Speech during the extraordinary session of the City Council in Piątek
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda addressed the extraordinary session of the City Council in Piątek on May 28, 2020, marking the 30th anniversary of the restoration of local government in Poland.
- Main themes
- 30th anniversary of local government restoration in Poland, municipal rights restoration to Piątek, local government achievements, Polish sovereignty and national pride, Poland as center of Europe, community development and infrastructure, economic zones and job creation, historical justice, national identity
- Duration
- ~39 min
- Words
- 4,647
- Sentences
- 177
- Readability
- 45
- Grade
- 13.4
- Syntax
- 3.35
- Vocabulary
- 2.07
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other177 sentences in 45 paragraphs
Dear Mr. Mayor,
Dear Mr. Chairman,
Dear Madam Secretary,
Esteemed Council Members,
All Honored Guests!
Thank you very much for the opportunity to meet with you today here in the town of Piątek, at the ceremonial session of the City Council. I have decided to celebrate this exceptional day, this special time when we commemorate the 30th anniversary of the restoration of local government in Poland – celebrating the first elections that took place in 1990 to municipal councils – in a specific way.
Namely, I visited a number of smaller municipalities yesterday, starting from Alwernia in Małopolska, through Wola Rzędzińska, to Staszów in Świętokrzyskie. These were meetings where I asked to be shown what local authorities, leaders, and local government officials – those for whom this was a celebration – are proud of, what has brought them and continues to bring them the greatest satisfaction in their daily local government activities for their fellow citizens.
I saw a developing school with a long history, established in 1851, where a beautiful, modern gymnasium is now being built along with sanitary facilities and additional classrooms. Thus, the building will find its additional, new use, being modern while preserving its historical substance.
I saw a beautiful sports field – used by the local club's football players and youth training in football – with such a beautiful lawn that I have never seen before. I must say that I was enchanted, and I do not wonder at all that it is a source of pride. Alongside it, there is a very nice, elegant nursery. As a result of the changes that occurred and better utilization of the existing facility after renovation, part of it has been designated for the nursery; there was previously a school complex that included a primary school and a gymnasium. Today, the primary school has remained slightly larger, while the rest has been allocated to the nursery, following extensive renovation work.
Finally, I saw the expanding subzone of the Starachowice Special Economic Zone, which has been in Staszów since 2017, where new facilities are literally being built before the eyes of the residents, creating new jobs – to the joy of the residents, to the pride of local authorities, especially the mayor, who once, in 2017, asked me for support in this regard, and it has succeeded. One could say that we accomplished this together.
Today, I am with you at a truly ceremonial session to emphasize this 30th anniversary in a special way. But also in a special place. Special for two reasons. First – in a town that has regained its municipal rights taken away by a foreign state, foreign authorities, once taken by the Russian partitioner after the January Uprising for being a Polish city and brave.
I am proud and moved that the Republic has restored these rights to Piątek. I would like you to perceive this as a historical and symbolic event. I hope that this means that today’s Poland, through such actions, is truly a free, truly sovereign, truly independent Poland; one that remembers its heroes; knows how to emphasize what is important, restore a good name where it has been attempted to be taken away, and highlight honor where it has always been, and dignity where it has always been. And this is what the act of symbolically restoring municipal rights to your town serves. Because I believe that in your hearts – as residents of Piątek – Piątek has always been a town. Because that was its history, and that act was certainly considered not only unjust by the families living here but, in fact, also a violation of rights. That is why I am here today with you: to be in this specially deserving town.
But also to be in this symbolic place, which is the center of the Republic – precisely the central place of Poland, as can be beautifully seen on any map. Today, near an extremely important communication hub, the intersection of two highways – A2 and A1, thus from north to south and from east to west. But also in a place that – if we look at Europe as a whole – one can boldly say is also the center of Europe.
Once, President Lech Kaczyński, with whom I had the honor and great pleasure to work for over two years as a minister in his Chancellery, said that the attitude we should adopt as a society, as a nation – but also we, as politicians – is that a nation that wants to be considered a great European nation must first and foremost feel that way and must show it. It must want to be regarded as a great European nation.
And secondly – you will be respected as a nation, but also as a person when you respect yourself. And this means that you know your worth, understand the sphere of your rights, understand your place on earth, your place in Europe; you understand your potential, which is and has an objective character. This is how I try to act and this is the Poland I strive to create.
That is why I am with you today, in the center of the Republic and the center of Europe, to say: yes, we are the center of Europe, and that is why we are acting today in the national and international space. Pursuing ambitious goals, developing international cooperation at an ambitious level, co-organizing the policy of Central European countries, for example, through the construction of cooperation in the Three Seas Initiative and the development of infrastructure, including road and rail.
Yes, we want our ports to be efficiently connected with ports on the Adriatic and the Black Sea. We want gas interconnectors to exist so that we can create European security. We want not only the LNG terminal in Świnoujście, which we owe to President Lech Kaczyński – because he was the inspirer of its construction – and which already significantly ensures our energy sovereignty. But we also want a gas pipeline from the Norwegian shelf and the Baltic Pipe, which is currently under construction, so that we can transport gas from the Norwegian shelf to Poland.
We want to be not only sovereign ourselves regarding the supply of this raw material from various directions – and in this regard, have the ability to choose, for example, by the fact that we can de facto accept gas from anyone who offers to supply it to our LNG terminal – but we also want to be a hub for this energy source for Central Europe, we want gas to be taken from us to other countries; where it is needed. In this regard, we also want to be a guarantor of European security.
We want to connect the Baltic countries, and one day – I hope – also the Scandinavian countries with the southern countries of Europe. We want to facilitate economic exchange, tourism exchange – we simply want to facilitate ordinary interpersonal exchange. We want to revitalize large areas of our country through the implementation of major investments. This is our ambition.
But we also want to take our rightful place in the European Union – that is why we demand it and that is why we demand respect for our rights in every possible field. For European treaties to be interpreted towards us as they are interpreted towards all others. For what is guaranteed by treaties to the sovereign decision of a member state to also apply to our sovereign decision; for us to be able to make such decisions and for no one to try to decide for us. We fight and will fight firmly for our rights and position.
Why do I mention this? Because yesterday the idea of creating a European recovery fund was officially announced, which is to become a remedy for the economic crisis caused in the European Union by the coronavirus epidemic, hitting the economies of virtually all European countries – although some more than others, as we know very well. But this is also a discussion about the future European budget, about how Europe should develop after Brexit, in what direction we should head, and what it means: our competitive position in the world. Our – as a European Community.
On April 29, I wrote a letter to the leaders of the European Union – to my colleagues, to the leaders of the Balkan countries, and also to the leaders of the Eastern Partnership countries, outlining how I perceive the future directions in which we should develop in Europe and what we should discuss: cooperation in health protection, especially securing us against potential future epidemics, how we should act in this regard; economic cooperation, which must now take new paths, and the new European budget should take into account the realities in which individual European countries find themselves and the needs of those countries, to speak of truly equal development of the European Union in the sense that all countries are relatively equally developed; and to ensure this, create such an opportunity for countries. Finally, thirdly – that we need a special mechanism that will help European economies in this difficult situation.
In addition to these elements, I also addressed the necessity of ensuring that international law is respected, that we carry out scientific cooperation, as well as goals related to climate protection and the implementation of the principle of sustainable development, which is today also an extremely important civilizational issue, so strongly emphasized in Europe.
I am pleased that the information conveyed yesterday by the President of the European Commission shows that European thinking is indeed moving in this direction. The establishment of the European Recovery Fund plus such a significant increase in funds for the common agricultural policy, cohesion policy, and funds related to the economic transformation of countries to achieve climate protection goals shows that indeed, solidarity thinking and a reasonable view of the needs for the development of the countries of the European Union have prevailed over particular interests. I hope that in the form outlined yesterday by the President of the European Commission, these two instruments – namely the European budget for the next financial perspective, where over 360 billion euros have been allocated for the common agricultural policy, which is over 24 billion more than previously anticipated, where funds for cohesion policy have also increased significantly, also over 360 billion euros, and over 40 billion euros for achieving climate goals through economic transformations, modernization, and changes in industry – these are funds that indeed allow us to look to the future with hope and to think seriously about developmental issues.
But above all, the European Recovery Fund, a fund from which a large part is to go to Poland, a fund of which, according to announcements, Poland would be the third-largest net beneficiary – after Italy and Spain, which were heavily affected by the coronavirus – is a great opportunity for us. This is, of course, the result of our policy, of striving for Polish interests. I repeat once again: I hope that this form will ultimately be accepted by the entire European community. Negotiations will certainly continue on this matter.
But above all, I want to say one thing. These are funds that provide a great investment opportunity, because that is also the vision. This is to be a fund that supports large and all investments in the European Union. In order to save economies through investments. It is no secret to anyone that in all deeply crisis situations, it is precisely investments that have become the driving force of economies. It is precisely large investments and broadly defined financial investment activity that have pulled countries out of economic crises. This was the case after the Great Depression of the late 1920s and 1930s in the United States and in Europe, and it was also the case after World War II, when war-torn Europe was lifted up and supported by money from the Marshall Plan. I think of Western Europe; we, unfortunately, were not its beneficiaries, but that was not our decision. Thanks to the introduction of a social market economy, it became one of the absolutely wealthiest parts of the world, where people live at the highest level, where one can confidently speak over decades about something we have always dreamed of, and what we are slowly beginning to achieve, namely prosperity.
Ladies and gentlemen, I would very much like us to also skillfully benefit from this money. This is not the time to withdraw from any major investments. An ambitious nation, as I said at the outset, an ambitious state and society does not withdraw from investments. It is not said that in order to direct funds to one goal, we will have to give up planned investments elsewhere. On the contrary: we implement everything. And this is indeed our ambition, to realize everything we have planned, and even more. But I would like local governments to benefit greatly from this as well. I know, because it has often been the subject of discussion, including in the Local Government section of the National Development Council, that many local governments, especially smaller ones, face problems with the ability to utilize various types of funds, including European funds – problems related to their own contribution, with so-called own funds. Therefore, I will put forward an appropriate initiative to create a local government investment fund. A fund where an amount of around 20 or 30 billion zlotys will be available for local governments to utilize European funds that will come to us under the next financial perspective and under the European Recovery Fund. This is extremely necessary to enable local governments to achieve various ambitious goals, so that all local governments, including the smaller ones, can carry out the necessary modernization work in various aspects of the daily lives of their residents. Starting from renovations of various educational facilities and others, or building new ones, to taking care of local health services, which are under the jurisdiction of local governments.
I believe that this is a very important task and it is our, I would say, historical obligation in light of such a gigantic amount that will be allocated to this recovery fund – which amounts to approximately 750 billion euros in the global, European space, of which over 63 billion would be at Poland's disposal – therefore, creating the best possible opportunities for utilizing this money, especially by local government units, must be a fundamental task and, in my opinion, also a challenge. We have what is called a historical moment. Either we do this well and we will indeed be great beneficiaries of this recovery program, or we will waste this enormous opportunity. I feel that we absolutely cannot afford to waste this chance, and I promise you here, in Piątek, at your ceremonial session on the occasion of the 30th anniversary of local government, that I will do my utmost to keep this commitment.
It is very important to me that, while supporting local governments, creating new opportunities for them, and giving them the freedom to choose, we also provide the possibility of implementing solutions that serve the residents; that make their place of residence more attractive, that it becomes a place where as many needs as possible can be met. That is why the law on social service centers was created in the Chancellery of the President, which enables local governments to create social service centers in order to provide social services more efficiently, and in the future, I hope, in a more developed way – all those that serve the residents and all those that residents actually consider necessary. The law does not impose the creation of social service centers; it empowers local governments to create them. It encourages them to consider creating these social service centers and to try, because I am convinced that this initiative prepared by experts – by scientists, but also by practitioners of local government – will serve well to improve the quality of service delivery for residents in local government units. These are precisely the social services.
Ladies and gentlemen, a very important part of my policy is also what I call social policy. This, of course, everyone knows, is care for the family. I am very grateful that it exists at the local government level. Even before it appeared at the level of government administration, it was born in local governments. It was local governments that first began to care for families, and I am immensely grateful for that. This is true local government – recognizing the needs of residents.
Today we have a whole range of programs at the central, national level that are functioning. But I would like us to also take better care of our seniors. That is why, among other things, I created the National Oncology Strategy together with experts, which was adopted by the Ministry of Health, and that is why, I hope, medical centers dedicated to seniors, medical centers for those aged 75 and over, will also be established. I would like seniors to be under special care from the state as people who have worked their whole lives for the Republic. It is very important that there is a sense that they are secure, that they are secured in a way appropriate for their age, suitable for their predispositions, by medical personnel prepared for this, who also understand the needs of people who are increasingly elderly.
We will also allocate huge amounts of money for the treatment of oncological diseases. This is unfortunately the horror of the future. All expert studies show a huge increase in cancer cases that we can expect in the coming years. We must respond to this, and that is why the National Oncology Strategy was created, so that we can establish a way to combat cancer, that is, how to act, and that funds will follow. These funds are there; over 5 billion zlotys will be allocated for the implementation of this strategy, and in general, we are aiming for 6% of health care spending in Poland, and over the last five years, the amount allocated for health care has increased from over 70 billion annually to 104 billion, so this increase is enormous. In oncology alone, it has increased from 7.2 billion to over 11 billion. So, as you can see, the funds allocated for this purpose are indeed substantial.
In addition, there will be a medical fund, on which we are currently finishing work with the Minister Paweł Mucha, who is here with us, on the draft law. In the near future, I will submit it to the Marshal's office in the Sejm. This fund will, on the one hand, support oncological treatment primarily for children, but on the other hand, it will also support, or even enable, the treatment of rare diseases, which is a great concern today, and I hope it will save many children and make life easier for many people, improving their quality of life, and relieving parents of at least some of their worries. I believe this is very important, and I believe that an ambitious state should have such possibilities.
Ladies and gentlemen, this is the policy I want to implement. Why am I saying this? Because for me, this direct contact – just as I am here with you today and can talk – is extremely valuable. I am very happy to be at the City Council session. I am reminded of the times nine years ago when I was a councilor in the City of Kraków, sitting in the City Council, participating in discussions about our municipal affairs. I smiled the day before yesterday, telling my colleagues that perhaps these are the most tangible effects of my political work – those gymnasiums that stand today in Kraków, which young people use, and for which I advocated back then. And other places where we made investment decisions.
But I also remember it as a time of strong connection with the residents. Very strong, because among other things, I was a co-creator of the Kraków housing round table, where we discussed the issue of the lack of social and municipal housing, the waiting list. You know, very sensitive issues that raised huge social controversies and are always very difficult. They were discussed there beyond political divisions – at that time I sat at the same table with colleagues from all sides of the political scene and we worked together; I later attended that round table as a member of parliament. Because I continued my work with citizens when I was a member of parliament. My office was always open; we provided legal advice, and we were known for that in Kraków and Małopolska; people came to us from various places.
That is why later, when I ran for the office of President of the Republic, this contact with my fellow countrymen was the most important for me, and that is why I decided to visit all the counties in Poland, to meet my fellow countrymen where they live. That was important to me. I have never hidden the fact that although I was born in one of the largest Polish cities, in Kraków, although I graduated in law, although I worked at the university, teaching students, among other things, about local government, because of administrative law, that I am a doctor of legal sciences, it is the communal and county Poland that has always been very close to me. Just as the town of my father's family, Stary Sącz, a small town in Małopolska, and the village where my grandfather was born, who was a simple man, a furrier, a craftsman, but I always considered him a model of civic attitude, humanity, and perspective on another person. That is how I try to implement policy today. This contact and being with people is very important to me; I have this inner feeling that we all serve mainly to be close to people, to meet their needs, that this is essentially the whole meaning of politics in a country that is a democratic country.
That is why I want to thank you very much on this 30th anniversary – for the activities of local government, for the activities of the municipality, for the activities of the city, its authorities, for serving the people, for addressing these local, but so important – who knows, perhaps the most important – issues. There would not be such a Poland as we see today: developed, beautiful, with renovated squares in cities, well-maintained schools, beautiful gymnasiums, modern sports facilities if it were not for the efforts of local leaders, people of local government.
These 30 years that you have recorded here have truly been well utilized. I am immensely grateful for that. I say this with full responsibility because it is enough to look at Central Europe and see how much it has changed over the years and how much today it is at the forefront of the entire pack, a great European country that is Poland. Our neighbors around us are smaller countries, and as everyone knows, in a smaller country, in a smaller center, it is much easier to carry out various reforms, wide-ranging actions. When you have 3 or 4 million residents, and not 38 million residents, as Poland has. In our country, carrying out any reform process, implementing any major change is definitely more difficult; it theoretically proceeds with much greater inertia. And yet we have succeeded; and yet today we are one of the fastest-growing countries in Central Europe. Until recently, we had excellent economic results, and Poles are earning better and better. Our cities, towns, and villages look more and more beautiful, and they are no longer exceptional places where Poland looks like cities, towns, and villages in Western Europe.
This is largely the merit of you, those who at the local level carry out their tasks every day, being in contact with residents. I already mentioned an example from Stary Sącz yesterday – once the mayor surprised me immensely. I came to him a long time ago, still as the Deputy Minister of Justice, when the city was to celebrate its 750th anniversary, the anniversary of its location, because it was established in the same year as Kraków, in 1257. And before those celebrations – I was appointed by the mayor to the council of those celebrations – we walked around the city and reached the city park because the mayor wanted to show me how beautifully the park had been renovated. It was indeed prepared, with beautiful paths, benches, and beautiful play equipment for children, and the boys were playing football there. And the mayor stopped and said: Tomek, Marek, something, and they: Mr. Mayor… He knew them all by name. Stary Sącz is not a large city, just a few thousand residents. But the mayor knew the boys by name. I must tell you that it made a huge impression on me.
I then understood what true local government work means and where true local government is. This true local government is precisely where you bear a very specific responsibility, because that is also added to it. In such a local government, where there are a few or several thousand residents, everyone knows everyone.
If you make a mistake, if you act poorly – not only will you not be elected next time, but you will also bear the stigma of someone who harmed the local community – you carry it on yourself, and your family also bears it. Therefore, the risk of such activity is greater than at the central level. That is why I want to express my great respect to you, because local government activity is associated with additional risk, and you undertake it precisely to do good, to realize what we call a reasonable concern for the common good, that is, good politics, honest politics, reliable politics, politics that truly serves people and the development of your small homeland.
I thank you from the bottom of my heart that through your contribution here, in your small homeland, in your Piątek, you also make a great contribution to the development of the Republic. I am immensely grateful to you for this and I extend to all of you local government officials – the City Council, the Mayor, all collaborators, all local government employees at all levels – heartfelt wishes of success, the realization of all plans, and that your service to your local community, whether at the municipal, county, or regional level, brings satisfaction. And that in the future, when you finish this activity, you can look proudly at the work of your hands, your thoughts, and your labor.
And one more thing. I deeply believe that if we are to truly develop the Republic, if it is to flourish, if it is to grow, if we are to take the place we ambitiously want to occupy, namely the place of one of the largest, most populous countries in the European Union and compete with others, we must above all strive to act as harmoniously as possible. To seek agreement on the most important issues, because work, not quarrels, jobs, not bickering. Only through work can we positively change Poland. We will not achieve this through quarrels, by undermining each other, by blocking each other's ideas and proposals.
Of course, criticism is an element of politics, but let us remember that criticism is justified when it is constructive, serving to adopt the best, most sensible solution that leads us to the good. I wish you this as well on this 30th anniversary. Once again, thank you for your service to Piątek and to our Homeland.
Thank you very much.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Szanowny Panie Burmistrzu,
Szanowny Panie Przewodniczący,
Szanowna Pani Sekretarz,
Wielce Szanowni Państwo Radni,
Wszyscy Przybyli Goście!
Bardzo dziękuję za możliwość spotkania się dziś z Państwem tu, w mieście Piątek, na uroczystej sesji Rady Miejskiej. Zdecydowałem, by ten wyjątkowy dzień, wyjątkowy czas, gdy obchodzimy 30-lecie odtworzenia w Polsce samorządu terytorialnego – świętując pierwsze wybory, które odbyły się w 1990 roku do rad gmin – obchodzić w specyficzny sposób.
A mianowicie taki, że wczoraj odwiedziłem szereg mniejszych samorządów, poczynając od Alwerni w Małopolsce poprzez Wolę Rzędzińską aż do Staszowa w świętokrzyskim. Ale to były spotkania, gdzie prosiłem, by pokazano mi to, z czego władze lokalne, włodarze, samorządowcy – czyli ci, których to było święto – są dumni, co przyniosło i przynosi im największą satysfakcję w ich codziennej samorządowej działalności dla swoich współobywateli.
Widziałem rozbudowującą się szkołę o długiej historii, powstałą w 1851 roku, w której dopiero teraz buduje się piękną, nowoczesną salę gimnastyczną razem z zapleczem sanitarnym i dodatkowymi klasami. Tak że budynek znajdzie swoje dodatkowe, nowe wykorzystanie, będąc nowoczesnym, a jednocześnie zachowując swoją historyczną substancję.
Widziałem piękne boisko – które jest używane przez piłkarzy lokalnego klubu i młodzież, która trenuje piłkę nożną – o tak pięknej murawie, jakiej sam jeszcze nigdy nie widziałem. Muszę powiedzieć, że byłem oczarowany i wcale się nie dziwię, że jest to duma. Ze zbudowanym obok żłobkiem – bardzo ładnym, eleganckim. W wyniku zmian, które nastąpiły, i lepszego wykorzystania dotychczasowego obiektu po remoncie jego część została przeznaczona na żłobek; był tam wcześniej zespół szkół, w którym były szkoła podstawowa i gimnazjum. Dziś szkoła podstawowa pozostała nieco większa, natomiast resztę przeznaczono na żłobek, właśnie po gruntownych pracach remontowych.
Widziałem wreszcie rozbudowującą się podstrefę Starachowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, która od 2017 roku jest w Staszowie i w której powstają nowe obiekty dosłownie na oczach mieszkańców, dając nowe miejsca pracy – ku radości mieszkańców, ku dumie władz lokalnych, w szczególności burmistrza, który kiedyś, w 2017 roku, prosił mnie o wsparcie w tym zakresie, i to się udało. Można powiedzieć, że zrealizowaliśmy to razem.
Dzisiaj jestem u Państwa na rzeczywiście uroczystej sesji, by właśnie dzisiaj w wyjątkowy sposób podkreślić to 30-lecie. Ale także w wyjątkowym miejscu. Wyjątkowym z dwóch przyczyn. Po pierwsze – w mieście, które ponownie otrzymało swoje prawa miejskie odebrane przez obce państwo, obce władze, odebrane kiedyś przez rosyjskiego zaborcę po powstaniu styczniowym za to, że było miastem polskim i mężnym.
Jestem dumny i wzruszony, że Rzeczpospolita przywróciła te prawa Piątkowi. Chciałbym, by postrzegali to Państwo jako wydarzenie historyczne i symboliczne. Mam nadzieję, że to właśnie oznacza, iż dzisiejsza Polska poprzez takie działania jest Polską prawdziwie wolną, prawdziwie suwerenną, prawdziwie niepodległą; która pamięta o swoich bohaterach; umie podkreślić, co ważne, i przywrócić dobre imię tam, gdzie próbowano je odebrać, i podkreślić honor tam, gdzie on zawsze był, i godność tam, gdzie zawsze ona była. I temu służy akt symbolicznego przywrócenia praw miejskich Państwa miastu. Bo sądzę, że w Państwa sercach – jako mieszkańców Piątku – Piątek zawsze był miastem. Bo taka była jego historia, a tamten akt z całą pewnością rodziny tu mieszkające nie tylko uważały za niesprawiedliwy, lecz w gruncie rzeczy także za złamanie praw. Dlatego jestem tu dziś z Państwem: aby być w tym specjalnie zasłużonym mieście.
Ale także żeby być w tym symbolicznym miejscu, jakim jest centrum Rzeczypospolitej – dokładnie centralne miejsce Polski, co bardzo ładnie widać na każdej mapie. Dzisiaj w pobliżu niezwykle ważnego węzła komunikacyjnego, miejsca przecięcia się dwóch autostrad – A2 i A1, a więc z północy na południe i ze wschodu na zachód. Ale także w miejscu, które – jeżeli popatrzymy na Europę jako całość – śmiało można mówić, że jest także centrum Europy.
Kiedyś Pan Prezydent Lech Kaczyński, u którego boku miałem zaszczyt i wielką przyjemność przez ponad dwa lata pracować jako minister w jego Kancelarii, mówiąc, jaką powinniśmy przyjmować postawę jako społeczeństwo, jako naród – ale także my, jako politycy – mówił zawsze, że naród, który chce być uważany za wielki naród europejski, przede wszystkim musi się tak czuć i musi to pokazywać. Musi chcieć być uważany za wielki naród europejski.
A po drugie – będziesz szanowany także jako naród, ale również jako człowiek wtedy, gdy będziesz szanował samego siebie. A to oznacza, że znasz swoją wartość, rozumiesz sferę swoich praw, rozumiesz swoje miejsce na ziemi, swoje miejsce w Europie; rozumiesz swój potencjał, który jest i ma charakter obiektywny. Tak właśnie staram się działać i taką właśnie Polskę staram się tworzyć.
Dlatego jestem z Państwem dziś tu, w centrum Rzeczypospolitej i centrum Europy, by powiedzieć: tak, jesteśmy centrum Europy i dlatego działamy dziś w przestrzeni krajowej i międzynarodowej. Realizując ambitne cele, rozwijając współpracę międzynarodową na ambitnym poziomie, współorganizując politykę państw Europy Środkowej, choćby poprzez budowę współpracy w zakresie Trójmorza i rozwój infrastruktury, także drogowej, kolejowej.
Tak, chcemy, by nasze porty były sprawnie połączone z portami nad Adriatykiem i Morzem Czarnym. Chcemy, by istniały interkonektory gazowe, byśmy tworzyli bezpieczeństwo europejskie. Chcemy mieć nie tylko gazoport w Świnoujściu, który zawdzięczamy Prezydentowi Lechowi Kaczyńskiemu – bo to on był inspiratorem budowy – i który w ogromnym stopniu już zapewnia nam suwerenność energetyczną. Ale chcemy mieć także gazociąg z szelfu norweskiego i Baltic Pipe, która w tej chwili jest w budowie, byśmy mogli tłoczyć gaz z szelfu norweskiego do Polski.
Chcemy być nie tylko sami suwerenni, jeżeli chodzi o dostawy tego surowca z różnych kierunków – i w związku z tym mieć możliwość wyboru, choćby przez to, że de facto możemy od każdego, kto tylko oferuje dostawę, przyjmować gaz do naszego gazoportu – ale chcemy być także hubem tego źródła energii na Europę Środkową, chcemy, by od nas pobierano gaz do innych krajów; tam, gdzie jest potrzebny. W związku z tym chcemy być także gwarantem europejskiego bezpieczeństwa.
Chcemy łączyć kraje bałtyckie, a kiedyś – mam nadzieję – także skandynawskie z krajami południa Europy. Chcemy ułatwiać wymianę gospodarczą, wymianę turystyczną – chcemy po prostu ułatwiać zwykłą wymianę międzyludzką. Chcemy ożywiać wielkie połacie naszego kraju poprzez realizację wielkich inwestycji. To nasza ambicja.
Ale chcemy też zajmować należne nam miejsce w Unii Europejskiej – dlatego domagamy się go i dlatego domagamy się na każdym możliwym polu poszanowania naszych praw. Aby traktaty europejskie były wobec nas interpretowane tak, jak są interpretowane wobec wszystkich innych. By to, co traktatami jest gwarantowane do suwerennej decyzji państwa członkowskiego, przysługiwało również do naszej suwerennej decyzji; byśmy takie decyzje mogli podejmować i aby nikt nie próbował tu decydować za nas. Walczymy i będziemy twardo walczyli o swoje prawa i pozycję.
Dlaczego o tym mówię? Bo wczoraj została już oficjalnie ogłoszona idea stworzenia europejskiego funduszu odbudowy, który ma się stać środkiem zaradczym na kryzys gospodarczy, do którego doprowadziła Unię Europejską epidemia koronawirusa, uderzając w gospodarki właściwie wszystkich europejskich krajów – choć w jedne bardziej, a w inne mniej, jak doskonale wiemy. Ale to także dyskusja o przyszłym europejskim budżecie, o tym, jak Europa ma się rozwijać po brexicie, w jakim kierunku powinniśmy zdążać i co to znaczy: nasza konkurencyjna pozycja w świecie. Nasza – jako europejskiej Wspólnoty.
29 kwietnia napisałem list do przywódców Unii Europejskiej – do moich koleżanek i kolegów, do przywódców państw bałkańskich, a także do przywódców państw Partnerstwa Wschodniego, pisząc, jak postrzegam przyszłe kierunki, w których powinniśmy w Europie się rozwijać i o których powinniśmy dyskutować: współpraca w zakresie ochrony zdrowia, zwłaszcza zabezpieczenia nas przed ewentualnymi kolejnymi epidemiami, jak powinniśmy działać w tym zakresie; współpraca gospodarcza, która właśnie musi wejść na nowe tory, a nowy budżet europejski powinien uwzględniać kwestię realiów, w jakich znajdują się poszczególne kraje europejskie i realiów potrzeb tych krajów, by mówić o rzeczywiście równym rozwoju Unii Europejskiej w sensie, że wszystkie kraje są w miarę jednakowo rozwinięte; i żeby to zapewnić, stworzyć taką możliwość krajom. Po trzecie wreszcie – że jest nam potrzebny specjalny mechanizm, który pomoże europejskim gospodarkom w tej trudnej sytuacji.
Oprócz tych elementów poruszyłem jeszcze kwestie konieczności pilnowania, by prawo międzynarodowe było przestrzegane, byśmy realizowali ze sobą współpracę naukową, jak również cele związane z ochroną klimatu i realizacją zasady zrównoważonego rozwoju, co jest dzisiaj także cywilizacyjnie kwestią niezwykle ważną, a tak mocno w Europie akcentowaną.
Cieszę się, że te wczorajsze informacje, które zostały przekazane przez Przewodniczącą Komisji Europejskiej, pokazują, że europejskie myślenie podąża właśnie w tym kierunku. Utworzenie Europejskiego Funduszu Odbudowy plus tak znaczące zwiększenie środków na wspólną politykę rolną, politykę spójności i właśnie funduszy związanych z przemianą gospodarczą krajów po to, aby realizować cele ochrony klimatu, pokazuje, że faktycznie solidarne myślenie i rozsądne spojrzenie na potrzeby rozwoju krajów Unii Europejskiej wzięło górę ponad partykularnymi interesami. Mam nadzieję, że w takim kształcie, jak zarysowała to wczoraj Przewodnicząca Komisji Europejskiej, rzeczywiście te dwa instrumenty – to znaczy budżet europejski na następną perspektywę finansową, gdzie ponad 360 mld euro przeznaczono na wspólną politykę rolną, czyli ponad 24 mld więcej, niż wcześniej przewidywano, gdzie ogromnie wzrosły też środki na politykę spójności, również ponad 360 mld euro i ponad 40 mld euro na realizację celów klimatycznych poprzez właśnie przemiany gospodarcze, poprzez modernizację i zmiany w przemyśle – to są środki, które rzeczywiście pozwalają z nadzieją patrzeć w przyszłość i poważnie myśleć o kwestiach rozwojowych.
Ale przede wszystkim Europejski Fundusz Odbudowy, fundusz, z którego ogromna część ma trafić do Polski, fundusz, którego według zapowiedzi, Polska miałaby być trzecim co do wielkości beneficjentem netto – po bardzo mocno dotkniętych przez koronawirus Włochach i Hiszpanii – to jest dla nas wielka szansa. To jest oczywiście efekt naszej polityki, zabiegania o polskie interesy. Powtarzam jeszcze raz: mam nadzieję, że w tej formie to zostanie ostatecznie przez całą wspólnotę europejską przyjęte. Negocjacje będą teraz z całą pewnością w tej sprawie jeszcze trwały.
Ale przede wszystkim chcę powiedzieć jedno. Otóż to są pieniądze, które dają wielką szansę inwestycyjną, bo taka jest też wizja. To ma być fundusz, który ma wesprzeć wielkie i wszelkie inwestycje w Unii Europejskiej. Po to, aby właśnie inwestycjami ratować gospodarki. Nie jest dla nikogo tajemnicą, że we wszystkich głęboko w kryzysowych sytuacjach to właśnie inwestycje stawały się mocą napędową gospodarek. To właśnie wielkie inwestycje i szeroko zakrojona w sensie finansowym działalność inwestycyjna wyprowadzała kraje z kryzysów gospodarczych. Tak było po Wielkim Kryzysie przełomu lat 20. i 30. w Stanach Zjednoczonych i w Europie, tak było też po II wojnie światowej, kiedy zburzona Europa dźwigała się i została wsparta pieniędzmi z planu Marshalla. Myślę tu o Europie Zachodniej, my niestety nie byliśmy jego beneficjentami, ale nie była to nasza decyzja. Dzięki sprowadzeniu społecznej gospodarki rynkowej stała się jedną z absolutnie najzamożniejszych części świata, gdzie ludzie żyją na najwyższym poziomie, gdzie śmiało można mówić poprzez dziesięciolecia o czymś, o czym my cały czas marzymy, i co powoli zaczynamy osiągać, czyli o dobrobycie.
Szanowni Państwo, bardzo bym chciał, żebyśmy my także w sposób umiejętny z tych pieniędzy korzystali. Nie jest to czas wycofywania się z żadnych wielkich inwestycji. Ambitny naród, jak powiedziałem na wstępie, ambitne państwo i społeczeństwo nie wycofuje się z inwestycji. Nie mówi się, że żeby skierować środki na jeden cel, to będziemy musieli zrezygnować z zaplanowanych inwestycji w innym miejscu. Wręcz przeciwnie: realizujemy wszystko. I to jest właśnie nasza ambicja, żebyśmy zrealizowali wszystko to, co zaplanowaliśmy, i jeszcze dodatkowo więcej. Ale chciałbym, żeby z tego w ogromnym stopniu skorzystały także i samorządy. Wiem, bo wielokrotnie było to przedmiotem dyskusji, także i w sekcji Samorządu Terytorialnego Narodowej Rady Rozwoju, że wiele samorządów, zwłaszcza tych mniejszych, boryka się z problemami z możliwością wykorzystania różnego rodzaju funduszy, także funduszy europejskich – problemami związanymi z wkładem własnym, z tak zwanymi środkami własnymi. W związku z tym wystąpię z odpowiednią inicjatywą, aby powstał fundusz inwestycji samorządowych. Fundusz, na którym kwota rzędu 20 czy 30 mld złotych będzie kwotą, z której będą mogły skorzystać samorządy po to, by wykorzystać środki europejskie, które przyjdą do nas w ramach następnej perspektywy finansowej i w ramach Europejskiego Funduszu Odbudowy. Jest to niezwykle potrzebne do tego, aby umożliwić samorządom realizację różnych ambitnych celów, aby wszystkie samorządy, także te mniejsze, mogły dokonać potrzebnych prac modernizacyjnych w zakresie różnych aspektów codziennego życia swoich mieszkańców. Poczynając od remontów różnego rodzaju placówek edukacyjnych i innych, czy budowy nowych, aż poprzez dbanie o samorządową służbę zdrowia, tą, która jest w gestii samorządów.
Wydaje mi się, że jest to zadanie bardzo ważne i jest naszym wręcz, powiedziałbym, dziejowym obowiązkiem wobec tak gigantycznej kwoty, jaka będzie przeznaczona na ten fundusz odbudowy – to jest w sumie w tej przestrzeni globalnej, europejskiej, około 750 miliardów euro, z czego ponad 63 miliardy byłyby w gestii polskiej – w związku z czym stworzenie jak najlepszych możliwości wykorzystania tych pieniędzy także, czy może przede wszystkim, przez jednostki samorządu terytorialnego, musi stanowić zadanie fundamentalne i w moim przekonaniu stanowi również i wyzwanie. Mamy tak zwaną chwilę dziejową. Albo zrobimy to dobrze i rzeczywiście będziemy wielkimi beneficjentami tego programu odbudowy, albo zmarnujemy tą ogromną szansę. Mam poczucie, że tej szansy absolutnie nie wolno nam zmarnować i obiecuję Państwu w tym miejscu, tutaj w Piątku, na Państwa uroczystej sesji z okazji 30-lecia samorządu, że postaram się ze wszech miar tego zobowiązania dotrzymać.
Jest dla mnie kwestią bardzo ważną, aby, wspierając także i samorządy, stwarzając dla samorządów nowe możliwości, dając samorządom wolność wyboru, dawać również możliwość wprowadzania takich rozwiązań, które służą mieszkańcom; które powodują, że ich miejsce zamieszkania staje się atrakcyjniejsze, że staje się ono tym miejscem, gdzie można zrealizować jak najwięcej potrzeb. To dlatego powstała w Kancelarii Prezydenta ustawa o centrach usług społecznych, która umożliwia samorządom tworzenie centrów usług społecznych po to, by w sprawniejszy sposób, a w przyszłości, mam nadzieję, także bardziej rozwinięty sposób, realizować usługi społeczne – wszystkie te, które służą mieszkańcom i wszystkie te, które rzeczywiście mieszkańcy uważają za potrzebne. Ustawa nie wymusza tworzenia centrów usług społecznych, ustawa uprawnia samorządy do tego, by je tworzyły. Zachęca do tego, aby się do tworzenia tych centrów usług społecznych przymierzyć i spróbować, bo jestem przekonany, że ta przygotowana przez ekspertów – przez naukowców, ale również i przez praktyków samorządu terytorialnego – inicjatywa dobrze przysłuży się temu, aby poprawić jakość świadczenia usług dla mieszkańców w jednostkach samorządu terytorialnego. Tych właśnie usług o charakterze społecznym.
Proszę Państwa, bardzo ważną częścią mojej polityki jest również ta polityka, którą nazywam społeczną. To, oczywiście wszyscy wiedzą, dbałość o rodzinę. Bardzo dziękuję, że na poziomie samorządowym ona jest. Nawet wcześniej, niż pojawiła się na poziomie administracji rządowej, ona właśnie w samorządach się narodziła. To samorządy pierwsze zaczęły dbać o rodziny, ogromnie za to dziękuję. To jest właśnie prawdziwy samorząd – dostrzeganie potrzeb mieszkańców.
Dzisiaj mamy cały szereg programów na poziomie centralnym, ogólnopaństwowym, które funkcjonują. Ale chciałbym, żebyśmy także lepiej dbali o naszych seniorów. To dlatego, między innymi, wspólnie z ekspertami stworzyłem Narodową Strategię Onkologiczną, która została przyjęta przez Ministerstwo Zdrowia i to dlatego, mam nadzieję, że powstaną również centra medyczne dedykowane seniorom, centra medyczne 75 plus. Chciałbym, żeby seniorzy znajdowali się pod szczególną opieką ze strony państwa jako ludzie, którzy całe swoje życie przepracowali dla Rzeczypospolitej. To jest bardzo ważne, żeby było to poczucie, że są zabezpieczeni, że są zabezpieczeni w odpowiedni sposób, właściwy dla swojego wieku, właściwy dla swoich predyspozycji, przez przygotowany do tego personel medyczny, który rozumie także potrzeby ludzi znajdujących się w coraz bardziej podeszłym wieku.
Ogromne pieniądze przeznaczymy także na leczenie chorób onkologicznych. To jest niestety groza przyszłości. Wszystkie badania eksperckie pokazują ogromny wzrost zachorowań na choroby onkologiczne, którego możemy się spodziewać w perspektywie najbliższych lat. Musimy na to odpowiedzieć i dlatego powstała Narodowa Strategia Onkologiczna, żebyśmy stworzyli sposób zwalczania nowotworów, czyli w jaki sposób działać, i żeby za tym poszły fundusze. Te fundusze są, ponad 5 mld złotych zostanie przeznaczonych na realizację tej strategii a generalnie zmierzamy do 6% wydatków na ochronę zdrowia w Polsce i na przestrzeni ostatnich pięciu lat ta kwota przeznaczona na ochronę zdrowia z ponad 70 mld rocznie wzrosła do 104 mld, więc ten wzrost jest ogromny. W samej onkologii to jest wzrost z 7,2 mld do ponad 11 miliardów. A więc, jak Państwo widzą, rzeczywiście fundusze przeznaczone na ten cel są ogromne.
Do tego dojdzie jeszcze fundusz medyczny, nad którym w tej chwili z obecnym tutaj panem ministrem Pawłem Muchą finiszujemy właśnie prace, nad projektem ustawy. W najbliższym czasie będzie ona złożona przeze mnie do laski marszałkowskiej do Sejmu. Ten fundusz będzie z jednej strony wspierał leczenie onkologiczne przede wszystkim dzieci, ale z drugiej strony będzie także i wspierał, czy wręcz umożliwiał, leczenie chorób rzadkich, co dzisiaj jest wielką bolączką i mam nadzieję, że uratuje on wiele dzieci, i że wielu ludziom także ułatwi życie, zmieni jakość ich życia, a rodzicom zdejmie z barków przynajmniej część trosk. Uważam, że jest to bardzo ważne i uważam, że ambitne państwo powinno takimi właśnie możliwościami dysponować.
Proszę Państwa, to jest ta polityka, którą ja chcę realizować. Dlaczego o tym mówię? Dlatego, że dla mnie ten bezpośredni kontakt – tak jak dzisiaj jestem tutaj z Państwem i mogę rozmawiać – jest niezwykle cenny. Ogromnie się cieszę, że mogę być na sesji Rady Miasta. Przypominają mi się czasy sprzed dziewięciu lat, kiedy byłem radnym Miasta Krakowa, zasiadałem w Radzie Miasta, uczestniczyłem w dyskusjach dotyczących naszych miejskich spraw. Uśmiechałem się przedwczoraj, mówiąc do moich kolegów, że może to są właśnie te najbardziej namacalne efekty mojej pracy politycznej – te sale gimnastyczne, które stoją dzisiaj w Krakowie, z których korzysta młodzież, a o które zabiegałem wtedy. I inne miejsca, co do których podejmowaliśmy decyzje inwestycyjne.
Ale przypominam sobie to też jako czas takiej łączności z mieszkańcami. Bardzo silnej, bo między innymi byłem współtwórcą krakowskiego okrągłego stołu mieszkaniowego, gdzie dyskutowaliśmy temat związany z brakiem mieszkań socjalnych, komunalnych, kolejką oczekujących. Wiecie Państwo, bardzo drażliwe kwestie, które budziły ogromne społeczne kontrowersje, i które zawsze są bardzo trudne. Tam właśnie były one omawiane ponad podziałami politycznymi – wtedy zasiadałem przy jednym stole z kolegami i koleżankami ze wszystkich stron sceny politycznej i prowadziliśmy prace, zresztą chodziłem później na ten okrągły stół także jako poseł już na Sejm. Bo kontynuowałem tą swoją pracę z obywatelami, kiedy byłem posłem. Moje biuro zawsze było otwarte, udzielaliśmy porad prawnych, byliśmy z tego znani w Krakowie i w Małopolsce, ludzie przyjeżdżali do nas z różnych stron.
To dlatego potem, kiedy ubiegałem się o urząd Prezydenta Rzeczypospolitej, ten kontakt z rodakami był dla mnie najważniejszy i dlatego postanowiłem wtedy objechać wszystkie powiaty w Polsce, spotkać się z moimi rodakami tam, gdzie oni mieszkają. Właśnie to było dla mnie ważne. Ja nigdy nie ukrywałem tego, że mimo że sam urodziłem się w jednym z największych polskich miast, w Krakowie, mimo że skończyłem studia prawnicze, mimo że pracowałem na uniwersytecie, zresztą ucząc studentów między innymi o samorządzie terytorialnym, bo prawa administracyjnego, że jestem doktorem nauk prawnych, to właśnie ta Polska gminna i powiatowa zawsze była mi bardzo bliska. Tak samo jak bardzo bliskie zawsze było mi miasto rodzinne mojego ojca, Stary Sącz, niewielkie miasto w Małopolsce i wioska, w której urodził się mój dziadek, który był prostym człowiekiem, kuśnierzem, rzemieślnikiem, ale zawsze uważałem, że był wzorcem postawy obywatelskiej, ludzkiej i spojrzenia na drugiego człowieka. Tak właśnie staram się dzisiaj realizować politykę. Ten kontakt i bycie z ludźmi jest dla mnie bardzo ważne, mam takie wewnętrzne poczucie, że wszyscy właśnie temu głównie służymy, żeby być blisko ludzi, żeby realizować ich potrzeby, że do tego w gruncie rzeczy sprowadza się cały sens polityki w kraju, który jest krajem demokratycznym.
Dlatego chcę bardzo Państwu podziękować w to 30-lecie – za tę działalność samorządu, za działalność gminy, za działalność miasta, jego władz, za służenie ludziom, za załatwianie tych właśnie lokalnych, ale jakże ważnych – kto wie, może najważniejszych – spraw. Nie byłoby takiej Polski, jak dzisiaj widzimy: rozwiniętej, pięknej, z wyremontowanymi ryneczkami w miastach, wypieszczonymi szkołami, pięknymi salami gimnastycznymi, nowoczesnymi obiektami sportowymi gdyby nie staranie lokalnych włodarzy, ludzi samorządu terytorialnego.
Te 30 lat, które tutaj Państwo zapisaliście, zostały naprawdę dobrze wykorzystane. Ogromnie za to dziękuję. Mówię to z całą odpowiedzialnością, bo wystarczy popatrzeć na Europę Środkową i zobaczyć, jak bardzo zmienił się na przestrzeni tych lat i jak bardzo dzisiaj jest w przedzie całej stawki, wielki kraj europejski, jakim jest Polska. Nasi sąsiedzi wokół to są mniejsze kraje, a jak każdy wie w mniejszym kraju, w mniejszym ośrodku, znacznie łatwiej jest przeprowadzać różnego rodzaju reformy, szeroko zakrojone działania. Jak się ma 3 czy 4 miliony mieszkańców, a nie 38 milionów mieszkańców, tak jak ma Polska. W naszym kraju przeprowadzenie każdego procesu reform, przeprowadzenie każdej wielkiej zmiany, jest zdecydowanie utrudnione, teoretycznie przebiega z dużo większą bezwładnością. A jednak udało nam się, a jednak dzisiaj jesteśmy jednym z najlepiej rozwijających się krajów Europy Środkowej. Mieliśmy do niedawna świetne wyniki gospodarcze i Polacy coraz lepiej zarabiają. Nasze miasta, miasteczka i wioski wyglądają coraz piękniej i to nie są już wyjątkowe miejsca, gdzie Polska wygląda tak jak miasta, miasteczka, wsie w Europie Zachodniej.
To jest zasługa w przeważającej, ogromnej części właśnie Państwa, tych, którzy na szczeblu lokalnym realizują na co dzień swoje zadania, będąc w kontakcie z mieszkańcami. Podawałem już wczoraj przykład ze Starego Sącza – kiedyś pan burmistrz niezwykle mnie zdziwił. Przyjechałem do niego dawno temu, jeszcze jako wiceminister sprawiedliwości, kiedy miasto miało obchodzić swoje 750-lecie, rocznicę swojej lokacji, bo było lokowane w tym samym roku, co Kraków, w 1257 r. I przed tymi uroczystościami – a byłem przez pana burmistrza powołany do rady tych obchodów – spacerowaliśmy po mieście i doszliśmy do parku miejskiego, bo pan burmistrz chciał mi pokazać, jak ten park został pięknie odnowiony. Rzeczywiście został przygotowany, piękne alejki, ławki, piękne urządzenia do zabawy dla dzieci i chłopcy grali tam w piłkę. A pan burmistrz stanął i mówi: Tomek, Marek, coś tam, a oni: Panie burmistrzu… On znał ich wszystkich po imieniu. Stary Sącz nie jest miastem dużym, kilka tysięcy mieszkańców. Ale burmistrz znał chłopców po imieniu. Muszę powiedzieć Państwu, że zrobiło to na mnie ogromne wrażenie.
Zrozumiałem wtedy, co to znaczy prawdziwa praca samorządowca, i gdzie jest prawdziwy samorząd. Ten prawdziwy samorząd jest właśnie tu, gdzie ponosisz bardzo specyficzną odpowiedzialność, bo jeszcze to się do tego dołącza. W takim samorządzie, gdzie jest kilka, kilkanaście tysięcy mieszkańców, każdy zna każdego.
Jeżeli się pomylisz, jeżeli źle działasz – to nie tylko następnym razem cię nie wybiorą, ale jeszcze zostaje na tobie piętno tego, który zaszkodził lokalnej społeczności – nosisz je na sobie ty i nosi je na sobie także twoja rodzina. W związku z czym ryzyko takiej działalności jest większe niż na poziomie centralnym. To dlatego chcę Państwu złożyć wielkie wyrazy szacunku, bo działalność samorządowa jest związana z dodatkowym ryzykiem, a Państwo ją podejmujecie, właśnie po to, żeby czynić dobrze, realizować to, co nazywamy rozumną troską o dobro wspólne, czyli dobrą polityką, uczciwą polityką, rzetelną polityką, polityką rzeczywiście służącą ludziom i rozwojowi swojej małej ojczyzny.
Dziękuję Państwu z całego serca, że poprzez swój wkład tutaj, w małą ojczyznę, w Wasz Piątek, czynicie także wielki wkład w rozwój Rzeczypospolitej. Jestem za to Państwu ogromnie wdzięczny i składam wszystkim Państwu samorządowcom – Radzie Miejskiej, Panu Burmistrzowi, wszystkim współpracownikom, wszystkim pracownikom samorządowym wszystkich szczebli – serdeczne życzenia samego powodzenia, realizacji wszystkich planów i tego, żeby służba dla Państwa społeczności lokalnej, czy na poziomie miejskim, czy na poziomie powiatowym, czy na poziomie wojewódzkim, przynosiła satysfakcję. I żebyście w przyszłości, kiedy już tę działalność zakończycie, z dumą mogli patrzeć na dzieło swoich rąk, swojej myśli i swojej pracy.
I jeszcze jedno. Głęboko w to wierzę, że jeżeli mamy rzeczywiście rozwijać Rzeczpospolitą, jeżeli ona ma pięknieć, jeżeli ona ma wzrastać, jeżeli my mamy zajmować miejsce takie, jak ambitnie chcemy zajmować, czyli miejsce jednego z największych, najbardziej ludnych krajów Unii Europejskiej i konkurować z innymi, to przede wszystkim musimy starać się działać jak najbardziej zgodnie. Szukać porozumienia w tych najważniejszych sprawach, bo praca, nie kłótnie, miejsca pracy, nie awantura. Tylko pracą jesteśmy w stanie zmieniać Polskę pozytywnie. Awanturami tego nie zrobimy, kłóceniem się, podkładaniem sobie nawzajem nóg tego nie zrobimy, blokowaniem wzajemnych idei, pomysłów tego nie zrobimy.
Oczywiście, krytyka jest elementem polityki, ale pamiętajmy o tym, że krytyka jest zasadna wtedy, kiedy jest krytyką konstruktywną, służącą temu, aby przyjąć jak najlepsze, jak najsensowniejsze rozwiązanie, które prowadzi nas ku dobremu. Tego też Państwu w to 30-lecie życzę. Jeszcze raz dziękuję za dotychczasową służbę dla Piątku i dla naszej Ojczyzny.
Dziękuję bardzo.