Speech at the inauguration of the XII National Congress of the Bar Association
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda addressed the XII National Congress of the Bar Association in Kraków on November 25, 2016, honoring the Bar's historic role in Polish statehood.
- Main themes
- Role of the Bar in Polish history, legal profession and public trust, Polish national identity, historical continuity of the legal defender, Bar Association's sacrifice during wartime, state-building and legal institutions, memory of Lech Kaczyński, Polish statehood anniversary, self-governance of the legal profession, lawyers under partition, Warsaw Uprising sacrifices
- Duration
- ~32 min
- Words
- 3,880
- Sentences
- 123
- Readability
- 43
- Grade
- 14.4
- Syntax
- 3.36
- Vocabulary
- 2.22
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other123 sentences in 29 paragraphs
Dear Madam Marshal,
Dear Mr. President of the Supreme Bar Council,
Esteemed Members of Parliament and Senators,
Esteemed Ministers,
Dear Mr. President of the City of Kraków,
Esteemed Presidents,
Esteemed Counselors,
All Delegates to the National Congress of the Bar,
All Distinguished Guests,
I would like to thank the President for these words and I will say this: I am here for several reasons, which I will enumerate, although I want to emphasize from the outset that each of them is equally important to me. There is no gradation among them.
First, I am here as the President of the Republic out of respect for the Bar as an institution, today I can say: an institution of the Republic of Poland, of the Polish state – an important institution in the Polish state, which I will specify shortly.
Second, I am here in memory ‒ the memory of President Professor Lech Kaczyński, my president, and his relationship with the Polish Bar as a lawyer, as a scholar of the Faculty of Law and Administration, a university professor, and as the President of the Republic, as a man, as a Pole, a statesman. Also through the memory of the president, Ms. Counselor Joanna Agacka-Indecka. These are the first two reasons.
Third, I am also here to show respect to you, the community, and the Presidium of the Supreme Bar Council led by Mr. President, because we met in June of this year for the first time when you wished to come to the Presidential Palace to present the annual report of the Polish Bar to me. Thank you for coming to the Palace, thank you that we could sit down, talk in a good atmosphere, a calm atmosphere, a substantive, factual discussion about important matters for Poland, also about the future. For these reasons, I am here with you today.
I will begin by deepening this first point. The profession of lawyer is probably one of the oldest in the world; in antiquity, the first documented mentions of the work of legal representatives appear, and it is then that the name ‒ advocati ‒ appears in ancient Rome. But it is also the very early emergence of the institution of the legal defender in our country, in Poland. This year we celebrate the 1050th anniversary of the baptism, and thus ‒ as we all accept ‒ the 1050th anniversary of the establishment of the Polish state. The defender in the process appears essentially at the very beginning, and this is historically documented. Jan Długosz in his chronicles writes about legal defenders during the time of Bolesław Chrobry, the first king of Poland. But even Karol Bunsch in his novels writes about legal defenders during the time of Mieszko I, the father of Bolesław Chrobry. Then there is an absolutely documented history of the actions of defenders in processes on Polish lands in the Polish state in the 13th century and then the emergence of the profession of legal defender at the turn of the 15th and 16th centuries before the Crown Tribunal. Then the entire history up to the present day – but the most important thing is not that it is long, because it is long. The most important thing is who lawyers were for the Polish state and Polish society, for Poles, for all of us as a nation.
And secondly, what their attitude was in this state-building sense. And here I will point out perhaps the cases that are closest to me. It was in times when the Polish state did not exist, as it was partitioned, in 1901 when the lawyers from Greater Poland, Poles who were lawyers under Prussian partition, thus in the Prussian state, defended the children and parents from Września who did not want to be Germanized, who wanted to pray in Polish. It was these Polish lawyers who died fighting for an independent Polish state – they died in uprisings, they died in Piłsudski's Legions. The significance of the Bar as a profession, as a community, as a particular profession of public trust in the state perspective is evidenced by the fact that the temporary statute of the Bar of the Polish State was one of the first acts issued by the Chief of State Józef Piłsudski, it was December 24, 1918, and in March 1919 the Supreme Bar Council was constituted, thus de facto the true Polish bar self-government returned. A professional self-government as a profession of public trust. But it is not only that ‒ it was lawyers and legal trainees who died in defense of the homeland in 1920, fighting against the Bolshevik onslaught, it was lawyers who died on the fronts of World War II, it was 95 percent of Warsaw's legal trainees who did not return after the Warsaw Uprising and after the war. It was almost half of the Polish Bar that did not survive World War II because they perished. Just like the memorial 14 Righteous, who despite demands from the German authorities did not hand over, did not identify among Polish lawyers their Jewish colleagues and found themselves in concentration camps. It was all Polish lawyers of Jewish descent who lost their lives in concentration camps and in other places where they were murdered by the German Nazis.
Finally, ladies and gentlemen, it is the great chapter of the Polish Bar, which was already mentioned today by Mr. President Andrzej Zwara, during the communist period, when there was an attempt to muzzle the Polish Bar, when it was not safe, because one could even lose their life, yet there were lawyers in your community who were not afraid to stand up and defend in political processes, who were not afraid to act as auxiliary prosecutors against the actions of the people's power and its functionaries – let me mention Mr. Counselor Maciej Bednarkiewicz, who passed away on November 11 of this year, just a few days ago. It was Mr. Counselor – who also passed away this year – Maciej Dubois, a defender in many political processes. It was Mr. Counselor Władysław Siła-Nowicki, who has long been gone from among us. It was Mr. Counselor Jan Olszewski, a later prime minister, it was many, many Warsaw lawyers and from other cities, like the Kraków lawyer present here, Mr. Zbigniew Cichoń, also a defender in political processes during martial law and the 1980s. It is the current elder of the Polish Bar, Mr. Counselor, Mr. President Czesław Jaworski.
This is, ladies and gentlemen, the core of the Polish Bar that built its beautiful chapter, and this is the core of the Polish Bar – of course among them are many, many other lawyers whose names I have not mentioned – but they built the opinion in society about the Polish Bar in spite of those, because there were also such people in the Polish Bar at that time, who collaborated with the communist regime and did not defend in political processes in the 1950s, 1960s, 1970s, 1980s. But there were those Righteous who were not afraid, despite the risks that were associated with it, and it was they who built the Bar as we would all like to see it ‒ those who call themselves statesmen, those who call themselves patriots. And this is the great chapter of the Polish Bar, before which certainly everyone, with the President of the Republic at the forefront, should bow their heads. And I bow my head today before this great achievement of the Polish Bar throughout Polish history.
These, ladies and gentlemen, are the two extraordinarily important figures I mentioned – the figure of Mr. President, Professor Lech Kaczyński, as I say, my president, and the figure of Ms. President Joanna Agacka-Indecka. It was with President Lech Kaczyński, as Mr. President mentioned a moment ago, that I was for the first time in my life at the National Congress of the Bar, it was March 6, 2010. And then I heard that speech of Mr. President, which perhaps some of you remember and which I think is worth recalling here today, because despite the passage of more than six years, almost seven without four months, its essential points remain relevant.
Mr. President said then that the Bar plays, above all, a very important role as a group of people performing a significant legal profession, plays a very important role in a rule of law state, which in Poland is still under construction, plays an important role when that state is already built, but also plays an important role at the stage of its construction. And essentially he said this: this role can be dual, because it is first of all very high qualifications of professional preparation, but it is also principles – and he emphasized this strongly. These are ethical principles, these are moral principles. A lawyer who acts in the state ‒ because many of you have in your life also whether behind you or ahead of you political activity. But most of you do not engage in it. So those who do not engage in it can certainly have a positive or negative impact on a person's life. Depending on whether they are guided by these principles or not. If they are guided by them, if they adhere to them, if they care for them, that influence – one must assume – will be positive, it will also be building a good name for the Bar, but above all it will indeed be serving a person with their work, their knowledge, their unique skills. To which the Bar and lawyers are called, as a kind of service to humanity. An exceptional profession – a profession of public trust. But it is also the possibility of harming a person – when these moral, ethical principles are not adhered to, when they are broken. Harm sometimes in a very serious way ‒ and the same is true for the Polish state. If a lawyer, if a legal professional acts or should act, undertakes actions for the Polish state, then if they act ethically and morally, guided by their best knowledge, they have a chance to help that state build its strength, build its stability, build its good name. But if they break ethical, moral principles, if they do not apply them, they will harm that state. And President Lech Kaczyński wished at that time to all present, to the Polish Bar that its actions would always be positive and that it would always have – for Polish society, looking collectively and individually, and for the Polish state – the most positive effect.
But I, ladies and gentlemen, would like to add one more thing to this – if I may – something that I personally also consider important, somewhat extracting it from this morality and ethics, because essentially it could be found there, but I want to exemplify it in a special way. So, ladies and gentlemen, I wanted to ask you, as a community, for one thing, because of course, as you know, as you say, when I meet with those representatives of yours whom I know, as you have also written recently in the media, even yesterday, as Mr. Counselor Czesław Jaworski wrote in his latest publication in "Palestra" ‒ in the Bar, as a certain collective of people, there are very different opinions. Some are more radical, others are less radical. Some are more convinced of a certain ideology, others of another, opinions vary – consequently, there are also political disputes on various topics. As in any large collective of people. Of course, we always have the right to that dispute, because dispute is a certain nature of democracy. But I have one request for you as the Bar, as a whole, as the entire community: if as a community you express yourselves or will express yourselves in the future on matters either purely political or at the intersection of law and politics, I ask for one thing – I would ask for the greatest possible objectivity in the sphere of facts, that is, to present them as they were, and in the order in which they occurred, in the sphere of their assessment and significance for the matter. I would ask for objectivity from your community as a whole, I would also ask the authorities of the Bar ‒ those future ones that will be elected by you ‒ to ensure that the position of the community as a whole, not individual lawyers, here everyone has the right to their opinion, but the community as a whole, is a balanced opinion, as objective as possible, because only then can it be said that the Bar assesses the situation and takes its position, but does everything to not take a decisive side in the political scene, because with an objective assessment of the facts such a statement is objectively impossible, and in any case unjustified. I ask for this very much.
And I wanted, ladies and gentlemen, to ask for one more thing in the context of what President Lech Kaczyński said, because the second element that he strongly emphasized was precisely that which Mr. President also mentioned today – the issue that was then very alive and the subject of strong, sometimes heated discussion about the merger of the professions of lawyer and legal advisor. Mr. President said then briefly: it does not seem that this is going to happen today in an institutional, statutory sense, but I want to say one more thing – he said then ‒ if the self-governments want, they will merge, and we must respect in this regard the independence of the self-governments and their right to decide as marked constitutionally. I absolutely uphold the position of President Lech Kaczyński now, as the President of the Republic.
And I will say, ladies and gentlemen, more, referring to the second extraordinary person I spoke about today. I met President Joanna Agacka-Indecka, perhaps seemingly under not the most pleasant circumstances. Namely, when I was the Deputy Minister of Justice, Madam President, as a representative of the Presidium of the National Bar Council, came with a delegation to the Ministry of Justice to discuss the issue of access to professions. It so happened that I was assigned to that task. I do not deny, I was 34 years old at the time, please forgive me ‒ I was young, I did not have political experience, nor did I have as much life experience as I do today, sometimes difficult ‒ that at the beginning I was quite impetuous. But it was the very calm demeanor of Madam President that made a huge impression on me at that time. We, ladies and gentlemen, worked for a year, meeting very often, and we developed, in agreement and calmly discussing, the specific provisions, the content of the amendments to the Law on the Bar, which actually defined the scope of opening legal professions, in the area of the legal profession, of course. Similar solutions were later adopted regarding the second profession – the profession of legal advisor.
Ladies and gentlemen, I want to say one thing, which was also extremely important to me besides the fact that we worked out with Madam President and the environment representing the Polish Bar in those discussions, negotiations, that work ‒ one thing that is also extremely important to me, besides the fact that we could sit at the same table and that we adopted certain arrangements. As you know very well, in 2007 I ceased to be the Deputy Minister of Justice, a different political option came, which had previously been in opposition to us, so there was a new Ministry of Justice headed by a new minister, who actually came directly from your environment – Professor Ćwiąkalski was then the Minister of Justice. I found myself in the office of President Lech Kaczyński as his minister responsible for legal affairs. And I must tell you that I received with great satisfaction the day when the Sejm, at the request of the Ministry of Justice, passed the Law on the Bar, this amendment regarding access to professions, practically in the form that I had established then with Madam President Joanna Agacka-Indecka and the delegation of the National Bar Council. Do you know what I thought at that time? I thought to myself: “Wow! Pacta sunt servanda.” And it made a great impression on me because Madam President could have changed that project later, and I think that if she wanted to and if the environment of the National Bar Council wanted and strongly pressed the minister on this matter, such a change would probably have occurred ‒ and the changes that were made were only cosmetic changes. This, ladies and gentlemen, caused my immense and never-diminishing respect for Madam President and for those who hold this presidential function within the National Bar Council, which has lasted through the remaining years and continues to this day. I respect the legal community for keeping the agreements, because it was a gesture ‒ and for that, I thank you.
Madam President was certainly a wonderful lawyer and a wonderful person, and I keep her in my memory with great respect and gratitude. And that, ladies and gentlemen, this element, but I want to say one thing in this context, because the whole thread was aimed at concluding it in the following way: I now look at this as President and I want you to know that I know, because I have such personal experience thanks to Madam President Joanna Agacka-Indecka, that certain things concerning the legal profession can be established and worked out, I know that it can be done ‒ if one wants to. And considering the constitutional position of the legal profession, as President, I want to tell you one thing, namely: I want to work with you and I do not agree that certain things concerning the profession, which are significant, should be changed without the profession ‒ so that we understand each other well. You have, in these matters, first of all, the right to a voice, and secondly, nevertheless, these issues related to significant matters of the functioning of the profession as a profession of public trust, which at the same time bears responsibility for the performance of this profession, should be agreed upon with you. And I, as the President of the Republic, will be negotiating these matters with you. And if it turns out that there are any changes that have not been discussed with you, that have not been agreed upon, and they appear, I invite you to come to me. We will sit at the table, we will discuss this topic – I am open to it, always! If you have any objections, or any proposals, or any initiatives that you believe can be shared with the President of the Republic or discussed with the President of the Republic as someone who, for example, has the right to legislative initiative – I am open to it out of respect for the Polish Bar and its achievements.
But in connection with this, I have one request for you: namely, there was also talk here today about how to build a further good image of the bar in the eyes of Polish society, and thus also its prestige. Well, ladies and gentlemen, in my personal conviction ‒ this is my personal conviction, but also stemming from certain experiences, meetings, and many, many conversations with ordinary people – the issue of ethics and morality in professional life is of extremely important significance. Therefore, I ask you to act in such a way that the issue of responsibility, which is enforced within the legal profession, is treated with utmost seriousness. That these proceedings are conducted quickly ‒ above all, that they are conducted, and thus, that the environment and those who are responsible for disciplinary matters do not act according to principles of camaraderie, but act in the interest of the legal profession as a profession of public trust, in the perspective of what the Constitution speaks of, thus in the public interest, but also in the interest of the profession as such and the opinion about that profession. Therefore, to recognize these problems related to disciplinary matters, enforce them in proceedings, and in the case of violations, punish them, and that in a clear and unequivocal manner. So that ‒ in short ‒ it is an efficient, reliable, and fair judiciary, which will also present an opinion about the profession to Polish society.
I wanted to ask you very much ‒ as the legal community ‒ to implement such disciplinary responsibility within what the Constitution of the Republic of Poland guarantees you, because I believe it is extremely important for the opinion that exists about your community. And therefore, to the extent that this community will count in the Republic as a prestigious community, as a community that is listened to, as a community whose voice matters, for the average citizen as well. Thus, as a community that enjoys social authority.
Ladies and gentlemen, and finally the last matter – the matter of access to the profession, because this matter was raised last in his speech by President Professor Lech Kaczyński. I personally believe that access to the profession of lawyer is currently open. In this sense, there are certain objective criteria that must be met in order to become a legal trainee, there are certain objective criteria that must be met in order to later pass the exam and be able to fully become a lawyer – of course, trainees are also members of the profession – in the sense of being a lawyer. These are clear, transparent criteria, they may not be very simple, but that does not matter. Because as President Professor Lech Kaczyński said at that time, one must indeed demonstrate certain knowledge in order to become a legal trainee, because this is a profession of public trust. This knowledge should indeed be reliably enforced. But I believe that there is no need to make changes in this regard – both tightening and simplifying or facilitating – at this time, that is my personal position and my personal observation.
Ladies and gentlemen, in conclusion of my speech, once again thanking you for the invitation, I wanted to wish you fruitful deliberations, I wanted to wish you to choose the best authorities of the Polish Bar, I wanted to wish those authorities every success in their work for the bar and in their work for the Republic in their upcoming term, and I wanted to say that I am ready to cooperate with the Polish Bar through its authorities, that I am – as I said – open to all initiatives, proposals, comments, and objections. I will be ready to meet with you as many times as you deem necessary, and I will be pleased if, when I ask the bar for a meeting as the President of the Republic, that meeting will also be possible from the side of the National Bar Council or other lawyers.
I sincerely thank you for the invitation and once again wish you fruitful deliberations. Thank you.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Szanowna Pani Marszałek,
Szanowny Panie Prezesie Naczelnej Rady Adwokackiej,
Szanowni Państwo Posłowie, Senatorowie,
Szanowni Państwo Ministrowie,
Szanowny Panie Prezydencie Miasta Krakowa,
Szanowni Państwo Prezesi,
Szanowni Państwo Mecenasi,
Wszyscy Delegaci na Krajowy Zjazd Adwokatury,
Wszyscy Dostojni Goście,
Bardzo dziękuję Panu Prezesowi za te słowa i powiem tak: jestem tutaj z kilku przyczyn, wymienię je, chociaż z góry chcę zaznaczyć, że każda z nich jest jednakowo dla mnie ważna. Nie ma pomiędzy nimi gradacji.
Po pierwsze, jestem tutaj jako Prezydent Rzeczypospolitej przez szacunek do Adwokatury jako instytucji, dziś mogę powiedzieć: instytucji Rzeczypospolitej Polskiej, państwa polskiego – ważnej instytucji w polskim państwie, co zaraz skonkretyzuję.
Po drugie, jestem tutaj ze względu na pamięć ‒ pamięć prezydenta profesora Lecha Kaczyńskiego, mojego prezydenta, i jego stosunku do Polskiej Adwokatury jako prawnika, jako pracownika naukowego Wydziału Prawa i Administracji, profesora uniwersyteckiego i jako Prezydenta Rzeczypospolitej, jako człowieka, jako Polaka, państwowca. Także poprzez pamięć pani prezes, pani mecenas Joanny Agackiej-Indeckiej. To te dwie pierwsze przyczyny.
Po trzecie, jestem tutaj także przez to, aby okazać szacunek Państwu środowisku i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na czele z Panem Prezesem, bo spotkaliśmy się w czerwcu tego roku po raz pierwszy, kiedy zechcieli Państwo przyjść do Pałacu Prezydenckiego po to, żeby złożyć na moje ręce sprawozdanie roczne Polskiej Adwokatury. Dziękuję, że Państwo przybyli do Pałacu, dziękuję, że mogliśmy usiąść, porozmawiać w dobrej atmosferze, spokojnej atmosferze, rzeczowej, merytorycznej, o ważnych dla Polskich sprawach, także o przyszłości. Z tych przyczyn jestem tutaj dzisiaj z Państwem.
Zacznę od pogłębienia tej pierwszej. Zawód adwokata jest pewnie jednym z najstarszych na świecie, w starożytności pojawiają się pierwsze udokumentowane wzmianki o pracy pełnomocników procesowych, zresztą wtedy pojawia się też ta nazwa ‒ advocati ‒ w starożytnym Rzymie. Ale to także bardzo wczesne pojawienie się instytucji obrońcy procesowego w naszym kraju, w Polsce. W tym roku obchodzimy 1050-lecie chrztu, a więc ‒ jak wszyscy przyjmujemy ‒ 1050-lecie powstania państwa polskiego. Obrońca w procesie pojawia się w zasadzie u samego jego początku, i to historycznie udokumentowany. Jan Długosz w swoich kronikach pisze o obrońcach procesowych za czasów Bolesława Chrobrego, a więc pierwszego króla Polski. Ale choćby Karol Bunsch w swoich powieściach pisze też o obrońcach procesowych jeszcze w czasach Mieszka I, a więc ojca Bolesława Chrobrego. To potem już absolutnie udokumentowana historia działania obrońców w procesach na ziemiach polskich w państwie polskim w XIII wieku i potem już pojawienie się zawodu obrońcy procesowego na przełomie wieków XV i XVI przed Trybunałem Koronnym. Potem cała historia aż do czasów dzisiejszych – ale najważniejsze nie jest to, że ona jest długa, bo jest długa. Najważniejsze jest to, kim byli adwokaci dla polskiego państwa i polskiego społeczeństwa, dla Polaków, dla nas wszystkich jako narodu.
A po drugie, jaka była ich postawa w tym sensie państwowotwórczym. I tu wskażę tylko może te dla mnie najbliższe przypadki. To w czasach, gdy państwa polskiego nie było, bo było pod zaborami, w 1901 roku adwokaci wielkopolscy, Polacy będący adwokatami pod zaborem pruskim, a więc w państwie pruskim, bronili dzieci i rodziców z Wrześni, którzy nie chcieli dać się zgermanizować, chcieli się modlić po polsku. To ci polscy adwokaci, którzy zginęli, walcząc o niepodległe państwo polskie – zginęli w powstaniach, zginęli w Legionach Piłsudskiego. O znaczeniu adwokatury jako stanu, jako środowiska, jako szczególnego zawodu zaufania publicznego w perspektywie państwowej niech świadczy choćby fakt, że tymczasowy statut Palestry Państwa Polskiego był jednym z pierwszych aktów wydanych przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego, to był 24 grudnia 1918 roku, i w marcu 1919 roku ukonstytuowała się Naczelna Rada Adwokacka, a więc de facto wrócił prawdziwy polski samorząd adwokacki. Samorząd zawodowy jako zawodu zaufania publicznego. Ale to nie tylko to ‒ to adwokaci i aplikanci adwokaccy, którzy zginęli w obronie ojczyzny w 1920 roku, walcząc przeciwko bolszewickiej nawale, to adwokaci, którzy zginęli na frontach II wojny światowej, to 95 proc. warszawskich aplikantów adwokackich, którzy nie wrócili po Powstaniu Warszawskim i po wojnie. To prawie połowa stanu polskiej adwokatury, która nie przeżyła II wojny światowej, bo zginęli. Tak jak pomnikowych 14 Sprawiedliwych, którzy mimo żądania ze strony władz niemieckich nie wydali, nie wskazali wśród polskich adwokatów swoich kolegów żydowskiego pochodzenia i znaleźli się w obozach koncentracyjnych. To wszyscy polscy adwokaci żydowskiego pochodzenia, którzy za swoje pochodzenie stracili życie w obozach koncentracyjnych i w innych miejscach, gdzie zamordowali ich niemieccy naziści.
To wreszcie, proszę Państwa, wielka karta polskiej adwokatury, o której dzisiaj wspominał już pan prezes Andrzej Zwara, okresu komunizmu, gdy próbowano założyć kaganiec polskiej adwokaturze, gdy nie było to bezpieczne, bo można było nawet stracić życie, a jednak byli w Państwa środowisku adwokaci, którzy nie bali się stawać i bronić w procesach politycznych, nie bali się też wstępować jako oskarżyciele posiłkowi z oskarżeniem przeciwko działaniom władzy ludowej i jej funkcjonariuszy – że choćby wspomnę pana mecenasa Macieja Bednarkiewicza, który odszedł od nas 11 listopada tego roku, a więc dosłownie kilka dni temu. To pan mecenas – także odszedł od nas w tym roku – Maciej Dubois, obrońca w wielu procesach politycznych. To pan mecenas Władysław Siła-Nowicki, którego też od dawna nie ma już między nami. To pan mecenas Jan Olszewski, późniejszy premier, to wielu, wielu adwokatów warszawskich i z innych miast, jak choćby obecny tutaj na sali krakowski adwokat, pan Zbigniew Cichoń, także obrońca w procesach politycznych stanu wojennego i lat 80. To obecny tutaj na sali nestor polskiej adwokatury, pan mecenas, pan prezes Czesław Jaworski.
To jest, proszę Państwa, ten trzon polskiej adwokatury, który zbudował jej piękną kartę i to jest ten trzon polskiej adwokatury – oczywiście wśród nich jest jeszcze wielu, wielu innych adwokatów, których nazwisk nie wymieniłem – ale to oni zbudowali opinię w społeczeństwie o polskiej adwokaturze wbrew tym, bo też tacy w polskiej adwokaturze wtedy byli, którzy współpracowali z reżimem komunistycznym i nie bronili w procesach politycznych lat 50., 60., 70., 80. Ale byli ci Sprawiedliwi, którzy się nie bali, mimo ryzyka, które się wtedy z tym wiązało, i to oni wybudowali adwokaturę taką, jaką byśmy wszyscy chcieli widzieć ‒ ci, którzy mówią o sobie, że są państwowcami, ci, którzy mówią o sobie, że są patriotami. I to jest ta wielka karta polskiej adwokatury, przed którą z całą pewnością wszyscy, z Prezydentem Rzeczypospolitej na czele, powinni pochylić czoło. I chylę to czoło dzisiaj przed tym wielkim dorobkiem polskiej adwokatury na przestrzeni polskich dziejów.
To, proszę Państwa, dwie wspomniane przeze mnie niezwykle ważne postacie – postać pana prezydenta, profesora Lecha Kaczyńskiego, jak ja to mówię, mojego prezydenta, to postać pani prezes Joanny Agackiej-Indeckiej. To z panem prezydentem Lechem Kaczyńskim, tak jak wspominał przed momentem Pan Prezes, byłem po raz pierwszy w życiu na Krajowym Zjeździe Adwokatury, to był 6 marca 2010 roku. I wtedy słyszałem to wystąpienie Pana Prezydenta, które być może niektórzy z Państwa pamiętają i które myślę, że warto tutaj dzisiaj przypomnieć, bo mimo upływu ponad sześciu lat, prawie siedmiu bez czterech miesięcy, jego zasadnicze punkty pozostają nadal aktualne.
Otóż Pan Prezydent powiedział wtedy, że adwokatura spełnia przede wszystkim bardzo ważną rolę jako grupa ludzi wykonujących istotny zawód prawniczy, spełnia bardzo ważną rolę w państwie prawnym, które w Polsce jest dopiero w budowie, spełnia ważną rolę wtedy, gdy to państwo będzie już zbudowane, ale spełnia ważną rolę także na etapie jego budowy. I w gruncie rzeczy powiedział tak: ta rola może być dwoista, bo to po pierwsze bardzo wysokie kwalifikacje przygotowania zawodowego, ale to po drugie także zasady – i to mocno zaakcentował. To zasady etyczne, to zasady moralne. Prawnik, który działa w państwie ‒ bo przecież wielu z Państwa ma w swoim życiu także czy za sobą, czy będzie miała przed sobą działalność polityczną. Ale większość z Państwa się nią nie zajmuje. Więc ci, którzy się nią nie zajmują, z całą pewnością mogą mieć pozytywny lub negatywny wpływ na życie człowieka. W zależności od tego, czy się tymi zasadami kierują, czy też nie. Jeżeli się kierują, jeżeli ich przestrzegają, jeżeli dbają o nie, ten wpływ – należy zakładać – będzie pozytywny, będzie to budowanie także i dobrego imienia adwokatury, ale przede wszystkim rzeczywiście służenie człowiekowi swoją pracą, swoją wiedzą, swoimi unikatowymi umiejętnościami. Do czego powołana jest zresztą adwokatura i adwokaci jako swego rodzaju także i służba człowiekowi. Wyjątkowy zawód – zawód zaufania publicznego. Ale to także możliwość zaszkodzenia człowiekowi – wtedy, gdy się tych zasad moralnych, etycznych nie przestrzega, wtedy, gdy one są łamane. Zaszkodzenia czasem w sposób bardzo poważny ‒ i to samo jest z państwem polskim. Jeżeli adwokat, jeżeli prawnik działa czy powinien działać, podejmuje się działania na rzecz państwa polskiego, to jeżeli będzie działał etycznie i moralnie, kierując się swoją najlepszą wiedzą, to ma szansę temu państwu pomóc budować jego siłę, budować jego stabilność, budować jego dobre imię. Ale jeżeli łamie zasady etyczne, moralne, jeżeli ich nie stosuje, to będzie temu państwu szkodził. I pan prezydent Lech Kaczyński życzył wtedy wszystkim zgromadzonym, Polskiej Adwokaturze tego, aby to jej działanie było zawsze pozytywne i tego, aby zawsze odnosiło ‒ i dla polskiego społeczeństwa, patrząc zbiorczo i jednostkowo, i dla polskiego państwa ‒ skutek jak najbardziej pozytywny.
Ale ja, proszę Państwa, dodam do tego – jeżeli można – rzecz jeszcze jedną, którą ja osobiście także uważam za ważną, nieco wyciągając ją z tej moralności i etyki, bo w gruncie rzeczy można by ją tam odnaleźć, ale chcę ją w sposób specjalny wyegzemplifikować. Otóż, proszę Państwa, chciałem Państwa, jako środowisko, prosić o jedno, bo oczywiście, tak jak Państwo wiedzą, tak jak Państwo mówią, gdy się spotykam z tymi Państwa przedstawicielami, których znam, jak Państwo zresztą pisali także w ostatnim czasie w mediach, nawet wczoraj, jak pisał w swojej ostatniej publikacji w „Palestrze” pan mecenas Czesław Jaworski ‒ w adwokaturze, jako pewnej zbiorowości ludzi, są bardzo różne poglądy. Jedne są bardziej radykalne, drugie są mniej radykalne. Jedni są bardziej przekonani do jakiejś ideologii, drudzy do innej, poglądy są różne – w związku z tym są również także i na tematy polityczne spory. Jak w każdej dużej zbiorowości ludzi. Oczywiście zawsze mamy prawo do tego sporu, bo spór jest pewną naturą demokracji. Ale mam do Państwa jedną prośbę jako do adwokatury, jako całości, jako całego środowiska: jeżeli jako środowisko wypowiadają się Państwo czy będą się wypowiadali w przyszłości w sprawach czy to czysto politycznych, czy ze styku prawa i polityki, proszę o jedno – prosiłbym o jak największe zachowanie obiektywizmu w sferze faktów, to znaczy żeby je przedstawiać takimi, jakie one były, i w takiej kolejności, w jakiej wystąpiły, w sferze także ich oceny i znaczenia dla sprawy. Prosiłbym o obiektywizm Państwa środowisko jako całość, prosiłbym także władze Adwokatury ‒ te przyszłe, które zostaną przez Państwa wybrane ‒ aby dbały o to, by to stanowisko środowiska jako całości, nie pojedynczych adwokatów, tu każdy ma prawo do swojego zdania, ale środowiska jako całości, było zdaniem wyważonym, jak najbardziej zobiektywizowanym, bo tylko wtedy będzie można powiedzieć, że Adwokatura ocenia sytuację i zajmuje swoje stanowisko, ale czyni wszystko, żeby się nie stawić po żadnej stronie sceny politycznej w sposób zdecydowany, bo przy obiektywnej ocenie faktów takie stwierdzenie jest obiektywnie niemożliwe, a w każdym razie nieuprawnione. Bardzo o to proszę.
I chciałem, proszę Państwa, prosić jeszcze o jedną rzecz w kontekście tego, co mówił pan prezydent Lech Kaczyński, bo drugim elementem, który mocno podkreślił, było właśnie to, o czym też mówił dzisiaj Pan Prezes – kwestia wtedy bardzo żywa i będąca przedmiotem silnej, czasem zapalczywej dyskusji połączenia zawodów adwokata i radcy prawnego. Pan Prezydent powiedział wtedy krótko: nie wygląda na to, żeby miało to dzisiaj w sensie instytucjonalnym, ustawowym nastąpić, ale chcę powiedzieć jeszcze jedno – mówił wtedy ‒ jeżeli samorządy będą chciały, to się połączą, i trzeba uszanować w tym względzie samodzielność samorządów i prawo ich decydowania oznaczone konstytucyjnie. Ja to stanowisko pana prezydenta Lecha Kaczyńskiego absolutnie podtrzymuję teraz, jako Prezydent Rzeczypospolitej.
I powiem, proszę Państwa, więcej, nawiązując do drugiej niezwykłej osoby, o której dziś mówiłem. Ja panią prezes Joannę Agacką-Indecką poznałem może z pozoru by się wydawało w nie najprzyjemniejszych okolicznościach. A mianowicie, gdy byłem wiceministrem sprawiedliwości, Pani Prezes jako przedstawicielka Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wraz z delegacją przybyła do Ministerstwa Sprawiedliwości, żeby omawiać sprawę dostępu do zawodów. Tak się złożyło wtedy, że to mnie do tego zadania wyznaczono. Ja nie przeczę, miałem wtedy 34 lata, proszę wybaczyć ‒ byłem młody, nie miałem też doświadczenia politycznego, nie miałem też tyle doświadczenia życiowego, co dzisiaj, czasem trudnego ‒ że na początku byłem dosyć zapalczywy. Ale to właśnie bardzo spokojna postawa Pani Prezes zrobiła na mnie wtedy ogromne wrażenie. Myśmy, Szanowni Państwo, pracowali rok, bardzo często razem się spotykając, i wypracowaliśmy zgodnie i spokojnie rozmawiając, ustalając poszczególne zapisy, treść zmian w ustawie Prawo o adwokaturze, które wyznaczały tak naprawdę zakres otwarcia zawodów prawniczych, w zakresie zawodu adwokackiego oczywiście. Podobne zresztą rozwiązania zostały potem przyjęte, jeżeli chodzi o drugi zawód – zawód radcy prawnego.
Proszę Państwa, chcę powiedzieć jedno, co było dla mnie także niezwykle ważne poza tym, że wypracowaliśmy z Panią Prezes i środowiskiem reprezentującym Polską Adwokaturę w tamtych dyskusjach, negocjacjach, tamtej pracy ‒ jedno, co dla mnie też niezwykle istotne, poza tym, że mogliśmy siedzieć przy jednym stole i że przyjęliśmy pewne ustalenia. Otóż jak Państwo doskonale wiedzą, w 2007 roku przestałem być wiceministrem sprawiedliwości, przyszła inna opcja polityczna, która była wobec nas wcześniej w opozycji, a więc było nowe Ministerstwo Sprawiedliwości na czele z nowym ministrem, który zresztą z Państwa środowiska bezpośrednio pochodził – pan profesor Ćwiąkalski był wtedy ministrem sprawiedliwości. Ja znalazłem się w kancelarii pana prezydenta Lecha Kaczyńskiego jako jego minister odpowiedzialny za sprawy prawne. I muszę Państwu powiedzieć, że z wielką satysfakcją przyjąłem dzień, w którym Sejm na wniosek Ministerstwa Sprawiedliwości uchwalił ustawę Prawo o adwokaturze, tę zmianę dotyczącą dostępu do zawodów, praktycznie w tej formie, którą ja ustaliłem wtedy z panią prezes Joanną Agacką-Indecką i z delegacją Naczelnej Rady Adwokackiej. Wiedzą Państwo, co ja sobie wtedy pomyślałem? Pomyślałem sobie: „Wow! Pacta sunt servanda ”. I zrobiło to na mnie wielkie wrażenie, bo Pani Prezes mogła potem ten projekt zmienić i myślę, że gdyby chciała i gdyby środowisko Naczelnej Rady Adwokackiej chciało i mocno w tej sprawie nacisnęło na ministra, to pewnie taka zmiana by nastąpiła ‒ a zmiany, które były, były zmianami tylko i wyłącznie kosmetycznymi. To, proszę Państwa, spowodowało mój ogromny i nigdy niesłabnący przez pozostałe lata, niesłabnący do dzisiaj szacunek dla Pani Prezes i dla tych, którzy w ramach Naczelnej Rady Adwokackiej sprawują tę funkcję prezydialną. Szanuję za to środowisko adwokackie, że umowy zostały dotrzymane, bo to był gest ‒ i za to dziękuję.
Pani Prezes była z całą pewnością wspaniałym adwokatem i była wspaniałym człowiekiem, zachowuję ją w niezwykle pełnej szacunku i wdzięcznej pamięci. I to, proszę Państwa, ten element, ale chcę w tym kontekście powiedzieć jedno, bo cały ten wątek zmierzał do tego, aby go skonkludować w sposób następujący: otóż patrzę teraz na to jako Prezydent i chcę, żebyście Państwo wiedzieli, że ja wiem, bo mam takie osobiste doświadczenie dzięki pani prezes Joannie Agackiej-Indeckiej, że z samorządem adwokackim pewne rzeczy jego dotyczące można ustalić i można wypracować, wiem, że można to zrobić ‒ jeżeli się chce. A biorąc pod uwagę tę konstytucyjną pozycję samorządu adwokackiego, jako Prezydent chcę Państwu powiedzieć jedno, a mianowicie: ja chcę z Państwem pracować i nie zgadzam się na to, aby pewne rzeczy dotyczące samorządu, a istotne, były zmieniane bez samorządu ‒ żebyśmy się dobrze rozumieli. Mają Państwo w tych sprawach po pierwsze prawo głosu, po drugie jednak mimo wszystko te kwestie związane z istotnymi sprawami funkcjonowania samorządu jako samorządu zawodu zaufania publicznego, który równocześnie ponosi odpowiedzialność za wykonywanie tego zawodu, powinny być z Państwem uzgodnione. I ja, jako Prezydent Rzeczypospolitej, będę z Państwem te rzeczy uzgadniał. I jeżeli się okaże, że są jakieś zmiany, które z Państwem nie były omawiane, nie były uzgadniane, a pojawiają się, to zapraszam Państwa do siebie. Usiądziemy przy stole, omówimy ten temat – jestem na to otwarty, zawsze! Jeżeli mają Państwo czy jakiekolwiek zastrzeżenia, czy jakiekolwiek propozycje, czy jakiekolwiek inicjatywy, o których uważacie, że można się nimi w pewnym sensie podzielić z Prezydentem Rzeczypospolitej czy też omówić je z Prezydentem Rzeczypospolitej jako tym, który na przykład ma prawo inicjatywy ustawodawczej – jestem na to otwarty przez szacunek dla Polskiej Adwokatury i jej dorobku.
Ale w związku z tym mam do Państwa jedną prośbę: mianowicie była tutaj dzisiaj mowa także o tym, jak budować dalszy dobry wizerunek adwokatury w oczach polskiego społeczeństwa, w związku z tym także i jej prestiż. Otóż, proszę Państwa, w moim osobistym przekonaniu ‒ to jest moje osobiste przekonanie, ale wynikające również z pewnego doświadczenia, spotkań i wielu, wielu rozmów ze zwykłymi ludźmi – niezwykle istotne znaczenie ma kwestia tego, o czym powiedziałem: etyki i moralności w życiu zawodowym. Dlatego proszę Państwa, abyście czynili tak, by kwestia odpowiedzialności, tej, która jest egzekwowana wewnątrz samorządu adwokackiego, była traktowana niezwykle poważnie. Żeby były to postępowania prowadzone szybko ‒ przede wszystkim, żeby były to postępowania prowadzone, a więc, żeby środowisko i ci, którzy za kwestie dyscyplinarne są odpowiedzialni, nie kierowało się zasadami koleżeńskości, tylko kierowało się dobrem z jednej strony zawodu adwokackiego jako zawodu zaufania publicznego, w perspektywie tego, o czym mówi Konstytucja, więc interesu publicznego, ale także właśnie interesu samorządu jako takiego i opinii na temat tego samorządu. W związku z tym aby dostrzegało te problemy związane z kwestiami dyscyplinarnymi, egzekwowało je w postępowaniu, a w przypadku naruszeń karało, i to w sposób jednoznaczny i wyraźny. Żeby ‒ krótko mówiąc ‒ było to sądownictwo sprawne, rzetelne i sprawiedliwe, które będzie wystawiało zarazem opinię także i samorządowi przed polskim społeczeństwem.
Bardzo Państwa chciałem o to ‒ jako środowisko adwokackie ‒ prosić. Abyście taką właśnie odpowiedzialność dyscyplinarną w ramach tego, co Państwu gwarantuje Konstytucja Rzeczypospolitej, realizowali, bo to jest niezwykle w moim przekonaniu ważne dla opinii, jaka jest o Państwa środowisku. I dlatego na ile to środowisko będzie się w Rzeczypospolitej liczyło jako środowisko prestiżowe, jako środowisko słuchane, jako środowisko, którego głos ma znaczenie, dla przeciętnego obywatela także. A więc jako środowisko, które cieszy się społecznym autorytetem.
Szanowni Państwo, i wreszcie sprawa ostatnia – sprawa dostępu do zawodu, bo tę sprawę jako ostatnią poruszył wtedy w swoim wystąpieniu pan prezydent profesor Lech Kaczyński. Ja uważam osobiście, że dostęp do zawodu adwokata jest w tej chwili otwarty. W tym znaczeniu, że są pewne obiektywne kryteria, które wystarczy spełnić, żeby móc zostać aplikantem adwokackim, są pewne obiektywne kryteria, które wystarczy spełnić do tego, aby zdać później egzamin i móc się dostać w pełnym tego słowa znaczeniu – oczywiście aplikanci również są członkami samorządu – w sensie, żeby być adwokatem. To są kryteria jasne, klarowne, może nie są bardzo proste, ale to nie szkodzi. Bo tak jak mówił zresztą wtedy pan prezydent, profesor Lech Kaczyński, jednak trzeba się wylegitymować pewną wiedzą, żeby móc zostać aplikantem adwokackim, bo to jest zawód zaufania publicznego. Ta wiedza rzeczywiście powinna być rzetelnie egzekwowana. Ale ja uważam, że zmian w tym zakresie – zarówno zaostrzających, jak i upraszczających czy ułatwiających – nie ma potrzeby w tej chwili robić, takie jest moje osobiste stanowisko i moja osobista obserwacja.
Proszę Państwa, na zakończenie tego mojego wystąpienia, jeszcze raz dziękując za zaproszenie, chciałem Państwu życzyć owocnych obrad, chciałem Państwu życzyć tego, żebyście wybrali jak najlepsze władze polskiej adwokatury, chciałem życzyć tym władzom wszelkiego powodzenia w pracy na rzecz adwokatury i w pracy na rzecz Rzeczypospolitej w ich zbliżającej się już kadencji i chciałem powiedzieć, że jestem gotów do współdziałania z Polską Adwokaturą poprzez jej władze, że jestem – tak jak powiedziałem – otwarty na wszelkie inicjatywy, propozycje, uwagi, zastrzeżenia. Będę gotów się z Państwem spotkać, ile razy uznacie to za potrzebne, i będzie mi miło, jeżeli wtedy, kiedy ja poproszę adwokaturę o spotkanie jako Prezydent Rzeczypospolitej, że to spotkanie także ze strony Naczelnej Rady Adwokackiej czy innych adwokatów będzie możliwe.
Bardzo serdecznie Państwu dziękuję za zaproszenie i jeszcze raz życzę owocnych obrad. Dziękuję.