding purchases. That is, we should still, until we develop this military production in Europe, allow ourselves at least on equal terms to make purchases also outside our borders, including with European funds. Why? Because we need to modernize our armies quickly; we need to replenish our armaments quickly.
I can say this from our Polish experience. When two years ago we transferred over 300 of our tanks from the Polish army's resources to Ukraine – we simply gave them to the Ukrainians and effectively deprived our soldiers of those tanks – we needed to make a purchase of tanks in a de facto immediate manner, and it turned out that practically no one in the world, especially no one in Europe, was able to deliver tanks to us quickly. There is simply no such production.
As a result, we ultimately decided to make purchases in South Korea. Why? Because the Korean K2 tank could arrive in Poland within three months of signing the contract. And that was something that interested us, and that was something that met our needs at that moment.
And I believe that if today we are talking about modernizing the army and about the possibilities, if today everyone says: "We need to buy new anti-access systems," meaning missile defense, air defense; if everyone says: "We need to buy new tanks"; if everyone says: "We need to buy new howitzers, the most modern ones" – then we need to have places to buy them, there must be production for that.
So, first of all, we need to rebuild that production – on one hand. But that does not happen in hours; it happens over years. And we need to make purchases already at this moment. And the policy we are currently implementing must be adapted to this. Because only then will we be able to respond to this demand, and only then will we be able to fulfill this obligation as well. Because this is, in fact, our obligation to our voters: to ensure their security.
Mr. President, I have an urgent matter from Poland. We have information regarding the relocation of American equipment, as well as personnel, from Jasionka to other places in our country. Do you know anything about this? Can you tell us more, comment on it?
I cannot say in detail how this is currently being implemented. However, I am aware of the matter, yes. This issue is known to me – taking responsibility for the security of Rzeszów Airport, its protection. This is a matter that has been discussed at the allied level before.
But this is not a withdrawal of troops?
No, this is not a withdrawal of troops.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Ekscelencjo, Wielce Szanowny Panie Prezydencie – Drogi Alarze!
Bardzo dziękuję za zaproszenie i nie będę ukrywał, że z pewnym wzruszeniem odbywam tę wizytę oficjalną, państwową w Estonii, która zarazem jest tu, w Estonii, moją wizytą pożegnalną po prawie 10 latach prezydenckiej służby dla Polski, ale też – w moim głębokim przekonaniu – dla bezpieczeństwa naszej części Europy, naszej wspólnoty tutaj, w Europie Środkowej, ale także i świata.
Tak jak Pan Prezydent wspomniał przed chwilą, rzeczywiście ta wizyta ma jeszcze swoją symbolikę dla mnie szczególną z tego względu, że w 2015 roku, kiedy zostałem Prezydentem Rzeczypospolitej, niecałe trzy tygodnie po moim zaprzysiężeniu tutaj właśnie, w Estonii, 23 sierpnia odbyłem moją pierwszą w ogóle prezydencką zagraniczną wizytę. I wtedy spotkałem się z Panem Prezydentem Toomasem Hendrikiem Ilvesem, który jeszcze pełnił swoją prezydencką służbę wcześniej, razem z moim Prezydentem Rzeczypospolitej, z Lechem Kaczyńskim.
I udaliśmy się wspólnie z Prezydentem Ilvesem do Muzeum Okupacji tutaj, w Tallinie, bo to była kolejna rocznica zdradzieckiego paktu Ribbentrop–Mołotow – paktu pomiędzy sowiecką Rosją a nazistowskimi Niemcami – który w efekcie doprowadził do II wojny światowej i do zniszczenia naszych krajów, naszej niepodległości kiedyś. To był taki moment dla mnie ważny po to, żeby właśnie pokazać naszą jedność tutaj, w naszej części Europy – w Europie Środkowej.
Nie przypuszczałem wtedy, że po latach przyjdzie mi nie w garniturach, tylko w swetrach wspólnie z Panem Prezydentem Alarem Karisem jechać pociągiem do Kijowa w kwietniu 2022 roku, kiedy byliśmy jednymi z pierwszych Prezydentów, którzy przybyli, by tam, na miejscu, w Kijowie i pod Kijowem, wesprzeć Prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, naszego kolegę, naszego sojusznika w jego obronie niepodległości i suwerenności państwa ukraińskiego i wesprzeć naród ukraiński w obronie przed rosyjską inwazją.
Nie przypuszczałem wtedy, że będziemy mieli tyle wyzwań, którym trzeba będzie sprostać. Nie przypuszczałem też, że będziemy musieli bronić polskiej granicy – tak jak to się dzieje od 2021 roku – przed hybrydowym atakiem realizowanym przez reżim białoruski. Któż się mógł spodziewać, że reżim białoruski, że władze Białorusi będą pchały nielegalnych migrantów na polską granicę, że tej granicy trzeba będzie bronić.
Jesteśmy do dzisiaj w Polsce wdzięczni za tę pomoc, którą wtedy otrzymaliśmy z Estonii, za wsparcie, za obecność żołnierzy estońskich, którzy wspierali polskich obrońców granicy w tym, by tę granicę można było… Wtedy jeszcze nie mieliśmy bariery zbudowanej na granicy, jeszcze nie mieliśmy takiego płotu, jaki dzisiaj jest, jaki dodatkowo tę granicę chroni. Jeszcze nie przypuszczaliśmy wtedy, że będzie nam potrzebna tak silna ochrona granicy. I wtedy to wsparcie z Estonii otrzymaliśmy, co było dla nas też znakiem przyjaźni i znakiem sojuszu – że wtedy, kiedy my potrzebujemy, to nasi przyjaciele, nasi sąsiedzi z państwa bałtyckiego, jakim jest Estonia, tę pomoc nam dadzą i w miarę swoich możliwości będą nas wspierali. Dziękujemy za to.
I z tym większą dumą realizujemy także nasze kolejne misje Air Policing, o których wspomniał Pan Prezydent. Trzynasta w tej chwili jest realizowana – także na estońskim niebie, tutaj, nad Estonią, nad państwami bałtyckimi. Polskie samoloty F–16, polscy piloci w tej chwili dokładnie w ramach 13. swojej misji Air Policingu to zadanie wykonują.
Ta wizyta rzeczywiście – poza jej wymiarem państwowym sensu stricto , dyplomatycznym, a także i w jakimś sensie symbolicznym – ma bardzo silny wymiar praktyczny, z mojego punktu widzenia. Jest ona przygotowaniem do dwóch bardzo ważnych wydarzeń międzynarodowych, które czekają nas w najbliższej perspektywie.
Pierwszym z nich, patrząc w kolejności, jest szczyt państw Trójmorza, który będzie miał miejsce w Warszawie 28 i 29 kwietnia, a więc już za de facto prawie trzy tygodnie. I będziemy dyskutowali o problemach rozwoju infrastruktury w naszej części Europy, także o wspomnianych przez Pana Prezydenta Rail Baltice, Via Baltice, Via Carpatii. O synchronizacji energetycznej, która jest niewątpliwie sukcesem Estonii i państw bałtyckich, a do której też cieszę się, że i my, Polska, przyczyniliśmy się i wspieramy ją. I o innych zadaniach związanych z infrastrukturą energetyczną i każdą inną infrastrukturą, jeżeli chodzi o komunikację, o łączność pomiędzy naszymi krajami, o także i umacnianie bezpieczeństwa.
Bo prawda jest taka, że większość tych połączeń infrastrukturalnych, jakie tworzymy, jakie budujemy – od energetycznych poczynając, poprzez drogi, koleje – służyć ma także i bezpieczeństwu, umocnieniu tego bezpieczeństwa. Więc to – oczywiście – względy ekonomiczne, możliwość transportowania towarów pomiędzy naszymi krajami, możliwość ich przewożenia z naszych portów na południe Europy czy na zachód Europy. To – oczywiście – możliwość komunikacji dla ludzi biznesu, aby mogli się szybko przemieszczać pomiędzy naszymi krajami. To możliwość komunikacji turystycznej, czyli żeby ludzie nawzajem mogli się odwiedzać, żeby mogły powstawać przyjaźnie.
Ale to także, proszę Państwa, wtedy, kiedy trzeba, możliwość transportu czołgów, to możliwość transportu żołnierzy, to możliwość szybkiego transportu transporterów opancerzonych – tego wszystkiego, co potrzebne, kiedy trzeba bronić kraju. I temu również służy rozwój infrastruktury. Taka jest prawda. I dlatego realizacja tego zamierzenia ma cel nie tylko sensu stricto ekonomiczny czy po prostu przyjazny, ale także i strategiczny. Więc ta współpraca Trójmorza także i w tym aspekcie jest ważna.
Więc cieszę się, że Pan Prezydent w tym spotkaniu liderów państw Trójmorza weźmie udział. Będziemy mieli wielu gości z różnych stron świata. Spodziewamy się gości nie tylko z krajów, które są w tej chwili partnerami strategicznymi – z Japonii, ze Stanów Zjednoczonych, z Niemiec oczywiście, bo to jest stała współpraca. Ale spodziewamy się również gości z innych państw na zachodzie Europy – z Hiszpanii, z Francji. Spodziewamy się gości z państw Zatoki [Perskiej] – z państw arabskich. Spodziewamy się również gości z innych państw w głębi Azji. Więc myślę, że będzie to duże i ważne spotkanie liderów, które też – mam nadzieję – właśnie przyczyni się do rozwoju naszej współpracy i rozwoju inwestycji w naszej części Europy, tutaj, w Europie Środkowej.
Ale – proszę Państwa – drugim takim wielkim wydarzeniem, do którego się przygotowujemy, jest wspomniany przez Pana Prezydenta szczyt NATO w Hadze, który przed nami. Dyskutowaliśmy – oczywiście – o kwestii podwyższenia wydatków na obronność, bo to jest w tej chwili jeden z głównych tematów, o których rozmawia się w Sojuszu Północnoatlantyckim.
Ja napisałem nie tak dawno oficjalny list do Sekretarza Generalnego NATO, do Pana Marka Rutte. I tam zaproponowałem, aby wszystkie państwa Sojuszu Północnoatlantyckiego podjęły decyzję o podwyższeniu tego minimalnego progu wydatków na obronność do 3 proc. PKB – z 2 proc., jak to jest obecnie postanowione, do 3 proc. PKB. To jest taki poziom, jaki państwa Sojuszu Północnoatlantyckiego miały już historycznie w czasie zimnej wojny, czyli w czasie, kiedy sowiecki imperializm groził zachodowi Europy.
Dzisiaj prawda jest taka, że zachodowi Europy, Europie, Europie Centralnej, także nam grozi rosyjski imperializm, tym razem możemy sobie go nazwać: putinowski – jak chcemy. To jest tak naprawdę ten sam imperializm. Bo zawsze podkreślam, że to nie ma znaczenia, czy to jest imperializm rosyjski carski, czy to jest imperializm rosyjski sowiecki, czy to jest imperializm rosyjski putinowski, współczesny – to jest zawsze ten sam imperializm, który do tego samego dąży: do podporządkowania sobie innych narodów, do zlikwidowania ich państwowości, do rozprzestrzeniania rosyjskich wpływów, ale przede wszystkim do eksploatacji państw i narodów, ich dóbr naturalnych, ich ziemi, ich możliwości.
A my chcemy rozwijać się sami i chcemy pracować dla siebie i na siebie, i chcemy współpracować z tymi, z którymi chcemy współpracować, to znaczy z tymi, których sami wybieramy, a nie z tymi, którzy są nam narzucani, czy tymi, którzy nas do tego zmuszają. Więc ta kwestia wydatków na obronność ma dzisiaj ogromne znaczenie.
My nie mamy problemu z wydatkami na obronność, bo zarówno Polska, jak i Estonia dawno przekroczyły ten postawiony dzisiaj w Sojuszu Północnoatlantyckim próg 2 proc. PKB wydatków na obronność. My dzisiaj dyskutujemy o 5 proc. wydatków na obronność u siebie. Polska w tym roku wydaje prawie 5 proc. swojego PKB na obronność. Wiem, że w Estonii także toczy się bardzo poważna dyskusja na ten temat. Nie ma wątpliwości, że musimy czynić wszystko, aby umocnić nasze siły zbrojne, aby je zwiększyć, aby je unowocześnić, aby dokonać modernizacji.
My to w tej chwili rzeczywiście w Polsce robimy. Czynimy ogromne zakupy w Stanach Zjednoczonych, w Korei Południowej. Ale także i rozwijamy nasz przemysł obronny. Mam nadzieję, że niedługo poważnym punktem polskiej oferty eksportowej, zbrojeniowej, polskiego przemysłu zbrojeniowego będzie nowy transporter opancerzony, wóz bojowy piechoty Borsuk, na który w tej chwili zostały zawarte pierwsze kontrakty dla polskiej armii, a który jest naszą rodzimą konstrukcją. Mam nadzieję, że zainteresuje także i armię Estonii.
Natomiast chcemy rozszerzać z Panem Prezydentem współpracę naszych przemysłów zbrojeniowych – to także był jeden z tematów, o których dzisiaj rozmawialiśmy. Jesteśmy także zwolennikami tego, aby w Europie była prowadzona taka polityka, która w jak największym stopniu pozwala rozwijać rodzime przemysły obronne, aby w istocie ten trend był wspierany. Powinniśmy się starać być w Europie jak najbardziej samowystarczalni, przede wszystkim jeżeli chodzi o produkcję amunicji, czego w ostatnim czasie – co pokazała wojna na Ukrainie – bardzo nam w Europie brakuje i bez wątpienia to jest coś, co musimy uzupełnić.
Rozmawialiśmy z Panem Prezydentem także i na temat współpracy gospodarczej ogólnie, na temat jej rozwijania. Ja mam nadzieję, że właśnie ten rozwój połączeń komunikacyjnych – myślę tutaj o komunikacji kolejowej, Rail Baltice, ale myślę też o Via Baltice – że stopniowo będzie on się przyczyniał także i do poszerzenia możliwości inwestycyjnych wzajemnie w naszych krajach, zwiększając zainteresowanie i możliwości poruszania się przedsiębiorców, transportu towarów, tego wszystkiego, co tak bardzo ważne.
Jeszcze raz na zakończenie tego mojego wystąpienia chcę podkreślić, że dziękuję Panu Prezydentowi za zaproszenie. Ta wizyta ma dla mnie symboliczny wymiar. Ale nie tylko symboliczny, bo – jak powiedziałem – również i niezwykle ważny praktyczny. Nie mamy dzisiaj żadnych tematów spornych pomiędzy Polską a Estonią. My z Panem Prezydentem siedzimy i dyskutujemy i w zasadzie nasza dyskusja – poza bieżącą wymianą zdań – sprowadza się do uśmiechów i kiwania głowami, bo we wszystkich głównych tematach się zgadzamy, omawiając także i sytuację międzynarodową. Ale przede wszystkim to, co najważniejsze dzisiaj – sytuację bezpieczeństwa.
Jeszcze raz bardzo Panu Prezydentowi dziękuję za zaproszenie i za niezwykle miłą i merytoryczną atmosferę tej wizyty. Dziękuję bardzo.
Pytania dziennikarzy
Agnieszka Drążkiewicz, Informacyjna Agencja Radiowa, Polskie Radio: Mam pytanie do obu Panów Prezydentów. Dzisiaj dużo było o procentach powiedziane w trakcie tej konferencji, które – oczywiście – mają związek z budżetami. I takie pytanie, może troszeczkę zmuszę Panów do też takiej szerszej dyskusji. My mówimy o tych prawie 5 proc. – i Polska to deklaruje, i Estonia to deklaruje. Ale na przykład są takie państwa, chociażby jak Hiszpania – w zeszłym tygodniu szef polskiej dyplomacji tam był – która mówi, że nie ma takiej opcji, żeby na razie podwyższała te nakłady. Ale przecież też w wielu innych państwach ta debata trwa. Francja swego czasu przecież mówiła, że nie chodzi o procenty, a chodzi tak naprawdę o inne kwestie – kto ile daje na tę obronność w innej postaci. Czy myślą Panowie, że może by podnieść tę stawkę – to, o czym mówił Pan Prezydent Polski, o tych 3 proc. minimum. Może podnieść do 3,5 proc., żeby wszyscy się zgodzili? Czy w ogóle uda się to przeforsować na tym szczycie?
I jeszcze przy procentach – troszkę wybiegnę i poproszę też o tę odpowiedź – no to jak mówimy o procentach, to nie sposób nie odnieść się do sytuacji w Stanach Zjednoczonych. Te procenty – mówimy, oczywiście, o cłach – bardzo negatywnie wpływają na gospodarki. Widzieliśmy poniedziałek – co się działo chociażby na giełdach światowych. Czy nie jest to trochę też takie szkodzenie wszystkim sojusznikom? Czyli takie wychodzenie trochę przeciwko art. 2 traktatu waszyngtońskiego, który mówi o tym, żeby sojusznicy sobie nie szkodzili. Dziękuję bardzo.
Po pierwsze, powiem tak: proszę Państwa, propozycja została podana: 3 proc. Uważam ją za propozycję logiczną w sensie takim, że ma ona swoje historyczne oparcie – o czym wspomniałem – w czasach, kiedy w Sojuszu Północnoatlantyckim nie była jeszcze ani Polska, ani Estonia, ale kiedy sytuacja w gruncie rzeczy była podobna dla państw wolnego świata, wtedy Zachodu, jak jest dzisiaj; kiedy – tak jak powiedziałem – rosyjski imperializm się odrodził.
Więc wracamy do stanu, który kiedyś był, tak? Te 3 proc. to jest stan, który kiedyś był. To jest zarazem podwyższenie obecnego progu, do którego wszyscy się sami zobowiązali w 2014 roku – o 1 proc. I nie wydaje mi się, żeby to było nierealne. Wręcz przeciwnie: uważam, że jest to absolutnie propozycja realna. Powiedziałbym wręcz: logiczna i godziwa. I powiem tak: uważam, że to powinno być ustanowione jako minimum.
Oczywiście jeżeli ktoś będzie chciał wydawać 3,5 proc., będzie wydawał 3,5 proc. Jeżeli ktoś będzie chciał wydawać 4 proc., będzie wydawał 4 proc. Jeżeli ktoś będzie chciał wydawać 5 proc., będzie wydawał 5 proc., jeżeli uzna, że takie są jego potrzeby i że to jest uzasadnione. Jeżeli ktoś będzie chciał, będzie wydawał 8 proc. Natomiast uważam, że 3 proc. powinno być tym absolutnym minimum. I na pewno o tym będziemy dyskutowali teraz przez wszystkie te miesiące, które zbliżają nas do szczytu Sojuszu Północnoatlantyckiego.
Państwo też słyszeliście wypowiedzi Prezydenta Donalda Trumpa na temat zwiększenia wydatków na obronność w państwach Sojuszu Północnoatlantyckiego. Prezydent Donald Trump kilkakrotnie już wspominał o 5 proc. Więc te propozycje, które zostaną położone na stole, pewnie będą różne. Ale ja mam nadzieję, że ten właśnie próg minimum 3 proc. to jest coś realnego. I dlatego za tym się opowiadam.
Natomiast – oczywiście – jeżeli ktoś mnie pyta: „A czy będzie Pan za, jeżeli ktoś zaproponuje 3,5 proc.?”. Proszę Państwa, mój kraj, Polska, wydaje dzisiaj prawie 5 proc. Więc ja się zgodzę na 3,5 proc., jeżeli będzie to propozycja: „Proszę 3,5 proc.” i wszyscy inni się na to zgodzą. Oczywiście, że tak. Jeżeli ktoś powie: „4 proc.”, to ja też na 4 proc. się zgodzę, bo nie widzę tutaj w tym żadnego problemu. Pytanie tylko: czy są w stanie przyjąć to nasi sojusznicy? Natomiast to jest kwestia odpowiedzialności za bezpieczeństwo Sojuszu Północnoatlantyckiego. My zawsze w Polsce podkreślamy: NATO 360 stopni. To jest obowiązująca zasada.
My dzisiaj – oczywiście – mamy problem na wschodniej flance, ale nikt nie wie, jakie problemy będą za pół roku czy za rok. Kto się spodziewał rosyjskiej agresji na Ukrainę; że będziemy mieli do czynienia z pełnoskalowym rosyjskim atakiem na Ukrainę? Naprawdę niewielu się tego spodziewało. Zwłaszcza kiedy spojrzymy wstecz na rok 2020 czy 2019, czy 2018. Nie było wtedy mowy o czymś takim. Zastanawialiśmy się, jak rozwiązać problem okupowanego przez Rosję Krymu czy de facto okupowanych Ługańska i Doniecka, tak? Ale pełnoskalowej inwazji nikt się nie spodziewał. Wydawało się, że może uda się osiągnąć sukces w formacie normandzkim i w porozumieniach mińskich, które ostatecznie okazały się kompletnym fiaskiem.
Ale – proszę Państwa – w związku z tym nikt nie wie, co będzie się działo na zachodzie Europy, jakie będą zagrożenia być może z Atlantyku, jakie będą zagrożenia być może gdzieś z Afryki w przyszłości dla państw także i tamtej, zachodniej części naszego kontynentu. Więc mówienie dzisiaj, że nie ma potrzeby wydawania 3 proc. na obronność i że jest to nieuzasadnione… Wydaje mi się, że śmiało są argumenty na to, żeby bronić tezy, że ten próg minimum 3 proc. PKB powinien zostać przez państwa sojusznicze osiągnięty.
Natomiast druga część pytania Pani Redaktor: zobaczymy, jakie skutki przyniesie ta polityka. Nie mamy jeszcze dzisiaj… To, że nastąpiło jakieś dwu– czy trzydniowe pogorszenie koniunktury na giełdach, to jeszcze jakby nie zmienia sytuacji w przestrzeni światowej i nie stanowi jakiegoś istotnego czynnika wpływającego na stan naszych gospodarek. Jakie będą tego rezultaty – to zobaczymy dopiero w przyszłości, jakie one będą dla Stanów Zjednoczonych, jakie one będą dla Europy, w jaki sposób będziemy układali dalej nasze relacje, przede wszystkim te gospodarcze, ale również i polityczne.
Ja zawsze i nieustannie powtarzam: dla mnie więzi euroatlantyckie – nie tylko te związane bezpośrednio z bezpieczeństwem militarnym, ale także te gospodarcze – stanowią fundament bezpieczeństwa nie tylko europejskiego, ale także i w przestrzeni właśnie euroatlantyckiej, czyli w ogromnej części również i światowego. I uważam, że jest w interesie zarówno Europy, jak i Stanów Zjednoczonych, żeby te relacje pielęgnować.
Bo – przypominam to zawsze także i Amerykanom – kiedy dochodziło do kryzysu w Europie i kiedy w Europie wybuchała I wojna światowa, II wojna światowa, to nie kto inny, tylko w efekcie amerykańscy żołnierze w końcu musieli tutaj, do Europy, przyjechać na wojnę, tutaj ginęli. I dzisiaj na zachodzie Europy są wielkie cmentarze, na których spoczywają amerykańscy żołnierze. I to byli młodzi ludzie, których straciła Ameryka. Nie chcielibyśmy, żeby młodych ludzi traciły nasze kraje, w Europie, i nie chcielibyśmy, żeby młodych ludzi traciły Stany Zjednoczone.
A w moim przekonaniu jest to możliwe wtedy, kiedy będziemy dobrze ze sobą współpracowali, kiedy będziemy zacieśniali więzi. I zwycięstwo Stanów Zjednoczonych i Zachodu w zimnej wojnie przeciwko Rosji sowieckiej bez jednego wystrzału i bez straty obywateli pokazało, że ta wspólna polityka, która sprzyja rozwojowi gospodarczemu, jest najlepsza i najbardziej wydajna.
W jaki sposób relacje pomiędzy Europą a Stanami Zjednoczonymi wpłyną na globalną wojnę celną, a także regionalną wojnę celną? Co należy zrobić, żeby wzmocnić obronę państw bałtyckich w tym roku?
I jeszcze jedno pytanie. W Unii Europejskiej są pewne przeszkody stojące na drodze do rozwoju przemysłu obronnego. Niektórzy starają się ominąć te przeszkody. Zatem w jaki sposób Polska i państwa bałtyckie mogłyby współpracować w tej kwestii, aby ominąć właśnie te przeszkody? Dziękuję.
Ja powiem w ten sposób: ja już kilkakrotnie rozmawiałem na ten temat z przewodniczącą Komisji Europejskiej, z Panią von der Leyen, mówiąc jej, że w taki sposób musimy ukształtować w Europie relacje prawne i regulacje dotyczące rozwoju gospodarczego naszych państw, możliwości korzystania także z funduszy europejskich, aby w jak największym stopniu móc spożytkować te fundusze także i na rozwój przemysłów obronnych.
To jest podobna sytuacja, o jakiej dyskutowaliśmy zaraz po pandemii koronawirusa, wtedy wychodząc z doświadczeń – trudnych doświadczeń – które stały się naszym udziałem rwących się łańcuchów dostaw i braku podstawowych zabezpieczeń wtedy antyepidemicznych, które były bardzo często dostarczane z Dalekiego Wschodu, z Chin. I w związku z tym nagle, kiedy dostawy stanęły, to okazało się, że nie mamy tych środków w ogóle w Europie i nie jesteśmy w stanie zapewnić podstawowego bezpieczeństwa.
Mówię tak: dzisiaj również musimy doprowadzić do sytuacji, w której na przykład amunicję będziemy produkowali w Europie na swoje potrzeby europejskie sami. Tylko to wymaga czasu. Musimy rozwinąć nasze przemysły obronne w tym zakresie. To wymaga w istocie odbudowy tych przemysłów obronnych.
I powinniśmy móc na to spożytkować dzisiaj także i środki europejskie, powinniśmy stworzyć ku temu możliwości także i jeżeli chodzi o rozwiązania dotyczące kwestii budżetowych, długów itd., itd. – tych wszystkich kwestii, na które wpływ mają dzisiaj także i regulacje europejskie. One powinny nam umożliwiać czynienie tych wydatków w jak największym stopniu. Dlaczego?
Bo to nie tylko chodzi o to, żeby wydatkować środki, ale chodzi też o to, że przede wszystkim my z tych środków również i rozwijamy nasze gospodarki. Z tych środków również mają być tworzone w naszych państwach nowe miejsca pracy. Więc w istocie to się przyczynia do rozwoju gospodarczego nie tylko poszczególnych państw europejskich, ale także i Europy jako całości. Więc kwestia dostosowania tutaj ad hoc regulacji europejskich do tego zapotrzebowania, jakie dzisiaj jest, ma istotne znaczenie.
Ale podobna sytuacja jest, jeżeli chodzi o zakupy. To znaczy powinniśmy dzisiaj mimo wszystko do czasu, dopóki nie rozwiniemy tej produkcji militarnej w Europie, umożliwić nam na przynajmniej równych zasadach możliwości realizowania zakupów także i poza granicami, również i ze środków europejskich. Dlaczego? Dlatego że my potrzebujemy zmodernizować nasze armie szybko, my potrzebujemy uzupełnić uzbrojenie szybko.
Ja mogę to powiedzieć z naszego, polskiego doświadczenia. Kiedy my dwa lata temu po przekazaniu choćby ponad 300 naszych czołgów z zasobów polskiej armii na Ukrainę – po prostu oddaliśmy je Ukraińcom i pozbawiliśmy de facto tych czołgów naszych żołnierzy – potrzebowaliśmy w trybie de facto natychmiastowym dokonać zakupu czołgów, okazało się, że właściwie nikt na świecie, a zwłaszcza nikt w Europie, nie jest w stanie absolutnie w szybkim czasie nam czołgów dostarczyć. Nie ma po prostu takiej produkcji.
W związku z powyższym ostatecznie zdecydowaliśmy się na zakupy w Korei Południowej. Dlaczego? Bo koreański czołg K2 pierwszy mógł do Polski przyjechać w terminie de facto trzech miesięcy od zawarcia kontraktu. No i to było coś, co nas interesowało, i to było coś, co w danym momencie odpowiadało naszym potrzebom.
I sądzę, że jeżeli dzisiaj mówimy o modernizacji armii i o możliwościach, jeżeli dzisiaj wszyscy mówią: „Musimy kupić nowe systemy antydostępowe”, czyli obrony przeciwrakietowej, obrony przeciwlotniczej; jeżeli wszyscy mówią: „Musimy kupić nowe czołgi”; jeżeli wszyscy mówią: „Musimy kupić nowe armatohaubice, jak najnowocześniejsze” – to musimy mieć gdzie je kupić, musi być ku temu produkcja.
Więc, po pierwsze, trzeba tę produkcję odbudować – z jednej strony. Ale to się nie dzieje w ciągu godzin, to się dzieje w ciągu lat. A my potrzebujemy zrealizować zakupy także już w tej chwili. I polityka, którą w tej chwili realizujemy, musi być do tego dostosowana. Bo tylko wtedy będziemy w stanie odpowiedzieć na to zapotrzebowanie i tylko wtedy będziemy w stanie zrealizować także to zobowiązanie. Bo to jest de facto nasze zobowiązanie wobec wyborców: zapewnić im bezpieczeństwo.
Panie Prezydencie, mam pilną sprawę z Polski. Mamy informację dotyczącą relokacji amerykańskiego sprzętu, też i ludzi, z Jasionki w inne miejsca naszego kraju. Czy Pan wie coś na ten temat? Coś więcej może nam Pan powiedzieć, odnieść się?
Nie potrafię powiedzieć w szczegółach, jak to w tym momencie jest realizowane. Natomiast samą sprawę znam, tak. Ta kwestia jest mi znana – przejęcia odpowiedzialności za kwestię bezpieczeństwa Portu Lotniczego w Rzeszowie, jego zabezpieczenia. To jest kwestia, która była wcześniej omawiana na poziomie sojuszniczym.
Ale to nie jest wycofanie wojsk?
Nie, to nie jest wycofanie wojsk.
