National Independence Day. Speech by the President of the Republic of Poland.
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda addressed Polish officials and diplomats in Warsaw on November 11, 2024, marking the 106th anniversary of Poland regaining independence.
- Main themes
- Polish independence, 106th anniversary of independence, Józef Piłsudski, Fathers of Independence, historical struggle for sovereignty, World War I diplomacy, Woodrow Wilson's 14 points, Ignacy Paderewski, Roman Dmowski, Poland's geopolitical role in Europe, generations of sacrifice, Polish diaspora contributions
- Duration
- ~18 min
- Words
- 2,100
- Sentences
- 75
- Readability
- 45
- Grade
- 13.6
- Syntax
- 3.34
- Vocabulary
- 2.13
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other75 sentences in 26 paragraphs
Dear Countrymen, Esteemed Mr. Speaker of the Sejm, Esteemed Madam Speaker of the Senate, Honorable Prime Ministers, Honorable Ladies and Gentlemen Ministers, Honorable Ladies and Gentlemen Members of Parliament, Senators, Members of the European Parliament, Honorable Ladies and Gentlemen Generals, Officers, Soldiers, Esteemed Excellencies Ambassadors, Members of the Diplomatic Corps, Esteemed Representatives of local authorities, the capital, regions, and all Polish cities and municipalities, Esteemed Guests Present, All Esteemed Ladies and Gentlemen!
"And out of the blue, we have Poland from the first" – this is how, years later, recalling those November days of 1918, Marshal Józef Piłsudski would say with a smile on his face – the very one whose square and monument we stand by today, here in our capital, Warsaw, celebrating the 106th anniversary of Poland regaining independence. He smiled as he recalled those events and spoke those words because – of course – he was joking when he said them.
He knew well how terrible the struggle of entire generations was for that regaining of Poland's independence over 123 years. He knew perfectly well how many people gave their lives fighting in subsequent uprisings – starting from the Kościuszko Uprising through the November Uprising, the January Uprising – through the struggle in World War I on various fronts to restore that free, sovereign, independent Poland, to fight for it, to regain it. He knew very well how much suffering it all cost, how many exiles to Siberia, how many imprisonments, in which he himself also spent time. He knew very well how many years one had to often spend abroad, how many years one had to organize the resistance movement in various ways, to engage in organic work, to organize Polish communities in different places to regain that independence.
He knew perfectly well that towards that independence marched the Blue Army of General Haller from across the ocean. The Polish Army was coming from the east: yes, the 1st Corps of General Józef Dowbor–Muśnicki; yes, his – Józef Piłsudski's – Legions, which he created, starting from the First Cadre Company. Yes, there was also the diplomatic action, effectively led for many years in various ways, which bore fruit especially in the work done across the ocean by Ignacy Paderewski and also by Roman Dmowski.
It was precisely the result of these efforts that on January 8, 1918, even before World War I ended – creating a concept for ending that war, but also for creating a new, free world after the war – President of the United States Woodrow Wilson formulated his famous 14 points, among which the 13th stated: "The creation of an independent Polish state on territories inhabited by a population undoubtedly Polish, with free access to the sea, political and economic independence. The integrity of the territories of this state should be guaranteed by an international convention."
Thus, a newly independent Poland constituted, in the concept of this absolutely one of the most important politicians in the world, at the head of a power that the United States already was at that time – which, in fact, thanks to its entry, managed to finally end World War I, leading to the return of peace and tranquility in Europe – this great politician had in his plan for ending the war and a new world the Republic of Poland once again.
Yes, it was certainly Ignacy Jan Paderewski, his excellence, who, as an artist and composer, delighted, but also as a man of great intelligence, a great patriot, and a man of great class, was able to also realize Polish politics. And he did realize it. He realized it effectively, supported by representatives of our nation living then abroad, across the ocean, in the United States.
Yes, it was also all those, including the aforementioned Roman Dmowski, who sought in various presidential palaces in Europe and at various courts for Poland to find itself again [on the map]. They spoke with ministers, prime ministers, commanders, generals, acting everywhere possible, at a time when battles were still raging on the fronts; at a time when Poles were still dying in the fight for this free, sovereign, and independent Poland. Yes, all these efforts ultimately ended in success. This great work was accomplished by those we today call the Fathers of Independence.
But is that all? Was it not the case that the return to the map of a large state, within whose borders there would be territories inhabited undoubtedly by Polish people, was important precisely for the order of the future world, the future Europe, in which there would no longer be such a war? That this state, in the concept of American politicians and strategists, and particularly of the aforementioned President Woodrow Wilson, was to be the linchpin, that extremely important point that was to constitute the axis of balance in that part of Europe, where for so many centuries armed conflicts had erupted; in that part of Europe between East and West, between Russia and Germany. Was it not so?
History has shown that it was exactly so. For the return of the Republic to the map of Europe was an element of ending the war, shaping its borders was an element of establishing peace in Europe, just as later – 21 years later – in 1939, when it was attacked by Nazi Germany and by the Stalinist Soviet Union. Another terrible war began, the largest in the history of the world, which again claimed millions of lives.
Yes, it turned out that that strategic concept was absolutely justified. Poland, its existence was a guarantee of stability – and World War II showed that exactly. Its violation became the beginning of a terrible catastrophe for all of Europe and the world. Just as the fact that it did not become part of the free world after World War II was a problem throughout the ongoing conflict between East and West – the Cold War, which lasted for almost 45 years.
And again – in 1989 – it was right here, in the country by the Vistula, the largest country in Central Europe, that the first crack in Soviet domination occurred; Soviet domination over this part of Europe, Central Europe. The people of Solidarity – supported by the policy pursued, on one hand, by President of the United States Ronald Reagan, a tough policy of determined opposition to the empire of evil, but also by the spiritual and political support of the Polish Pope, His Holiness John Paul II – triumphed.
As I always emphasize: the generation of my parents, Poles, broke that domination without a single shot, in 1989 starting a whole chain of liberation. Liberation from the Soviet yoke, which ultimately led to a great historical change on the map of Europe and the world; to the general collapse of most communist states in the world and the nations breaking free to return to freedom, to self-determination.
Dear Ladies and Gentlemen, Dear Countrymen!
Today we are part of the free world not only in a cultural sense, as it has been for centuries, but also in a political sense. Today we are here, by the Vistula – independent, sovereign Poland, we, the Polish nation – part of great international communities: the European Union, but above all the great security community of the North Atlantic Alliance, led by the United States. Today we here, in our part of Europe, are part of communities in which we participated in the creation, such as the Bucharest Nine within NATO or the Three Seas Initiative within the European Union.
And so – we are the linchpin in all these communities. I have no doubt that today our allies, led by our greatest ally, the United States, understand this perfectly, which is indeed the guarantor of the security of the free world by leading the aforementioned North Atlantic Alliance, NATO.
Today we also have no doubts that for the security of Europe and the world, it is necessary to strengthen Euro-Atlantic ties. Today we have no doubts that if we are strong, if we are responsible, then peace will endure in our part of Europe, we will survive all historical upheavals, and there will also endure an independent, sovereign Republic.
We are grateful to our allies – the successive Presidents of the United States – for coming here, to us, by the Vistula, and firmly repeating those words about security guarantees. Especially in difficult times, when Russian imperialism has revived, which today tries to destroy our neighbor, whom we support with all our might. And who – we believe deeply – will, together with us, also be part of the free world, because thanks to the free world and support, it will defend itself against Russian aggression. But above all, we are responsible for our own security.
Today, the Fathers of Independence are looking at us – both those who conducted political efforts and those who carried out military actions, like Marshal Józef Piłsudski. Today they are watching how at the right moment we began the modernization and strengthening of the Polish army. Today they are watching how consistently we, the entire Polish society, the entire Polish nation, bear the sacrifice of enormous defense expenditures to ensure security, so that we do not have to fight, so that no one dares to attack us, as happened in 1939, when this matter was neglected both in terms of infrastructure and indeed also politically.
We draw lessons from those mistakes. We absolutely respect and demand absolute adherence to the independence, sovereignty, and territorial integrity of all countries, as today primarily of Ukraine, which must return to its borders before the Russian invasion – not only that of 2022 but also the first one, from 2014. This is what security, world order, and the strength and observance of international law require.
Today I have no doubt that we need – as I mentioned earlier – good and fruitful Euro-Atlantic cooperation. It is a delusion – as it seems to some – that today Europe is capable of ensuring its own security. Well, examples from history – and not so distant – show that in the current state, in the face of the resurgent Russian imperialism, it will rather not be able to ensure its own security without the United States, especially given the currently still low level of defense spending compared to the Russian economy, which has been restored to a war footing.
Let no one think that if NATO countries in Europe spend below 2 percent, or even 3 percent of GDP on defense, they will be able to ensure security for themselves and for all of us. They will not be able to. Because it was recently realized that the resources of ammunition in Europe would be sufficient for only a few days of actual fighting on the front of defending Ukraine against Russian aggression. European politicians and strategists have faced this brutal truth during this ongoing war.
Yes, we are at the forefront today. Yes, we spend over 4 percent of GDP on our defense, and next year – I am very pleased – we plan to spend over 4.7 percent of our GDP on this extremely important, fundamental goal for the security of all of us and our homeland.
We must encourage all our allies to consistently raise defense spending. Because Europe, led by the United States, won the Cold War also thanks to Polish resistance – Poles, members of Solidarity, who wanted freedom – but also because the Soviet Russia did not dare to attack a strong West, precisely because that West spent over 3 percent of GDP on its security in all NATO countries. That was the hard policy pursued then. And economically, Soviet Russia was unable to cope with that.
Today's Russia will also not be able to cope with a strong West. But it must be strong. It must be strong in its military potential, it must be strong in its economy, and it must be strong with iron support and cooperation with the United States. These are the guarantees that Poland in this part of Europe will endure as still the linchpin of the chain of the free world, which are all the countries to the north and south of us; countries that value freedom, sovereignty, and independence – just like us – above all else.
Honor and glory to the heroes! Eternal memory to the fallen! Honor and glory to the Fathers of our independence! Long live free, sovereign, independent Poland! May God always keep our homeland in His care!
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Drodzy Rodacy, Wielce Szanowny Panie Marszałku Sejmu, Wielce Szanowna Pani Marszałek Senatu, Szanowni Panowie Premierzy, Szanowni Panie i Panowie Ministrowie, Szanowni Panie i Panowie Posłowie, Senatorowie, Posłowie do Parlamentu Europejskiego, Szanowni Panie i Panowie Generałowie, Oficerowie, Żołnierze, Wielce Szanowni Ekscelencje Ambasadorzy, Członkowie Korpusu Dyplomatycznego, Wielce Szanowni Przedstawiciele władz samorządowych, stolicy, regionów i wszystkich polskich miast i gmin, Wielce Szanowni Przybyli Goście, Wszyscy Wielce Szanowni Państwo!
„I ni z tego, ni z owego mamy Polskę od pierwszego” – tak po latach, wspominając tamte listopadowe dni 1918 roku, mawiał z uśmiechem na twarzy Marszałek Józef Piłsudski – ten, na którego placu i przy którego pomniku stoimy dziś tutaj, w naszej stolicy, Warszawie, obchodząc 106. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Uśmiechał się przy tym, kiedy wspominał tamte wydarzenia i mówił te słowa, bo – oczywiście – mówiąc je, żartował.
Dobrze wiedział, jak straszliwym trudem całych pokoleń przez 123 lata okupione było tamto odzyskanie przez Polskę niepodległości. Doskonale wiedział, ilu ludzi oddało życie, walcząc w kolejnych powstaniach – poczynając od powstania kościuszkowskiego poprzez powstanie listopadowe, powstanie styczniowe – poprzez walkę w I wojnie światowej na różnych frontach po to, by tę wolną, suwerenną, niepodległą Polskę przywrócić, by ją wywalczyć, by ją odzyskać. Znakomicie wiedział, ile kosztowało to wszystko cierpienia, ile zsyłek na Sybir, ile więzienia, w którym sam zresztą też przebywał. Znakomicie wiedział, ile lat trzeba było być bardzo często na obczyźnie, ile lat trzeba było organizować ruch oporu na różne sposoby, pracę organiczną, organizować społeczności polskie w różnych miejscach, by tę niepodległość odzyskać.
Doskonale wiedział, że ku tej niepodległości szła błękitna armia gen. Hallera zza oceanu. Szło ze wschodu Wojsko Polskie: tak, 1 Korpus gen. Józefa Dowbora–Muśnickiego; tak, szły ku tej wolnej Polsce jego – Józefa Piłsudskiego – Legiony, które stworzył, poczynając od Pierwszej Kadrowej. Tak, szła za tym prowadzona przez całe lata skutecznie, na różne sposoby akcja dyplomatyczna, która przyniosła swoje skutki zwłaszcza w tej pracy, którą za oceanem wykonał Ignacy Paderewski i którą wykonywał także chociażby i Roman Dmowski.
ENGLISH VERSION >>
To właśnie tego efektem, tych zabiegów było to, że 8 stycznia 1918 roku, jeszcze zanim I wojna światowa się zakończyła – tworząc koncepcję zakończenia tej wojny, ale również i stworzenia na powrót po wojnie nowego, wolnego świata – Prezydent Stanów Zjednoczonych Woodrow Wilson sformułował swoje słynne 14 punktów, wśród których 13. stanowił następująco: „Stworzenie niepodległego państwa polskiego na terytoriach zamieszkanych przez ludność bezsprzecznie polską, z wolnym dostępem do morza, niepodległością polityczną, gospodarczą. Integralność terytoriów tego państwa powinna być zagwarantowana przez konwencję międzynarodową”.
Polska na powrót niepodległa stanowiła zatem w koncepcji tego absolutnie jednego z najważniejszych na świecie polityków stojącego na czele mocarstwa, jakim już wtedy były Stany Zjednoczone – tak naprawdę dzięki wkroczeniu których udało się ostatecznie zakończyć I wojnę światową, doprowadzić do powrotu pokoju i spokoju w Europie – ten wielki polityk miał wtedy w swoim planie na zakończenie wojny i nowy świat na powrót Rzeczpospolitą.
Tak, to z całą pewnością Ignacy Jan Paderewski, jego znakomitość, to, że jako artysta i kompozytor zachwycał, ale także i to, że jako człowiek wielkiej inteligencji, wielki patriota i człowiek wielkiej klasy umiał realizować także i polską politykę. I realizował ją. Realizował ją skutecznie, wspierany przez przedstawicieli naszego narodu żyjących wtedy tam, na obczyźnie za oceanem, w Stanach Zjednoczonych.
Tak, to także wszyscy ci ze wspomnianym przeze mnie Romanem Dmowskim, którzy zabiegali w różnych pałacach prezydenckich Europy i na różnych dworach o to, by Polska na powrót się znalazła [na mapie]. Rozmawiali z ministrami, premierami, dowódcami, generałami, działali wszędzie tam, gdzie to możliwe, w czasie, kiedy na frontach jeszcze toczyły się walki; w czasie, kiedy w walce o tę wolną, suwerenną i niepodległą Polskę wciąż ginęli Polacy. Tak, wszystkie te zabiegi ostatecznie zakończyły się sukcesem. To wielkie dzieło zrealizowane przez tych, których nazywamy dzisiaj Ojcami Niepodległości.
Ale czy tylko to? Czy nie było tak, że naprawdę powrót na mapę dużego państwa, w granicach którego będą terytoria zamieszkane bezsprzecznie przez ludność polską, był ważny właśnie dla ustroju przyszłego świata, przyszłej Europy, w której nie będzie już takiej wojny? Że właśnie to państwo w koncepcji amerykańskich polityków i strategów, a w szczególności wspomnianego Prezydenta Woodrowa Wilsona, miało być tym zwornikiem, tym niezwykle ważnym punktem, który miał stanowić tę oś równowagi w tej części Europy, w której przez tyle stuleci wybuchały konflikty zbrojne; w tej części Europy między Wschodem a Zachodem, między Rosją a Niemcami. Czy tak nie było?
Historia pokazała, że dokładnie było właśnie tak. Bo powrót Rzeczypospolitej na mapę Europy był elementem zakończenia wojny, ukształtowanie jej granic było elementem zaprowadzenia pokoju w Europie, tak jak i później – 21 lat później – w 1939 roku, kiedy została ona napadnięta przez hitlerowskie Niemcy i przez stalinowski Związek Sowiecki. Rozpoczęła się kolejna straszliwa wojna, największa w dziejach świata, która pochłonęła znowu miliony istnień.
Tak, okazało się, że dokładnie tamta koncepcja strategiczna była absolutnie uzasadniona. Polska, jej istnienie były gwarantem stabilności – i II wojna dokładnie to pokazała. Jej złamanie stało się początkiem straszliwego dla całej Europy i świata kataklizmem. Podobnie jak to, że nie stała się po II wojnie częścią wolnego świata, było problemem cały czas trwającego konfliktu pomiędzy Wschodem a Zachodem – zimnej wojny, która toczyła się przez kolejne prawie 45 lat.
I znów – w 1989 roku – to właśnie tutaj, w kraju nad Wisłą, największym kraju Europy Centralnej, nastąpiło pierwsze pęknięcie sowieckiej dominacji; sowieckiej dominacji nad tą częścią Europy, Europy Środkowej. Ludzie Solidarności – wspierani przez politykę realizowaną, z jednej strony, przez Prezydenta Stanów Zjednoczonych Ronalda Reagana, twardą politykę zdecydowanego sprzeciwu wobec imperium zła, ale także przez duchowe i polityczne wsparcie Papieża Polaka, Ojca Świętego Jana Pawła II – zwyciężyli.
Jak zawsze to podkreślam: pokolenie moich rodziców, Polaków, złamało tamtą dominację bez jednego wystrzału, w 1989 roku rozpoczynając cały łańcuch wyzwolenia. Wyzwolenia się spod sowieckiego jarzma, które ostatecznie doprowadziło do wielkiej kolejnej dziejowej zmiany na mapie Europy i świata; do generalnie upadku większości państw komunistycznych na świecie i wyrwaniu się narodów na powrót do wolności, do samostanowienia.
Przeczytaj o zasadach pobierania zdjęć . Pobierz zdjęcie
Szanowni Państwo, Drodzy Rodacy!
Dziś my jesteśmy częścią wolnego świata nie tylko w znaczeniu kulturowym, jak było przez wieki, ale także i w znaczeniu politycznym. Dziś jesteśmy tutaj, nad Wisłą – niepodległa, suwerenna Polska, my, naród polski – częścią wielkich wspólnot międzynarodowych: Unii Europejskiej, ale przede wszystkim wielkiej wspólnoty bezpieczeństwa Sojuszu Północnoatlantyckiego, na czele którego stoją Stany Zjednoczone. Dziś my tutaj, w naszej części Europy, jesteśmy częścią wspólnot, w których tworzeniu sami uczestniczyliśmy, takich jak Bukaresztańska Dziewiątka w ramach NATO czy współpraca Trójmorza w ramach Unii Europejskiej.
I tak – jesteśmy w tych wszystkich wspólnotach zwornikiem. Nie mam co do tego żadnych wątpliwości, że dzisiaj znakomicie rozumieją to nasi sojusznicy na czele z największym sojusznikiem, czyli Stanami Zjednoczonymi, które w istocie są gwarantem bezpieczeństwa wolnego świata poprzez stanie na czele wspomnianego Sojuszu Północnoatlantyckiego, czyli NATO.
Dziś nie mamy też i my żadnych wątpliwości, że dla bezpieczeństwa Europy i świata konieczne jest zacieśnianie więzi euroatlantyckich. Dziś nie mamy żadnych wątpliwości, że jeżeli będziemy silni, jeżeli będziemy odpowiedzialni, to będzie trwał pokój w naszej części Europy, przetrwamy wszystkie zawieruchy dziejowe i będzie także trwała niepodległa, suwerenna Rzeczpospolita.
Jesteśmy wdzięczni naszym sojusznikom – kolejnym Prezydentom Stanów Zjednoczonych – że przyjeżdżają tutaj, do nas, nad Wisłę, i powtarzają twardo te słowa o gwarancjach bezpieczeństwa. Zwłaszcza w trudnych czasach, kiedy odrodził się rosyjski imperializm, który dzisiaj próbuje zniszczyć naszego sąsiada, którego ze wszystkich sił wspieramy. I który – wierzymy w to głęboko – będzie wraz z nami także częścią wolnego świata, bo dzięki wolnemu światu i wsparciu obroni się przed rosyjską agresją. Ale przede wszystkim jesteśmy odpowiedzialni za swoje bezpieczeństwo.
Dzisiaj patrzą na nas Ojcowie Niepodległości – i ci, którzy prowadzili zabiegi polityczne, i ci, którzy realizowali działania militarne, tak jak Marszałek Józef Piłsudski. Dzisiaj patrzą na to, jak w odpowiednim momencie zaczęliśmy modernizację i umacnianie polskiej armii. Dzisiaj patrzą na to, jak konsekwentnie ponosimy – my, całe polskie społeczeństwo, cały polski naród – wyrzeczenie, jakim są ogromne wydatki na obronność po to, by zapewnić bezpieczeństwo, byśmy nie musieli walczyć, by nikt nie odważył się nas napaść, tak jak stało się to w 1939 roku, kiedy zaniedbano tę sprawę i od strony infrastrukturalnej, i w istocie także i od strony politycznej.
Wyciągamy wnioski z tamtych błędów. Szanujemy absolutnie i żądamy absolutnego przestrzegania niepodległości, suwerenności i integralności terytorialnej wszystkich krajów, tak jak dzisiaj przede wszystkim Ukrainy, która musi wrócić do swoich granic sprzed rosyjskiej napaści – nie tylko tej z 2022 roku, ale także tej pierwszej, z 2014 roku. Tego wymagają bezpieczeństwo, porządek świata, a także i siła, i przestrzeganie prawa międzynarodowego.
Dziś nie mam żadnych wątpliwości, że potrzebujemy – tak jak już wcześniej wspomniałem – dobrej i owocnej współpracy euroatlantyckiej. Mrzonką jest – jak wydaje się niektórym – że dzisiaj Europa jest w stanie zapewnić sobie sama bezpieczeństwo. Otóż przykłady z historii – i to wcale niedalekiej – pokazują, że w obecnym stanie, wobec odradzającego się rosyjskiego imperializmu raczej nie będzie w stanie zapewnić sobie sama bezpieczeństwa bez Stanów Zjednoczonych, zwłaszcza przy obecnym, cały czas jeszcze niskim poziomie wydatków na obronność w stosunku do przywróconej na tory wojenne rosyjskiej gospodarki.
Niech nikt nie myśli, że jeżeli państwa NATO Europy będą wydawały poniżej 2 proc., a nawet 3 proc. PKB na obronność, to będą w stanie zapewnić sobie i nam wszystkim bezpieczeństwo. Nie będą w stanie. Bo niedawno zorientowano się, że zasoby chociażby amunicji w Europie wystarczyłyby zaledwie na kilka dni tak naprawdę walki na froncie obrony Ukrainy przed rosyjską agresją. Z taką brutalną prawdą politycy i stratedzy europejscy zetknęli się w toku tej trwającej cały czas wojny.
Tak, jesteśmy dzisiaj w awangardzie. Tak, wydajemy ponad 4 proc. PKB na naszą obronność, a w przyszłym roku – cieszę się bardzo – że planujemy wydać ponad 4,7 proc. naszego PKB na ten niezwykle ważny, fundamentalny dla bezpieczeństwa nas wszystkich i naszej ojczyzny cel.
Musimy namawiać, nakłaniać wszystkich naszych sojuszników, aby konsekwentnie podnosili wydatki obronne. Bo Europa na czele ze Stanami Zjednoczonymi wygrała zimną wojnę właśnie także za sprawą polskiego oporu – Polaków, członków Solidarności, którzy chcieli wolności – ale także dzięki temu, że właśnie Rosja sowiecka nie odważyła się zaatakować silnego Zachodu, właśnie dlatego, że ten Zachód wydawał na swoje bezpieczeństwo ponad 3 proc. PKB we wszystkich krajach NATO. Taka była realizowana wtedy twarda polityka. I gospodarczo Rosja sowiecka nie była w stanie sobie z tym poradzić.
Dzisiejsza Rosja też nie będzie w stanie sobie poradzić z silnym Zachodem. Ale on musi być silny. Musi być silny własnym potencjałem militarnym, musi być silny własną gospodarką i musi być silny żelaznym wsparciem i współpracą ze Stanami Zjednoczonymi. To są gwarancje tego, że Polska w tej części Europy będzie trwała jako nadal ten zwornik łańcucha wolnego świata, jakim są wszystkie państwa na północ i południe od nas; państwa, które wolność, suwerenność i niepodległość – tak jak my – cenią sobie ponad wszystko.
Cześć i chwała bohaterom! Wieczna pamięć poległym! Cześć i chwała Ojcom naszej niepodległości! Niech żyje wolna, suwerenna, niepodległa Polska! Niech Pan Bóg ma naszą ojczyznę zawsze w swojej opiece!