The speech of the President inaugurating the conference "How Communism Fell. The Year 1989 in Central and Eastern Europe"
Andrzej Duda · President of Poland
- Context
- Duda inaugurated a conference at the Presidential Palace in Warsaw on April 4, 2019, marking 30 years since the Round Table Agreement ending communist rule in Poland.
- Main themes
- Fall of communism, 1989 revolutions in Central and Eastern Europe, Polish Round Table Agreement, Iron Curtain and Cold War, freedom and independence, NATO and European Union integration, historical memory and assessment, key leaders of the era, Polish national identity, resistance movements and uprisings, 30th anniversary commemoration
- Duration
- ~18 min
- Words
- 2,099
- Sentences
- 90
- Readability
- 54
- Grade
- 11.2
- Syntax
- 3.18
- Vocabulary
- 2.06
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other90 sentences in 27 paragraphs
Honorable Ministers,
Honorable Ambassadors, Members of the Diplomatic Corps,
Honorable Professors,
All Distinguished Guests!
And above all among them – our Dear, Esteemed Guests from abroad, friends from countries that, like Poland at that time, were behind the Iron Curtain, who then, in 1989 and later, in the following years, fought for their freedom, independence, sovereignty; all of this, which today brings us such immense joy and which later led us, in most cases, to NATO, to the European Union, to the fact that we became – not only in cultural, identity terms, but also in political terms – members of the Western community.
I want to emphasize that we have always been members of the Western community in cultural terms, in our tradition, mentality – this has never left us, and we have never allowed it to be taken away from us – I want to stress this very strongly. It was one of those elements that led us to free and independent states, thanks to which we managed to break free from behind that Iron Curtain.
I am immensely pleased to welcome you today at the Presidential Palace in Poland, precisely in this hall, where – tomorrow marks exactly 30 years – the agreement ending the Round Table talks was signed. On April 5, 1989. But earlier, in May 1955, also here, in this hall, the Warsaw Pact was signed. And in July 2016, the NATO summit was also held in this hall. This is indeed the history and the meanders through which it runs.
Of course, as we just heard in the announcement, it can be assessed differently today. But I am very glad that those who participated in those events, who bore the responsibility for what was happening then, are with us in this hall today, and I am glad that among us are also those who study these events as experts, historians, who reflect on them, who analyze these processes today.
Of course – as I said – there are different opinions and positions both among the participants of those events and among those who study them: “it could have been different,” “it could have been this way,” “the opportunity was not used,” “the opportunity was used,” etc. It is easy to assess this today, especially for those who were not making decisions at that time. I myself today, having to make various political decisions, can say with full responsibility that I know how difficult these processes are – and of course not every decision is phenomenal and not every one leads to the best results.
I can afford to assess those events from a Polish perspective – from those that took place in my country, which I could observe as a 17- and later 18-year-old boy. My feeling at that time was one of great, immeasurable joy, immense excitement, and a great sense that we were approaching something we had dreamed of – that we were getting closer to freedom, in which we would be able to live and develop, that now everything would be different.
I have already said here, in this hall, that I asked my father at that time: “Dad, when will it be like in the West for us? Will it be in five years?” He said, “Maybe not in five, but in 10-15 there is a chance that it will be.” It is almost like in the West today, but we still have a lot of work ahead of us. Thirty years have passed, so today one can certainly assess what those actions were like in various ways.
Today we can talk about the great figures of that time, who undoubtedly shaped that history and whose role at that time was absolutely groundbreaking. I think of President Ronald Reagan, of the later President George H.W. Bush, who was then Vice President, of Prime Minister Margaret Thatcher, of the then leader of the USSR, Mikhail Gorbachev.
And I certainly think of the then Pope, our Holy Father John Paul II, whose role here is undoubtedly invaluable – of course, most touching and moving for us, Poles. But when we look at historical photos, when he speaks with Ronald Reagan or with Margaret Thatcher, we know that he participated in important matters and great decisions that were made then and ultimately led us to this freedom. But that is one thing.
There would be no freedom without the mentality, without the conviction of the will, of the need for freedom. And here – of course – I will look at this from a Polish perspective, because these events are closest to me, but I would like our friends from Hungary to know that we remember their uprising from 1956 very well. I want our friends from the Czech Republic and Slovakia to know that we remember the Prague Spring and everything that happened in then-Czechoslovakia in 1968 very well.
I hope that everyone remembers the Poznań uprising of 1956 in Poland and the events of 1968 – primarily here in Warsaw, but also in other cities – I am thinking of the student protests. That they remember the year 1970, primarily on the Coast, where ordinary people going to work were murdered, when for several days the protests were suppressed, to which the workers of the Coast stood up. I think of 1976 in Radom, Ursus, Płock, when workers once again rebelled against the authorities.
And of course, I think of the year 1980 – preceded by the first pilgrimage of the Holy Father to Poland in 1979 – when Solidarity was born. Later, the year 1981, martial law – the black night of martial law, tragic for our nation, again the death of many people. The strikes of 1988 – a firm stance. And finally, the Round Table talks, which are today assessed in such different ways.
Recently, part of the public opinion, commentators were upset when I said that I believe the Round Table was necessary. I repeated the words once spoken by President Lech Kaczyński, who participated in the Round Table talks as a member of “Solidarity” and a lawyer of “Solidarity,” discussing changes regarding the freedom of association, that is, about trade unions – matters of trade unions, discussing issues related to labor law. And of course about many others that were discussed at the Round Table. He was, in short, not only a witness but also a participant in those events. Today, participants of those events are also in this hall, for which I thank you from the bottom of my heart.
Ladies and gentlemen, should the Round Table talks have taken place? I will repeat once again: in my opinion – yes. They were of immense importance. We can discuss this today, but they certainly led to one thing, they led in Poland to – essentially – a bloodless revolution. They led to the fact that constitutional changes occurred as a result, because they led to the elections of 1989.
And here I will agree with the critics of what happened next in our country. I will say this: on June 4, 1989, elections were held that were not yet fully free, free to the upper chamber, to the Senate, which was then being reborn, but unfortunately one can only say semi-free to the Sejm, that is, the lower house of the Polish parliament. But it is not even about whether they were completely free or semi-free. It is about what the Poles showed then. The Poles went and decisively, in an absolutely spectacular way, rejected the entire communist elite. In a spectacular way, de facto eliminating the national list, de facto breaking the agreements of the Round Table. And that was a moment that should have been a turning point, but unfortunately it was not.
Because one can say that the Poles, going to the elections, with their feet and a pen in hand changed the provisions of the Round Table, and nullified them. And essentially at that moment they should have ceased to be binding, and any loyalty that was then unfortunately applied in Poland for many years, and was practiced by people coming from the broadly understood “Solidarity” movement, should have ended. Then we should have started a true revolution in Poland and real changes, genuinely democratic – as society expressed its will in those elections. Unfortunately, that did not happen.
Then came the black day, also June 4, but in the year 1992, when the government of Prime Minister Jan Olszewski was overthrown. Unfortunately, it was largely done by people who also came from that broadly understood “Solidarity” movement. These events are extremely painful and tragic in our history, although they did not lead to bloodshed, to anything like that, but they certainly significantly delayed the process of changes in Poland. Those changes well understood – economic, honest, reliable changes that would lead us out of what was later called post-communism in Poland.
Ladies and gentlemen, I am glad that you will be discussing these topics. This is how I perceive it from my point of view. That time of the Round Table talks, June 4, 1989, is for me a period when Andrzej Duda was running around Kraków with leaflets of the Civic Committee of “Solidarity.” For the first time you could choose. Choose “Solidarity.” I remember the slogan, I had such a T-shirt on at that time: vote for Jan Rokita. I was running around Kraków in a T-shirt: vote for Jan Rokita and encouraging people to vote in front of the polling station, I remember it like today, on Krowoderska Street – even on June 4, because there was no election silence. It was indeed a great time, and it was a time when we had a sense of a great wind of change. Those changes were coming.
Today we Poles are proud that we were the first society, the first nation that in '89 so clearly said to the communists: no. But of course we do not forget about our neighbors and those who shared their fate with us at that time. We do not forget about the triangular Hungarian table, we do not forget about the extraordinary official funeral of Imre Nagy, we absolutely do not forget about the Velvet Revolution and the stance of the Czechs and Slovaks, still within Czechoslovakia at that time. We absolutely do not forget about the stance of the Germans from the GDR, who actually later tore down the Berlin Wall, breaking it down with their own hands.
But we are immensely proud that thanks to those decisions that were made then, thanks to the fact that the Round Table took place, we can say that we were the first. Those who initiated what was later often referred to by commentators and historians as the Autumn of Nations. Another time of great changes on the map of Europe and great political changes in Europe, which were the result of a great movement of social masses.
We do not forget about the Baltic chain, about how the Balts fought for their independence, for the right to live in independent, sovereign states. We do not forget about all those who died then, fighting for freedom – whether in Vilnius, or at the television tower, or in Bucharest, where Romanians stood up to fight in the streets against the Ceaușescu regime, against the loyal Securitate troops. Many people died. Of course, in our countries we can assess those changes differently.
Today, ladies and gentlemen, one thing is certain – what I said at the beginning – we are in NATO, we are in the European Union; certainly in political terms we are members of the West. Today our main concern is how we will continue to conduct our affairs. I desire only one thing – that we continue to be together and that we cooperate well, amicably. And I am glad that we have today formats such as the Visegrád Group, like the V4, that we have cooperation within the Three Seas Initiative. So that we have our formats of regional, Central European cooperation that bind us – we often mention that we share common fates in history.
These common fates also include in Poland the Round Table, and that is why I thank you once again for participating in this debate. I hope that these panel discussions and our meeting today will be very interesting for everyone and that we may be able to draw various new conclusions – after all, that is what research is for. Thank you very much.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Szanowni Państwo Ministrowie,
Szanowni Państwo Ambasadorowie, Członkowie Korpusu Dyplomatycznego,
Szanowni Państwo Profesorowie,
Wszyscy Dostojni Przybyli Goście!
A przede wszystkim wśród nich – nasi Drodzy, Czcigodni Goście z zagranicy, przyjaciele z krajów, które wtedy, tak jak ówczesna Polska, znajdowały się za żelazną kurtyną, które wtedy, w 1989 roku i później, w następnych latach, wywalczyły sobie wolność, niepodległość, suwerenność; to wszystko, czym dzisiaj tak ogromnie się cieszymy i co później zaprowadziło nas w większości przypadków do NATO, do Unii Europejskiej, do tego, że staliśmy się – nie tylko w znaczeniu kulturowym, tożsamościowym, ale także w znaczeniu politycznym – członkami wspólnoty Zachodu. ENGLISH VERSION >>>
Chcę podkreślić, że członkami wspólnoty Zachodu w znaczeniu kulturowym, naszej tradycji, mentalności – byliśmy zawsze. To nie opuściło nas nigdy i nigdy nie daliśmy sobie tego odebrać – bardzo mocno chcę to podkreślić. Był to jeden z tych elementów, które właśnie zaprowadziły nas do państw wolnych i niepodległych, dzięki którym zdołaliśmy się zza tej żelaznej kurtyny wyrwać.
Ogromnie się cieszę, że mogę dzisiaj powitać Państwa w Pałacu Prezydenckim w Polsce, właśnie na tej sali, na której – jutro minie dokładnie 30 lat – podpisano porozumienie kończące obrady Okrągłego Stołu. 5 kwietnia 1989 roku. Ale wcześniej, w maju 1955 roku, także tutaj, na tej sali, podpisano Układ Warszawski. A w lipcu 2016 roku także na tej sali obradował szczyt NATO. To jest właśnie historia i meandry, którymi ona biegnie.
Oczywiście, jak przed chwilą usłyszeliśmy w zapowiedzi, można ją dzisiaj różnie oceniać. Ale cieszę się ogromnie, że są dziś z nami na sali ci, którzy wtedy w tamtych wydarzeniach brali udział, nieśli na sobie odpowiedzialność za to, co wtedy się działo, i cieszę się, że są dzisiaj wśród nas także ci, którzy te wydarzenia jako eksperci, historycy badają, którzy się nad nimi zastanawiają, którzy dzisiaj te procesy analizują.
Oczywiście – jak powiedziałem – są różne zdania i stanowiska zarówno wśród uczestników tamtych zdarzeń, jak i wśród tych, którzy je badają: „można było inaczej”, „można było tak”, „nie wykorzystano okazji”, „wykorzystano okazję” itd. Łatwo dziś to oceniać zwłaszcza tym, którzy wtedy nie podejmowali decyzji. Sam dzisiaj, musząc podejmować różnego rodzaju decyzje polityczne, mogę z całą odpowiedzialnością powiedzieć, że wiem, jak bardzo trudne są to procesy – i oczywiście nie każda decyzja jest fenomenalna i nie każda prowadzi do najlepszych rezultatów.
Mogę pozwolić sobie na ocenę tamtych wydarzeń z polskiego punktu widzenia – z tych, które miały miejsce w moim kraju, które mogłem wtedy jako 17-, a później 18-letni chłopak obserwować. Moje odczucie to była wówczas wielka, niezmierzona radość, ogromne podniecenie i wielkie poczucie tego, że właśnie zbliżyliśmy się do czegoś, o czym marzyliśmy – że zbliżyliśmy się do wolności, w której będziemy mogli żyć i się rozwijać, że teraz wszystko będzie inaczej.
Mówiłem już tutaj, na tej sali, że pytałem wtedy mojego ojca: „Tato, to kiedy będzie u nas tak jak na Zachodzie? Czy już za pięć lat?”. On mówił: „Za pięć, to może nie, ale za 10-15 już jest szansa, że tak”. Jest dzisiaj prawie jak na Zachodzie, ale czeka nas jeszcze dużo pracy. Minęło 30 lat, więc na pewno różnie można dzisiaj oceniać, jakie były te działania.
Można dzisiaj mówić o wielkich postaciach tamtego czasu, które z całą pewnością tworzyły tamtą historię i których rola w tamtym czasie miała charakter absolutnie przełomowy. Myślę o prezydencie Stanów Zjednoczonych Ronaldzie Reaganie, o późniejszym prezydencie Stanów Zjednoczonych, a wtedy wiceprezydencie George’u Bushu seniorze, o pani premier Margaret Thatcher, o ówczesnym przywódcy ZSRR Michaile Gorbaczowie.
I myślę oczywiście o ówczesnym papieżu, naszym Ojcu Świętym Janie Pawle II, którego rola jest tutaj z całą pewnością nie do przecenienia – oczywiście najbardziej wzruszająca i poruszająca dla nas, Polaków. Ale gdy spojrzymy na zdjęcia historyczne, gdy rozmawia czy to z Ronaldem Reaganem, czy właśnie z Margaret Thatcher, wiemy, że uczestniczył w ważnych rzeczach i wielkich decyzjach, które wtedy zapadały i ostatecznie doprowadziły nas do tej wolności. Ale to jedno.
Nie byłoby jej bez mentalności, bez tego przekonania o woli, o potrzebie wolności. I tutaj – oczywiście – będę patrzył na to z polskiego punktu widzenia, bo te wydarzenia u nas są mi najbliższe, ale chciałbym, żeby nasi przyjaciele z Węgier wiedzieli, że doskonale pamiętamy ich zryw z 1956 roku. Chcę, żeby nasi przyjaciele z Czech i Słowacji wiedzieli, że doskonale pamiętamy Praską Wiosnę i wszystko to, co w ówczesnej Czechosłowacji działo się w 1968 roku.
Mam nadzieję, że wszyscy pamiętają zryw Poznania 1956 roku w Polsce i 1968 rok – wydarzenia przede wszystkim tutaj, w Warszawie, ale także w innych miastach – myślę tu o proteście studentów. Że pamiętają rok 1970 przede wszystkim na Wybrzeżu, gdzie zamordowano zwykłych ludzi idących do pracy, gdy przez kilka dni trwało tłumienie protestów, do których stanęli wtedy robotnicy Wybrzeża. Myślę o 1976 roku w Radomiu, Ursusie, Płocku, gdy robotnicy po raz kolejny zbuntowali się przeciwko władzy.
No i myślę oczywiście o roku 1980 – poprzedzonym pierwszą pielgrzymką Ojca Świętego do Polski w 1979 roku – gdy narodziła się Solidarność. Później rok 1981, stan wojenny – czarna noc stanu wojennego, tragiczna dla naszego narodu, znów śmierć wielu ludzi. Strajki 1988 roku – twarda postawa. I wreszcie rozmowy Okrągłego Stołu, które dzisiaj są właśnie tak różnie oceniane.
Ostatnio część opinii publicznej, komentatorów burzyła się, gdy powiedziałem, że uważam, że Okrągły Stół był potrzebny. Powtórzyłem słowa, które wypowiedział kiedyś Pan Prezydent, prof. Lech Kaczyński, który w tych obradach Okrągłego Stołu, jako członek „Solidarności” i prawnik „Solidarności” uczestniczył, dyskutując właśnie na temat zmian dotyczących wolności zrzeszania się, czyli o związkach zawodowych – sprawach związków zawodowych, dyskutując o kwestiach związanych z prawem pracy. I oczywiście o wielu innych, które były wtedy przy Okrągłym Stole dyskutowane. Był, mówiąc krótko, nie tylko świadkiem, ale i uczestnikiem tamtych zdarzeń. Dzisiaj uczestnicy tamtych zdarzeń są też na tej sali, za co z całego serca dziękuję.
Proszę Państwa, czy obrady Okrągłego Stołu powinny się odbyć? Jeszcze raz powtórzę: w moim przekonaniu – tak. Miały ogromne znaczenie. Możemy dzisiaj dyskutować, ale z całą pewnością doprowadziły do jednego, doprowadziły w Polsce do - w zasadzie - bezkrwawej rewolucji. Doprowadziły do tego, że nastąpiły w efekcie przemiany ustrojowe, bo doprowadziły do wyborów 1989 roku.
I tutaj zgodzę się z krytykami tego, co dalej się działo w naszym kraju. Powiem tak: w 1989 roku 4 czerwca odbyły się wybory nie w pełni jeszcze wolne, wolne do - izby wyższej, do Senatu, który wtedy się odradzał, ale niestety tylko można powiedzieć półwolne do Sejmu, czyli niższej izby polskiego parlamentu. Ale to nawet nie o to chodzi, czy one były całkowicie wolne czy półwolne. Chodzi o to, co pokazali wtedy Polacy. Polacy poszli i zdecydowanie, w sposób absolutnie spektakularny, odrzucili całą komunistyczną elitę. W sposób spektakularny, likwidując de facto listę krajową, łamiąc de facto porozumienia Okrągłego Stołu. I to był moment, który powinien być momentem zwrotnym, a niestety nie był.
Bo można powiedzieć tak, że Polacy, idąc do wyborów, swoimi nogami i długopisem w ręku zmienili postanowienia Okrągłego Stołu, i zniweczyli je. I w zasadzie w tamtym momencie one powinny przestać obowiązywać i jakakolwiek lojalność, którą potem przez całe lata w Polsce niestety stosowano, i robili to ludzie wywodzący się z szeroko pojętego ruchu „Solidarności”, powinna się zakończyć. Wtedy powinniśmy zacząć w Polsce prawdziwą rewolucję i prawdziwe zmiany, rzeczywiście demokratyczne – tak jak mówiło to społeczeństwo, wyrażając swoją wolę w tamtych wyborach. Tak się niestety nie stało.
Potem nadszedł czarny dzień, też 4 czerwca, tylko roku 1992, kiedy to, obalono rząd premiera Jana Olszewskiego. Niestety w dużym stopniu zrobili to właśnie ludzie, którzy wywodzili się także z tego szeroko pojętego ruchu Solidarności. Te wydarzenia są niesłychanie bolesne i tragiczne w naszej historii, choć nie prowadziły do przelewu krwi, do niczego takiego, ale z całą pewnością znacznie opóźniły proces przemian w Polsce. Tych przemian dobrze pojętych – gospodarczych, uczciwych, rzetelnych i zmian wyprowadzających nas z czegoś, co potem zostało nazwane postkomunizmem w Polsce.
Proszę Państwa, cieszę się, że będziecie Państwo na te tematy dyskutować. Ja tak to ze swojego punktu widzenia postrzegam. Tamten czas obrad Okrągłego Stołu, 4 czerwca 1989 roku to dla mnie okres, w którym Andrzej Duda biegał po Krakowie z ulotkami Komitetu Obywatelskiego „Solidarności”. Pierwszy raz możesz wybrać. Wybierz „Solidarność”. Pamiętam hasło, miałem taką koszulkę wtedy na sobie: głosuj na Jana Rokitę. Biegałem wtedy w Krakowie w koszulce: głosuj na Jana Rokitę i zachęcałem do głosowania przed lokalem wyborczym, pamiętam jak dzisiaj, na ulicy Krowoderskiej - nawet 4 czerwca, bo nie było ciszy wyborczej. To był rzeczywiście wielki czas i to był czas, kiedy mieliśmy poczucie ogromnego wiatru zmian. Te zmiany nadchodziły.
My dzisiaj Polacy dumni jesteśmy z tego, że byliśmy tym pierwszym społeczeństwem, pierwszym narodem, który wtedy, w ‘89 roku tak bardzo wyraźnie powiedział komunistom: nie. Ale oczywiście nie zapominamy o naszych sąsiadach i tych, którzy dzielili wtedy z nami los. Nie zapominamy o trójkątnym węgierskim stole, nie zapominamy o niezwykłym oficjalnym pogrzebie Imre Nagy’a, nie zapominamy absolutnie o aksamitnej rewolucji o postawie Czechów i Słowaków, wtedy jeszcze w ramach Czechosłowacji. Nie zapominamy absolutnie o postawie Niemców wtedy z NRD, którzy faktycznie dokonali zburzenia później muru berlińskiego, przełamali go swoimi rękami.
Ale dumni jesteśmy ogromnie z tego, że właśnie dzięki tamtym decyzjom, które wtedy były podejmowane dzięki temu, że ten Okrągły Stół miał miejsce, my możemy mówić, że byliśmy tymi pierwszymi. Tymi, którzy zapoczątkowali to, co potem często było przez komentatorów i historyków nazywane Jesienią Ludów. Kolejny czas wielkich zmian na mapie Europy i wielkich zmian politycznych w Europie, które były efektem wielkiego ruchu mas społecznych.
Nie zapominamy o łańcuchu bałtyckim, o tym, jak Bałtowie walczyli o swoją niepodległość, o to, by mogli żyć w niepodległych, suwerennych państwach. Nie zapominamy o wszystkich tych, którzy zginęli wtedy, walcząc o wolność - czy to w Wilnie, czy wieży telewizyjnej czy w Bukareszcie, gdzie Rumunii stanęli do walki na ulicach przeciwko reżimowi Ceaușescu, przeciwko wiernym mu oddziałach Securitate. Bardzo wielu ludzi zginęło. Oczywiście pewnie w naszych krajach różnie możemy tamte przemiany oceniać.
Dzisiaj proszę Państwa jedno jest pewne – to, co powiedziałem na początku – jesteśmy w NATO, jesteśmy w Unii Europejskiej; z całą pewnością w sensie politycznym jesteśmy członkami zachodu. Dzisiaj naszą sprawą jest przede wszystkim to, jak dalej będziemy swoje sprawy prowadzić. Ja pragnę tylko jednego - żebyśmy nadal byli razem i żebyśmy ze sobą dobrze, po przyjacielsku współpracowali. I cieszę się, że mamy dzisiaj takie formaty jak Grupa Wyszehradzka, jak V4, że mamy dzisiaj współpracę w ramach Trójmorza. Więc że mamy te nasze formaty tutaj współpracy regionalnej, środkowoeuropejskiej, które nas wiążą - często wspominamy, że my właśnie dzielimy wspólne losy historii.
Te nasze wspólne losy to także w Polsce właśnie Okrągły Stół, i dlatego jeszcze raz bardzo dziękuję za to, że bierzecie Państwo udział w tej debacie. Mam nadzieję, że te dyskusje panelowe i dzisiejsze nasze spotkanie będą dla wszystkich bardzo intersujące i może będziemy mogli wyprowadzić różne nowe wnioski – w końcu po to prowadzi się badania. Dziękuję serdecznie.