- Context
- Duda addressed honorees at a ceremony marking the 40th anniversary of the March 1981 Bydgoszcz Solidarity crisis, awarding state orders to activists.
- Main themes
- Solidarity trade union anniversary, Polish independence and sovereignty, anti-communist resistance, honoring decorated individuals, Senator Jan Rulewski, agricultural unions, martial law period, sacrifice for freedom, democratic Poland, historical memory and education
- Duration
- ~12 min
- Words
- 1,489
- Sentences
- 65
- Readability
- 53
- Grade
- 11.2
- Syntax
- 2.90
- Vocabulary
- 2.16
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other65 sentences in 28 paragraphs
Dear Prime Minister,
Esteemed Honorees, led by Senator Jan Rulewski,
Honorable Ministers,
Excellency, Bishop,
Esteemed Members of Parliament, Senators, Members of the European Parliament,
Dear Voivode,
Dear President of the City of Bydgoszcz,
All Distinguished Guests!
First of all, I want to express my heartfelt gratitude for the invitation, for the opportunity to take patronage over this ceremony – over the celebrations of the 40th anniversary of those events from March 1981, when Solidarity was born, as we spoke today.
Because – as Prime Minister Mateusz Morawiecki emphasized – it was the carnival of Solidarity, but it was also a time when Solidarity was indeed being born. As I mentioned today, it became complete when the Solidarity of Individual Farmers was established; when all social and professional groups could be represented in this free, self-governing, independent trade union. Where for the first time since 1945, workers' rights were genuinely cared for – it was not just empty words.
This care for the individual, their dignity, and rights became a fact. And it became a fact in a grassroots manner – that was what was extraordinary. And for that, I thank you from the bottom of my heart. For you, gentlemen, and you, ladies – as there were also women with us at these ceremonies today – steadfastly carried out this process in extremely difficult and indeed dangerous conditions, which not only threatened freedom but also threatened life and health. One could die, one could pay the highest price for this struggle.
We have been convinced of this many times: when fighting in the anti-communist underground after World War II, when the Indomitable Soldiers were dying; in 1956 in Poznań, when those who stood against the people's power, in many cases, lost their lives; in 1970 on the Coast; many times later, during martial law, when miners were shot at in the "Wujek" mine; then, when Father Jerzy Popiełuszko was murdered.
But, as we emphasized today – in 1984, Piotr Bartoszcze, an activist of the Agricultural Unions, was also murdered. For what? For wanting a free Poland, for the observance of the rights of Polish farmers; for wanting Polish farmers to be treated properly, to have a sense of a dignified life in a free country. That is what they fought for. Thank you from the bottom of my heart.
We have repeatedly emphasized today the extraordinary role that Senator Jan Rulewski played at that time and in building a free Poland in general. Senator Rulewski was the first to firmly oppose the people's power, even when he was a student at the Military Technical Academy. He ostentatiously refused to participate in the elections, for which he was persecuted, expelled from the university, and forcibly – one could say: as a punishment – conscripted into the army.
In protest, he escaped, was arrested, and spent four years in prison. And then he spent more years in prison after being interned during martial law, when he was one of the few who were released and immediately arrested after internment – he remained in prison until 1984. So we can say, for a long time.
At that time, he was certainly one of the indomitable, and I think we can boldly say that he is still that way today. In this respect, little has changed – the years go by, but Senator Rulewski remains himself, for which I am immensely grateful and for which – I have no doubt – he enjoys great respect and sympathy from many of our compatriots. Thank you very much for this activity.
I am also pleased that I could honor those who co-created Solidarity, who later acted in it for many years and are still in it today. I am very glad that I could also honor those who are the guardians of our history; who pass on knowledge about this history – I am looking at you, Professor – to the young, so that they are aware of what our fates were and where certain processes came from. This awareness is extremely important for continuing to build a free Poland.
I always emphasize this, and perhaps you have heard it many times: thanks to your steadfastness, thanks to the efforts – over the decades – of the generations that lived during the PRL and fought for Poland to become truly an independent state, it was already known that this could not be done with weapons in hand – as previous experiences showed – that it had to be done peacefully, risking life as the defenseless. You accomplished that.
We can boldly say that for over 30 years we have been living in a truly free, sovereign, and independent country, where we govern ourselves, decide for ourselves, go to elections, vote, and have what we chose, as decided by the majority of us – just as it is in democratic countries around the world.
Over 30 years! This has not been the case since the end of the 18th century. It has been so long since there was a free Poland as there is now. This is an absolutely unique and one-of-a-kind opportunity over the centuries for Poland to truly become one of the more – or the most – significant countries not only in Europe but also in the world.
I can say, looking at you, who are the generation of our parents, that we, in a sense today, taking the baton from you and holding the highest positions in the state – thank you, Prime Minister, for being here with us today to further emphasize the importance of this ceremony – feel this responsibility; I want to assure you of that.
And we will do everything to ensure that Poland continues to develop as best as possible, despite all the storms, such as the one we are currently facing, when we are affected by the coronavirus pandemic, when there is so much uncertainty, when we have to make so many risky decisions – also economic ones, such as the payment of further anti-crisis shields. But all the time with a deep conviction that it is worth it, because there is a unique opportunity, and the responsibility rests on us. I assure you that we do this with great responsibility.
I want to emphasize strongly: we would not have this opportunity today if it were not for your service; we would not have the opportunity to politically dispute among ourselves – which is the nature of a democratic system – if it were not for this struggle in which you participated and which you won in such an extraordinary and wonderful way. From the bottom of my heart, I thank you for that on behalf of the Republic.
Once again, I want to emphasize what I said today in my speech in front of the voivodeship office: this event here in Bydgoszcz, 40 years ago – which seemed so insignificant; after all, it was a relatively small protest that took place in the session hall of the Voivodeship National Council, a few people were beaten; after all, how many times have there been much more far-reaching riots, clashes, etc. – nevertheless resonated so widely and electrified the Solidarity environment in Poland, which was already encompassing practically the entire nation; it reached the Holy Father, John Paul II; it reached the media all over the world.
The photos we viewed together today at the opening exhibition were shown in so many places around the world that these events became essentially widely known at that moment. And ultimately led to that extraordinary explosion of Solidarity. Because how else can we describe the situation in which 62 percent of workers across Poland, at the time when a warning strike was to take place, joined that strike? Because how else can we define the situation when it is 87 percent of all working people in Bydgoszcz?
This event was a great signal for the then communist authorities. I think it was a shock for them. Of course, there are disputes among historians about whether it was not the case that this was a provocation by the authorities, who were already preparing to introduce martial law through various minor provocations – and this was one of them? Or was it not a more broadly intended provocation? Because at that time, large maneuvers of the Warsaw Pact were taking place in our country, and Soviet troops were present nearby. Was this not an attempt at provocation, perhaps to lead to intervention?
Historians will debate this for a long time. But one thing is certain: none of the participants in those events even considered this. They simply did what they believed was right, pursued what they deemed necessary, and nothing could stop them. And for that, I thank you from the bottom of my heart. And it is also for this that we have today's honors.
Glory and honor to the heroes!
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Szanowny Panie Premierze,
Szanowni Panowie Odznaczeni na czele z Panem Senatorem, Janem Rulewskim,
Szanowni Panowie Ministrowie,
Ekscelencjo, Księże Biskupie,
Szanowni Państwo Posłowie, Senatorowie, Posłowie do Parlamentu Europejskiego,
Szanowny Panie Wojewodo,
Szanowny Panie Prezydencie Miasta Bydgoszczy,
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście!
Przede wszystkim chcę bardzo podziękować za zaproszenie, za możliwość objęcia patronatu nad tą uroczystością – nad obchodami 40. rocznicy tamtych wydarzeń z marca 1981 roku, gdy rodziła się Solidarność, jak dziś mówiliśmy.
Bo – jak podkreślał pan premier Mateusz Morawiecki – był to karnawał Solidarności, ale to także był czas właśnie rodzenia się Solidarności. Jak już dziś mówiłem, ona stała się pełna wtedy, gdy powstała Solidarność Rolników Indywidualnych; gdy wszystkie grupy społeczne i zawodowe mogły być reprezentowane w tym wolnym, samorządnym, niezależnym związku zawodowym. Gdzie po raz pierwszy po 1945 roku rzeczywiście dbano o prawa pracownicze – nie było to pustosłowie.
Ta dbałość o człowieka, jego godność i prawa stała się faktem. I stała się faktem w sposób oddolny – to właśnie było niezwykłe. I za to z całego serca dziękuję. Za to, że Panowie, Państwo – bo były dziś z nami także panie na tych uroczystościach – niezłomnie realizowali ten proces, w niezwykle wtedy trudnych i przecież niebezpiecznych warunkach, które nie tylko zagrażały wolności, lecz także zagrażały życiu i zdrowiu. Można było zginąć, można było za tę walkę zapłacić najwyższą cenę.
Przekonywaliśmy się o tym wielokrotnie: wtedy, gdy walczono w podziemiu antykomunistycznym po II wojnie światowej, gdy ginęli Żołnierze Niezłomni; w 1956 roku w Poznaniu, gdy ci, którzy stanęli przeciwko władzy ludowej, w wielu przypadkach ponieśli śmierć; w 1970 roku na Wybrzeżu; wielokrotnie także później, w czasie stanu wojennego, gdy strzelano do górników w kopalni „Wujek”; potem, gdy zamordowano ks. Jerzego Popiełuszkę.
Ale przecież – jak dziś podkreślaliśmy – w 1984 roku zamordowano także Piotra Bartoszcze, właśnie działacza Związków Rolniczych. Za co? Za to, że chciał wolnej Polski, przestrzegania praw polskich rolników; że chciał, by polski rolnik był właściwie traktowany, by miał poczucie godnego życia w wolnym kraju. O to przecież walczyli. Z całego serca dziękuję.
Podkreślaliśmy dziś wielokrotnie niezwykłą rolę, jaką odegrał pan senator Jan Rulewski w tamtym czasie i w ogóle w budowaniu wolnej Polski. Pan Senator przecież po raz pierwszy zdecydowanie postawił się władzy ludowej, jeszcze gdy był studentem Wojskowej Akademii Technicznej. Odmówił wtedy ostentacyjnie wzięcia udziału w wyborach, za co był prześladowany, został relegowany z uczelni, przymusowo – można powiedzieć: karnie – wcielony do wojska.
W ramach protestu uciekł, został aresztowany, cztery lata spędził w więzieniu. I potem znów spędził kolejne lata w więzieniu po internowaniu w stanie wojennym, gdy był jednym z nielicznych, których wypuszczono i natychmiast po internowaniu aresztowano – przebywał w więzieniu do 1984 roku. Możemy więc powiedzieć, że długo.
Wtedy z całą pewnością był jednym z tych niezłomnych i myślę, że śmiało możemy mówić, że do dziś taki jest. Pod tym względem niewiele się zmieniło – lata lecą, ale Pan Senator nadal pozostaje sobą, za co ogromnie dziękuję i za co – nie mam wątpliwości – cieszy się Pan ogromnym szacunkiem i sympatią bardzo wielu naszych rodaków. Bardzo dziękuję za tę działalność.
Cieszę się także, że mogłem dziś odznaczyć właśnie tych, którzy współtworzyli Solidarność, później działali w niej przez kolejne lata i są w niej do dzisiaj. Bardzo się cieszę, że mogłem odznaczyć także tych, którzy są stróżami naszej historii; którzy przekazują wiedzę o tej historii – patrzę tu na Pana Profesora – młodym, by mieli świadomość, jakie były nasze losy i skąd brały się pewne procesy. Ta świadomość jest niezwykle ważna, by dalej budować wolną Polskę.
Zawsze to podkreślam, być może Państwo wielokrotnie to już słyszeli: dzięki Panów niezłomności, dzięki staraniu – przez kolejne dziesięciolecia – pokolenia, które żyło w okresie PRL-u i walczyło, by Polska stała się rzeczywiście państwem prawdziwie niepodległym, już było wiadomo, że nie da się tego zrobić z bronią w ręku – bo pokazały to wcześniejsze doświadczenia – że trzeba to zrobić pokojowo, ryzykując życie jako bezbronny. Dokonaliście tego.
Śmiało możemy mówić, że od ponad 30 lat mieszkamy w rzeczywiście wolnym, suwerennym i niepodległym kraju, w którym sami się rządzimy, sami o sobie decydujemy, idziemy do wyborów, głosujemy i mamy tak, jak wybraliśmy, jak zdecydowała większość z nas – tak jak to jest w demokratycznych państwach na świecie.
Ponad 30 lat! Tego nie było od końca XVIII wieku. Tak długo nie było wolnej Polski, jak jest w tej chwili. To absolutnie unikalna i jedyna w swoim rodzaju na przestrzeni stuleci szansa na to, by Polska stała się rzeczywiście jednym z bardziej – czy najbardziej – znaczących państw nie tylko europejskich, ale również światowych.
Mogę mówić, patrząc na Panów, którzy jesteście pokoleniem naszych rodziców, że my w jakimś sensie dzisiaj, przejmując od Was pałeczkę i sprawując najwyższe funkcje w państwie – dziękuję, że jest tu dziś z nami Pan Premier dla podkreślenia jeszcze mocniej wagi dzisiejszej uroczystości – czujemy tę odpowiedzialność; chcę Panów o tym zapewnić.
I będziemy czynili wszystko, by Polska nadal rozwijała się jak najlepiej, mimo wszystkich burz, takich jak mamy w tej chwili, gdy dotyka nas pandemia koronawirusa, gdy jest tak wiele niepokoju, gdy trzeba podjąć tak wiele ryzykownych decyzji – także gospodarczych, choćby o wypłacie kolejnych tarcz antykryzysowych. Ale cały czas z głębokim przekonaniem, że warto, ponieważ jest szansa jedyna w swoim rodzaju, a odpowiedzialność spoczywa na nas. Zapewniam, że czynimy to z wielką odpowiedzialnością.
Bardzo mocno chcę podkreślić: nie mielibyśmy dziś tej możliwości, gdyby nie Panów służba; nie mielibyśmy dziś możliwości, by się spierać politycznie między sobą – co jest naturą ustroju demokratycznego – gdyby nie ta walka, w której uczestniczyliście i którą wygraliście w tak niezwykły i wspaniały sposób. Z całego serca za to w imieniu Rzeczypospolitej dziękuję.
Jeszcze raz chcę podkreślić to, co mówiłem dziś w swoim wystąpieniu przed budynkiem urzędu wojewódzkiego: właśnie to wydarzenie tu, w Bydgoszczy, 40 lat temu – wydawałoby się tak mało znaczące; przecież w sumie niewielki protest, który miał miejsce na sali obrad Wojewódzkiej Rady Narodowej, kilku ludzi zostało pobitych; przecież ile razy dochodziło do znacznie bardziej daleko idących zamieszek, starć itd. – jednak rozeszło się tak szerokim echem i niezwykle zelektryzowało środowisko Solidarności w Polsce, które ogarniało już wtedy praktycznie cały naród; dotarło do Ojca Świętego, Jana Pawła II; dotarło do mediów na całym świecie.
Zdjęcia, które razem oglądaliśmy dziś na otwieranej wystawie, były pokazywane w tak wielu miejscach na świecie, że wydarzenia te stały się na tamten moment w zasadzie powszechnie znane. I ostatecznie doprowadziły właśnie do tego niezwykłego wybuchu Solidarności. Bo jak inaczej nazwać sytuację, w której 62 proc. pracowników w całej Polsce w okresie, gdy miał się odbyć strajk ostrzegawczy, przystępuje do tego strajku? Bo jak inaczej określić sytuację, gdy jest to 87 proc. wszystkich ludzi pracujących w Bydgoszczy?
To wydarzenie było wielkim sygnałem dla ówczesnych, komunistycznych władz. Myślę, że było dla nich szokiem. Oczywiście, są spory wśród historyków, czy to nie było tak, że to była prowokacja władz, które wtedy przygotowywały się już do wprowadzenia stanu wojennego właśnie poprzez różnego rodzaju drobne prowokacje – i to była jedna z nich? Czy to nie była prowokacja szerzej zamierzona? Bo przecież wtedy tu, na terenie naszego kraju, toczyły się wielkie manewry Układu Warszawskiego, tuż-tuż były obecne wojska sowieckie. Czy to nie była próba prowokacji, żeby może doszło do interwencji?
Historycy długo będą o tym dyskutowali. Ale jedno jest pewne: nikt z uczestników tamtych zdarzeń w ogóle się nad tym nie zastanawiał. Po prostu robili to, co uważali za słuszne, dążyli do tego, co uważali za potrzebne, i nic nie było w stanie ich zatrzymać. I za to z całego serca dziękuję. I także za to są te dzisiejsze odznaczenia.
Cześć i chwała bohaterom!
