Speech during the ceremony on the occasion of Local Government Day
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda addressed local government officials at the Belvedere Palace on Local Government Day 2022, presenting state decorations and expressing gratitude for their public service.
- Main themes
- Local government appreciation, territorial self-government, decentralization of the Polish state, synergy between central and local authorities, public service, regional development, state decorations ceremony, Poland's democratic transformation, civic leadership, historical legacy of Polish statehood
- Duration
- ~20 min
- Words
- 2,343
- Sentences
- 89
- Readability
- 53
- Grade
- 12.2
- Syntax
- 3.34
- Vocabulary
- 2.00
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other89 sentences in 30 paragraphs
Honorable Ministers, Honorable Marshals, Voivodes, Honorable Presidents of Cities, Honorable Mayors, Ladies and Gentlemen – Ladies and Gentlemen – Mayors, Starosts, Members of Boards, Councillors, All Highly Esteemed Guests!
All Distinguished Guests – here, at the Belvedere, at this historic residence of the head of the Polish state; to the place where Marshal Józef Piłsudski once measured his steps, thinking together with his staff and officers about how to save Poland from the Soviet onslaught in 1920; a place marked by our great history.
I would like to thank you very much for coming here to this meeting today, which for me is not only an opportunity to present you with these state decorations on behalf of the Republic and to hand over Polish flags to the new cities through their leaders – but it is also primarily an occasion for me to express my gratitude to you. To all – both those who have received decorations, who have been distinguished in this specific way, and those who have not yet been honored today – to thank you for your public service and hard work every day for the residents, for the Republic. I always emphasize this very strongly.
As you may know, in my political career, I was once a councillor in the city of Kraków, so I am familiar with the issues of municipal, communal, and county self-government. Just as I am aware of the problems and the specifics of perspective. I had the very interesting experience of being a councillor. For many years, I taught students about self-government and was able to see how it works in practice. It was a very interesting and important experience for me.
But I have always understood one thing: namely, I looked – perhaps because I had previously worked for the Republic at the level we call central – at my city, Kraków, from the perspective of that central policy as well. What kind of place Kraków is from the perspective of the Republic and, in fact – what the Republic should do for Kraków, and what Kraków does and should do for the Republic?
That is why, while presenting these decorations to all of you today, I said that I thank you for your work for local and regional self-governments, that I thank you for your work for the residents, but I also thank you for your work for the Republic. Because each of you, building your small homeland – at this local or regional level, depending on where you serve your public duty – with every brick you lay every day, you also build our common prosperity, the prosperity of all of Poland.
You have been doing this very often from the very beginning, since territorial self-government has existed in Poland. It has been over 30 years. It was an extremely important moment in our history – this moment of true decentralization of the Polish state, the separation, the independence of territorial self-government from central power, the actual transfer of power into the hands of the residents, starting from the issue of direct elections to local authorities. Well, at that time not yet at the level of mayors, city presidents, but soon experiences showed that a better solution would be if these local, communal leaders – the most important ones – were elected by the residents in general elections, just as is done with the President of the Republic.
These experiences translated into further changes, they also translated into the construction of further levels of territorial self-government over the years, up to the creation of regional self-governments. Today, it can be confidently said that this structure is already tried and tested and it works. And it is extremely important for everyone to understand – those who serve at the central level – that local self-governments contribute to the development of the Republic and must be supported in this regard so that they can do so as efficiently and effectively as possible, while directly serving the residents.
But for those who serve their public duty at the local and regional level to also understand that there is a need for this synergy effect between the actions of the central authorities of the Republic and their actions – so that Poland can develop faster, more efficiently, more effectively, because that is the ideal model, a model that interacts, communicates, coordinates, and achieves goals.
From my point of view – as the President of the Republic, and also as one who once theoretically analyzed these models – this is a fundamental issue, which if it were implemented 100 percent, which of course is a perfect model and never achievable, but if it were, theoretically, this development should be as good as possible.
But from this perspective, I wanted to thank you primarily for this recent time. You have passed the exam. I look here at the Presidents, I look at you Mayors, Mayors, I look at you Chairpersons, Starosts, I look at you Councillors – at all of you. I look at the Ministers, I look at Minister Paweł Szefernaker. Dear friends, you have passed the exam!
We saw something at the beginning that is truly called true subsidiarity – in such a capsule that it could be shown to students in classes: your residents who went to the border to help newcomers from Ukraine, to help people fleeing from war – uninvited by anyone. No one organized this at the beginning, in an official, state sense. It was a spontaneous gesture of the heart of the people. This is precisely subsidiarity in the full meaning of the word.
People should take as many public matters directly into their own hands, and only where they cannot cope should local authorities step in. And where the local government can no longer cope, central authorities should step in and support the actions of the local government.
This is the ideal model of subsidiarity, of assistance. Not that the central authority does what it cannot do, but rather that people do what they cannot do at the lowest, basic level, and only then should public authorities get involved and help them to implement it in a more official, administrative way. That is exactly what happened here.
I thank all of you for this great heart and for this great responsibility that you have shown during this time. Of course, those who manage large municipal entities bear the greatest burden and have the most problems and worries related to it. Because it has also happened for many reasons that the most newcomers from Ukraine have settled in large cities.
As I always emphasize – of course, they are officially called refugees, that is the nomenclature used by the whole world, but we use the term "guests," because that is how we treat our neighbors who are hiding in our country and seeking shelter from death, from bombs, from misfortune.
This is how we refer to the wives, mothers, daughters of Ukrainian soldiers who trust that their loved ones will find a place here where they can calmly survive the turmoil of war. Among other things, this is why they can fight calmly, free from worry about the fate of their loved ones, about their lives. I thank you from the bottom of my heart and with all my strength for the beautiful way you carry out this service every day, together with your residents. I am immensely grateful to you for that.
Certainly, many of you did not sleep at night, certainly many of you have turned gray from all the worries that have suddenly confronted you over the past few months – in the first weeks of the war as a result of the Russian invasion of Ukraine. This was something that our country has never seen in its history, it has never happened that in such a short time such an uncountable, enormous mass of people arrived in our country. These were, ladies and gentlemen, numbers approaching almost 200,000 daily crossing the Polish border for a short time.
I remember as if it were today, even before the war, when we were preparing with representatives of the government at subsequent meetings for what might happen – as we predicted. I asked Minister of the Interior and Administration Mariusz Kamiński: "What is the capacity of our border crossings? How many people can we let through the border crossings daily?" He told me: "Well, even 100,000."
It turned out, ladies and gentlemen, that we are able to handle almost 200,000 at the border crossings. And they are managing – border services with the support of volunteers, with the support of good-willed people, also with your support, those you delegated to help, to be there, to serve others. I do not know if there has ever been a moment in our history on such a scale that territorial self-government, its representatives passed the exam of their public service better than what has happened recently.
But I also want to thank all my colleagues in the government from the bottom of my heart. I want to thank Minister Paweł Szefernaker, who is responsible for this today and who I know is doing it with great commitment. Minister – whom you know, because he is responsible for matters of territorial self-government in the government – was rightly pointed out by the Prime Minister as the one who is also to deal with the issue of this huge number of people who have come to us from Ukraine, and how to cope with it. Because the government can only cope with this in cooperation with you, with representatives of self-governments at all levels, because it cannot be done otherwise – and that is how the state should function.
I am immensely grateful that you carry out this service so well, that there are no problems being heard about. Because it is the case that work is well done when problems are not heard about. Most often, it is the case that no one praises anyone loudly, and there are no praises in the media in this regard directed at representatives of territorial self-government and the government.
They can only be heard in the thanks that I so recently – and I hope that you also received them – heard in the Verkhovna Rada from President Zelensky and from all those who were there, who participated in the meeting at which I had the honor and great pleasure to speak on behalf of all of you, on behalf of the Republic. I was very moved to receive this invitation as the first among all presidents since the beginning of the Russian aggression.
But I also received it as primarily an expression of gratitude towards you, towards the activities that you carry out every day, towards how you serve others. I repeat: most often this is not visible in the media. Few of you were shown in the media when you were carrying out your service. But I know that you are doing it very well. And I want to thank you from the bottom of my heart for that.
We are currently taking a great exam of our humanity, of our neighborhood, also of our rules of functioning in democracy; an exam that will probably also translate into the next elections at all levels that will take place in Poland in some time. But above all, we are taking an exam of humanity. And for that, I thank you immensely. That you have been able to use all your experiences – alongside the heart that you have; you have been able and you can use all your experiences to help in this extremely difficult situation, in this historical trial that Poland and Poles have been subjected to.
I believe that this trial – which from my point of view as the President of the Republic is the most important – will establish a completely new path and a new quality in relations between Poland and Ukraine, and above all between Poles and Ukrainians, between our nations. Because together we are very strong, and this has been very clearly visible recently. And we can achieve much more than alone.
Perhaps it will be possible to draw and derive further good from this for the future, which will serve both our countries. But above all – for which I am immensely grateful to you – I believe that when these women with children return to Ukraine after the war, when the situation calms down, when they can return, these children, their mothers, grandmothers, sisters will take with them the memory of Poles – honest, good people who shared their bread with them, who tried to provide them with the best conditions, who behaved not only as neighbors but as brothers. And for that, I am immensely grateful to you. Because this has the chance to build a relationship between our nations for centuries.
In closing, I once again congratulate you from the bottom of my heart. Once again, I thank you for the public service you perform, for all your actions. I encourage you to establish Social Service Centers. I apologize for this interjection, but it is a law that we have developed here, in the Chancellery of the President, together with experts, scientists, and which – so far – has been piloted well, so I encourage you to consider it, because I believe that thanks to this, public services can be provided better, more efficiently, and more easily for the self-governments themselves.
Please continue to act as you have been acting. Please do not reduce your engagement – those who can, please increase that engagement. And I thank you for this public service that you carry out every day for your fellow residents who elected you, for your local and regional self-governments, for the Republic, for all of us. And in this regard, as well as in all other matters that you dream of and think about, I wish you all the best.
Thank you.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Szanowni Panowie Ministrowie, Szanowni Panowie Marszałkowie, Wojewodowie, Szanowni Panowie Prezydenci Miast, Szanowni Panowie Burmistrzowie, Szanowni Państwo – Panie i Panowie – Wójtowie, Starostowie, Członkowie Zarządów, Radni, Wszyscy Wielce Szanowni Państwo!
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście – tutaj, do Belwederu, do tej historycznej siedziby głowy polskiego państwa; do miejsca, gdzie kroki swoje odmierzał swego czasu marszałek Józef Piłsudski, myśląc wraz ze swoimi sztabowcami i oficerami o tym, jak w 1920 roku uratować Polskę przed sowiecką nawałą; miejscu, które jest naznaczone naszą wielką historią.
Bardzo dziękuję za przybycie tutaj, na to dzisiejsze spotkanie, które dla mnie stanowi nie tylko sposobność do tego, by w imieniu Rzeczypospolitej wręczyć Państwu te odznaczenia państwowe i nowym miastom na ręce ich włodarzy przekazać polskie flagi – ale jest też przede wszystkim dla mnie okazją, żeby Państwu podziękować. Wszystkim – i tym, którzy dostali odznaczenia, zostali w ten specyficzny sposób wyróżnieni, jak i tym, którzy dzisiaj nie zostali jeszcze wyróżnieni – podziękować za Państwa służbę publiczną i ciężką pracę na co dzień dla mieszkańców, dla Rzeczypospolitej. Zawsze to bardzo mocno podkreślam.
Jak może Państwo wiedzą, na drodze swojej politycznej działalności byłem swego czasu także radnym miasta Krakowa, więc sprawy samorządu miejskiego, gminnego i powiatowego są mi znane. Tak samo jak i problemy, jak i specyfika patrzenia. Miałem to bardzo ciekawe doświadczenie, żeby tym radnym być. Wiele lat uczyłem studentów o samorządzie i mogłem także zobaczyć, jak działa w praktyce. Było to dla mnie bardzo ciekawe i ważne doświadczenie.
Ale zawsze rozumiałem jedno: a mianowicie patrzyłem – może dlatego że wcześniej pracowałem dla Rzeczypospolitej na tym poziomie, który nazywamy centralnym – na moje miasto, Kraków, z punktu widzenia także tej polityki właśnie centralnej. Jakim miejscem z punktu widzenia Rzeczypospolitej jest Kraków i w gruncie rzeczy – co Rzeczpospolita powinna uczynić dla Krakowa, a co Kraków czyni i powinien czynić dla Rzeczypospolitej?
Dlatego wszystkim Państwu dzisiaj wręczając te odznaczenia, mówiłem, że dziękuję za pracę na rzecz samorządów lokalnych, regionalnych, że dziękuję za pracę na rzecz mieszkańców, ale dziękuję także za pracę na rzecz Rzeczypospolitej. Bo każdy z Państwa, budując tę swoją małą ojczyznę – na tym poziomie lokalnym czy regionalnym, w zależności od tego, gdzie pełni swoją służbę publiczną – każdą cegiełką, którą na co dzień układa, buduje także nasz wspólny dobrobyt, dobrobyt całej Polski.
Czynią to Państwo bardzo często od samego początku, odkąd samorząd terytorialny w ogóle w Polsce jest. To już ponad 30 lat. Był to niezwykle ważny moment w naszej historii – ten moment prawdziwej decentralizacji polskiego państwa, rozdzielenia, uniezależnienia samorządu terytorialnego od władzy centralnej, przekazania rzeczywiście władzy w ręce mieszkańców, poczynając od kwestii wyborów bezpośrednich do władz samorządowych. No, wtedy jeszcze nie na poziomie wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, ale wkrótce już doświadczenia pokazały, że lepszym rozwiązaniem będzie, jeżeli ci włodarze miejscy, gminni – najważniejsi – będą wybierani przez mieszkańców w wyborach powszechnych, tak samo jak to jest czynione z Prezydentem Rzeczypospolitej.
Te doświadczenia przekładały się na kolejne zmiany, przekładały się też na budowę kolejnych stopni samorządu terytorialnego przez lata, aż do stworzenia samorządów regionalnych. Dzisiaj śmiało można powiedzieć, że ta konstrukcja jest już wypróbowana i ona działa. I niezwykle ważne jest to, żeby wszyscy rozumieli – ci, którzy pełnią swoją służbę na poziomie centralnym – że samorządy lokalne przyczyniają się do rozwoju Rzeczypospolitej i trzeba je w tym zakresie wspierać, by mogły to czynić jak najbardziej wydajnie i jak najlepiej, służąc zarazem bezpośrednio mieszkańcom.
Ale aby ci, którzy pełnią swoją służbę publiczną na poziomie lokalnym i regionalnym, także rozumieli, że jest potrzebny ten efekt synergii pomiędzy działaniem centralnych władz Rzeczypospolitej a ich działaniem – po to, żeby Polska mogła się rozwijać szybciej, wydajniej, sprawniej, bo to jest ten model idealny, model, który ze sobą współdziała, rozmawia, uzgadnia, realizuje cele.
Z mojego punktu widzenia – jako Prezydenta Rzeczypospolitej, a zarazem tego, który kiedyś od strony teoretycznej te modele analizował – jest to rzecz fundamentalna, która gdyby była realizowana w 100 proc., co oczywiście, jest modelem doskonałym i nigdy nieosiągalnym, ale gdyby była, to teoretycznie ten rozwój powinien być jak najlepszy.
Ale z tego punktu widzenia chciałem Państwu przede wszystkim podziękować za ten ostatni czas. Zdaliście egzamin. Patrzę tutaj na Panów Prezydentów, patrzę na Państwa Burmistrzów, Wójtów, patrzę na Państwa Przewodniczących, Starostów, patrzę na Państwa Radnych – na wszystkich. Patrzę na Panów Ministrów, patrzę na Pana Ministra Pawła Szefernaker a. Kochani, zdaliście egzamin!
Zobaczyliśmy coś na początku, co rzeczywiście nazywa się prawdziwą subsydiarnością – w takiej pigułce, że można by ją pokazywać studentom na zajęciach: swoich mieszkańców, którzy pojechali na granicę po to, żeby – niewzywani przez nikogo – pomagać przybyszom z Ukrainy, pomagać ludziom, którzy uciekali przed wojną. Nikt tego na początku, w sensie urzędowym, państwowym nie organizował. To był spontaniczny odruch serca ludzi. To jest właśnie subsydiarność w pełnym tego słowa znaczeniu.
Ludzie powinni jak najwięcej spraw publicznych brać bezpośrednio w swoje ręce, a dopiero tam, gdzie sobie nie radzą, powinny wchodzić władze samorządowe. Natomiast tam, gdzie samorząd już nie jest w stanie podołać, powinny wchodzić władze centralne i wspierać działania samorządu.
To jest idealny model subsydiarności, pomocniczości. Nie że władza centralna czego nie da rady zrobić, to robią ludzie. Odwrotnie – czego nie dadzą rady zrobić ludzie na tym poziomie najniższym, podstawowym, dopiero powinny się w to włączać władze publiczne i pomagać im to realizować w bardziej już urzędowy, administracyjny sposób. Tak się właśnie tutaj stało.
Dziękuję wszystkim Państwu za to wielkie serce i za tę wielką odpowiedzialność, którą w tym czasie okazaliście. Oczywiście najbardziej obciążeni oraz najwięcej problemów i zmartwień z tym związanych mają ci, którzy zarządzają wielkimi organizmami miejskimi i dźwigają na swoich barkach odpowiedzialność za to. Bo też tak się złożyło z wielu przyczyn, że najwięcej przybyszów z Ukrainy zatrzymało się w dużych miastach.
Jak zawsze podkreślam – oczywiście oficjalnie nazywają się uchodźcami, taką nomenklaturą posługuje się cały świat, ale my używamy pojęcia „goście”, bo tak traktujemy naszych sąsiadów, którzy kryją się u nas w kraju i szukają schronienia przed śmiercią, przed bombami, przed nieszczęściem.
Tak nazywamy żony, matki, córki żołnierzy ukraińskich, którzy ufają, że ich najbliżsi znajdą tutaj miejsce, gdzie będą mogli spokojnie przetrwać wojenną zawieruchę. Między innymi dlatego mogą spokojnie walczyć wolni od troski o los swoich najbliższych, o ich życie. Dziękuję Wam z całego serca i z całą mocą za to, że w tak piękny sposób wykonujecie tę służbę na co dzień, właśnie wraz ze swoimi mieszkańcami. Ogromnie jestem Wam za to wdzięczny.
Z całą pewnością wielu z Państwa nie przespało nocy, z całą pewnością wielu z Państwa posiwiało przez te wszystkie troski, które Was w ciągu tych ostatnich miesięcy spotkały gwałtownie – w ciągu pierwszych tygodni wojny w wyniku rosyjskiej napaści na Ukrainę. To było coś, czego nasz kraj nigdy nie widział w swojej historii, nigdy się tak nie zdarzyło, żeby w ciągu tak krótkiego czasu tak nieprzeliczona, ogromna masa ludzi przybyła do naszego kraju. To były, proszę Państwa, liczby rzędu prawie 200 tys. dziennie przez krótki czas przekraczających polską granicę.
Pamiętam jak dziś, jeszcze przed wojną, kiedy przygotowywaliśmy się wraz z przedstawicielami rządu na kolejnych naradach do tego, co może się wtedy stać – jak przewidywaliśmy. Pytałem Pana Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Mariusza Kamińskiego: „Jaka jest pojemność naszych przejść granicznych? Ile osób dziennie jesteśmy w stanie przepuścić przez przejścia graniczne?”. Powiedział do mnie: „No, nawet 100 tys.”.
Okazało się, proszę Państwa, że jesteśmy w stanie udźwignąć na przejściach granicznych prawie 200 tys. I dają radę – służby graniczne przy wsparciu wolontariuszy, przy wsparciu ludzi dobrej woli, także przy Państwa wsparciu, tych, których delegowaliście, żeby pomagali, żeby byli, żeby służyli drugiemu człowiekowi. Nie wiem, czy był moment w naszej historii w takiej skali, żeby samorząd terytorialny, jego przedstawiciele w lepszy sposób zdali egzamin ze swojej służby publicznej niż to, co działo się w ostatnim czasie.
Ale chcę z całego serca podziękować także wszystkim moim Koleżankom i Kolegom z rządu. Chcę podziękować Panu Ministrowi Pawłowi Szefernaker owi, który dzisiaj za to odpowiada i który wiem, że [robi to] z ogromnym zaangażowaniem. Pan Minister – którego znacie, bo w rządzie jest odpowiedzialny za sprawy samorządu terytorialnego – trafnie został wskazany przez Pana Premiera jako ten, który właśnie również ma się zajmować kwestią tej ogromnej rzeszy osób, k tóre przybyły do nas z Ukrainy, i tego, w jaki sposób sobie poradzić. Bo właśnie poradzić sobie z tym rząd może tylko we współpracy z Państwem, z przedstawicielami samorządów na wszystkich jego stopniach, bo nie da się inaczej – i tak właśnie powinno funkcjonować państwo.
Ogromnie dziękuję, że Państwo tak tę służbę wykonują, że nie słychać o żadnych problemach. Bo to jest tak, że robota jest dobrze wykonywana wtedy, kiedy nie słychać o problemach. Najczęściej jest tak, że głośno nikt nikogo nie chwali i w mediach nie słychać żadnych pochwał na tym tle pod adresem przedstawicieli samorządu terytorialnego i rządu.
Można je tylko usłyszeć w podziękowaniach, które ja tak niedawno – a mam nadzieję, że i Państwo przyjęli je do siebie – usłyszałem w Werchownej Radzie od Prezydenta Zełenskiego i od wszystkich tych, którzy tam byli, uczestniczyli w posiedzeniu, na którym miałem zaszczyt i wielką przyjemność wystąpić w imieniu wszystkich Państwa, w imieniu Rzeczypospolitej. Byłem bardzo wzruszony, że otrzymałem to zaproszenie jako pierwszy spośród wszystkich prezydentów od początku, odkąd nastąpiła rosyjska agresja.
Ale odebrałem to również jako przede wszystkim wyraz wdzięczności wobec Państwa, wobec tej działalności, którą na co dzień realizujecie, wobec tego, jak służycie drugiemu człowiekowi. Powtarzam: najczęściej nie widać tego w mediach. Niewielu spośród Państwa było w mediach pokazywanych, kiedy właśnie tę swoją służbę wykonywaliście. Ale wiem, że realizujecie ją bardzo dobrze. I chcę z całego serca za to podziękować.
Zdajemy w tej chwili wielki egzamin z naszego człowieczeństwa, z naszego sąsiedztwa, także z naszych reguł funkcjonowania demokracji; egzamin, który pewnie przełoży się także na kolejne wybory na wszystkich szczeblach, które będą w Polsce za jakiś czas. Ale przede wszystkim zdajemy egzamin z człowieczeństwa. I za to Państwu ogromnie dziękuję. Że umieliście wykorzystać wszystkie swoje doświadczenia – obok serca, które macie; umieliście i umiecie wykorzystać wszystkie swoje doświadczenia po to, żeby pomóc w tej niezwykle trudnej sytuacji, w tej próbie dziejowej, jakiej Polska i Polacy zostali poddani.
Wierzę, że ta próba – co z mojego punktu widzenia jako Prezydenta Rzeczypospolitej jest najważniejsze – ustanowi zupełnie nową drogę i nową jakość w relacjach pomiędzy Polską i Ukrainą, a przede wszystkim pomiędzy Polakami i Ukraińcami, pomiędzy naszymi narodami. Bo razem jesteśmy bardzo silni, i to widać bardzo mocno w ostatnim czasie. I możemy znacznie więcej niż samodzielnie.
Być może, że uda się z tego wyciągnąć i wyprowadzić jeszcze dobro na przyszłość, które będzie służyło obu naszym państwom. Ale przede wszystkim – za co jestem Państwu ogromnie wdzięczny – wierzę w to, że kiedy te kobiety z dziećmi wrócą na Ukrainę po wojnie, kiedy sytuacja już się uspokoi, kiedy będą mogli wrócić, te dzieci, ich matki, babcie, siostry wywiozą stąd wspomnienie Polaków – ludzi uczciwych, dobrych, którzy podzielili się z nimi chlebem, którzy starali się im zapewnić najlepsze warunki, którzy zachowali się nie tylko jak sąsiedzi, ale jak bracia. I za to jestem Wam ogromnie wdzięczny. Bo to ma szansę zbudować na stulecia relację pomiędzy narodami.
Kończąc, jeszcze raz Państwu z całego serca gratuluję. Jeszcze raz dziękuję za służbę publiczną, którą pełnicie, za wszystkie Państwa działania. Zachęcam do zakładania Centrów Usług Społecznych. Przepraszam za ten wtręt, ale jest to ustawa, którą wypracowaliśmy tutaj, w Kancelarii Prezydenta, razem z ekspertami, naukowcami i która – jak do tej pory – pilotażowo dobrze działa, więc zachęcam do tego, by się nad nią pochylić, bo wierzę, że dzięki temu usługi publiczne mogą być świadczone lepiej, sprawniej i łatwiej dla samych samorządów.
Proszę, żebyście nadal działali, tak jak do tej pory działacie. Proszę, żebyście nie zmniejszali zaangażowania – kto może, proszę, żeby to zaangażowanie zwiększył. I dziękuję Państwu za tę służbę publiczną, którą na co dzień realizujecie dla swoich współmieszkańców, którzy Was wybrali, dla swoich samorządów lokalnych i regionalnych, dla Rzeczypospolitej, dla nas wszystkich. I w tym zakresie, a także we wszystkich innych sprawach, o których sobie Państwo marzą i myślą, życzę wszelkiego powodzenia.
Dziękuję.