- Context
- Duda addressed Polish media at the Presidential Palace in December 2022 to present his position on KPO funding activation and ongoing tensions with the European Commission over judicial reform.
- Main themes
- National Recovery Plan (KPO) funding, EU-Poland relations, judicial reform, Supreme Court Disciplinary Chamber, European Commission disputes, rule of law concerns, presidential legislative initiative, Polish recovery funds, European Recovery Plan
- Duration
- ~36 min
- Words
- 4,270
- Sentences
- 193
- Readability
- 48
- Grade
- 11.9
- Syntax
- 3.07
- Vocabulary
- 2.02
Translated from Polish
The broad sphere of national life a sentence belongs to. Every sentence has an Arena, so it is the denominator the other indices are read against.
Other193 sentences in 50 paragraphs
Good morning, I welcome the esteemed Editors, and I also greet my compatriots who are watching our meeting today!
I would like to thank the media representatives for accepting this invitation and coming here, to the Presidential Palace, today because I wanted to talk with you, and above all, I wanted to present my position on two issues in light of the various discussions, debates, and information that have recently reached our compatriots, the audience, and Polish society – through the media – from politicians and representatives of various organizations; in particular, politicians.
The first issue concerns the matter related to the activation of funds for Poland associated with the National Recovery Plan, or KPO, and thus the issues related to the decision that the European Commission must make in this regard. And in connection with this – also with all the tensions that have recently existed between the Polish authorities and the European Commission regarding this issue.
In this matter – also in relation to the draft law that has been presented by the government for parliamentary work – I wanted to present my following position. As everyone remembers, the KPO issue has been dragging on for quite some time. Poland generally agreed to this entire large project of the European Recovery Plan, that is, the huge funds for the countries of the European Union that were affected – I remind you – primarily by the crisis related to the coronavirus pandemic and all its economic consequences, and the creation of special funds, as well as lines or credit actions that would help countries recover from the economic difficulties they faced due to the coronavirus pandemic.
Of course, as with any EU funds, we also counted on these. Indeed, the amount that was initially negotiated for Poland was very satisfactory. The condition for accessing this amount was the presentation of the National Recovery Plan, the acceptance of this National Recovery Plan by the relevant institutions of the European Union, and then the activation of funds from this plan. First, the plan itself was accepted, but the funds were blocked by the European Commission due to the doubts that the European Commission has regarding changes in the Polish judiciary.
These changes – as we know – have raised doubts for the Commission for quite some time. Therefore, in February of last year, even before the outbreak of war, even before Russia attacked Ukraine, I, along with my collaborators – within the Chancellery of the President and as part of the presidential legislative initiative – submitted a draft amendment to the Supreme Court Act to the Sejm. The aim was – first of all – to calm the situation within the Supreme Court and dispel the doubts that arose within the Supreme Court, primarily around the then Disciplinary Chamber of that Court, which was a result of the Supreme Court reform carried out in 2017 and 2018.
This draft was developed here, in the Chancellery of the President of the Republic, which I have not hidden – it was a presidential project. It was developed in consultation with representatives of Prime Minister Mateusz Morawiecki, the Prime Minister's Chancellery – representatives who were in contact with the European Commission, with lawyers from the European Commission. We collaborated with them. These issues were also agreed upon to address the concerns raised by the Court of Justice of the European Union in its rulings, as well as by representatives of the European Commission.
In fact, my intention, I do not hide, was to end the dispute with the European Commission, so that, first of all – to end the dispute in the Supreme Court, and secondly – to end the dispute with the European Commission, calm the situation, and in this way also calm the situation within the European Union itself. Because there is no doubt that if Poland is in dispute with the European Commission, it also causes unrest at the level of the Union itself.
My intention was obvious. We all realized the tension that existed at that time. Unfortunately, we expected that there might be armed aggression against Ukraine. I believed that it was high time to end these disputes – that both in the interest of our country, Poland, and in the interest of the European Union and the European Commission, it was important for us to have unity, agreement, and to achieve that agreement.
I received a very good signal at that time when, after submitting my draft to the Sejm – which I want to emphasize – I was invited by the President of the European Commission, Ms. von der Leyen, to Brussels specifically to discuss this project. Right after my return from the Olympic Games in Beijing, as you may remember, I went straight to Brussels, practically without coming to Warsaw, to meet with Ms. President, show her the project, and discuss it with her.
I presented this project to her. It was a long conversation. It lasted almost two hours, and we discussed the project in private. Later, the lawyers of the European Commission worked on this project. It was generally accepted. It was indeed a project that constituted a compromise solution.
As we all know, due to various situations that occurred later, among others – as the European Commission cites today – also changes that were later introduced to this project in the Sejm, completely independent of me, as these were decisions made by parliamentary clubs, by deputies, by the parliamentary majority that voted on it, this project was thus changed in some aspects – I believed, insignificant – compared to what I originally submitted. And these changes were later contested by the European Commission.
As a result, the funds from the KPO were not activated. The issue of milestones was also raised. I must say that I was surprised by this issue, because – which I want to emphasize strongly – neither I personally, nor anyone from my representatives, nor anyone from the Chancellery of the President participated in the development of these milestones, nor did we absolutely participate in their acceptance. This was something we learned about from the outside. Moreover – to be honest – to this day we are trying to determine how it even came about that such commitments were accepted for Poland and who actually made them within the government. But I will leave that aside.
However – unfortunately – ultimately, the funds for Poland were not disbursed. I must say that I was very disappointed by this. I considered it to be a certain unfair action, because I had several conversations on this topic with Ms. President von der Leyen and was assured several times that everything was fine. Therefore, I concluded that the Commission had presented the matter too harshly and that this is not how it is done. I wanted to help the government – that did not succeed.
But at least I felt – that I had managed to resolve at least part of the tensions that existed in the Supreme Court. A new Chamber of Professional Responsibility was indeed created. This Chamber was reformed – on different principles than the previous Disciplinary Chamber; with different judges than those who sat in the Disciplinary Chamber. A new President of this Chamber was also elected. This election was made by the judges themselves. So everything took place on the principles that it should take place, absolutely in accordance with the principles of the rule of law. So from that perspective – one could say – the situation was repaired.
I said then that I wanted to help the government, because that was the truth. I wanted to help the government by preparing this project. The government had to continue negotiations with the European Commission. These negotiations – as far as I know – were ongoing. However, ladies and gentlemen – what I want to emphasize strongly, because there are many signals that I somehow participated in these negotiations, that I was involved in these talks. I did not participate, nor did anyone from my collaborators. After February, I did not participate in any negotiations with representatives of the European Commission – I repeat: in any negotiations with representatives of the European Commission – regarding the shape of the Polish judiciary.
I also did not work on any project that would concern this issue. I believed – I emphasize once again – that the issues that were significant and raised both by the European Commission and the Court of Justice of the European Union were resolved through the amendment that I prepared, which was passed by the Sejm and which I signed. And which introduced the Chamber of Professional Responsibility into the Supreme Court. However, the government participated – as it turns out – in negotiations, and their effect was recently, exactly yesterday, presented through a draft of new changes to the Supreme Court Act, which were prepared by the government.
And now, ladies and gentlemen, the fundamental matter:
I care very much that Poland receives funds under the National Recovery Plan. I consider this to be one of the absolutely fundamental issues. We belong to the European Union – I am very pleased about this, I have always supported it, and I will continue to support our membership in the European Union. I believe that we are the same country in the European Union as any other country. We have the right to discuss in various ways the shape of the European Union, what it should be like. We have our own concept.
Personally, I am against the federalization of the European Union, although – of course – there are other currents and views. But these are internal discussions within the Union – in which we are, of which we are a member. I emphasize that I am very happy about this and I want us to take advantage of all the developmental opportunities associated with this both as a state, as a whole, but also our individual citizens, enjoying all the rights granted in the Union and guaranteed by it. This is very important, it is beneficial for Poland – at least from my point of view. That is how I perceive it and I support our membership in the European Union with all my strength.
Within this membership, it is clear and obvious to me that the funds of the National Recovery Plan approved by the European Commission – I repeat: I remind you that this plan has already been approved – simply belong to Poland and should be disbursed. Everything possible and rational must be done to ensure that this money is at Poland's disposal as soon as possible. Therefore – in short – I care immensely about this. That is why I was aware that negotiations with the European Union were being conducted, I did not participate in these negotiations. Their course was not consulted with me either. I emphasize once again: ladies and gentlemen, I did not participate in these negotiations and neither I nor anyone from my collaborators was consulted about the course of these negotiations. Yesterday we saw their effect.
And now: because there have been numerous voices in recent days and hours on the political scene, in which assurances are made that this law was consulted with me, that I was almost a co-participant in the preparation of this law – I must say, ladies and gentlemen: I did not co-participate in the preparation of this project, which has been submitted to the Sejm and which the Sejm is to debate, and its provisions were not consulted with me. I saw the draft law – we saw it here, in the Chancellery of the President – when all other political groups on the political scene had access to it, that is, when it was properly announced on the Sejm's pages. That was the government's decision, and I respect that decision, as it is a submission within the framework of a legislative initiative. I have my legislative initiative, other entities have their legislative initiative.
And here, ladies and gentlemen, for me one thing is the most important: I ask and appeal to the entire parliament, not only to the government side, not only to the United Right, not only to those who constitute the parliamentary majority, but to our entire parliamentary scene, to all groups – to work calmly and constructively on this. I understand that everyone has good will and that everyone wants the KPO funds to reach Poland as soon as possible. That is obvious. But let us remember that it is equally important to maintain social order, constitutional order, legal order, and above all also to absolutely ensure the rule of law understood as guaranteeing the rights of citizens. From my point of view – as the President of the Republic – this is a fundamental issue.
And therefore, ladies and gentlemen, I will calmly observe the work that will be conducted in parliament on this draft law, and the debate that will take place on this project. Of course, in these works – as always in the Sejm, and later in the Senate – my representatives will participate, who may take the floor there. What is important to me? As I understand – sooner or later – when the appropriate parliamentary procedure is completed, this law will come to my desk to fulfill the last part of the legislative process, which is the decision of the President of the Republic regarding the further fate of the law.
Ladies and gentlemen, I will evaluate primarily the following issues: the compliance of the introduced changes with the Constitution of the Republic of Poland, but also taking into account Poland's sovereign right to shape the judiciary in the way that we – as Poles and democratically elected authorities – want to do it, because European treaties guarantee us that. That we shape the issues of the judiciary – as internal matters – ourselves. Therefore, I will evaluate it from that perspective. Above all, from the perspective of constitutional order. As you know, this is one of the fundamental duties of the President of the Republic – and that is how I will evaluate it.
I will also assess this from the perspective of the legal security of citizens and the stability of issued judgments. Please remember that over the past years, thousands of judgments, rulings, and decisions have been issued in Polish courts – in various instances of these courts and in different courts, because we have both administrative judiciary and common judiciary in Poland, as well as the Supreme Court. In each case, these were individuals who very often received their judicial nominations in the last seven years. Most often based on provisions that have been in force for a long time, that is, for five to six years.
These are, ladies and gentlemen, about three thousand people. Among these three thousand judges, the vast majority are young people. Young people, to whom I express my gratitude at every judicial nomination for choosing the judicial service as their professional path. Service to the Polish state and service to other people. That is how I speak to them when I hand them their judicial nominations. They did not consider what the legal shape of the regulations leading them to the judicial profession was. They learned, prepared, took exams, and gained experience to serve the Polish state and society.
For me, the professional stability of these individuals is one of the fundamental issues regarding the responsibility of the President of the Republic of Poland for the affairs of the Polish state. Please remember that this was about shaping the third power in the Republic of Poland. We have the legislative power, the executive power – of which I am a part as President – and the judicial power. Three thousand representatives of the judicial power have received their judicial nominations in recent years.
I will not allow any legal act to be introduced into the Polish legal system that would undermine these judicial legitimacies. That would allow anyone to verify these nominations made by the President of the Republic of Poland.
Because that has never happened. For years, these judicial nominations have been made by successive Presidents of the Republic of Poland. The National Council of the Judiciary has been questioned, there have been many rulings of the Constitutional Tribunal that undermined the constitutionality of the KRS in various areas of its operation, including regarding terms of office, methods of selection, etc. And there has been a whole series of such rulings over the last twenty years that questioned the KRS. But judicial nominations, which are only a consequence of the work of the KRS, have never been questioned. Because first, the KRS makes the decision, which presents candidates for judges to the President, and only then does the President decide whether someone will become a judge or not.
The President's decision is final and unchallengeable. And we have, and we have established this in the jurisprudence of the courts – primarily administrative courts, I am thinking particularly of the Supreme Administrative Court. Recently, this issue has been absolutely confirmed by the Court of Justice of the European Union, which analyzed the entire process of attaining the status of a judge in Poland: through the decision of the KRS, then through the presidential nomination act, stating unequivocally that this act is unchallengeable.
Therefore, ladies and gentlemen, I will not allow any act to be introduced into the Polish legal system that would allow anyone to challenge this act. Whether they are judges or anyone else – it does not matter, because it would mean allowing provisions into the Polish legal system that, in my opinion, are contrary to the Polish constitution. A constitution that guarantees judicial independence, the irremovability of judges, a constitution that guarantees acquired rights, and finally a constitution that also guarantees citizens that their cases will be resolved by independent courts, where irremovability is of great importance for the very structure of independence.
In light of the above, I will not agree to any solutions that would undermine the constitutional system of the Republic of Poland, nor those that would undermine the structural framework of the Republic of Poland. However, I will support solutions that will allow us to exercise our rights as a member state of the European Union, and I believe that such a right is for us to receive funds from the National Recovery Plan – I repeat once again – which has already been accepted. We have the right to demand this. It is obvious to me that we must do everything within the limits of the constitution of the Republic of Poland to ensure that we can receive this money.
From this point of view, I will assess this project as the President of the Republic – I announce this in advance. And I ask that this be taken into account during the parliamentary work. I ask that this work proceeds efficiently, but I ask that it proceeds with caution, because we need to adopt solutions that will allow us to benefit from the right to these funds, but at the same time, this must happen within the limits of our sovereign rights as a member state. And such a right – I repeat once again – is the right to independently shape the structure of our judiciary, but also within the limits of our constitution, the significance of which was recently defined very clearly by the Constitutional Tribunal in relation to the functioning of European law, both primary, that is, treaties, and secondary law, that is, post-treaty law, as well as the actions of the Court of Justice of the EU. I hope that calm and constructive work will be carried out in parliament, and that this law – I hope in accordance with our constitution – will be adopted by a parliamentary majority not only consisting of representatives from the ruling camp.
Ladies and gentlemen, the second matter I wanted to inform you about today... We all know that discussions have been ongoing here for some time, and I am also receiving correspondence related to changes in educational law, which has recently sparked a whole series of discussions and controversies. Since this law has been in my resources for some time now, and a decision – in accordance with constitutional provisions – must be made in this matter, I want to inform you what this decision is.
Well, ladies and gentlemen, work has been ongoing for a long time. As you know, the whole issue was once initiated by me – a long time ago, two years ago, during the period when the presidential election campaign was still underway. At that time, parents of children approached me, believing that a solution should be adopted in Polish law that would allow parents to decide whether certain organizations – for example, social, non-governmental – would be able to enter schools and convey various content to children. These parents believed that this issue should be regulated, but it should be regulated with a clear right of parents to decide in this matter.
I then prepared an appropriate draft law, coordinating it with those parents who were my representatives. It was then – perhaps you remember – publicly presented. There was a press conference, and we were together then. Later, my law, which was submitted to the Sejm, was joined by a project prepared by the government side. However, this project unfortunately did not fulfill that assumption – it was also the subject of many social disputes. And – as you probably remember – about a year ago, I decided to refuse to sign this law, that is – as we say – I vetoed this law.
The minister then immediately began work on a new law – as he called it: lex Czarnek 2.0. We observed this work, constantly raising the issue of my project, which was then in the parliamentary resources – as a presidential submission. To some extent, the proposals we submitted were taken into account, although it must be clearly stated: not all of them. The law was ultimately adopted. It was sent to me. I had to make a decision in this matter.
Well, ladies and gentlemen, I received exactly one hundred thirty-three protest letters. Some of these letters are signed, some even by dozens of social organizations. So it is not the case that one hundred thirty-three organizations wrote letters. No – there are many more. Some of these letters are signed by private individuals, but there are even those signed simultaneously by tens of thousands of people.
Therefore, my conclusion is as follows:
despite the fact that work on this law has been ongoing for a long time, unfortunately, it has not been possible to achieve what I would call a social compromise. There was no public hearing, because a public hearing was not agreed upon.
The project was a parliamentary submission, which obviously limited – in accordance with applicable provisions – the process of social consultations. And in fact, there were no such broad social consultations.
As can be seen, this project did not gain broad social acceptance. I will tell you this: when one reviews the protest letters that came in regarding various parts and various solutions contained in this law – starting from the fact that the final decision regarding the admission of organizations will still be made by the curator – assessing this, of course, from the perspective of compliance with the law – but still the curator... That is, this element, as emphasized by the protesters here, is bureaucratic and an element of authority, and not parents, who were supposed to have the freedom and freedom to decide according to their beliefs. The issue of home schooling and various other issues is also raised.
Protests are being submitted by organizations and entities – as for the ideological spectrum – ladies and gentlemen, from the far left to the far right. The entire spectrum. Entities from every side of the political scene find points in this law that they have very serious doubts about and against which they protest. In short, one thing can certainly be said about this law – it does not provide what I care about very much today.
I care about us simply having peace.
Today we have a war – I have emphasized this many times over the past months. Today we have a war at our eastern border. Today, unfortunately, we also have an economic crisis, related to this war, with rising energy prices. We have enormous anxiety. We have very, very costly loans that cause a huge increase in the cost of living for families. People are anxious. We do not need additional tensions in Poland today, completely unnecessary tensions.
Therefore, ladies and gentlemen, I have made the decision that I will not sign this law. I refuse to sign this law.
I understand that some people will be disappointed, but I understand that a large part of our society will also be calmed by the fact that this decision is what it is.
We need peace today. Just as we need peace in the European Union. Just as we need political peace in Poland. The less friction and conflict, the better. We also need social peace. I ask that we work in such a way that this social peace can be maintained. So that people can also have peaceful holidays.
Thank you very much.
The original Polish. The tags above are read on the English translation's sentences.
Dzień dobry, witam Szanownych Państwa Redaktorów, witam także moich Rodaków, którzy obserwują nasze dzisiejsze spotkanie!
Bardzo dziękuję przedstawicielom mediów za przyjęcie tego zaproszenia i przybycie tutaj, do Pałacu Prezydenckiego, dzisiaj ze względu na to, że chciałem z Państwem porozmawiać, a przede wszystkim chciałem przedstawić swoje stanowisko w dwóch kwestiach wobec różnych dyskusji, debat i informacji, które w ostatnim czasie trafiają do naszych rodaków, do odbiorców, do polskiego społeczeństwa – za pośrednictwem mediów – ze strony polityków i przedstawicieli różnych organizacji; w szczególności polityków.
Otóż pierwsza kwestia dotyczy zagadnienia związanego z uruchomieniem dla Polski funduszy związanych z Krajowym Planem Odbudowy, czyli KPO, a więc zagadnieniami związanymi z decyzją, którą w tej materii musi podjąć Komisja Europejska. No i w związku z tym – także z wszystkimi napięciami, które w ostatnim czasie trwały pomiędzy polskimi władzami a Komisją Europejską wokół tej kwestii.
W tej materii – materii także projektu ustawy, który został przedstawiony przez stronę rządową teraz pod pracę parlamentu – chciałem Państwu przedstawić moje następujące stanowisko. Jak wszyscy pamiętają, sprawa KPO ciągnie się już od dłuższego czasu. Polska zgodziła się generalnie na cały ten wielki projekt Europejskiego Planu Odbudowy, czyli te ogromne fundusze dla krajów Unii Europejskiej, które zostały dotknięte – przypominam – przede wszystkim kryzysem związanym z pandemią koronawirusa i wszystkimi jego skutkami gospodarczymi, i stworzenie specjalnych funduszy, a także linii czy też akcji kredytowej, która pomogłaby krajom w podniesieniu się z trudności gospodarczych, w jakie popadły w związku z pandemią koronawirusa.
Oczywiście jak na każde fundusze unijne także i na te bardzo liczyliśmy. Rzeczywiście kwota, którą pierwotnie udało się wynegocjować dla Polski, była bardzo zadowalająca. Warunkiem umożliwiającym korzystanie z tej kwoty było przedstawienie Krajowego Planu Odbudowy, zaakceptowanie tego Krajowego Planu Odbudowy przez odpowiednie instytucje Unii Europejskiej, a następnie uruchomienie środków z tego planu. Najpierw został zaakceptowany sam plan, natomiast same środki zostały zablokowane przez Komisję Europejską w związku z wątpliwościami, jakie Komisja Europejska ma co do zmian w polskim wymiarze sprawiedliwości.
Te zmiany – jak wiemy – wzbudzają wątpliwości Komisji od dłuższego czasu. W związku z powyższym w lutym zeszłego roku, jeszcze zanim doszło do wybuchu wojny, jeszcze zanim Rosja zaatakowała Ukrainę, ja wraz z moimi współpracownikami – w ramach Kancelarii Prezydenta i w ramach prezydenckiej inicjatywy ustawodawczej – złożyłem do Sejmu projekt zmian w ustawie o Sądzie Najwyższym. Miały one – po pierwsze – uspokoić sytuację w samym Sądzie Najwyższym i rozwiać wątpliwości, które pojawiały się wewnątrz Sądu Najwyższego, przede wszystkim wokół wówczas Izby Dyscyplinarnej tego Sądu, która była efektem reformy Sądu Najwyższego przeprowadzanej w latach 2017 i 2018.
Ten projekt był wypracowany tutaj, w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej, czego zresztą nie ukrywałem – to był projekt prezydencki. Był on wypracowany w konsultacji z przedstawicielami Pana Premiera Mateusza Morawieckiego, Kancelarii Pana Premiera – przedstawicielami, którzy byli w kontakcie z Komisją Europejską, z prawnikami Komisji Europejskiej. Współpracowaliśmy z nimi. Te zagadnienia były również tak uzgodnione, aby odpowiadały na wątpliwości podnoszone przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniach, a także przez przedstawicieli Komisji Europejskiej.
W istocie zatem moją intencją, nie ukrywam, było to, aby zakończyć spór z Komisją Europejską, a więc aby po pierwsze – zakończyć spór w Sądzie Najwyższym, po drugie – zakończyć spór z Komisją Europejską, uspokoić sytuację i w ten sposób także uspokoić sytuację w ramach samej Unii Europejskiej. Bo przecież dla nikogo nie ma wątpliwości, że jeżeli Polska jest w sporze z Komisją Europejską, to jest to również wywoływanie niepokoju na poziomie samej Unii jako takiej.
Moja intencja była oczywista. Wszyscy zdawaliśmy sobie sprawę z napięcia, jakie wówczas było. Niestety, spodziewaliśmy się, że może dojść do zbrojnej agresji na Ukrainę. Uważałem, że jest to najwyższy czas, aby zakończyć te spory – że zarówno w interesie przede wszystkim naszego kraju, Polski, ale także w interesie samej Unii Europejskiej i Komisji Europejskiej jest to, abyśmy mieli jedność, porozumienie i aby to porozumienie osiągnąć.
Za bardzo dobry wówczas sygnał odebrałem to, że po złożeniu mojego projektu w Sejmie – co chcę podkreślić – zostałem zaproszony przez Przewodniczącą Komisji Europejskiej, Panią von der Leyen do Brukseli po to właśnie, aby o tym projekcie porozmawiać. Zaraz po moim wówczas – jak może Państwo pamiętają – powrocie z igrzysk olimpijskich w Pekinie, w zasadzie prosto, praktycznie w ogóle nie przyjeżdżając do Warszawy, poleciałem do Brukseli, żeby się spotkać z Panią Przewodniczącą, pokazać jej projekt i z nią porozmawiać.
Przedstawiłem jej wtedy ten projekt. To była długa rozmowa. Trwała prawie dwie godziny, ten projekt omawialiśmy w cztery oczy. I później prawnicy Komisji Europejskiej nad tym projektem pracowali. Generalnie został on zaakceptowany. Właśnie jako projekt, który stanowi rozwiązanie kompromisowe.
Jak wszyscy doskonale wiemy, na skutek różnych sytuacji, które miały miejsce później, m.in. – jak dzisiaj powołuje się Komisja Europejska – także zmian, które w tym projekcie zostały później wprowadzone w Sejmie, już całkowicie niezależnych ode mnie, bo to były decyzje podejmowane przez kluby parlamentarne, przez posłów, przez większość parlamentarną, która nad tym głosowała, projekt ten w związku z tym został w jakichś aspektach – uważałem, że nieznaczących – zmieniony w stosunku do tego, co pierwotnie przedłożyłem. No i te zmiany były później przez Komisję Europejską kwestionowane.
W efekcie nie doszło do uruchomienia środków z KPO. Podnoszono też kwestię kamieni milowych. Muszę powiedzieć, że byłem zaskoczony tą kwestią, albowiem – co bardzo mocno chcę podkreślić – ani ja osobiście, ani nikt z moich przedstawicieli, nikt z Kancelarii Prezydenta nie uczestniczył w wypracowaniu tych kamieni milowych, ani absolutnie nie uczestniczył w ich zaakceptowaniu. To było coś, o czym dowiedzieliśmy się z zewnątrz. Zresztą – szczerze mówiąc – do dzisiaj próbujemy ustalić, jak w ogóle doszło do tego, że takie zobowiązania zostały na Polskę przyjęte i kto je w istocie podjął w ramach rządu. Ale to już pomijam.
Natomiast – niestety – ostatecznie do wypłaty tych środków dla Polski nie doszło. Muszę powiedzieć, że byłem tym bardzo zawiedziony. Uważałem to za także pewne działanie nie fair , ponieważ kilkakrotnie rozmawiałem na ten temat z Panią Przewodniczącą von der Leyen i kilkakrotnie byłem zapewniany, że wszystko jest w porządku. W związku z powyższym uznałem, że Komisja postawiła sprawę w sposób zbyt ostry i że tak się nie robi. Chciałem pomóc rządowi – to się nie udało.
Ale przynajmniej udało się – takie miałem poczucie – rozwiązać choćby część napięć, które były w Sądzie Najwyższym. Powstała w istocie nowa Izba Odpowiedzialności Zawodowej. Ta Izba została na nowo sformowana – na innych zasadach niż poprzednio Izba Dyscyplinarna; z innych sędziów, niż zasiadali w Izbie Dyscyplinarnej. Został także wybrany nowy Prezes tej Izby. Tego wyboru dokonali sami sędziowie. Więc wszystko odbyło się na zasadach, na jakich powinno się odbywać, absolutnie zgodnie z zasadami praworządności. Więc od tej strony – można powiedzieć – sytuacja została naprawiona.
Powiedziałem wtedy, że chciałem pomóc rządowi, bo taka była prawda. Chciałem pomóc rządowi, przygotowując ten projekt. Rząd musiał dalej negocjować z Komisją Europejską. Te negocjacje – o ile mi wiadomo – toczyły się. Aczkolwiek, proszę Państwa – co chcę bardzo mocno podkreślić, bo pojawia się wiele sygnałów, że w jakiś sposób uczestniczyłem w tych negocjacjach, że byłem zaangażowany w te rozmowy. Otóż nie uczestniczyłem ani ja, ani nikt z moich współpracowników. Po lutym w żadnych negocjacjach z przedstawicielami Komisji Europejskiej – powtarzam: w żadnych negocjacjach z przedstawicielami Komisji Europejskiej – na temat kształtu polskiego wymiaru sprawiedliwości nie uczestniczyłem.
Nie pracowałem również nad żadnym projektem, który by tej kwestii dotyczył. Uważałem – podkreślam jeszcze raz – że sprawy, które były istotne i podnoszone zarówno przez Komisję Europejską, jak i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zostały załatwione poprzez nowelizację, którą przygotowałem, która została przez Sejm uchwalona i która została przeze mnie podpisana. I która właśnie wprowadziła Izbę Odpowiedzialności Zawodowej do Sądu Najwyższego. Rząd jednak uczestniczył – jak się okazuje – w negocjacjach i ich efekt został ostatnio, dokładnie wczoraj, przedstawiony poprzez projekt nowych zmian w ustawie o Sądzie Najwyższym, które zostały przygotowane przez rząd.
I teraz, proszę Państwa, sprawa zasadnicza:
otóż mnie bardzo zależy na tym, żeby Polska otrzymała fundusze w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Uważam to za jedną z kwestii absolutnie fundamentalnych. Należymy do Unii Europejskiej – jestem z tego bardzo zadowolony, zawsze to wspierałem i będę wspierał naszą przynależność do Unii Europejskiej. Uważam, że jesteśmy takim samym krajem w Unii Europejskiej jak każdy inny kraj. Mamy prawo także w różny sposób rozmawiać o kształcie Unii Europejskiej, o tym, jaka ona powinna być. Mamy swoją koncepcję.
Osobiście jestem przeciwnikiem federalizacji Unii Europejskiej, choć – oczywiście – są inne prądy i poglądy. Ale są to dyskusje wewnętrzne w ramach Unii – w której jesteśmy, której jesteśmy członkiem. Z czego ja – podkreślam – bardzo się cieszę i chcę, żebyśmy korzystali ze wszystkich związanych z tym możliwości rozwojowych zarówno jako państwo, jako całość, ale także nasi poszczególni obywatele, korzystając ze wszystkich praw przysługujących w Unii i przez nią gwarantowanych. Jest to bardzo ważne, jest to dla Polski korzystne – przynajmniej z mojego punktu widzenia. Tak to postrzegam i ze wszystkich sił wspieram nasze członkostwo w Unii Europejskiej.
W ramach tego członkostwa jest dla mnie sprawą jasną i oczywistą, że fundusze zaakceptowanego przez Komisję Europejską Krajowego Planu Odbudowy – powtarzam: przypominam, że ten plan jest już zaakceptowany – po prostu się Polsce należą i powinny zostać wypłacone. Trzeba uczynić wszystko, co możliwe i racjonalne, aby te pieniądze jak najszybciej były w polskiej dyspozycji. W związku z czym – krótko mówiąc – zależy mi na tym ogromnie. Dlatego miałem świadomość, że negocjacje z Unią Europejską są prowadzone, nie uczestniczyłem w tych negocjacjach. Nie konsultowano także ze mną ich przebiegu. Podkreślam jeszcze raz: proszę Państwa, nie uczestniczyłem w tych negocjacjach i nie konsultowano ze mną ani z nikim z moich współpracowników przebiegu tych negocjacji. Wczoraj zobaczyliśmy ich efekt.
I teraz: ponieważ pojawiło się w ostatnich dniach i godzinach mnóstwo głosów na scenie politycznej, w których pojawiają się zapewnienia, że ta ustawa była ze mną konsultowana, że niemalże współuczestniczyłem w przygotowaniu tej ustawy – otóż, proszę Państwa: nie współuczestniczyłem w przygotowaniu tego projektu, który jest złożony w Sejmie i nad którym Sejm ma debatować, i nie konsultowano ze mną jego postanowień. Sam projekt ustawy zobaczyłem – zobaczyliśmy tutaj, w Kancelarii Prezydenta – wtedy, gdy miały do niego dostęp wszystkie inne ugrupowania na scenie politycznej, czyli wtedy, gdy został on ogłoszony w sposób odpowiedni na stronach sejmowych. Taka była decyzja rządu i ja tę decyzję szanuję, bo jest to przedłożenie w ramach inicjatywy ustawodawczej. Ja mam swoją inicjatywę ustawodawczą, inne podmioty mają swoją inicjatywę ustawodawczą.
I tu, proszę Państwa, dla mnie jedna rzecz jest najważniejsza: proszę i apeluję do całego parlamentu, nie tylko do strony rządowej, nie tylko do Zjednoczonej Prawicy, nie tylko do tych, którzy stanowią większość parlamentarną, ale do całej naszej sceny parlamentarnej, do wszystkich ugrupowań – aby spokojnie i konstruktywnie nad tym pracować. Rozumiem, że wszyscy mają dobrą wolę i wszystkim zależy na tym, żeby pieniądze z KPO trafiły do Polski jak najszybciej. To jest oczywiste. Ale pamiętajmy, że równie ważne jest zachowanie porządku społecznego, porządku ustrojowego, porządku prawnego, a przede wszystkim także absolutne zapewnienie praworządności rozumianej także jako zagwarantowanie praw obywateli. Z mojego punktu widzenia – jako Prezydenta Rzeczypospolitej – jest to kwestia fundamentalna.
I dlatego, proszę Państwa, będę ze spokojem obserwował prace, które będą prowadzone w parlamencie nad tym projektem ustawy, i debatę, która nad tym projektem będzie się toczyła. Oczywiście w pracach tych – jak zawsze w Sejmie, a później w Senacie – będą brali udział moi przedstawiciele, którzy być może zabiorą tam głos. Co jest dla mnie istotne? Jak rozumiem – prędzej czy później – gdy zostanie wykonana odpowiednia procedura parlamentarna, ta ustawa trafi do mnie na biurko, by zrealizować ostatnią część procesu legislacyjnego, jaką jest decyzja Prezydenta Rzeczypospolitej co do dalszych losów ustawy.
Proszę Państwa, będę oceniał przede wszystkim kwestie następujące: zgodność wprowadzanych zmian z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ale również z uwzględnieniem suwerennego prawa Polski do kształtowania wymiaru sprawiedliwości w sposób, w jaki my – jako Polacy i demokratycznie wybrane przez nas władze – chcą to zrobić, bo traktaty europejskie nam to gwarantują. Że kwestie wymiaru sprawiedliwości – jako kwestie wewnętrzne – kształtujemy sami. W związku z powyższym będę to oceniał z tego punktu widzenia. Przede wszystkim z punktu widzenia porządku konstytucyjnego. Jak Państwo wiedzą, jest to jeden z fundamentalnych obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej – i tak to będę oceniał.
Będę oceniał to też z punktu widzenia bezpieczeństwa prawnego obywateli, stabilności wydanych orzeczeń. Proszę pamiętać, że przez ostatnie lata w polskich sądach – w różnych instancjach tych sądów i w różnych sądach, bo przecież mamy w Polsce i sądownictwo administracyjne, i sądownictwo powszechne, i Sąd Najwyższy – były wydane tysiące orzeczeń, wyroków, postanowień. W każdym przypadku były to osoby, które otrzymały bardzo często w ciągu ostatnich siedmiu lat swoje nominacje sędziowskie. Najczęściej na podstawie przepisów, które od dawna obowiązują, czyli od pięciu – sześciu lat.
To są, proszę Państwa, około trzy tysiące osób. Spośród tych trzech tysięcy sędziów zdecydowana większość to są ludzie młodzi. Młodzi ludzie, którym przy każdej nominacji sędziowskiej dziękuję za to, że zechcieli wybrać służbę sędziowską jako swoją drogę zawodową. Służbę polskiemu państwu i służbę innym ludziom. Tak do nich mówię, kiedy wręczam im nominacje sędziowskie. Oni się nie zastanawiali nad tym, jaki jest kształt prawny regulacji, które prowadzą ich do zawodu sędziowskiego. Oni się uczyli, przygotowywali się, zdawali egzaminy, zdobywali praktykę po to, żeby służyć polskiemu państwu i społeczeństwu.
Dla mnie stabilność zawodowa tych osób jest jedną z podstawowych kwestii także i odpowiedzialności Prezydenta RP za sprawy polskiego państwa. Proszę pamiętać o tym, że było to kształtowanie trzeciej władzy w RP. Mamy władzę ustawodawczą, władzę wykonawczą – której ja jestem częścią jako Prezydent – i władzę sądownicza. Trzy tysiące przedstawicieli władzy sądowniczej w ciągu ostatnich lat odebrało swoje nominacje sędziowskie.
Nie pozwolę na to, aby do polskiego systemu prawnego został wprowadzony jakikolwiek akt prawny, który te legitymacje sędziowskie będzie podważał. Który te nominacje, dokonane przez Prezydenta RP, będzie pozwalał komukolwiek weryfikować.
Bo nigdy tego nie było. Przez lata te nominacje sędziowskie były dokonywane przez kolejnych Prezydentów RP. Była kwestiowana Krajowa Rada Sądownictwa, było wiele orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które podważały konstytucyjność KRS w różnych jej obszarach działania m.in. jeśli chodzi o kadencje, sposób wybierania itd. I był cały szereg na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat takich orzeczeń, w których kwestionowano KRS. Ale nigdy nie kwestionowano nominacji sędziowskich, które są dopiero następstwem pracy KRS. Bo najpierw decyzję podejmuje KRS, która przedstawia Prezydentowi kandydatów na sędziów, a dopiero potem Prezydent decyduje, czy ktoś sędzią zostanie czy nie.
Decyzja Prezydenta jest decyzją ostateczną i niepodważalną. I mieliśmy, i mamy utrwalone to w orzecznictwie sądów – przede wszystkim sądów administracyjnych, myślę tu w szczególności o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Dosłownie w ostatnim czasie kwestia ta została w sposób absolutny potwierdzona przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który przeanalizował cały ten tryb dochodzenia do statusu sędziego w Polsce: poprzez decyzję KRS, następnie poprzez akt nominacji prezydenckiej, stwierdzając jednoznacznie, że akt ten jest niepodważalny.
W związku z czym, proszę Państwa, nie pozwolę na wprowadzenie do polskiego systemu prawnego żadnego aktu, który będzie komukolwiek pozwalał na jakiekolwiek podważanie tego aktu. Czy mają to być sędziowie czy ktokolwiek inny – nie ma żadnego znaczenia, ponieważ oznaczałoby to wpuszczenie do polskiego systemu prawnego przepisów, które w moim przekonaniu, są sprzeczne z polską konstytucją. Konstytucją gwarantującą niezawisłość sędziowską, nieusuwalność sędziów, konstytucją gwarantującą prawa nabyte i wreszcie konstytucją gwarantującą również obywatelom to, że ich sprawy będą rozstrzygane przez niezawisłe sądy, gdzie nieusuwalność ma ogromne znaczenie dla konstrukcji samej niezawisłości.
W związku z powyższym nie zgodzę się na żadne rozwiązania, które będą godziły w system konstytucyjny Rzeczypospolitej Polskiej, ani takie, które będą godziły w konstrukcję ustrojową Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast będę wspierał rozwiązania, które będą nam pozwalały korzystać z naszych praw jako państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a uważam, że takim prawem naszym jest to, abyśmy otrzymali pieniądze z Krajowego Planu Odbudowy – powtarzam jeszcze raz – który już jest zaakceptowany. Mamy prawo się tego domagać. Jest to dla mnie oczywiste, że trzeba – w granicach konstytucji Rzeczypospolitej – uczynić wszystko, abyśmy te pieniądze mogli otrzymać.
Z tego punku widzenia będę oceniał ten projekt jako Prezydent Rzeczypospolitej – z góry to w tej chwili zapowiadam. I proszę, żeby w parlamencie w czasie prac wzięto to pod uwagę. Proszę, żeby te prace toczyły się sprawnie, ale proszę, żeby toczyły się z rozwagą, bo potrzebujemy przyjęcia takich rozwiązań, które pozwolą nam z prawa do tych środków skorzystać, ale jednocześnie musi to nastąpić w granicach naszych suwerennych praw jako państwa członkowskiego. A takim prawem – powtarzam jeszcze raz – jest prawo do kształtowania samodzielnie ustroju naszego wymiaru sprawiedliwości, ale również i w granicach naszej konstytucji, której znaczenie zostało nie tak dawno przez Trybunał Konstytucyjny w bardzo jasny sposób określone także w stosunku do funkcjonowania prawa europejskiego, zarówno tego pierwotnego, czyli traktatów, jak i prawa wtórnego, czyli prawa podtraktatowego, jak i również działania Trybunału Sprawiedliwości UE. Liczę na to, że w parlamencie zostanie przeprowadzona spokojna i konstruktywna praca, i że ustawa ta – mam nadzieję zgodna z naszą konstytucją –będzie przyjęta przez większość parlamentarną nie tylko składającą się z przedstawicieli z obozu rządzącego.
Proszę Państwa, rzecz druga, o której chciałem Państwa dzisiaj poinformować... Wszyscy wiemy, że od jakiegoś czasu trwają tutaj dyskusje, jest też jest przesyłana do mnie, do Kancelarii Prezydenta, korespondencja związana ze zmianą prawa oświatowego, która wzbudzała i wzbudza ostatnio cały szereg dyskusji i kontrowersji. Ponieważ ta ustawa jest od jakiegoś już czasu tutaj, w moich zasobach, i decyzja – zgodnie z przepisami konstytucji – musi być w tej materii podjęta, w związku z czym chcę Państwa poinformować, jaka ta decyzja jest.
Otóż, proszę Państwa, prace toczyły się od dłuższego czasu. Jak Państwo wiecie, cała kwestia była kiedyś zainicjowana przeze mnie – dawno temu, już dwa lata temu, w okresie, kiedy jeszcze toczyła się prezydencka kampania wyborcza. Wówczas rodzice dzieci zgłosili się do mnie, uważając, że powinno być przyjęte takie rozwiązanie w polskim prawie, które umożliwi rodzicom decydowanie o tym, czy określone organizacje – na przykład społeczne, pozarządowe – będą mogły wchodzić do szkół i przekazywać dzieciom różne treści. Ci rodzice uznali, że kwestia ta powinna być uregulowana, ale powinna być uregulowana z jednoznacznym prawem właśnie rodziców do decydowania w tej materii.
Przygotowałem wtedy odpowiedni projekt ustawy, zresztą uzgadniając to wtedy z tymi rodzicami, którzy byli moimi przedstawicielami. Było to wtedy – może pamiętacie Państwo – publicznie przedstawione. Była konferencja prasowa, myśmy wtedy byli razem. Później do tej mojej ustawy, która była złożona w Sejmie, dołączył się projekt, który został przygotowany przez stronę rządową. No, ale ten projekt, niestety, nie zrealizował tego założenia – był także przedmiotem bardzo wielu sporów społecznych. I – jak Państwo pewnie pamiętacie – mniej więcej rok temu zdecydowałem o odmowie podpisania tej ustawy czyli – jak to mówimy – zawetowałem tę ustawę.
Pan minister zaraz przystąpił wtedy do prac nad nową ustawą – jak sam ją nazywał: lex Czarnek 2.0. Myśmy obserwowali te prace, cały czas podnosząc kwestię także i mojego projektu, który się wówczas w zasobach sejmowych – jako przedłożenie prezydenckie – znajdował. W jakiejś części te propozycje, które składaliśmy, zostały uwzględnione, choć trzeba sobie jasno powiedzieć: nie wszystkie. Ustawa ostatecznie została przyjęta. Została skierowana do mnie. Musiałem podjąć w tej sprawie decyzję.
Otóż, proszę Państwa, przyszło do mnie dokładnie sto trzydzieści trzy listów protestacyjnych. Część z tych listów jest podpisana, niektóre nawet przez kilkadziesiąt organizacji społecznych. Więc to nie jest tak, że to sto trzydzieści trzy organizacje napisały listy. Nie – jest ich znacznie więcej. Część z tych listów są to listy podpisane przez osoby prywatne, ale są nawet takie, które są podpisane jednocześnie przez kilkanaście tysięcy osób.
W związku z powyższym konkluzja moja jest następująca:
mimo tego, że długo prowadzone były prace nad tą ustawą, niestety nie udało się osiągnąć czegoś, co ja bym nazwał społecznym kompromisem. Nie było wysłuchania publicznego, bo nie zgodzono się na to wysłuchanie publiczne.
Projekt był przedłożeniem poselskim, co w oczywisty sposób ograniczyło także – zgodnie z obowiązującymi przepisami – proces konsultacji społecznych. I w istocie takich szerokich konsultacji społecznych nie było.
Jak widać, projekt ten nie uzyskał szerokiej społecznej akceptacji. Powiem Państwu tak: kiedy się prześledzi listy protestacyjne, które przyszły, dotyczące różnych części i różnych rozwiązań, które są w tej ustawie – poczynając od tego, że ostateczną decyzję w kwestii dopuszczenia organizacji jednak będzie podejmował kurator – oceniając to co prawda z punktu widzenia zgodności z prawem – ale jednak kurator... Czyli jednak ten element, jak podkreślają tutaj protestujący, biurokratyczny i element władz, a nie rodzice, którzy mieli mieć tutaj swobodę i wolność decydowania według swoich przekonań. Podnoszona jest także kwestia nauczania domowego i różne inne zagadnienia.
Protesty są składane przez organizacje i podmioty – jeżeli chodzi o spektrum ideologiczne – proszę Państwa od skrajnej lewicy do skrajnej prawicy. Całe spektrum. Podmioty z każdej strony sceny politycznej znajdują w tej ustawie punkty, co do których mają bardzo poważne wątpliwości i wobec których protestują. Krótko mówiąc: na pewno jedną rzecz można o tej ustawie powiedzieć – nie zapewnia tego, na czym mnie bardzo dzisiaj zależy.
Zależy mi na tym, żebyśmy mieli po prostu spokój.
Mamy dzisiaj wojnę – podkreślałem to już wielokrotnie w ciągu ostatnich miesięcy. Mamy dzisiaj wojnę za naszą wschodnią granicą. Mamy dzisiaj, niestety, dodatkowo także i kryzys gospodarczy, związany także i z tą wojną, z wzrostem cen energii. Mamy olbrzymi niepokój. Mamy bardzo, bardzo kosztowne kredyty, które powodują ogromny wzrost kosztów codziennego utrzymania rodzin. Ludzie są niespokojni. Nie potrzebujemy dzisiaj w Polsce dodatkowych napięć, napięć niepotrzebnych zupełnie.
W związku z powyższym, proszę Państwa, podjąłem decyzję o tym, że nie podpiszę tej ustawy. Odmawiam podpisania tej ustawy.
Rozumiem, że jakaś część osób będzie zawiedziona, ale rozumiem, że jakaś część – duża część – naszego społeczeństwa uspokoi się także dzięki temu, że ta decyzja jest taka, a nie inna.
Potrzebujemy dzisiaj spokoju. Tak, jak potrzebujemy spokoju w Unii Europejskiej. Tak, jak potrzebujemy spokoju politycznego w Polsce. Im mniej będzie tarć i awantur, tym lepiej. Tak samo potrzebujemy spokoju społecznego. Proszę, żeby pracować w taki sposób, żeby ten spokój społeczny mógł być zachowywany. Żeby ludzie mogli mieć też spokojne święta.
Bardzo dziękuję.
