Meeting of the Presidents of Poland and Lithuania with the media. Statement by the President of the Republic of Poland.
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda addressed media alongside Lithuanian President Grybauskaitė in Vilnius on February 17, 2018, during celebrations marking the centenary of Lithuanian statehood.
- Main themes
- Polish-Lithuanian relations, centenary of Lithuanian state rebirth, NATO security cooperation, Suwalki Gap, Three Seas Initiative, Poland-EU Commission dialogue, Polish business investment in Lithuania, infrastructure development, Bucharest Nine, transatlantic cooperation, legacy of President Kaczyński
- Duration
- ~25 min
- Words
- 2,987
- Sentences
- 125
- Readability
- 44
- Grade
- 13.0
- Syntax
- 3.08
- Vocabulary
- 2.16
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other125 sentences in 36 paragraphs
Your Excellency, Madam President,
Ladies and Gentlemen!
I would like to sincerely thank you for the invitation. At the outset, I would like to once again extend my warmest congratulations and best wishes to Madam President, to the other authorities of the Republic of Lithuania, and to all citizens of the Republic of Lithuania and Lithuanians scattered around the world, on the great jubilee of the centenary of the rebirth of the Lithuanian state.
Thank you for inviting us, which allowed us to show that we are a neighbor, a friend, and an ally of Lithuania, and that together we could enjoy the beautiful celebrations yesterday – both those that took place here in the city center and the evening events: we all participated together in a beautiful concert.
I am pleased because this presence has symbolic significance, and for me personally, it also carries a very strong resonance. We spoke with President Dalia Grybauskaitė, recalling the excellent Polish-Lithuanian relations that were fostered by President Professor Lech Kaczyński – first with President Adamkus and later with Madam President – until the tragic death of President Kaczyński in 2010, just preceded by our last visit here in Vilnius, when on April 8, President Lech Kaczyński spoke with Madam President.
I hope, and I am convinced, that today’s visit contributes to a return to that atmosphere of very good dialogue between the authorities, between our countries, and to the realization of truly good neighborly relations. Political cooperation was continuously developing, primarily in the construction of the security sphere – which Madam President just mentioned.
After all, we fought together for the decisions of the NATO summit in Warsaw in 2016. For the presence of allied troops within the North Atlantic Alliance, also within our transatlantic cooperation, which is so extremely important for both our countries and societies – to be realized through the presence of NATO forces in our part of Europe. And we succeeded in achieving that. NATO troops are now present in Lithuania, they are in Poland. Allied forces guard the Suwalki Gap – which is strategically important for both our countries – and I am pleased that this cooperation is being very well realized.
Thank you, Madam President, for accepting the invitation and announcing your presence at the Bucharest Nine meeting, which includes nine Central European countries that are part of the North Atlantic Alliance. Before the meeting of the entire Alliance – before the next summit in Brussels – we will be discussing issues important for our cooperation within NATO and our European cooperation. This shows that the relations between us are very good.
I would like to thank Madam President for the words of support regarding the relations between Poland and the European Commission. The dialogue continues. In fact, yesterday I also spoke with Chairman Juncker and President Steinmeier – also about European matters – and I am pleased that this dialogue is indeed being conducted from both sides. I believe that the problems – which, in my opinion, arise more from misunderstandings and certain misinterpretations than from bad will – will be resolved. Thank you for the position that Madam President presented here – extremely balanced and showing understanding of the situation at hand.
I am very pleased, ladies and gentlemen, because I had the opportunity in recent days to talk with Polish entrepreneurs, with representatives of large Polish companies present in Lithuania and working daily in the Lithuanian market – companies that also contribute to the building of the Lithuanian economy and the development of the prosperity of the Lithuanian state. These are large Polish companies: PKN Orlen, PZU, Lotos – we talked about this both at my meeting with representatives of these companies and today I discussed it with Madam President.
I want to say – and I want to emphasize this strongly here – that all of them spoke about very good cooperation with the Lithuanian state, about the conditions for doing business in Lithuania, and about good cooperation with the Lithuanian authorities, for which I thank you very much, Madam President. Thank you for overcoming the impasse that existed in the relations between Orlen in Lithuania and the Lithuanian Railways – these matters have been resolved very successfully. The corporation can now develop here. I hope that this will continue, especially regarding the reconstruction of the railway line towards the border with Latvia, which is important for Orlen.
All of this also fits into the great investments that I would like us to pursue within our mutual neighborly relations, but also within the great Three Seas Initiative – the development of the infrastructure network. In this regard, I am thinking here, ladies and gentlemen, about the energy bridge that Madam President just mentioned, I think about Via Baltica, Rail Baltica, Via Carpatia – about all of this that we need today to connect Lithuania with better communication ties to Poland. And through Poland, to connect Lithuania and the Baltic states with the countries of the Black Sea and the Adriatic.
We truly want to realize all of this within the framework of the Three Seas Initiative, to build a better network of cooperation. Above all, economic cooperation between the countries of Central Europe on one side, and on the other side – we want to catch up in terms of infrastructure development with the other countries in the western part of the European Union, where – as we know – this network is highly developed both in the North-South and East-West directions, particularly in Germany. We are much weaker in this regard.
We want to make up for the past from the times when we were all behind the Iron Curtain and development was blocked in this space – so that it can happen and so that we have better communication between our countries. This is also a matter of the gas interconnector between Poland and Lithuania and all those elements that we need to work on today, where progress in recent years has been very clear. I am pleased that we are acting in this regard.
Of course, we also discussed with Madam President the issue of the Polish minority in Lithuania, the situation of Poles living here. I would like to emphasize that they are not newcomers – these are families that have lived here for generations, they are people connected to this land, it is their ancestral home. They are loyal citizens of Lithuania, and I thanked them very much for that. But they have Polish roots, they speak Polish, and I would like them to be able to preserve their Polish tradition.
This is also a matter of educating children. We discussed that Lithuania, as a state, certainly has the right to expect that the Lithuanian language will be taken as an exam subject in the matura – this is completely natural for me – and I see no problem with that. But I would also like the level of education in Polish in the schools that Polish children attend to be well realized. And that they are provided with an appropriate level of teaching, so that later they can successfully take entrance exams for universities, develop, and work primarily for the good of Lithuania and develop their families here.
We discussed this with Madam President, and I hope that gradually, step by step, we will be able to continue discussing all these issues – precisely within the framework of the joint commission that works on these matters, as well as in the framework of the relations between us. I believe that in this way all misunderstandings and problems that have occurred and still occur can be overcome for the good of cooperation between our countries and the development of mutual relations.
I repeat: relations that are friendly, that are relations of good neighborly partnership, as well as good partnership within the North Atlantic Alliance – within this great transatlantic community and within the European community that is the European Union, of which the Lithuanian and Polish societies are very proud to be a part. I am pleased that we cooperate in these great areas.
Once again, I would like to thank Madam President for the invitation, for all the extremely constructive discussions, and for the opportunity, as a representative of the Polish state – the highest representative of the Republic of Poland – to be present at these wonderful ceremonies, which are extremely important for Lithuania and the Lithuanian society.
Thank you, Madam President.
Questions from journalists:
Mr. President, the issue of Ukraine and the failure of talks is urgent. We would like to ask for a comment, as this is a matter that we were asked about in Warsaw.
Ladies and gentlemen, I will not hide that I received the information from Warsaw with great sadness and disappointment, as it was a topic that constituted an important element of my discussions with President Poroshenko during my visit to Kharkiv. We talked about this. Later, we also had a phone conversation, and I hoped that this problem could be overcome – and it is very important for us. The issue of exhumation, that is, clarifying historical truth, is a fundamental element for us regarding historical memory. And the fact that during yesterday’s meeting, which took place in Poland, this topic was not raised at all by the Ukrainian side, I received with great disappointment. It is certainly not the direction that we indicated together with President Poroshenko. So I do not hide that I am disappointed and saddened by this. But I hope that in the future this impasse can be broken. That is all I can say at this moment.
I wanted to ask about military mobility. When allies want to cross the border, they need a week to obtain the necessary permits, they wait a long time for this. Has a decision been made to resolve these problems?
Of course, steps in this direction are being taken. Unfortunately, only recently. Unfortunately – because this was one of the purposes of our offensive related to the NATO summit in Warsaw and showing how necessary the allied presence is here, which means that NATO is alive. All the problems that later arose – related to mobility, crossing borders, and getting to the relocation sites of troops – showed how NATO had neglected these matters for years, even though we have been in the Alliance for a long time.
Meanwhile, it turned out that transport issues had not been examined, that the clearances under bridges had not been thoroughly checked, or how many bridges loaded with trucks transporting tanks and armored vehicles could cross. How many problems there were in this regard also in Poland when American army units and other NATO units were relocated to us. We are currently overcoming all these problems, including bureaucratic issues. But this only shows how much we needed NATO to truly be present in Poland, Lithuania, and the Baltic states. And how much this meant for the actual construction of the security sphere and our true presence in the North Atlantic Alliance. Because it is not only about being in NATO, but we would also like NATO to be with us. And this is also a matter of communication, access, and everything we need.
This process is currently being implemented, but it only shows how much we need cooperation, also in the context of the Three Seas Initiative, where we want to develop Rail Baltica communication – that is, rail transport, where we want to develop road communication, namely Via Baltica, Via Carpatia. These are the elements that certainly contribute to the development of the military security network, which we view through the lens of transport security. There are a whole range of these elements, but the fact that we are focusing on them today and see the necessity for cooperation in this regard shows how strongly we think about the development of the security space in our countries – also in a transatlantic, allied context.
Returning to the issues of national minorities: I understand that a decision has already been made regarding the educational commission. When can we expect that some concrete work will begin? And were other problems of Poles in Lithuania discussed, such as land restitution, the spelling of names, and the use of the Polish language in the Vilnius region?
Indeed, we discussed this topic. As Madam President said: there are many issues, and most of them are old. Let us approach this calmly and address them one by one, seeking agreement on the various elements, and not let ourselves be overwhelmed by everything at once. I want to emphasize very strongly what is my absolute feeling from being here in Vilnius these days: the kindness from Madam President in solving problems, the kindness from Prime Minister – I also want to emphasize this, because although we did not have a formal official meeting, all of you know that we met yesterday in the corridors during the ceremonies that took place. I spoke with the Prime Minister, and I am very pleased with those discussions, as I see a lot of kindness and a constructive approach to solving the problems that exist. I assure you that I would like to approach this constructively, and I am convinced that the Polish authorities – the Ministry of Foreign Affairs, Prime Minister Mateusz Morawiecki – will also want to approach this constructively. So that we can agree on these matters among ourselves. And that the most important elements of cooperation, also regarding minorities – the Polish minority in Lithuania and the Lithuanian minority in Poland – are resolved as best as possible. I believe that in many areas we will be able to find agreement. Ladies and gentlemen, let us be open – some expectations are a bit too high. Everyone understands this – and in certain aspects we must understand this – but I am convinced that in most truly important matters we will be able to find solutions that will satisfy both sides.
I wanted to ask about cooperation in the field of gas connections. First of all – Angela Merkel supports Nord Stream. And secondly, what prospects do Poland and Lithuania see for stopping this project? And also – to President Duda – does Poland plan to give up gas from Gazprom due to the Baltic Pipe project? Is there a possibility that Poland will also compete with gas supplies in the Baltic countries?
Ladies and gentlemen, I can only express my astonishment that the European Union – primarily in the western part – wants to become dependent on Gazprom. I find it surprising because we have our experiences as Poland, we have also observed the experiences of Ukraine, which – I remind you – was subjected to gas supply as a weapon in a kind of hybrid war waged against Ukraine, consisting of turning off the tap and blocking supplies during the winter period, when the demand for gas is highest, both for industry and for households. And that was a chilling example for us of what is possible when dealing de facto with a monopolist who is also ruthless. Hence our absolutely determined stance that we need diversification of supplies.
If someone asks me why, let them answer the question: why do we, Poles, pay more for gas than Germans? Why? Because we had no alternative and until now we had to continuously take gas from Gazprom. Today we have built a gas terminal in Świnoujście, thus for liquefied natural gas (LNG). We can accept such supplies to Poland, which will secure 1/3 of our annual gas needs. We can look for other sources of supply – and we are looking precisely through the construction of a gas pipeline from the Norwegian Shelf to Denmark, and then from Denmark – Baltic Pipe – to Poland. And then the diversification will be complete.
I do not rule out that we will then conduct talks with Gazprom – after all, the pipeline exists. “At what price will you supply us with gas?” As one of the possible supplies, but with a full alternative. “If it’s too expensive, we will take it from another supplier.” And that is the effect we want to achieve. I am not saying that Poland will not take gas from Gazprom, from Russia – absolutely not. We just want Russia to have to compete in this area ‒ also on price, quality, and everything that is normally on the market ‒ with other suppliers, and that is what we are aiming for. We simply want full diversification of supplies. And that is our only goal.
If today we talk about the gas interconnector between Poland and Lithuania, we are talking about security – about the fact that in the event of any problem in Lithuania, it is Poland that will be the ally that will extend a helping hand and also secure Lithuania against any perturbations related to gas supplies.
Our position regarding Nord Stream 2 is absolutely uniform. We know that it is a possibility of cutting Ukraine off from Russian supplies, that it poses a danger to Slovakia, which, by the way, its authorities have loudly spoken about. After all, President Andrej Kiska is one of those who strongly oppose this investment, which has no economic character, but rather geopolitical, as the President just said. And here our position remains unchanged – we will maintain it.
However, if this is forcibly pushed through Europe by the countries interested in building the pipeline, no one else will want to stop it and there will be no such inclination in the European Commission, I return to my first statement: if Western Europe wants to forcibly become dependent on Gazprom, then so be it, what can I do – out of spite to my mother, I will freeze my ears, right?
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Ekscelencjo, Szanowna Pani Prezydent,
Szanowni Państwo!
Bardzo serdecznie dziękuję za zaproszenie. Na wstępie chciałem jeszcze raz złożyć na ręce Pani Prezydent najserdeczniejsze gratulacje i najlepsze życzenia ‒ dla Pani Prezydent, dla pozostałych władz Republiki Litewskiej, dla wszystkich obywateli Republiki Litewskiej i Litwinów rozsianych po całym świecie ‒ w związku z wielkim jubileuszem stulecia odrodzenia państwa litewskiego.
Dziękujemy, że zostaliśmy zaproszeni, że dzięki temu mogliśmy pokazać, iż jesteśmy sąsiadem, przyjacielem i sojusznikiem Litwy, i że razem mogliśmy wczoraj się cieszyć na pięknych uroczystościach ‒ zarówno tych, które były realizowane tutaj, w centrum miasta, ale także tych wieczornych: wszyscy razem mogliśmy uczestniczyć w pięknym koncercie.
Cieszę się, bo ta obecność ma symboliczne znaczenie, a dla mnie osobiście ‒ również bardzo mocny wydźwięk. Rozmawialiśmy z Panią Prezydent Dalią Grybauskaitė, wspominając świetne relacje polsko-litewskie, które były realizowane przez pana Prezydenta prof. Lecha Kaczyńskiego – najpierw z panem Prezydentem Adamkusem, a później z Panią Prezydent ‒ jeszcze w 2010 roku do czasu tragicznej śmierci pana Prezydenta, właśnie poprzedzonej naszą ostatnią wizytą tutaj, w Wilnie, gdy jeszcze 8 kwietnia pan Prezydent Lech Kaczyński z Panią Prezydent rozmawiał.
Mam nadzieję, jestem przekonany, że dzisiejsza wizyta przyczynia się do powrotu do tamtej atmosfery bardzo dobrego dialogu pomiędzy władzami, pomiędzy naszymi państwami i realizacji rzeczywiście dobrosąsiedzkich relacji. Współpraca polityczna cały czas się wtedy rozwijała przede wszystkim w budowie sfery bezpieczeństwa – o której Pani Prezydent przed chwilą wspominała.
Przecież razem walczyliśmy o postanowienia szczytu NATO w Warszawie w 2016 roku. O to, żeby obecność wojsk sojuszniczych w ramach Sojuszu Północnoatlantyckiego, także w ramach naszej współpracy transatlantyckiej, tak niezwykle dla nas ważnej – dla obydwu naszych państw i społeczeństw – była realizowana poprzez obecność sił NATO w naszej części Europy. I udało się to zrealizować. Wojska NATO są dzisiaj obecne na Litwie, są w Polsce. Siły sojusznicze strzegą Przesmyku Suwalskiego – jakże ważnego strategicznie dla obu naszych krajów – i cieszę się, że ta współpraca jest bardzo dobrze realizowana.
Dziękuję, że Pani Prezydent przyjęła zaproszenie i zapowiedziała swoją obecność na spotkaniu Bukaresztańskiej Dziewiątki, czyli dziewięciu państw Europy Środkowej należących do Sojuszu Północnoatlantyckiego. Przed spotkaniem całego Sojuszu – przed kolejnym szczytem Sojuszu w Brukseli – będziemy właśnie rozmawiali o kwestiach ważnych dla naszej współpracy w ramach NATO i naszej współpracy europejskiej. To pokazuje, że relacje między nami są bardzo dobre.
Bardzo dziękuję Pani Prezydent za słowa wsparcia, jeżeli chodzi o relacje pomiędzy Polską a Komisją Europejską. Dialog trwa. Zresztą wczoraj rozmawiałem także z panem przewodniczącym Junckerem i z panem Prezydentem Steinmeierem – również o sprawach europejskich – i cieszę się, że ten dialog jest rzeczywiście prowadzony zarówno z jednej, jak i drugiej strony. Wierzę, że problemy ‒ które, w moim przekonaniu, bardziej wynikają z niezrozumienia i pewnych niewłaściwych interpretacji niż ze złej woli ‒ zostaną rozwiązane. Dziękuję za stanowisko, które Pani Prezydent tutaj przedstawiła ‒ niezwykle wyważone i pokazujące zrozumienie wobec sytuacji, jaka ma miejsce.
Cieszę się bardzo, proszę Państwa, bo miałem możliwość w ciągu tych ostatnich dni rozmawiać także z polskimi przedsiębiorcami, z przedstawicielami wielkich polskich firm obecnych na Litwie i pracujących na co dzień na rynku litewskim – firm, które przyczyniają się także do budowy litewskiej gospodarki i rozwoju pomyślności państwa litewskiego. Są to wielkie polskie firmy: PKN Orlen, PZU, Lotos – o tym właśnie mówiliśmy i na moim spotkaniu z przedstawicielami tych firm, i dzisiaj rozmawiałem o tym z Panią Prezydent.
Chcę powiedzieć – i bardzo mocno to podkreślić także tutaj – że wszyscy oni mówili o bardzo dobrej współpracy z państwem litewskim, o warunkach prowadzenia biznesu na Litwie i o dobrej współpracy z władzami litewskimi, za co bardzo Pani Prezydent dziękuję. Dziękuję za pokonanie impasu, który był w relacjach pomiędzy Orlenem na Litwie a Kolejami Litewskimi – udało się te sprawy rozwiązać z wielką pomyślnością. Koncern dzięki temu może się tutaj rozwijać. Mam nadzieję, że nadal będzie to tak postępowało, także jeżeli chodzi właśnie o odbudowę trasy kolejowej w kierunku granicy z Łotwą, która dla Orlenu jest ważna.
To wszystko wpisuje się także w te wielkie inwestycje, które chciałbym, żebyśmy prowadzili w ramach naszych wzajemnych sąsiedzkich relacji, ale także w ramach wielkiej inicjatywy Trójmorza ‒ rozwoju sieci infrastrukturalnej. W związku z tym myślę tutaj, proszę Państwa, o moście energetycznym, o którym Pani Prezydent przed momentem mówiła, myślę o Via Baltica, o Rail Baltica, o Via Carpatia – o tym wszystkim, czego dzisiaj potrzebujemy, by połączyć Litwę lepszymi więzami komunikacyjnymi z Polską. A poprzez Polskę połączyć Litwę i państwa bałtyckie także z państwami Morza Czarnego i Adriatyku.
Wszystko to chcemy rzeczywiście zrealizować w ramach Trójmorza, by budować lepszą sieć współpracy. Przede wszystkim współpracy gospodarczej pomiędzy państwami Europy Środkowej z jednej strony, a z drugiej strony – chcemy dorównać pod względem rozwoju infrastrukturalnego pozostałym państwom na zachodzie Unii Europejskiej, gdzie – jak wiemy – ta sieć zarówno w przestrzeni Północ-Południe, jak i Wschód-Zachód jest bardzo wysoko rozwinięta w szczególności w Niemczech. U nas jest z tym dużo słabiej.
Chcemy nadrobić zaszłości z czasów, gdy byliśmy wszyscy za żelazną kurtyną i w tej przestrzeni blokowano rozwój – żeby on był i żebyśmy mieli lepszą komunikację pomiędzy naszymi państwami. To kwestia także interkonektora gazowego pomiędzy Polską a Litwą i wszystkich tych elementów, nad którymi musimy dzisiaj pracować i w których postęp w ostatnich latach jest bardzo wyraźny. Cieszę się, że w tym zakresie działamy.
Oczywiście rozmawialiśmy z Panią Prezydent również o kwestii mniejszości polskiej na Litwie, o sytuacji Polaków mieszkających tutaj. Chciałbym podkreślić, że to nie są przyjezdni – są to rodziny, które tutaj mieszkają z dziada pradziada, to ludzie związani z tą ziemią, to jest ich ojcowizna. Są lojalnymi obywatelami Litwy i za to bardzo im dziękowałem. Ale mają polskie korzenie, mówią w języku polskim, chciałbym, żeby mogli tę swoją polską tradycję zachować.
To także kwestia kształcenia dzieci. Rozmawialiśmy o tym, że Litwa jako państwo oczywiście ma prawo oczekiwać, że na maturze będzie zdawany język litewski – to jest dla mnie całkowicie naturalne – i nie widzę w tym żadnego problemu. Ale chciałbym także, by poziom kształcenia w języku polskim w szkołach, do których chodzą dzieci pochodzenia polskiego, mógł być dobrze realizowany. I żeby był im zapewniony odpowiedni poziom nauczania, tak żeby później z powodzeniem mogły zdawać na studia, rozwijać się, pracować przede wszystkim dla dobra Litwy i tutaj rozwijać swoje rodziny.
O tym rozmawialiśmy z Panią Prezydent i mam nadzieję, że powoli, stopniowo, krok za krokiem będziemy mogli te wszystkie kwestie nadal omawiać – właśnie w ramach wspólnej komisji, która nad tymi kwestiami pracuje, a także w ramach relacji pomiędzy nami. Wierzę, że w ten sposób wszystkie nieporozumienia i problemy, które występowały i gdzieś tam jeszcze występują, będzie się dało przezwyciężyć dla dobra współpracy pomiędzy naszymi krajami i rozwoju wzajemnych relacji.
Powtarzam: relacji, które są przyjazne, które są relacjami dobrego partnerstwa sąsiedzkiego, a także dobrego partnerstwa w ramach Sojuszu Północnoatlantyckiego ‒ w ramach tej wielkiej transatlantyckiej wspólnoty i w ramach wspólnoty europejskiej, jaką jest Unia Europejska, z przynależności do której społeczeństwa litewskie i polskie są bardzo dumne. Cieszę się, że w tych wielkich obszarach współdziałamy ze sobą.
Jeszcze raz bardzo dziękuję Pani Prezydent za zaproszenie, za wszystkie niezwykle konstruktywne rozmowy i za to, że jako przedstawiciel państwa polskiego – najwyższy przedstawiciel Rzeczypospolitej Polskiej – mogłem być obecny na tych wspaniałych uroczystościach, niezwykle ważnych dla Litwy i litewskiego społeczeństwa.
Dziękuję, Pani Prezydent.
Pytania dziennikarzy:
Panie Prezydencie, gorąca jest sprawa Ukrainy i fiaska rozmów. Chcieliśmy poprosić o komentarz, bo jest to sprawa, o którą nas proszono w Warszawie.
Szanowni Państwo, nie będę ukrywał, że z dużym smutkiem i rozczarowaniem przyjąłem informację z Warszawy, albowiem był to temat, który stanowił ważny element moich rozmów z panem Prezydentem Poroszenką w czasie wizyty w Charkowie. Rozmawialiśmy o tym. Później odbyliśmy także rozmowę telefoniczną i miałem nadzieję, że ten problem uda się przezwyciężyć – a on jest dla nas bardzo ważny. Kwestia ekshumacji, czyli wyjaśniania prawdy historycznej, stanowi dla nas element fundamentalny, jeżeli chodzi o pamięć historyczną. I to, że podczas wczorajszego spotkania, które miało miejsce w Polsce, ten temat w ogóle nie został podjęty przez stronę ukraińską, przyjąłem z dużym rozczarowaniem. Z całą pewnością nie jest to kierunek, jaki wskazywaliśmy razem z panem Prezydentem Poroszenką. Tak że nie ukrywam, że jestem tym rozczarowany i zasmucony. Ale mam nadzieję, że w przyszłości ten impas uda się przełamać. Tyle mogę powiedzieć na ten moment.
Chciałem zapytać o mobilność wojskową. Gdy sojusznicy chcą przekroczyć granicę, potrzebują tygodnia na uzyskanie odpowiednich zezwoleń, czekają na to bardzo długo. Czy została podjęta decyzja rozstrzygająca te problemy?
Oczywiście, że kroki w tym kierunku są czynione. Niestety, dopiero od niedawna. Niestety – bo temu m.in. służyła nasza ofensywa związana ze szczytem NATO w Warszawie i z pokazaniem, jak bardzo potrzebna jest tutaj obecność sojusznicza, która oznacza, że NATO żyje. Wszystkie problemy, które później właśnie wynikły ‒ związane z mobilnością, przekraczaniem granic, z dojazdem na miejsce relokacji wojsk ‒ pokazały, jak przez lata NATO bardzo zaniedbało te sprawy, a przecież jesteśmy w Sojuszu od dawna.
Tymczasem okazało się, że nie były przebadane kwestie transportowe, nie były dokładnie sprawdzone choćby prześwity pod wiaduktami czy ile wiaduktów są w stanie pokonać załadowane samochody transportujące czołgi i pojazdy opancerzone. Ile problemów było na tym tle także w Polsce, gdy były do nas relokowane jednostki armii amerykańskiej i inne jednostki NATO. Wszystkie te problemy w tej chwili pokonujemy, także problemy biurokratyczne. Ale to tylko pokazuje, jak bardzo potrzebne nam było to, żeby NATO rzeczywiście wreszcie było obecne w Polsce, na Litwie i w państwach bałtyckich. I jak wiele to znaczyło dla rzeczywistej budowy sfery bezpieczeństwa i naszej prawdziwej obecności w Sojuszu Północnoatlantyckim. Bo przecież nie tylko chodzi o to, że jesteśmy w NATO, ale chcielibyśmy, żeby NATO było też u nas. A to właśnie jest kwestia także komunikacji, dostępu i tego wszystkiego, co jest nam potrzebne.
Ten proces jest w tej chwili realizowany, ale tylko pokazuje, jak bardzo jest nam potrzebna współpraca, także w zakresie właśnie choćby Trójmorza, gdzie chcemy rozwijać komunikację Rail Baltica – a więc transport kolejowy, gdzie chcemy rozwijać komunikację samochodową, czyli Via Baltica, Via Carpatia. To są te elementy, które z całą pewnością właśnie przyczyniają się również do rozwoju sieci bezpieczeństwa militarnego, na które patrzymy poprzez pryzmat bezpieczeństwa transportowego. Tych elementów jest cały szereg, ale to, że dzisiaj tak się nad nimi skupiamy i tak bardzo mocno widzimy konieczność współpracy w tym zakresie, pokazuje, jak mocno myślimy także o rozwoju właśnie przestrzeni bezpieczeństwa w naszych krajach ‒ również w ujęciu transatlantyckim, sojuszniczym.
Wracając do spraw mniejszości narodowych: rozumiem, że w kwestii komisji edukacyjnej decyzja już zapadła. Kiedy możemy liczyć na to, że ruszą jakieś konkretne prace? I czy były też omawiane inne problemy Polaków na Litwie, takie jak zwrot ziemi, pisownia nazwisk, kwestia używania języka polskiego na Wileńszczyźnie?
Rzeczywiście rozmawialiśmy na ten temat. Tak jak Pani Prezydent powiedziała: spraw jest bardzo dużo i w większości stare. Podejdźmy do tego spokojnie i załatwiajmy je po kolei, szukajmy porozumienia w kolejnych elementach, nie dajmy się przygnieść wszystkiemu naraz. Podkreślę bardzo mocno to, co jest moim absolutnym odczuciem z obecności w tych dniach tutaj, w Wilnie: życzliwość ze strony Pani Prezydent w rozwiązaniu problemów, życzliwość ze strony Pana Premiera – to także chcę podkreślić, bo chociaż formalnie takiego oficjalnego spotkania nie mieliśmy, to przecież wszyscy Państwo wiedzą, że wczoraj spotkaliśmy się w kuluarach podczas uroczystości, które się odbywały. Rozmawiałem z Panem Premierem i bardzo się z tych rozmów cieszę, bo widzę wiele życzliwości i konstruktywnego podejścia do rozwiązania problemów, które są. Zapewniam również o tym, że chciałbym podejść do tego konstruktywnie i jestem przekonany, że polskie władze ‒ Ministerstwo Spraw Zagranicznych, pan premier Mateusz Morawiecki – też będą chcieli konstruktywnie do tego podejść. Tak, żebyśmy jakoś te kwestie między sobą uzgodnili. I żeby te najważniejsze elementy współpracy także właśnie w zakresie mniejszości ‒ polskiej na Litwie i litewskiej w Polsce – były załatwione jak najlepiej. Wierzę, że w bardzo wielu obszarach uda nam się znaleźć porozumienie. Proszę Państwa, powiedzmy sobie otwarcie – niektóre oczekiwania są trochę zbyt wygórowane. Każdy to rozumie ‒ i w pewnych aspektach musimy to zrozumieć ‒ ale jestem przekonany, że w większości spraw naprawdę ważnych uda nam się znaleźć takie rozwiązania, które zadowolą obie strony.
Chciałem zapytać o współpracę w dziedzinie połączenia gazowego. Po pierwsze – Angela Merkel popiera Nord Stream. A po drugie jakie Polska i Litwa widzą perspektywy zatrzymania tego projektu? A także – do Pana Prezydenta Dudy – czy Polska planuje zrezygnować z gazu od Gazpromu ze względu na projekt Baltic Pipe ? Czy istnieje taka ewentualność, że Polska będzie dostawami gazu konkurowała również w krajach bałtyckich?
Proszę Państwa, mogę tylko wyrazić zdziwienie, że Unia Europejska – przede wszystkim w części zachodniej – chce się uzależnić od Gazpromu. Mnie to dziwi, dlatego że mamy swoje doświadczenia jako Polska, obserwowaliśmy też doświadczenia Ukrainy, wobec której – przypomnę – stosowano dostawę gazu jako broń w swoistej wojnie hybrydowej prowadzonej przeciwko Ukrainie, polegającej na zakręcaniu kurka i blokowaniu w okresie zimowym, gdy zapotrzebowanie na gaz jest największe i dla przemysłu, i dla potrzeb gospodarstw domowych. I to był dla nas mrożący krew w żyłach przykład, co jest możliwe, jeżeli ma się do czynienia de facto z monopolistą, który w dodatku jeszcze jest bezwzględny. Więc stąd nasza absolutnie zdecydowana postawa, że potrzebujemy dywersyfikacji dostaw.
Jeżeli ktoś mnie pyta dlaczego, niech sobie odpowie na pytanie: dlaczego my, Polacy, płacimy za gaz więcej niż Niemcy? Dlaczego? Dlatego że nie mieliśmy alternatywy i musieliśmy do tej pory cały czas brać gaz od Gazpromu. Dzisiaj mamy wybudowany gazoport w Świnoujściu, a więc na gaz skroplony LNG. Możemy takie dostawy do Polski przyjmować, co zabezpieczy 1/3 naszych rocznych potrzeb, jeżeli chodzi o gaz. Możemy szukać innych źródeł dostaw – i szukamy właśnie poprzez budowę gazociągu z Szelfu Norweskiego do Danii, a następnie z Danii – Baltic Pipe – do Polski. I wtedy dywersyfikacja będzie pełna.
Nie wykluczam, że będziemy wtedy prowadzili rozmowy z Gazpromem – przecież gazociąg jest. „Za ile nam dostarczycie gaz?”. Jako jedną z możliwych dostaw, ale przy pełnej alternatywie. „Jeśli będziecie mieli drogo, to sobie weźmiemy od innego dostawcy”. I taki efekt chcemy uzyskać. Nie mówię, że Polska nie będzie brała gazu od Gazpromu, od Rosji – absolutnie nie. Tylko chcemy, żeby Rosja musiała konkurować w tym zakresie ‒ także ceną, jakością i wszystkim tym, co jest normalnie na rynku ‒ z innymi dostawcami, i o to nam chodzi. Chcemy mieć po prostu pełną dywersyfikację dostaw. I to jest nasz jedyny cel.
Jeżeli dzisiaj mówimy o interkonektorze gazowym pomiędzy Polską a Litwą, to mówimy o kwestii bezpieczeństwa – o tym, że w przypadku jakiegokolwiek problemu na Litwie, to właśnie Polska będzie tym sojusznikiem, który w razie czego poda pomocną dłoń i zabezpieczy także Litwę przed jakimikolwiek perturbacjami związanymi z dostawami gazu.
Nasze stanowisko, jeżeli chodzi o Nord Stream 2, jest absolutnie jednolite. Wiemy, że jest to możliwość odcięcia Ukrainy od rosyjskich dostaw, że jest to niebezpieczeństwo dla Słowacji, która zresztą ustami swoich władz głośno o tym mówi. Bo przecież to pan prezydent Andrej Kiska jest jednym z tych, którzy najsilniej sprzeciwiają się tej inwestycji, która nie ma charakteru ekonomicznego, tylko właśnie geopolityczny, tak jak Pani Prezydent przed chwilą powiedziała. I tutaj nasze stanowisko jest niezmienne – my je będziemy mieli.
Natomiast jeżeli zostanie to przez kraje zainteresowane budową gazociągu przeforsowane na siłę poprzez Europę, nikt inny nie będzie chciał tego powstrzymywać i nie będzie takiej skłonności w Komisji Europejskiej, to wracam do mojego pierwszego zdania: jeżeli Europa Zachodnia będzie chciała na siłę uzależnić się od Gazpromu, no to trudno, co ja poradzę – na złość mamie odmrożę sobie uszy, tak?